IV SA/Po 503/10

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Poznaniu Damian Mataczyński po rozpoznaniu w dniu 3 sierpnia 2010r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A.S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych na decyzję Wojewody Wielkopolskiego z dnia [...] kwietnia 2010r nr [...] w przedmiocie odmowy zatwierdzenia zamiennego projektu budowlanego i zmiany pozwolenia na budowę postanawia odmówić prawa pomocy A.S. w odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 500 zł. złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w którym podał, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z żoną i dwójką dzieci, a źródłem ich utrzymania jest dochód uzyskiwany z działalności gospodarczej prowadzonej przez wnioskodawcę w kwocie ok. [...] zł. Wnioskodawca oświadczył, iż posiada dom jednorodzinny z działką [...] ha, nieruchomość rolną o pow. [...] ha i [...] ha w dzierżawie oraz sześć innych działek położonych w Ś., Z. i K. Wlkp. Uzasadniając wniosek o przyznanie prawa pomocy skarżący powołał się na trudną sytuację finansową spowodowaną kryzysem i zastojem panującym w gospodarce oraz zaległościami w płatnościach z kontrahentami. W związku z powyższym stwierdzić należy, że na podstawie art. 245 § 1 i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej ppsa) prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym, które obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przesłanki regulujące przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej zawarte są w art. 246 §1 pkt 2 ppsa, zgodnie z którym prawo pomocy w zakresie częściowym Sąd przyznaje, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Instytucja prawa pomocy jest jednak wyjątkiem od ogólnej zasady ustanowionej w art. 199 ppsa, zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Ciężar dowodu wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy, o których mowa w art. 246 § 2 ppsa spoczywa na stronie składającej wniosek o jego przyznanie. Oznacza to, że powinna ona poczynić wszelkie kroki mające na celu uprawdopodobnienie tych okoliczności. Ponadto należy podkreślić, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest także formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie jej udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. Odnosząc te uwagi do rozpatrywanej sprawy stwierdzić trzeba, że skarżący osiągający dochód z działalności gospodarczej w wysokości [...] zł. nie należy do osób znajdujących się w szczególnie trudnej sytuacji materialnej. Czteroosobowa rodzina wnioskodawcy z osiąganych dochodów jest w stanie zaspokoić nie tylko swoje bieżące potrzeby życiowe, ale także opłacić koszty sądowe bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, tym bardziej iż na obecnym etapie postępowania ograniczają się one do wpisu od skargi wynoszącego w niniejszej sprawie 500 zł. – zob. §2 ust. 3 pkt 1 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003r. w sprawie wysokości oraz szczególnych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 221, poz. 2193). Co do zasady bowiem prawo pomocy nie powinno być udzielane osobom, które otrzymują stałe miesięczne dochody w wysokości przewyższającej kwotę przeznaczaną na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Sytuacja taka pozwala bowiem na przygotowanie się do wszczęcia akcji sądowej poprzez zaoszczędzenie odpowiednich środków na ten cel (por. M. Budachowska, Prawo pomocy w postępowaniu sądowo-administracyjnym, cz. II. Doradztwo Podatkowe 2005/9/51, Lex nr 49597). Zauważyć należy również, iż zgodnie z ogólną zasadą, strona która wniosła skargę do sądu powinna gromadzić środki finansowe na pokrycie kosztów związanych z postępowaniem sądowym. Dla uznania wniosku za uzasadniony decydujące znaczenie ma więc brak możliwości zgromadzenia środków finansowych w dłuższym okresie, o ile istniały podstawy do przewidywania tego wydatku. Potwierdza to orzecznictwo sądowe z którego wynika, że ubiegający się o zwolnienie od kosztów sądowych w każdym przypadku powinien poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdy poczynione w ten sposób oszczędności okazały się nie wystarczające – może zwrócić się o pomoc państwa (zob. postanowienie SN z dnia 24 września 1984r. II CZ 104/84). Ponadto stwierdzić należy, iż wskazany w uzasadnieniu wniosku kryzys gospodarczy, przy uwzględnieniu deklarowanego dochodu nie uzasadnia przyznania prawa pomocy. W związku z powyższym na podstawie art. 258 §1 i § 2 pkt 7 oraz art. 245 §1 i §3, art. 246 §1 pkt 2 ppsa, postanowiono jak w sentencji.