IV SA/Po 508/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Grossmann Sędziowie WSA Donata Starosta (spr.) WSA Anna Jarosz Protokolant st. sekr. sąd. Monika Zaporowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 04 listopada 2016 r. sprawy ze skargi R.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] kwietnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę Sygn..akt.IV SA/Po 508/16 Uzasadnienie Prezydent M. L., działający przez p.o. Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w L., decyzją z dnia [...] stycznia 2016. nr [...]/2016 wydaną na podstawie art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 3 i 4, art. 7 pkt 1,5,6, art.8 ust.1 pkt 1,art. 39 ust. 2, art. 106 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (tekst jedn. Dz. U. z 2015r., poz. 163, dalej u.p.s.), na podstawie art. 104 i 108 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (j.t. Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.– dalej "k.p.a."), § 1 pkt 1 lit. a Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2012r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz.U. z 2012r. poz. 823) przyznał R. S.. (dalej skarżący) zasiłek celowy na dofinansowanie do wyżywienia na przygotowanie śniadań i kolacji we własnym zakresie na styczeń, luty, marzec 2016 roku po [...] zł miesięcznie W uzasadnieniu podano ,że zgodnie z przepisami cytowanej ustawy w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, może być przyznany zasiłek celowy z pomocy społecznej. Zasiłek ten może być przyznany osobom i rodzinom jeżeli dochód na osobę nie przekracza na osobę samotnie gospodarującą -[...] zł, na osobę w rodzinie [...] zł. Dochody oraz posiadane zasoby pieniężne nie wystarczają na zaspokojenie niezbędnych potrzeb. Biorąc pod uwagę trudną sytuację materialną, bytową i zdrowotną ( niepełnosprawność ), przyznano zasiłek w wysokości wskazanej powyżej. Odwołanie od powyższej decyzji złożył R. S. . W odwołaniu zażądał uzupełnienia decyzji "w części dotyczącej rozstrzygnięcia decyzji polegającego na udostępnieniu informacji o sprawach publicznych" W szczególności strona zażądała w związku z przyznaną kwotą [...]zł miesięcznie ,uzupełnienia decyzji o informację "ile potrzeba pieniędzy żeby zakupić żywność ,następnie z zakupionej żywności sporządzić posiłek w formie śniadania, obiadu i kolacji dziennie, czyli ile wynosi koszt jednego śniadania ,kolacji .W tym zakresie strona powołała się na treść decyzji Dyrektora MOPR-u w L. z dnia [...] stycznia 2016 roku w sprawie przyznania zasiłku celowego –świadczenia pieniężnego na zakup żywności, w której przyjęto koszt obiadu 4,90 tytułem wsadu do kotła). Ust 2 pkt 4stanowi prawo nabyte strony. Powinien otrzymać [...] zł miesięcznie na ten cel. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] kwietnia 2016 roku [...] roku utrzymało zaskarżoną decyzję organu I instancji w mocy. Organ I instancji w podstawie prawnej zaskarżonej decyzji wskazał: art. 39 ust. 1 i 2 u.p.s. Samorządowe Kolegium Odwoławcze przeprowadziło dowód z decyzji Dyrektora MOPR-u w L. z lat wcześniejszych przyznających dofinansowanie w kwocie [...]zł miesięcznie. Skargę do tutejszego Sądu na decyzję SKO złożył R. S. zarzucając obrazę aust.rt.7,77§1,78§1kpa oraz art. 119 ust.2 pkt 4 ustawy o pomocy społecznej,art1 ust.2,art3 ust2,art.4 ust.1 pkt1,art.6 ust.1 pkt 5 art.7 ust.1 pkt 2 w związku z art.10 ust.1 i ust.2 ustawy o dostępie do informacji publicznej. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie. Podnosząc, że zasiłek celowy na zakup żywności nie ma celu systematycznego finansowania w całości potrzeb żywnościowych, a jedynie incydentalne zaspokojenie niezbędnej potrzeby życiowej. Kolegium wskazuje również na fakultatywny charakter zasiłku celowego. Kolegium wskazało też na to ,że w sprawie nie mają zastosowania przepisy ustawy o dostępie do informacji publicznej a jedynie przepisy o pomocy społecznej . Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Kontrola sądu administracyjnego, zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) i art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. - dalej p.p.s.a.) polega na badaniu zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu istotnie wpływającym na wynik sprawy. Przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Sąd administracyjny jest sądem kasacyjnym. W razie stwierdzenia istotnych uchybień sąd administracyjny nie ma więc kompetencji do merytorycznego rozstrzygnięcia danego postępowania, lecz jest upoważniony jedynie do uchylenia bądź stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji lub aktu. Na podstawie art. 134 § 1 p.p.s.a., w postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada oficjalności. Zgodnie z jej treścią, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną. W niniejszej sprawie kontroli Sądu podlegała decyzja SKO w L. z dnia [...] kwietnia 2016 roku [...] utrzymująca w mocy decyzję Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w L. działającego z upoważnienia Prezydenta Miasta L. z dnia [...] stycznia 2016 roku ([...]). Podstawą prawną wydania tych decyzji był przepis art. 39 ust. 1 i 2 u.p.sktóry stanowi, iż zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Zasiłek celowy może być przyznany również w celu realizacji postanowień kontraktu socjalnego (art. 39a. ust. 1 u.p.s.), osobie albo rodzinie, które poniosły straty w wyniku zdarzenia losowego (art. 40 ust. 1 u.p.s.), a także osobie albo rodzinie, które poniosły straty w wyniku klęski żywiołowej lub ekologicznej (art. 40 ust. 2 u.p.s.). Zaznaczyć trzeba, że decyzja o przyznaniu lub odmowie przyznania zasiłku celowego ma charakter decyzji uznaniowej. Taki charakter decyzji oznacza, że organ administracji ma swobodę decyzyjną, co do ustalenia treści decyzji uznaniowej, związaną z realizowaniem określonej w zakresie przedmiotu decydowania, polityki państwa. Kontrola sądu administracyjnego, prowadzona z punktu widzenia legalności decyzji administracyjnych, jest w stosunku do takich decyzji ograniczona. Sprowadza się bowiem do zbadania, czy w toku postępowania w sposób wyczerpujący zebrano materiał dowodowy, czy dokładnie zostały wyjaśnione istotne w sprawie okoliczności, a zatem, czy prowadząc postępowanie w sprawie organ ją rozpoznający nie uchybił przepisom art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. oraz czy organ w sposób wszechstronny i wnikliwy rozważył cały zebrany w sprawie materiał dowodowy i czy po wszechstronnym i wnikliwym rozważeniu owego materiału dokonał prawidłowej oceny istnienia przesłanek warunkujących zastosowanie przepisu przewidującego możliwość przyznania określonego uprawnienia i zakresu owego uprawnienia. Istotne znaczenie przy tym ma uzasadnienie wydanej przez organ decyzji rozstrzygającej sprawę (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 czerwca 2011 r. sygn. akt I OSK 1794/10 dostępny na http://cbois.nsa.gov.pl). W przypadku rozstrzygnięć podejmowanych w trybie uznania administracyjnego kontroli sądowej podlega jedynie to, czy wydanie decyzji zostało poprzedzone prawidłowo prowadzonym postępowaniem z zachowaniem procedury administracyjnej, zwłaszcza szczegółowym ustaleniem stanu faktycznego. Natomiast ocena pod kątem kryteriów słuszności i celowości prowadzona jest wyłącznie w zakresie - czy organy administracji nie przekroczyły granicy uznania administracyjnego. Oczywistym jest, że podejmowanie decyzji opartych na uznaniu administracyjnym nie może oznaczać dowolności i arbitralności. Zakres uznania wyznaczony jest zawsze normami kompetencyjnymi, przepisami o postępowaniu administracyjnym i przepisami prawa materialnego. Wydając decyzje o charakterze uznaniowym, organ jest związany nie tylko przepisem, ale i celem określonej regulacji. Uznanie administracyjne nie pozwala zatem organowi na dowolność w załatwieniu sprawy, ale jednocześnie nie nakazuje mu spełnienia każdego żądania obywatela (por. wyrok NSA z dnia 25 marca 2009 r., I OSK 1535/08). Istotnym składnikiem prawidłowo wydanej decyzji jest jej uzasadnienie. Powinno ono w sposób wyczerpujący informować stronę o motywach, którymi kierował się organ rozstrzygając sprawę. Strona może, bowiem skutecznie bronić swych interesów tylko w sytuacji, gdy znane są jej przesłanki powziętej decyzji. Art. 107 § 3 k.p.a. wskazuję z czego składa się uzasadnienie decyzji . W tej sprawie Sąd dostrzegł uchybienie,że uzasadnienia organów obu instancji są lakoniczne. Nie miało to jednak wpływu na wynik sprawy. W świetle zebranego materiału dowodowego przez organy obu instancji znajdującego się w aktach sprawy wnioskować można ,że organy obu instancji brały pod uwagę sytuację materialną, bytową i życiową skarżącego. To zresztą wynika też z uzasadnień zaskarżonych decyzji. Chociaż nie są one szczegółowe. Bezspornym w rozpoznawanej sprawie pozostaje(jak organy wskazały), że skarżący spełnia przesłanki do przyznania żądanego świadczenia z pomocy społecznej. Z poczynionych ustaleń organu I instancji( wywiad znajdujący się w katach) wynika, że skarżący jest osobą samotnie gospodarującą w rozumieniu art.6 pkt 10 u.p.s. Posiada orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności i pobiera od MOPR w L. zasiłek stały w kwocie [...]zł. Ma także przyznany dodatek mieszkaniowy . Ponadto otrzymał zasiłki celowe na zakup żywności –dofinansowanie do obiadów przygotowanych we własnym zakresie w kwocie po [...] zł za styczeń, luty ,marzec 2016 roku. Organy więc zebrały materiał dowodowy, który świadczy o objęciu skarżącego stałą opieką MOPR-u. Z takiej opieki skarżący korzysta już od kilku lat . .Dane te są znane Sądowi z urzędu z wyroków sądowych opublikowanych w http://cbois.nsa.gov.pl. oraz dodatkowo z decyzji organów załączonych do akt sprawy. Żaden z organów administracji w niniejszej sprawie nie kwestionował zasadności wnioskowanego przez skarżącego zasiłku celowego. Wyrazem tego była decyzja Prezydenta przyznająca zasiłek celowy w kwocie po [...] zł miesięcznie tylko na dofinansowanie śniadań i kolacji. Kwestią sporną pozostaje natomiast w świetle treści odwołania i skargi wysokość przyznanego skarżącemu zasiłku celowego. Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę w pełni podziela przywołany przez Kolegium pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażony w wyroku z dnia 2 sierpnia 2012r., sygn. I OSK 407/12, iż wydając decyzję z zakresu pomocy społecznej organ winien kierować się przesłankami ustawowymi, w tym między innymi wskazaniami zawartymi w art. 3 ust. 3 i 4 u.p.s. stanowiącymi iż rodzaj i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy oraz, że potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy winny zostać uwzględnione, jeśli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Wobec bowiem ograniczonych środków finansowych organ nie jest w stanie zaspokoić wszystkich potrzeb osób ubiegających się o pomoc w zgłaszanej przez nie wysokości. Musi zatem przyjąć obiektywne kryteria, według których dokonuje rozdziału środków finansowych. W aktach sprawy znajdują się ustalenia organów dotyczące budżetu MOPRU na zadania własne na cały rok 2016 ,który jest równy kwocie [...]zł . W samym styczniu 2016 roku na zasiłki celowe, okresowe, oraz pomoc państwa w zakresie dożywiania wykorzystano już 7,97% zaplanowanych środków na cały rok . Zasiłki celowe przyznano 1303 osobom. Dodatkowo przyznano je dla 1079 rodzin składających się z 1905 osób. Zasiłki okresowe otrzymało 399 rodzin składających się z 928 osób. Natomiast pomocą państwa w zakresie dożywiania objęto 1245 osób z 498 rodzin. Jednocześnie MOPR podał, że nie zrealizował jeszcze faktur za obiady, przedszkola, leki i bony do sklepów. Tak więc organy w pełni ustaliły stan faktyczny popierając go dokumentami zgromadzonymi w aktach sprawy. Słusznie SKO wskazało, że przepisy ustawy o pomocy społecznej nie zobowiązują organu do wskazywania kwoty zasiłku celowego przypadającej na jeden dzień. Zasiłek celowy po pierwsze nie jest prawem nabytym raz na zawsze a po drugie ma charakter pomocy doraźnej , a nie ma celu finansowania comiesięcznych potrzeb osoby, której został przyznany( Wyrok WSA w Krakowie z dnia 23 stycznia 2014 roku IIISA/Kr 592/13). Oczywistym jest też ,że w sprawie nie mają zastosowania przepisy ustawy z dnia 6 września 2001 roku o dostępie do informacji publicznej. Reasumując, Kolegium prawidłowo utrzymało decyzję organu I instancji w mocy. W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 151 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji