IV SA/Po 528/09

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu - Damian Mataczyński po rozpoznaniu w dniu 25 sierpnia 2009r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi Z.Ż. na decyzję Wojewody Wielkopolskiego z dnia [...] maja 2009r. Nr [...] w przedmiocie odmowy zatwierdzenia projektu budowlanego i wydania pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego postanawia przyznać skarżącemu prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka w P. /-/D.Mataczyński Z.Ż. wniósł skargę na decyzję Wojewody Wielkopolskiego z dnia [...] maja 2009r. nr [...] w przedmiocie odmowy zatwierdzenia projektu budowlanego i wydania pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego. Skarżący w odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 100 zł. złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. Jak wynika z oświadczenia wnioskodawcy zawartego w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy i z dokumentów przesłanych na wezwanie Sądu skarżący prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną i dwójką pełnoletnich dzieci a źródłem ich utrzymania są dochody z renty inwalidzkiej wnioskodawcy i dochód za pracę jednego z synów (żona i drugi syn są bezrobotni) wynoszące łącznie 2.743,27 zł. brutto. Zgodnie z wyliczeniem skarżącego z powyższej kwoty opłacane są bieżące wydatki, zakup leków (150 zł.) i opłaty na prąd, gaz, wodę, które za miesiąc sierpień wynosiły łącznie 607,26 zł. Na potwierdzenie powyższych informacji wnioskodawca przesłał kopię zeznań podatkowych za lata 2007 i 2008 (wykazany dochód w wysokości odpowiednio 8.435,30 i 18.033,17 zł.) oraz kopie ostatnich rachunków za prąd i gaz. Z przedstawionych wyciągów z rachunków bankowych wynika, iż skarżący i jego żona na dzień wykonania wyciągów (5 i 14 sierpnia 2009r.) dysponowali kwotą 113,97 zł. Na podstawie art. 245 § 1-3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej ppsa) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie m.in. adwokata. Z kolei prawo pomocy z zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przesłanki regulujące przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej zawarte są w art. 246 §1 pkt 1 i 2 ppsa, zgodnie z którymi przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym następuje w przypadku gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z kolei prawo pomocy w zakresie częściowym Sąd przyznaje, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Prawo pomocy jest więc szczególną formą pomocy państwa przyznawanej osobom znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej uniemożliwiającej lub ograniczającej dostęp do sądu. Przy czym, chodzi o trudną sytuację materialną danej osoby lub rodziny, ale uwzględniającą także odniesienia obiektywne, tzn. sytuację na rynku pracy, poziom wynagrodzeń i świadczeń z tytułu ubezpieczenia społecznego oraz poziom życia większości rodzin. Co do zasady prawo pomocy nie powinno być więc udzielane osobom, które otrzymują stałe miesięczne dochody w wysokości przewyższającej kwotę przeznaczaną na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Sytuacja taka pozwala bowiem na przygotowanie się do wszczęcia akcji sądowej poprzez zaoszczędzenie odpowiednich środków na ten cel (por. M. Budachowska, Prawo pomocy w postępowaniu sądowo-administracyjnym, cz. II. Doradztwo Podatkowe 2005/9/51, Lex nr 49597). Zauważyć należy również, iż zgodnie z ogólną zasadą, strona która wniosła skargę do sądu powinna gromadzić środki finansowe na pokrycie kosztów związanych z postępowaniem sądowym. Dla uznania wniosku za uzasadniony decydujące znaczenie ma więc brak możliwości zgromadzenia środków finansowych w dłuższym okresie, o ile istniały podstawy do przewidywania tego wydatku. Potwierdza to orzecznictwo sądowe z którego wynika, że ubiegający się o zwolnienie od kosztów sądowych w każdym przypadku powinien poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdy poczynione w ten sposób oszczędności okazały się nie wystarczające – może zwrócić się o pomoc państwa (zob. postanowienie SN z dnia 24 września 1984r. II CZ 104/84). Obowiązek wykazania, iż nie jest w stanie zgromadzić odpowiednich środków na opłacenie kosztów koniecznych do prowadzenia postępowania przed sądem administracyjnym, w tym również w drodze oszczędności we własnych wydatkach spoczywa jednak na wnioskodawcy. Mając powyższe na uwadze, przy uwzględnieniu informacji wynikających z przesłanych dokumentów, stwierdzić należy, iż wnioskodawca nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Jak wynika z przesłanego przez wnioskodawcę zestawienia, wydatki związane z opłatami za gaz, wodę, prąd, leki, przy uwzględnieniu wysokości dochodu oraz konieczności ponoszenia pozostałych kosztów utrzymania 4 osobowej rodziny, uniemożliwia Z.Ż. opłacenie kosztów sądowych i pełnomocnika ustanowionego z wyboru. Wobec powyższego, na podstawie art. 258 §1 i § 2 pkt 7 oraz art. 245 §1 - §3, art. 246 §1 pkt 1 i 2 ppsa, postanowiono jak w sentencji. /-/D.Mataczyński