IV SA/Po 548/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Maciej Dybowski Sędziowie sędzia NSA Paweł Miładowski (spr.) sędzia WSA Danuta Rzyminiak-Owczarczak Protokolant referent- stażysta Małgorzata Błoszyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 listopada 2005 r. sprawy ze skargi H. J. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zasiłku przedemerytalnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty [...] z dnia [...] r. nr [...], 2. zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżącego 10 (dziesięć) złotych tytułem zwrotu kosztów sądowych. /-/ D. Rzyminiak-Owczarczak /-/ M. Dybowski /-/ P. Miładowski KP/ Decyzją z dnia [...] r. nr [...] na podstawie art. 6 pkt 6. art. 2 ust.1 pkt. 2 i art. 23 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (j.t. Dz. U. 6/01/56 ze zm. dalej uzpb) Starosta [...] przyznał H. J. status bezrobotnego oraz od dnia [...] r. prawo do zasiłku dla bezrobotnych. Pismem z dnia [...] r. zarejestrowanym w urzędzie[...] r. strona wniosła o przyznanie zasiłku przedemerytalnego; wskazując iż 21 lat przepracował w PPGR i ukończył 57 lat. Starosta [...] decyzją z dnia [...] r. nr [...] działając na postawie art. 6 pkt 6, art. 37k ust. 9, art. 371 ust. 2a ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (j.t. Dz.U. 6/01/56 ze zm.) odmówił przyznania H. J. prawa do świadczenia przedemerytalnego. Uzasadniając decyzję organ wyjaśnił, iż strona zarejestrowała się w PUP w [...][...] r. jako osoba bezrobotna z prawem do zasiłku dla bezrobotnych od [...] r. i jednocześnie złożyła wniosek o przyznanie prawa do świadczenia przedemerytalnego. Ustawa z dnia 18 września 2001 r. o zmianie ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu oraz ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa (Dz.U. 122/01/1323 – dalej ustawa z 18 września 2001 r.) – z dniem 7 listopada 2001 r. wprowadziła w życie zmiany w uzpb. Organ wyjaśnił, że zgodnie z art. 37 k ust.9 uzpb – pracownikowi byłego państwowego przedsiębiorstwa gospodarki rolnej – dalej PPGR, spełniającemu określone w ustawie warunki do uzyskania statusu bezrobotnego przysługuje świadczenie przedemerytalne jeżeli – w dniu wejścia w życie ustawy osiągnął wiek 55 lat (mężczyzna), przepracował w PPGR najmniej 10 lat, zamieszkuje w dniu nabycia prawa do świadczenia w powiecie (gminie) uznanym za zagrożony szczególnie wysokim bezrobociem strukturalnym. Ustawa z 18 września 2001 r. nie jest ustawa samoistną, lecz zmieniającą ustawę o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, a zapis " w dniu wejścia w życie ustawy" oznacza dzień wejścia w życie ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, tj. 1 stycznia 1995 r., dlatego jednym z warunków nabycia prawa do świadczenia przedemerytalnego, na podstawie art. 37ust. 9 uzpb, jest ukończenie przez mężczyznę 55 lat w dniu 1 stycznia 1995 r. Wobec faktu, iż we wskazanej dacie Wnioskodawca nie miał ukończonych 55 lat, organ odmówił przyznania mu prawa do świadczenia przedemerytalnego. Starosta [...] rozpatrzył "nowy" wniosek strony z [...] r. wyjaśniając, że dnia 17 grudnia 2001 r. została znowelizowana ustawa o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu i decyzją z dnia [...] r. nr [...] na podstawie art. 6 pkt 6, art. 37 k ust. 9 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (j.t. Dz.U. 6/01/56 ze zm.) ponowienie odmówił H. J. prawa do świadczenia przedemerytalnego od dnia [...] r. Uzasadniając organ wskazał, że w świetle zmienionego z dniem 1 stycznia 2002 r. art. 37 k ust. 9 uzpb – pracownikowi byłego PPGR przysługuje świadczenie przedemerytalne, jeśli w dniu 7 listopada 2001 r. posiadał status bezrobotnego oraz spełniał łącznie przesłanki: skończył co najmniej 55 lat (mężczyzna), posiadał okres uprawniający do emerytury wynoszący co najmniej 25 lat (mężczyzna), był zatrudniony pełnym wymiarze czasu pracy w PPGR przez okres co najmniej 10 lat, zamieszkiwał w powiecie (gminie) uznanym za zagrożony szczególnie wysokim bezrobociem strukturalnym. Gmina[...], na terenie której Wnioskodawca zamieszkiwał, była uznana za zagrożoną szczególnie wysokim bezrobociem strukturalnym. H. J. przepracował w PPGR w pełnym wymiarze czasu pracy 21 lat i posiada okres uprawniający do emerytury wynoszący 31 lat. Organ wskazał jednak , że w dniu [...] r. Wnioskodawca nie posiadał statusu bezrobotnego, gdyż zarejestrował się w PUP dopiero [...] r. i dlatego zgodnie z art. 37 k ust. 9 uzpb nie jest uprawniony do świadczenia przedemerytalnego. W odwołaniu (k. 15 akt administracyjnych) od tej decyzji pierwszej instancji H. J. podniósł, iż czuje się nią pokrzywdzony gdyż, spełnia określone ustawą warunki do przyznania świadczenia przedemerytalnego, a spóźnioną rejestrację usprawiedliwiał złym stanem zdrowia. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] r. nr [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa i art. 37 k ust. 9 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (j.t. Dz.U. 6/01/56 ze zm.) utrzymał w mocy decyzję Starosty z dnia [...] r. Uzasadniając organ wskazał na konieczność spełnienia łącznie przesłanek wskazanych w art. 37 k ust. 9 uzpb. Podzielono stanowisko organu pierwszej instancji, iż Wnioskodawca dnia [...] r. nie posiadał statusu osoby bezrobotnej, dlatego też należało odmówić mu świadczenia przedemerytalnego. W skardze do Sądu Administracyjnego H. J. powołał się na te same okoliczności, które podnosił w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji. w odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga okazałą się zasadną. Zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153/02/1271 ze zm.) sprawy , w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 153/02/1270 ze zm.- dalej upsa). Mimo, że Starosta w komparycji decyzji z dnia [...] r. nie powołał art. 154 kpa, to w uzasadnieniu decyzji wskazał znowelizowaną ustawę z dnia 17 grudnia 2001 r. o zmianie ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa, ustawy o ochronie roszczeń w razie niewypłacalności pracodawcy, ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, ustawy o zakazie stosowania wyrobów zawierających azbest, ustawy o Trójstronnej Komisji do Spraw Społeczno-Gospodarczych i wojewódzkich komisjach dialogu społecznego oraz ustawy o ułatwieniu zatrudnienia absolwentom szkól (Dz.U. 154/01/1793 – dalej ustawa z 17 grudnia 2001 r.) jako przyczynę "ponownego rozpatrzenia wniosku H. J.". Pozwala to na przyjęcie, ze Starosta wszczął z urzędu postępowanie w sprawie wzruszenia decyzji ostatecznej z dnia [...] r. w trybie w trybie art. 154 § 1 kpa uznając, że zmiana prawa materialnego stanowiła dostateczną po temu przesłankę, a przemawiał za tym zarówno interes społeczny, jak i słuszny interes strony ( odpowiednio – J. Borkowski w : "Kpa. Komentarz" CH BECK 2003 s. 684 nb.20). W swych rozważaniach organy obu instancji pominęły art. 11 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 17 grudnia 2001 r. Ani w uzasadnieniu decyzji z dnia [...] r., ani [...] r., ani decyzji z dnia [...] r., ani decyzji odwoławczej, organy administracji publicznej nie dokonały ustaleń wszystkich faktów istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy. Jedynie w uzasadnieniach decyzji z dnia: [...] r. i [...] r. organ I instancji ustalił, że Wnioskodawca w dacie orzekania przez Starostę miał ukończone 57 lata życia i że gmina [...] jest uznana za gminę zagrożoną szczególnie wysokim bezrobociem strukturalnym. Organy obu instancji naruszyły zatem art. 7 i art. 77 § 1 kpa , błędnie uznając w decyzji z dnia [...] r., że art. 37k ust. 9 uzpb w brzmieniu nadanym ustawą z 18 września 2001 r. wymagał, by mężczyzna w dniu 1 stycznia 1995 r. miał ukończone 55 lat, a w decyzji z dnia [...] r. i decyzji odwoławczej, że winny był mieć status osoby bezrobotnej dnia 7 listopada 2001 r. Art. 37 k ust. 9 uzpb – w zakresie w jakim uzależniał prawo do świadczenia przedemerytalnego od posiadania 7 listopada 2001 r. statusu bezrobotnego został przez Trybunał Konstytucyjny uznany za sprzeczny z konstytucyjnym porządkiem prawnym. Według Trybunału Konstytucyjnego art. 3 pkt 14 lit. f ustawy z dnia 17 grudnia 2001 r. o zmianie ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa, ustawy o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy, ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, ustawy o zakazie stosowania wyrobów zawierających azbest, ustawy o Trójstronnej Komisji do Spraw Społeczno-Gospodarczych i wojewódzkich komisjach dialogu społecznego oraz ustawy o ułatwieniu zatrudnienia absolwentom szkół (Dz.U. nr 154, poz. 1793) ustalający nowe brzmienie art. 37 k ust. 9 zdanie pierwsze ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz.U. z 2003 r. Nr 58, poz. 514, Nr 90, poz. 844, Nr 122, poz. 1143, Nr 128, poz.1176, nr 135, poz. 1268, Nr 137, poz. 1302,Nr 142, poz. 1380, Nr 166, poz. 1608, Nr 203, poz.1966, Nr 210, poz. 2036 i 2037, Nr 223, poz. 2217 i Nr 228, poz. 2255 oraz Nr 64, poz. 593, Nr 69, poz. 624 i Nr 96, poz. 959) w części, w jakiej zawiera zwrot: "w dniu 7 listopada 2001 r.", uzależniający prawo do świadczeń przedemerytalnego pracowników byłych państwowych przedsiębiorstw gospodarki rolnej od posiadania tym dniu statusu bezrobotnego, jest niezgodny z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej (wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 30 marca 2005 r., sygn. TK 19/02 OTK-A 3/05/28). Orzeczenie to weszło w życie z dniem ogłoszenia, tj. 12 kwietnia 2005 r. (Dz.U. 59/ 05/517). Rozpatrując sprawę ponownie Starosta dokona ustaleń faktów istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy (art. 7 i art. 77 § 1 kpa) – w szczególności ustali, czy Wnioskodawca posiadał warunki lub spełniał warunki materialnoprawne, przewidziane w art. 37 k ust. 9 uzpb, umożliwiające nabycie prawa do świadczenia przedemerytalnego, całkowicie pomijając niekonstytucyjny wymóg posiadania statusu bezrobotnego dnia 7 listopada 2001 r. Dokonując aktu subsumcji, Starosta uwzględni stanowisko prawne, zaprezentowane w uchwale 7 sędziów NSA z 11 marca 2002 r. – OPS 14/01 – ONSA 4/02/133 odpowiednio i w uzasadnieniu wyroku TK 30 marca 2005 r. – K 19/02 – OTK –A 3/05/28. Skoro zatem kwestionowana w skardze decyzja oparta została na przepisie ustawy, który uznany został przez Trybunał Konstytucyjny za niezgodny z Konstytucją RP, to taka sytuacja uzasadnia uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej oraz rozstrzygnięcie o kosztach postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i b, art. 135 i art. 200 upsa). Sąd nie orzekł o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji w trybie art. 152 upsa, gdyż zaskarżoną decyzją nie przyznano żadnych uprawnień, które podlegałyby wykonaniu. /-/ D. Rzyminiak-Owczarczak /-/ M. Dybowski /-/ P. Miładowski KP