IV SA/Po 553/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Stankowski NSA Ewa Makosz – Frymus WSA Ewa Kręcichwost – Durchowska (spr.) Protokolant referent Joanna Andrzejak po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 8 października 2009 r. sprawy ze skargi G.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Koninie z dnia [...] marca 2008 r. nr [...] w przedmiocie świadczeń rodzinnych, uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta T. z dnia [..] stycznia 2008 r. Nr [...]. /-/E. Kręcichwost – Durchowska /-/J. Stankowski /-/E. Makosz - Frymus G. K. pismem z dnia [...] września 2007r. zwróciła się o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego na syna A. K. ur. [...]r., jak również prawa do dodatków do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego i z tytułu podjęcia przez dziecko nauki w szkole poza miejscem zamieszkania. We wniosku G. K. w składzie rodziny oprócz siebie wskazała A. K. (córkę) i A. K. (syna). Kierownik Wydziału Świadczeń Rodzinnych Urzędu Miejskiego w T. działając z upoważnienia Burmistrza Miasta T. decyzją z dnia [...] stycznia 2008r. Nr [...] wydana na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. kodeks postępowania administracyjnego (jt: Dz.U. z 2000r. Nr 98, poz.1071 ze zm -dalej kpa), art. 20 w zw. z art. 3 pkt 1, art. 3 pkt 10, art. 4, art. 5, art. 6, art. 24, art. 27 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz.U. z 2006r. Nr 139, poz. 992 ze zm. - dalej ustawa), rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne z dnia 2 czerwca 2005r. (Dz.U. Nr 105, poz. 881 ze zm.), rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 lipca 2006r. w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny oraz wysokość świadczeń rodzinnych (Dz.U. Nr 130, poz. 903), mając na względzie dokumenty złożone przez wnioskodawczynię w dniu [...]2007r. orzekł o odmowie przyznania G. K. prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego na syna A. K.. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji podniósł, iż Strona nie sprawuje osobistej opieki oraz nie wychowuje syna. Na podstawie wywiadu środowiskowego sporządzonego przez pracownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w T. ustalono bowiem, iż A. K. zamieszkuje w miejscowości U. gmina D. u ojca, a w dni nauki przebywa w internacie Zespołu Szkół Medycznych w K.. G. K. kwestionując rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji wniosła odwołanie, w którym podniosła, iż jej pismo z datą wpływu do organu I instancji w dniu [...]2007r. stanowiło uzupełnienie wniosku złożonego przez nią we wrześniu 2007r. Ponadto wywiad środowiskowy i ustalenia z niego wynikające, będące podstawą wydania kwestionowanej decyzji nie mogą być zdaniem G. K. podstawą do odmowy zasiłku rodzinnego. W odwołaniu wyjaśniono również, że syn skarżącej i nadal z nią zamieszkuje i jest u niej zameldowany, a tylko czasowo przebywa w internacie w K.. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. po rozpatrzeniu odwołania, w dniu [...]marca 2008r. wydało decyzję nr [...], w której utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W treści uzasadnienia organ odwoławczy powołując się na obowiązujące przepisy prawa wskazał, że prawo do zasiłku rodzinnego przysługuje rodzicom, jednemu z rodziców albo opiekunowi prawnemu dziecka; opiekunowi faktycznemu dziecka; osobie uczącej się jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza 504 zł. (art. 5 ust. 1 ustawy). Zasiłek rodzinny przysługuje rodzicom i opiekunom do ukończenia przez dziecko 18 roku życia lub nauki w szkole, jednak nie dłużej niż do ukończenia 21 roku życia, albo 24 roku życia, jeżeli kontynuuje naukę w szkole lub w szkole wyższej i legitymuje się orzeczeniem o umiarkowanym albo znacznym stopniu niepełnosprawności (art. 6 ust. 1 pkt 1 - 3 ustawy). W przypadku zbiegu prawa rodziców, opiekunów faktycznych dziecka lub opiekunów prawnych dziecka do świadczeń rodzinnych - świadczenia te wypłaca się temu z rodziców, opiekunów faktycznych dziecka lub opiekunów prawnych dziecka, który pierwszy złożył wniosek. Jeżeli zaś dziecko nie postaje we wspólnym gospodarstwie domowym z obojgiem rodziców świadczenie rodzinne wypłaca się temu z rodziców, pod którego opieką dziecko się znajduje (art. 27 ust. 1 i 2 ustawy). W przypadku gdy w stosunku do osoby ubiegającej się o świadczenia rodzinne występują wątpliwości dotyczące okoliczności, o których mowa w art. 3 pkt 17a (samotne wychowywanie dziecka), organ właściwy może przeprowadzić wywiad (art. 23 ust. 4a ustawy). Ponadto organ odwoławczy powołując się na treść art. 24 ust. 2 ustawy, zgodnie z którym prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami do końca okresu zasiłkowego przyjął, iż datą tą jest [...]12.2007r. Organ odwoławczy wskazał również na wywiad środowiskowy przeprowadzony w dniu [...] grudnia 2007r., w trakcie którego skarżąca złożyła oświadczenie, że nie mieszka z dziećmi. Okoliczność ta znajduje również potwierdzenie w oświadczeniu syna A., złożonym przed Komornikiem Sądowym w sprawie o wszczęcie egzekucji świadczeń alimentacyjnych, w którym syn skarżącej podając swój adres zamieszkania wskazał U. [...], gmina D.. Mając powyższe na uwadze, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. uznało, że G. K. nie sprawując opieki nad synem A. nie może być osobą uprawnioną do wnioskowanych świadczeń rodzinnych na jego rzecz. 2 G. K. nie godząc się z powyższym rozstrzygnięciem wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, w której wskazała na okoliczność prowadzenia gospodarstwa domowego wspólnie z synem A., na potwierdzenie czego wskazała na stanowiące część uzasadnienia skargi oświadczenie podpisane przez syna. Odnosząc się do własnego oświadczenia złożonego w trakcie przeprowadzania wywiadu środowiskowego, skarżąca wyjaśniła, że składając oświadczenie miała na względzie fakt, iż tego dnia syna faktycznie u niej nie było. Z oświadczenie tego, jej zdaniem nie wynika jednak, że syn u niej nie mieszka. Ponadto skarżąca wskazała, iż wniosek o przyznanie świadczenia rodzinnego złożyła w dniu [...]09.2007r. zaś dokumenty przesłane w dniu [...]12.2007r. nie należy traktować jako złożenie wniosku o zasiłek rodzinny, lecz uzupełnienie braków. W związku z powyższym zdaniem skarżącej uznać należy, iż złożyła wniosek o przyznanie świadczenia rodzinnego w ustawowym terminie, a więc zasadnym jest przyznanie jej świadczenia rodzinnego od miesiąca września 2007r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. odpowiadając na skargę, wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Oceniając legalność zaskarżonej decyzji wskazać należy, że stosownie do przepisu art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem W świetle powołanego przepisu, wojewódzki sąd administracyjny w zakresie swej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną, inny akt lub czynność z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania. Sąd nie bada więc celowości, czy tez słuszności zaskarżonego aktu. Ponadto Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. - dalej ppsa). Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, iż przedmiot niniejszej sprawy sprowadza się do oceny legalności decyzji odmawiających G. K. prawa do zasiłku rodzinnego na syna A. K. wraz z dodatkami, których 3 zasadniczym powodem było przyjęcie przez organy I i II instancji za ustalony fakt, iż syn skarżącej – A. K. nie mieszka wraz z matką, przez co skarżąca nie spełnia warunku określonego w art. 27 ust. 2 ustawy. Zgodnie bowiem z w/w przepisem jeżeli dziecko nie pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z obojgiem rodziców, świadczenia rodzinne wypłaca się temu z rodziców, pod którego opieką dziecko się znajduje. Ustalając stan faktyczny Kierownik Wydziału Świadczeń Rodzinnych Urzędu Miejskiego w T. działający z upoważnienia Burmistrza Miasta T. i Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. oparły się na oświadczeniu skarżącej złożonym w trakcie przeprowadzania wywiadu środowiskowego dniu [...] grudnia 2007r., że nie mieszka z dziećmi, co zdaniem organów orzekających w sprawie znajduje potwierdzenie w oświadczeniu syna A., złożonym przed Komornikiem Sądowym w sprawie o wszczęcie egzekucji świadczeń alimentacyjnych. Zwrócić należy jednak uwagę na fakt, iż G. K. już na etapie postępowania odwoławczego zmieniła treść swego wcześniejszego oświadczenia i wyjaśniła, że jej syn nadal z nią zamieszkuje i jest u niej zameldowany, a tylko czasowo przebywa w internacie w K.. Okoliczność zmiany stanowiska przez skarżącą, nie znalazła jednak odzwierciedlenia w uzasadnieniu decyzji organu odwoławczego, który rozpoznając sprawę przyjął za obowiązujące oświadczenie w treści złożonej w dniu [...] grudnia 2007r. nie uwzględniając wyjaśnień złożonych w odwołaniu. Za takie nie można bowiem przyjąć stanowiska organu dotyczącego miejsca zamieszkania. Jednoznaczna treść wyjaśnień zawartych w odwołaniu oraz wyraźne rozdzielenie kwestii zamieszkania i zameldowania, wskazuje że intencją strony było wycofanie oświadczenia z dnia [...] grudnia 2007r. Ponadto zwrócić należy uwagę na fakt, iż z pisma Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w T. z dnia [...] stycznia 2008r. wynika, iż A. K. oświadczenie wskazujące jako adres zamieszkania U. [...] gmina D. złożył w dniu [...].01.2007r. Trudno więc uznać aby powyższe oświadczenie można było przyjąć za aktualne bez stosownego postępowania wyjaśniającego w sprawie o przyznanie zasiłku rodzinnego, które wszczęte zostało we wrześniu 2007r. Wycofanie przez skarżącą oświadczenia złożonego w trakcie przeprowadzania wywiadu środowiskowego powoduje to, iż na organie odwoławczym spoczywał obowiązek wyjaśnienia wątpliwości dotyczących kwestii sprawowania przez G. K. opieki nad synem A.. Nie podjęcie przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. czynności dowodowych w tym zakresie, w ocenie Sądu stanowi naruszenie unormowanej w art. 7 kpa zasady prawdy obiektywnej, zgodnie z którą organy administracji publicznej 4 "podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy". Zgodnie z tą zasadą organ prowadzący postępowanie ma obowiązek zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, aby ustalić stan faktyczny sprawy zgodny z rzeczywistością. W szczególności jest obowiązany dokonać wszechstronnej oceny okoliczności konkretnego przypadku na podstawie analizy całego materiału dowodowego, a stanowisko wyrażone w decyzji uzasadnić w sposób wymagany przez przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego (np. wyrok NSA z dnia 26 maja 1981 r., SA 810/81, ONSA 1981, nr 1, poz. 45). W tym miejscu zwrócić należy uwagę na to, iż w postępowaniu administracyjnym nie obowiązuje formalna teoria dowodowa, wg której daną okoliczność można udowodnić wyłącznie przy pomocy takiego, a nie innego środka dowodowego, ani też zasada, że rola organu orzekającego to rola biernego podmiotu oczekującego na dowody zaoferowane przez stronę. Wręcz przeciwnie, rządząca postępowaniem administracyjnym zasada oficjalności (art. 7, 75 kpa) wymaga, by w toku postępowania organy administracji publicznej podejmowały wszelkie kroki niezbędne do wyjaśnienia i załatwienia sprawy i dopuszczały jako dowód wszystko, co może przyczynić się do jej wyjaśnienia, a nie jest sprzeczne z prawem, a więc by z urzędu przeprowadzały dowody służące ustaleniu stanu faktycznego sprawy (por. wyrok NSA z dnia 29 listopada 2000r. sygn. akt V SA 948/00 LEX nr 50114). Mając powyższe na uwadze, przy uwzględnieniu treści będącego częścią skargi oświadczenia podpisanego przez A. K., zgodnie z którym prowadził i prowadzi z matką wspólne gospodarstwo domowe, zasadnym jest przeprowadzenie dowodu z przesłuchania A. K., celem jednoznacznego ustalenia czy G. K. (matka) sprawowała nad nim opiekę w okresie objętym niniejszym postępowaniem. Odnosząc się do zarzutów dotyczących daty złożenia przez skarżącą wniosku o przyznanie świadczenia rodzinnego wraz z dodatkami wskazać należy na art. 24 ust. 2 ustawy, zgodnie z którym prawo do świadczeń rodzinnych organ ustala począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego. Z przepisu tego wynika jednoznacznie, że decydujące znaczenie dla ustalenia terminu, od którego przyznaje się świadczenia rodzinne, ma data złożenia kompletnego wniosku do właściwego organu realizującego te świadczenia (por. A. Korcz, W. Maciejko "Świadczenia rodzinne - komentarz" C.H.Beck Warszawa 2007r. s. 361). Oznacza to, że nawet jeśli spełnione były ustawowe przesłanki do otrzymania świadczenia rodzinnego przez uprawnioną, lecz wniosek o jego przyznanie wraz z kompletem dokumentów nie został złożony, to organ nie ma prawnej możliwości 5 przyznania świadczenia rodzinnego wstecznie, czyli za miesiące poprzedzające złożenie kompletnego wniosku (zob. wyrok NSA I OSK 31/08 niepubl.). Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, iż zasadnym jest stanowisko organu odwoławczego przyjmującego, iż datą złożenia kompletnego wniosku jest [...].12.2007r. tj. data wpływu do organu korespondencji zawierającej kompletny wniosek. Tak więc w przypadku gdyby przeprowadzone postępowanie wyjaśniające w zakresie wskazanym przez Sąd orzekający w niniejszej sprawie potwierdziło spełnianie przez skarżącą warunków koniecznych do przyznania zasiłku rodzinnego, należy przyjąć [...].12.2007r. jako datę złożenia wniosku. W związku z powyższym na podstawie przepisu art. 145 § 1 ust. 1 pkt 1 c ppsa, Sąd orzekł jak w sentencji wyroku. /-/E. Kręcichwost-Durchowska /-/J. Stankowski /-/E. Makosz-Frymus j.a.