IV SA/Po 505/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Popowska Sędziowie WSA Ewa Kręcichwost - Durchowska WSA Anna Jarosz (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Joanna Andrzejak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 lipca 2011 r. sprawy ze skargi M. P. na postanowienie Wojewody Wielkopolskiego z dnia [...] lipca 2010 r. nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania 1. stwierdza nieważność zaskarżonego postanowienia i poprzedzającej go decyzji Starosty [...] z dnia [...] maja 2010 r. nr [...] 2. zasądza od Wojewody Wielkopolskiego na rzecz skarżącego M. P. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania Decyzją nr [...] z dnia [...] maja 2010r. Starosta [...], na podstawie art. 35 ust. 3 ustawy z dnia lipca 1994r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2006r., nr 156, poz. 1118) oraz na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. (Dz. U. z 2000r., nr 98, poz. 1071 ze zm. dalej zwana kpa), po rozpatrzeniu wniosku M. P. z dnia [...] marca 2010r. odmówił mu zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę inwestycji w postaci budowy budynku usługowo – handlowego z częścią mieszkalną oraz rozbiórki budynku gospodarczego we [...]. Decyzję Starosta uzasadnił faktem, że w terminie wyznaczonym stronom do wypowiedzenia się co do zebranych materiałów, dowodów i żądań, pozostali współwłaściciele nieruchomości, na której miała być realizowana inwestycja, to jest M. P., W. P., I. W., P. W. oraz M. P. – żona J. P. pisemnie nie wyrazili zgody na inwestycję (pismo z dnia [...] kwietnia 2010r., k. 13 akt adm.). Uczestnikami postępowania byli współwłaściciele nieruchomości, wymienieni wyżej oraz J. P. a także Z. L., P. L. i W. J. Decyzja z pouczeniem możliwości i terminie odwołania doręczona została skarżącemu M. P. w dniu [...] maja 2010r., a odwołanie od decyzji zostało przez niego nadane na poczcie w dniu [...] maja 2010r. Wojewoda Wielkopolski postanowieniem z dnia [...] lipca 2010 r., nr [...] stwierdził uchybienie terminu do złożenia odwołania. Organ, powołując się na art. 134 kpa stwierdził, że w świetle orzecznictwa NSA nawet nieznaczne przekroczenie obowiązującego terminu stanowi jego uchybienie i obliguje organ odwoławczy do wydania przedmiotowego postanowienia, a strona nie złożyła wniosku o przywrócenie terminu do złożenia odwołania. Skargę na to postanowienie złożył M. P., podnosząc, że jest w podeszłym wieku, w dniu [...].06.2010r. wrócił z Niemiec i nie może liczyć na żadną pomoc. Wniósł o pozytywne rozpatrzenie jego sprawy. Wojewoda Wielkopolski w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, zaznaczając, że skarżący, mimo prawidłowego pouczenia odwołanie wniósł bezpośrednio do organu odwoławczego, a przesyłkę z dnia [...] czerwca 2010 r. nadał w placówce pocztowej dopiero w dniu [...] maja 2010r., co samo w sobie, przez porównanie dat jest sprzeczne. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona, choć z innych względów niż w niej podniesione. Oceniając legalność zaskarżonej czynności wskazać należy, że stosownie do przepisu art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. W świetle powołanego przepisu, Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną, inny akt lub czynność z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania. Z treści powołanych przepisów wynika, iż sąd administracyjny nie przejmuje sprawy administracyjnej do końcowego załatwienia, lecz ma jedynie ocenić działalność organu orzekającego - bada z urzędu zgodność zaskarżonego aktu lub czynności z prawem materialnym i przepisami normującymi postępowanie przed organami administracji. Ponadto Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej p.p.s.a.). W niniejszej sprawie zaskarżona decyzja oraz decyzja ją poprzedzająca wykazują istotne wady procesowoprawne, co powoduje, że Sąd nie przeprowadza merytorycznej ich kontroli. W wyniku analizy zebranego w sprawie materiału dowodowego uznać należy, iż w sprawie zachodzą przesłanki określone w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., dające podstawę do stwierdzenia nieważności wydanych w sprawie rozstrzygnięć. Należy dodać, iż wady takie Sąd ma obowiązek uwzględnić z urzędu. Sąd stwierdził, iż zarówno decyzja organu I jak i II instancji, skierowane były między innymi do J. P. Nazwisko J. P. widnieje w wykazie właścicieli i władających z dnia [...].02.2010r. Wydziału Geodezji, Kartografii i Nieruchomości Starostwa [...] z informacją, iż osoba ta jest współwłaścicielem nieruchomości położonej we [...] w [...] części. Powyższe dane wskazują, że J. P. mógłby mieć przymiot strony w przedmiotowym postępowaniu administracyjnym. Tak też uznał organ I instancji, wysyłając pisma na adres J. P. oraz wymieniając go w wykazie osób otrzymujących decyzję. Ta ostatnia uwaga dotyczy też wykazu osób otrzymujących decyzję organu odwoławczego. Jak jednak wynika z akt sprawy, wszystkie pisma w sprawie (zawiadomienie o wszczęciu postępowania, zawiadomienie o możliwości wypowiedzenia się i złożenia żądań i zapoznania się ze zgromadzonym materiałem) oraz decyzja organu I instancji zostały odebrane przez K. R. – zięcia J. P. Takie doręczenie w świetle obowiązujących przepisów należałoby uznać za prawidłowe, gdyby nie fakt, że wraz z "oświadczeniem w sprawie budowy budynku handlowo-usługowego na działce [...]" z dnia [...] kwietnia 2010r., podpisane przez współwłaścicieli nieruchomości, złożonego Starostwie do numeru sprawy – została złożona kserokopia odpisu skróconego aktu zgonu J. P. Nastąpiło to więc przed wydaniem decyzji organu I instancji w dniu [...] maja 2010r. Ta sama uwaga dotyczy doręczenia postanowienia organu II instancji (zwrotka jest podpisana przez żonę J. P. – M.). Organy pominęły fakt, że został złożony odpis aktu zgonu jednej ze stron, jakby nie miało to żadnego znaczenia prawnego. W toku postępowania sądowoadministracyjnego ustalono, na podstawie odpisu skróconego aktu zgonu z dnia [...] września 2010r., nr [...] (k. 41 akt sądowych), że J. P. zmarł w dniu [...] lutego 2010r. Oznacza to, że organy obu instancji prowadziły postępowanie czyniąc jego stroną osobę nieżyjącą w dacie wydawania decyzji (a także w dniu wszczęcia postępowania), co stanowi naruszenie dyspozycji art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Takie naruszenie prawa nakazuje Sądowi uwzględnienie skargi, niezależnie od tego, czy uchybienie to miało, czy nie miało wpływu na wynik sprawy (zob. wyrok NSA z dnia 27 marca 2009 r. sygn. akt II OSK 151/09, LEX nr 486351). Jedną z podstawowych zasad postępowania administracyjnego jest zasada czynnego udziału strony w postępowaniu administracyjnym, wyrażona w art. 10 k.p.a., zgodnie z którą organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Obowiązek ten oznacza również konieczność prawidłowego ustalenia, na każdym etapie postępowania administracyjnego, kręgu stron postępowania administracyjnego. Podstawową regułą postępowania administracyjnego jest jego prowadzenie wobec osób żyjących, a w konsekwencji doręczania wyłącznie takim osobom decyzji. Skierowanie decyzji do zmarłej strony, tj. osoby, która w danym momencie nie miała już przymiotu strony, jest wadliwością decyzji, która nie podlega konwalidacji. Jak podkreśla się w orzecznictwie i doktrynie, prowadzenie postępowania administracyjnego w stosunku do osoby zmarłej i wydanie decyzji ocenione być musi jako rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Charakter strony przysługujący osobie fizycznej wygasa bowiem z jej śmiercią. Oznacza to, że w stosunku do osób zmarłych nie można wszczynać postępowań i wydawać decyzji. Skoro doszło do wydania decyzji w stosunku do osoby zmarłej należy przyjąć, że decyzja ta jest obarczona wadą nieważności i powinna być usunięta z obrotu prawnego, aby nie wywoływała skutków prawnych (por. wyroki NSA z 27 kwietnia 1983 r. II S.A. 261/83, LEX 10693; z 14 listopada 2001 r. I S.A. 2462/99, LEX 82653; wyrok WSA w W-wie z 20 lipca 2006 r. IV S.A/Wa 1973/05, LEX 258282; Małgorzata Stahl - glosa do wyroku NSA, sygn. 261/83 - OSPiKA 1984 r., Z. 5, poz. 108). Podsumowując, organy obu instancji prowadziły postępowanie czyniąc jego stroną osobę nieżyjącą w dacie wydawania postanowienia, co stanowi naruszenie dyspozycji art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w związku z art. 126 k.p.a. Jak już wskazywano, takie naruszenie prawa nakazuje Sądowi uwzględnienie skargi, niezależnie od tego, czy uchybienie to miało, czy nie miało wpływu na wynik sprawy. Rozpatrując ponownie sprawę, organ pierwszej instancji prawidłowo ustali aktualny krąg stron postępowania, którym należy zapewnić udział w postępowaniu i do których należy kierować podjęte w sprawie rozstrzygnięcie. Dopiero po prawidłowym ustaleniu kręgu stron postępowania sprawa może zostać merytorycznie rozpatrzona. Mając powyższe na uwadze, Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. O kosztach orzeczono na postawie art. 200 p.p.s.a.