IV SA/Po 494/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Grażyna Radzicka Sędzia WSA Józef Maleszewski Sędzia WSA Izabela Bąk – Marciniak po rozpoznaniu w dniu 25 października 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku R. P. o wyłączenie referendarza sądowego Damiana Mataczyńskiego w sprawie ze skargi R. P. i M. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] grudnia 2015 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego i warunków zabudowy postanawia oddalić wniosek o wyłączenie referendarza sądowego Damiana Mataczyńskiego. Postanowieniem z dnia 19 lipca 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odrzucił skargę wobec R. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] grudnia 2015 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego i warunków zabudowy. Pismem z dnia 16 sierpnia 2016 r. skarżący wniósł zażalenie na powyższe postanowienie składając jednocześnie wniosek o przyznanie prawa pomocy. Zarządzeniem referendarza sądowego z dnia 13 września 2016 r. skarżący został wezwany do uzupełnienia braków formalnych wniosku o przyznanie prawa pomocy. W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżący złożył formularz PPF wypełniony tylko częściowo oraz złożył wniosek o wyłączenie referendarza sądowego z powodu wątpliwości co do jego bezstronności. Do akt niniejszej sprawy dołączono oświadczenie referendarza sądowego Damiana Mataczyńskiego z dnia 24 października 2016 r., w którym wskazał on, że nie zachodzą żadne okoliczności określone w przepisach art. 18 § 1 - 3 lub w art. 19 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 - dalej P.p.s.a.), mogące wywołać uzasadnione wątpliwości co do jego bezstronności przy rozpoznawaniu wniosku o prawo pomocy R. P.. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek skarżącego o wyłączenie referendarza sądowego nie może zostać uwzględniony. Instytucja wyłączenia referendarza ukształtowana jest poprzez odesłanie do przepisów o wyłączeniu sędziego (art. 24 § 1 P.p.s.a.) i ma na celu zagwarantowanie bezstronności przy orzekaniu w danej sprawie, to znaczy ma zapewnić, aby na treść rozstrzygnięcia nie miały wpływu osobiste zapatrywania i uprzedzenia osoby biorącej udział w jego podjęciu. Powołana ustawa przewiduje dwie grupy przyczyn wyłączenia referendarza, tj. z mocy prawa oraz na wniosek strony (czy też żądanie referendarza). Zgodnie z art. 18 § 1 P.p.s.a., referendarz jest wyłączony z mocy samej ustawy w sprawach: 1) w których jest stroną lub pozostaje z jedną z nich w takim stosunku prawnym, że wynik sprawy oddziałuje na jego prawa lub obowiązki; 2) swojego małżonka, krewnych lub powinowatych w linii prostej, krewnych bocznych do czwartego stopnia i powinowatych bocznych do drugiego stopnia; 3) osób związanych z nim z tytułu przysposobienia, opieki lub kurateli; 4) w których był lub jest jeszcze pełnomocnikiem jednej ze stron; 5) w których świadczył usługi prawne na rzecz jednej ze stron lub jakiekolwiek inne usługi związane ze sprawą; 6) w których brał udział w wydaniu zaskarżonego orzeczenia, jak też w sprawach o ważność aktu prawnego z jego udziałem sporządzonego lub przez niego rozpoznanego oraz w sprawach, w których występował jako prokurator; 6a) dotyczących skarg na decyzję albo postanowienie, jeżeli w prowadzonym wcześniej postępowaniu w sprawie brał udział w wydaniu wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie; 7) w których brał udział w rozstrzyganiu sprawy w organach administracji publicznej. Niezależnie od wskazanych powyżej przyczyn, zgodnie z art. 19 P.p.s.a. sąd wyłącza referendarza sądowego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli między nim a jedną ze stron lub jej przedstawicielem zachodzi stosunek osobisty tego rodzaju, że mógłby wywołać wątpliwość co do jego bezstronności. Ponadto w przedmiotowej sprawie należy mieć na uwadze, że zgodnie z art. 22 §2 P.ps.a. wydanie postanowienia w przedmiocie wyłączenia referendarza sądowego musi być poprzedzone złożeniem wyjaśnień przez referendarza, którego wniosek dotyczy. Jak wynika z akt przedmiotowej sprawy referendarz sądowy, o którego wyłączenie wnioskował skarżący złożył stosowne oświadczenie. Jego treść w pełni odpowiada wymogom stawianym przez ustawodawcę w tym zakresie. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego ugruntowanym w zakresie wniosku o wyłączenie sędziego istnieje ugruntowany pogląd, że skoro sędzia, którego dotyczy wniosek o wyłączenie, złożył oświadczenie, iż nie zachodzą żadne okoliczności określone w art. 18 i art. 19 p.p.s.a., dające podstawę do wyłączenia od rozpoznawania w sprawie i prawdziwość tego oświadczenia nie budzi żadnych wątpliwości, to wniosek o jego wyłączenie nie zasługuje na uwzględnienie (postanowienie NSA z dnia 19 listopada 2010 r., sygn. akt I OZ 864/10). Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 25 sierpnia 1971 r., sygn. akt I CZ 121/71 podkreślił, że "autorytet moralny sędziego przemawia za wiarygodnością złożonego wyjaśnienia i jeżeli strona żądająca wyłączenia zaprzecza prawdziwości, obowiązana jest wskazać i udowodnić okoliczności, które by podważały wiarygodność oświadczenia sędziego". Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy w świetle przywołanych wyżej przepisów stwierdzić należy, że przedmiotowy wniosek R. P. o wyłączenie referendarza sądowego w niniejszej sprawie nie mógł odnieść skutku. Nie może stanowić bowiem przesłanki wyłączenia referendarza od udziału w sprawie samo twierdzenie wnioskodawcy, że w jego ocenie są wątpliwości co bezstronności. Sam fakt wezwania skarżącego do uzupełnienia braków formalnych wniosku o przyznanie prawa pomocy tj. wezwania do uzupełnienia formularza PPF poprzez wypełnienie wszystkich wymaganych rubryk nie może świadczyć o braku bezstronności. Zaznaczyć należy, iż warunkiem rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy jest po pierwsze złożenie go na urzędowym formularz, a ponadto wypełnieni go zgodnie z zawartym w tym formularzu pouczeniem. Należy w tym miejscu wyjaśnić, że wniosek o wyłączenie referendarza mogą uzasadniać jedynie takie okoliczności, które obiektywnie mogą wywołać wątpliwości co do jego bezstronności, takich zaś przyczyn nie ma w niniejszej sprawie. Sąd stwierdził, że nie zachodzą również przyczyny opisane w art. 18 P.p.s.a. powodujące wyłączenie referendarza z mocy ustawy, Mając powyższe na uwadze Sąd, działając na podstawie art. 24 § 1 w zw. z art. 22 § 1 i 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.