IV SA/Po 525/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Ewa Makosz-Frymus NSA Paweł Miładowski (spr.) Sędziowie WSA Ewa Kręcichwost-Durchowska Protokolant sekr.sąd. Justyna Frankowska po rozpoznaniu w wydziale IV na rozprawie w dniu 14 marca 2007r. sprawy ze skargi A.J. na decyzję Dyrektora Okręgowej Służby Więziennej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zwolnienia ze służby 1. uchyla zaskarżoną decyzję 2. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana /-/E.Kręcichwost-Durchowska /-/E.Makosz-Frymus /-/P.Miładowski KP Dyrektor Zakładu Karnego w K. decyzją personalną nr [...] wydaną w dniu [...] marca 2006r. działając na podstawie art. 31 ust. 1 pkt 4 i ust. 2 oraz art. 39 ust. 2 pkt 6 ustawy z 26 kwietnia 1996r. o Służbie Więziennej (Dz.U. z 2002r., nr 207, poz. 1761 ze zm., dalej: u.S.W.) zwolnił A.J. ze służby z dniem [...] kwietnia 2006r. z powodu pisemnego zgłoszenia wystąpienia ze służby. Organ I instancji uzasadnił swoje rozstrzygnięcie powołując się na okoliczność, że [...] marca 2006r. skarżąca złożyła pisemne zgłoszenie wystąpienia ze służby z dniem [...] kwietnia 2006r. (k.88 akt). Z zachowaniem ustawowego terminu skarżąca wniosła od powyższej decyzji odwołanie, domagając się jednocześnie wstrzymania wykonania decyzji do czas rozpatrzenie odwołania. Skarżąca podniosła, że nie zgadza się z uzasadnieniem decyzji, gdyż nie miała i nie ma woli wystąpienia ze służby i rozwiązania stosunku pracy. Nadto wskazała, że wiążąc swoją przyszłość ze Służbą Więzienną, podnosi swoje kwalifikacje, a do chwili otrzymania decyzji personalnej nr [...], nie miała świadomości o istnieniu raportu z jej podpisem z treści którego wynika jej chęć odejścia ze służby. W dalszej części uzasadnienia, skarżąca podniosła, że przebywa na zwolnieniu lekarskim i zażywa leki psychotropowe, które powodują u niej dekoncentrację. Skarżąca podniosła, że gotowy, wypisany wniosek o zwolnienie ze służby został jej przedstawiony do podpisania przy wykorzystaniu jej choroby i stanu emocjonalnego. Wobec czego skarżąca uznała, że w tym przypadku złożenie oświadczenia woli dotknięte było wadą określoną w art. 86 § 1 k.c. Ponadto skarżąca wskazała, że jej problemy ze zdrowiem wynikają z kontaktów z przełożonym i współpracownikiem, a nie ze skazanymi, przy czym Dyrektor Zakładu Karnego w K. "przymuszał" skarżącą do złożenia raportu o wystąpienie ze służby, na co skarżąca nigdy świadomie nie wyrażała zgody. Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej decyzją nr [...] z [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ odwoławczy podniósł, że rozstrzygnięcie zapadło na podstawie wniosków z postępowania wyjaśniającego przeprowadzonego po wpłynięciu odwołania. Organ odwoławczy ustalił, że skarżąca złożyła raport o zwolnieniu ze służby w trakcie trwającego nieprzerwanie od [...] listopada 2005r. zwolnienia lekarskiego, wystawionego przez lekarza psychiatrę w dniu [...] stycznia 2006r. Ponadto podniesiono, że raport o zwolnieniu został złożony przez skarżącą w dziale kadr, po uprzednim poinformowaniu o konsekwencjach złożenia raportu i po rozmowie na ten temat z Dyrektorem Zakładu Karnego w K. W uzasadnieniu wskazano nadto, że w czasie zwolnienia lekarskiego skarżąca uczestniczyła w zajęciach w Wyższej Szkole Zawodowej w K. i zdała ze skutkiem pozytywnym egzaminy i zaliczenia. Zdaniem organu odwoławczego fakt, że skarżąca leczy się psychiatrycznie i ma zaordynowane leki psychotropowe nie wpłynął na swobodne sformułowanie decyzji i wyrażenie woli. Nadto organ powołując się na art. 61 k.c. uznał, że cofnięcie oświadczenia woli o zwolnieniu ze służby, jest nieskuteczne albowiem nastąpiło już po wydaniu decyzji. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skarżąca wniosła o uchylenie decyzją nr [...] z [...] maja 2005r. oraz poprzedzającej ją decyzji, podtrzymując argumentację przedstawioną w odwołaniu. Odpowiadając na skargę, organ wniósł o jej oddalenie. Postanowieniem wydanym na rozprawie w dniu [...] marca 2007r. Sąd zobowiązał Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w P. do dostarczenia przepisanych maszynowo protokołów przesłuchań przeprowadzonych przez organ II instancji, na podstawie punktu 2 postanowienia Sąd określił, że dowód z tych dokumentów przeprowadzono poza rozprawą. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2002r., nr 153, poz.1269, dalej: u.s.a.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności organów administracji publicznej. Jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, kontrola, o której mowa w art. 1 § 1 u.s.a., sprawowana jest pod względem zgodności z prawem – art. 1 § 2 u.s.a. Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowoadministracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do ustalonego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Zdaniem Sądu zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W pierwszej kolejności należy wskazać, że postępowanie w przedmiocie zwolnienia skarżącej ze służby zostało wszczęte na skutek jej pisemnego wniosku "raportu" z [...] marca 2006r., który został przez organ I instancji potraktowany jako pisemne zgłoszenia wystąpienia ze służby w rozumieniu art. 39 ust. 2 pkt 6 u.S.W. Trudno odmówić słuszności takiemu rozumowaniu, skoro bezspornym w niniejszej sprawie jest, że taki wniosek został przez skarżącą podpisany. Jednak odwołanie wniesione przez skarżącą winno zostać przez organ drugiej instancji rozpatrzone nie tylko pod kątem podniesionych tam wprost zarzutów odnoszących się do wady oświadczenia woli. Organ mając na uwadze dyspozycję art. 7 k.p.a., będącą ogólną regułą postępowania w sprawach z zakresu administracji, winien podjąć wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i mając na względzie interes społeczny i słuszny interes strony ustalić, czy ewentualnie nie zaistniały inne wady oświadczenia woli. Zdaniem Sądu w tym zakresie organ powinien dokonać bardziej wnikliwej oceny dowodów, przedstawiając argumentację umożliwiającą przeprowadzenie kontroli sądowoadministracyjnej podjętego rozstrzygnięcia i jego uzasadnienia. Innym słowy skoro organ prowadził postępowanie odwoławcze, nakierowane na ustalenie, czy oświadczenie woli skarżącej dotknięte było wadą, to postępowanie dowodowe powinien przeprowadzić wyjaśniając wszelkie sporne w tym zakresie kwestie, dopuszczając zgodnie z art. 75 § 1 k.p.a. wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności zaś powołany przepis określa, że dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny. Ponadto wskazać należy na art. 107 § 3 k.p.a., który zobowiązuje organ do tego aby uzasadnienie faktyczne decyzji zawierało wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Odnosząc treść powołanego przepisu do uzasadnienia decyzji organu odwoławczego wskazać należy na brak wyjaśnienia, z jakich powodów organ dał wiarę i przyznał moc dowodową zeznaniom świadków, a przymiotu tego odmówił w stosunku do twierdzeń skarżącej. Wątpliwości budzi przede wszystkim brak dążenia organu do ustalenia kauzy, która uzasadniałaby wniosek skarżącej o zwolnienie jej ze służby, a następnie jego wycofanie. Organ nie wyjaśnił, czy w sytuacji zmiany stanowiska, wcześniejsze zachowanie skarżącej nie było spowodowane okolicznościami, których wystąpienie mogłoby decydować o wadliwości oświadczenia woli. Nie wyjaśniając w sposób wyczerpujący przyczyny złożenia wniosku przez skarżącą i okoliczności towarzyszących jego złożeniu organ naruszył art. 7, 8 i 9 k.p.a. zobowiązujące go do podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, przy uwzględnieniu interesu społecznego i słusznego interesu obywateli, pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa oraz świadomości i kultury prawnej obywatel, w szczególności zaś nie należycie poinformowały stronę o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie jej praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Nadto Sąd za przydatne uznał zwrócenie uwagi na kwestię wszczynania postępowania administracyjnego, regulowane przez art. 61 k.p.a., który stanowi, że postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Mając na uwadze art. 39 ust. pkt 6 u.S.W. nie ulega wątpliwości, że zwolnienie funkcjonariusza ze służby w oparciu o ten przepis możliwe jest jedynie na podstawie pisemnego zgłoszenia przez niego wystąpienia ze służby, który pełni w tak wszczętym postępowaniu rolę żądania strony w rozumieniu art. 61 k.p.a. Rozważyć należałoby, czy organ będąc związany zarówno żądaniem, nie jest w rzeczonej sprawie związany także jego cofnięciem przez stronę. Abstrahując zatem od kwestii wady oświadczenia woli skarżącej, organ winien dążyć do ustalenia, czy odwołanie przez nią wniesione mogło wywołać skutki uzasadnionego cofnięcia wniosku stanowiącego podstawę wszczęcia postępowania administracyjnego. Nadto Sąd za istotne uznał wskazanie, że w orzecznictwie istnieje pogląd zgodnie z którym, nieuzasadnione jest twierdzenie organu określające, że odwołanie oświadczenia skarżącej nie jest skuteczne, albowiem zapadła już decyzja pierwszoinstancyjna. Tym bardziej, że organ nie wskazał żadnego przepisu prawa zabraniający skarżącej cofnąć żądanie, aż do czasu zakończenia postępowania administracyjnego (vide: wyrok NSA w Lublinie z 14.12.2000r. w sprawie sygn. akt II SA/Lu 71/00, publ.: OSP 2002/4/51). Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł jak w punkcie 1 wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit "c" ustawy z 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. z 2002r., nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: p.p.s.a.). O wykonaniu uchylonej decyzji orzeczono jak w punkcie 2 wyroku zgodnie z art. 152 p.p.s.a. /-/ E. Kręcichwost-Durchowska /-/ E. Makosz-Frymus /-/ P. Miładowski KP