IV SA/Po 546/12

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu - Damian Mataczyński po rozpoznaniu w dniu 11 września 2012r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J.O. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] maja 2012r. nr [...] w przedmiocie warunków zabudowy postanawia odmówić przyznania prawa pomocy J.O. wniósł skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] maja 2012r. nr [...] w przedmiocie warunków zabudowy. Skarżący po uiszczeniu wpisu w kwocie 500 zł. złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący podał, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, a źródłem jego utrzymania jest renta wynosząca [...] zł brutto ([...]zł. netto) oraz dochód z pracy dorywczej w kwocie ok. [...] zł. Wnioskodawca opisując swój stan majątkowy wskazał, iż posiada dom o pow. [...] m2 (udział 2/3). W uzasadnieniu wniosku skarżący podał również, iż jest osobą samotna (wdowcem). Celem doprecyzowania sytuacji majątkowej wnioskodawcy, pismem z dnia 22 sierpnia 2012r. (odebranym w dniu 24 sierpnia 2012r. – k. 47 akt) wezwano go do przedłożenia wyciągów i wykazów za okres ostatnich 6 miesięcy ze wszystkich rachunków bankowych posiadanych przez skarżącego oraz dokumentów dotyczących posiadanych lokat i kart kredytowych, nadesłania kopii zeznań podatkowych podatku dochodowego od osób fizycznych za lata 2010-2011, przedłożenia zestawienia pojazdów mechanicznych użytkowanych w gospodarstwie domowym z podaniem marki pojazdu, pojemności silnika i szacunkowej wartości, wykazania za pomocą kserokopii dokumentów (np. rachunków, faktur za media, w tym gaz, energia elektr., wodę, telefon; dokumentów potwierdzających wysokość: podatku, opłat czynszowych, ubezpieczenia itp.) jakiego rzędu kwoty obciążają miesięcznie budżet domowy z tytułu stałych opłat związanych z prowadzeniem gospodarstwa domowego i określenie wysokości dochodów uzyskanych przez skarżącego z jakiegokolwiek tytułu (np. z tytułu pracy dorywczej) w okresie od 1 marca 2012 r., ze wskazaniem daty uzyskania dochodu i jego wysokości oraz tytułu jego uzyskania. Wnioskodawca pismem z dnia 30 sierpnia 2012r. poinformował, iż posiada samochód osobowy marki Volkswagen Polo rok. prod. 1992r. poj. silnika 1272 cm3. Skarżący wyjaśnił również, iż o marca br. uzyskał dochody w kwocie [...] zł. z tytułu pracy dorywcze pracując jako biegły sądowy przy Sądzie Okręgowym w Poznaniu. Powyższa kwota stanowi dochód za pracę wykonywaną w okresie wcześniejszym, a skumulowanie wypłat nastąpiło po interwencjach dotyczących opóźnień wypłaty za pracę biegłego. Skarżący zaznaczył, iż w okresie 17 miesięcznej pracy w charakterze biegłego sądowego, łączny dochód wynos [...] zł., a zatem rzeczywisty średni dochód miesięczny z tytułu pracy dorywczej wynosi [...]zł. Skarżący przedstawił również zestawienie stałych opłat związanych z prowadzeniem gospodarstwa domowego wraz z kopiami dowodów wpłat, z którego wynika, iż opłaty za energie elektryczną wynoszą na dwóch licznikach łącznie [...] zł./2 m-ce, opłata za telefon stacjonarny [...]/mc., opłata za Internet [...] zł./mc, opłata za gaz [...] zł./2 m-ce., opłata za wodę [...] zł./ 2 m-ce, ubezpieczenie samochodu [...] rocznie. W załączeniu skarżący przesłał wyciąg z konta bankowego za okres 08.12.2011 – 16.08.2012r. w [...] S.A., zeznania podatkowe za lata 2010 – 2011 i ksero dowodu rejestracyjnego samochodu osobowego marki Volkswagen Polo. Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, iż na podstawie art. 245 § 1 i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 – dalej ppsa) prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym, które obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy jest więc szczególną formą pomocy państwa przyznawanej osobom znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej uniemożliwiającej lub ograniczającej dostęp do sądu. Przy czym, chodzi o trudną sytuację materialną danej osoby lub rodziny, ale uwzględniającą także odniesienia obiektywne, tzn. sytuację na rynku pracy, poziom wynagrodzeń i świadczeń z tytułu ubezpieczenia społecznego oraz poziom życia większości rodzin. Co do zasady prawo pomocy nie powinno być więc udzielane osobom, które otrzymują stałe miesięczne dochody w wysokości przewyższającej kwotę przeznaczaną na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Sytuacja taka pozwala bowiem na przygotowanie się do wszczęcia akcji sądowej poprzez zaoszczędzenie odpowiednich środków na ten cel (por. M. Budachowska, Prawo pomocy w postępowaniu sądowo-administracyjnym, cz. II. Doradztwo Podatkowe 2005/9/51, Lex nr 49597). Zauważyć należy również, iż zgodnie z ogólną zasadą, strona która wniosła skargę do sądu powinna gromadzić środki finansowe na pokrycie kosztów związanych z postępowaniem sądowym. Dla uznania wniosku za uzasadniony decydujące znaczenie ma więc brak możliwości zgromadzenia środków finansowych w dłuższym okresie, o ile istniały podstawy do przewidywania tego wydatku. Potwierdza to orzecznictwo sądowe z którego wynika, że ubiegający się o zwolnienie od kosztów sądowych w każdym przypadku powinien poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdy poczynione w ten sposób oszczędności okazały się nie wystarczające – może zwrócić się o pomoc państwa (zob. postanowienie SN z dnia 24 września 1984r. II CZ 104/84). Obowiązek wykazania, iż nie jest w stanie zgromadzić odpowiednich środków na opłacenie kosztów koniecznych do prowadzenia postępowania przed sądem administracyjnym, w tym również w drodze oszczędności we własnych wydatkach spoczywa jednak na wnioskodawcy. Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy, iż skarżący nie wyjaśnił w wiarygodny sposób, iż jego sytuacja finansowa uzasadnia przyznanie prawa pomocy. Skarżący uzyskuje bowiem stały dochód z renty [...] zł. netto, z których opłaca stałe wydatki związane z utrzymaniem w kwocie ok. [...] zł. miesięcznie. Ponadto skarżący uzyskuje znaczy dochód z dodatkowej pracy jako biegły sądowy. Z przesłanego wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika bowiem, iż w okresie 30.01.2012 – 16.08.2012 skarżący z tytułu pracy jako biegły sądowy przy Sądzie Okręgowym w Poznaniu uzyskał łączny dochód [...] zł. Fakt, iż dochód uzyskany w tym okresie, stanowi zapłatę za pracę wykonaną wcześniej nie powoduje, aby zaliczyć go do wcześniejszego okresu. Skarżący nadal jest bowiem biegłym sądowym, w związku z tym wykonywanie opinii na rzecz sądu skutkować będzie dalszym wpływem środków z tego źródła. Stwierdzić należy również, iż na dzień złożenia skargi (20 czerwca 2012r.) na koncie bankowym skarżący dysponował kwotą [...] zł., która pozwoliła na uiszczenie wpisu sądowego. Ponadto już po złożeniu wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący z tytułu pracy biegłego uzyskał kwotę [...] zł. po złożeniu wniosku. Wskazuje to, iż co prawda wpływy z tytułu wykonywanych nie są przewidywalne co do czasu uzyskania, jednak mają charakter trwały i zapewniają skarżącemu możliwość zabezpieczenia środków na opłacenie kosztów sądowych. Mając powyższe na uwadze, uwzględniając fakt, iż skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie opłacić kosztów postępowania, na podstawie art. 258 §1 i § 2 pkt 7, art. 245 §1 i §3, art. 246 §1 pkt 2 ppsa, postanowiono jak w sentencji.