IV SA/Po 554/25
WyrokWSA w Poznaniu2025-08-13
Skład orzekający: Izabela Bąk-Marciniak, Józef Maleszewski, Sebastian Michalski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy prawo do świadczenia pielęgnacyjnego na zasadach obowiązujących do dnia 31 grudnia 2023 r. może powstać po tej dacie, jeśli wnioskodawca spełnił przesłanki do jego przyznania przed tą datą, a decyzja administracyjna została wydana później z powodu przedłużającego się postępowania?Ratio decidendi
Prawo do świadczenia pielęgnacyjnego na zasadach obowiązujących do dnia 31 grudnia 2023 r. może powstać po tej dacie, jeśli wnioskodawca spełnił wszystkie wymagane przesłanki przed tą datą, a decyzja administracyjna ma charakter deklaratoryjny. Przeciągające się postępowanie administracyjne nie może pozbawić wnioskodawcy możliwości uzyskania świadczenia na zasadach dotychczasowych, gdyż przepisy przejściowe (art. 63 ustawy o świadczeniu wspierającym) chronią prawa nabyte.Stan faktyczny
Skarżąca K. T. złożyła wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego na syna F. T. za okres od marca do sierpnia 2022 r. Organ pierwszej instancji i Samorządowe Kolegium Odwoławcze odmówiły przyznania świadczenia na zasadach obowiązujących do 31 grudnia 2023 r., argumentując, że skarżąca nie złożyła wniosku i nie spełniła przesłanek przed tą datą. Kluczowe dla sprawy było prawomocne orzeczenie Sądu Rejonowego z czerwca 2024 r., które ustaliło, że syn skarżącej wymagał stałej opieki od 2022 r. Skarżąca zarzuciła organom naruszenie przepisów proceduralnych poprzez dowolną ocenę materiału dowodowego.Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy [...]. Zasądzono od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Bąk-Marciniak (spr.) Sędzia WSA Józef Maleszewski Asesor sąd. WSA Sebastian Michalski Protokolant st. sekr. sąd. Iwona Maciak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 06 sierpnia 2025 r. sprawy ze skargi K. T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 2 kwietnia 2025 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy [...] z dnia 21 stycznia 2025 r. nr [...]; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej K. T. kwotę 480 zł (słownie: czterysta osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Decyzją z dnia 2 kwietnia 2025 r. Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpoznaniu odwołania K. T. utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy [...] z 21 stycznia 2025 r. nr [...] w sprawie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na zasadach obowiązujących do dnia 31 grudnia 2023 r., przysługującego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad niepełnosprawnym dzieckiem F. T. na okres od dnia 10 marca 2022 r. do 31 sierpnia 2022 r.
Powyższa decyzja została wydana w oparciu o następujące okoliczności sprawy.
W dniu 29 lipca 2024 r. K. T. złożyła wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad synem F. T.. Wójt Gminy [...] decyzją z dnia 27 sierpnia 2024 r. nr [...] orzekł o odmowie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego na zasadach obowiązujących do dnia 31 grudnia 2023 r., przysługującego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad niepełnosprawnym dzieckiem F. T. na okres od dnia 10 marca 2022 r. do 31 sierpnia 2022 r.
SKO w P. decyzją z dnia 18 listopada 2024 r. nr [...] uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji.
Wójt Gminy [...] decyzją z dnia 21 stycznia 2025 r. nr [...] ponownie orzekł o odmowie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego na zasadach obowiązujących do dnia 31 grudnia 2023 r., przysługującego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad niepełnosprawnym dzieckiem F. T. na okres od dnia 10 marca 2022 r. do 31 sierpnia 2022 r.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, że zgodnie z orzeczeniem o niepełnosprawności z dnia [...] r. nr [...] F. T. (ur. [...].) został zaliczony do osób niepełnosprawnych, niepełnosprawność datuje się od urodzenia, a orzeczenie wydaje się do 31 sierpnia 2022 r.
Sąd Rejonowy P. wyrokiem z dnia [...]., sygn. akt: [...] w związku z odwołaniem od orzeczenia Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie [...] z dnia 20 października 2021 r., znak [...] zmienił w części zaskarżone orzeczenie i poprzedzające je orzeczenie Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności z dnia [...] nr [...] i ustalił, że F. T. jest osobą niepełnosprawną również z przyczyn niepełnosprawności oznaczonych symbolem [...] do dnia 31 sierpnia 2022 r. a w związku ze stwierdzoną niepełnosprawnością wymaga także konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Orzeczenie jest prawomocne z dniem 4 czerwca 2024 r.
Organ II instancji zauważył, że K. T. pracowała w okresach od 29 listopada 2018 r. do 11 marca 2021 r. oraz od 1 lutego 2023 r. do 31 stycznia 2024 r. Od dnia 11 marca 2021 r. do dnia 9 marca 2022 r. otrzymywała zasiłek macierzyński.
SKO wskazało, że stosownie do art. 63 ust. 1-3 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym, w sprawach o świadczenie pielęgnacyjne i specjalny zasiłek opiekuńczy, o których mowa w ustawie zmienianej w art. 43 w brzmieniu dotychczasowym, do których prawo powstało do dnia 31 grudnia 2023 r., stosuje się przepisy dotychczasowe.
2. Osoby, którym przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, albo od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy, na zasadach obowiązujących do dnia 31 grudnia 2023 r., przyznane zostało co najmniej do dnia 31 grudnia 2023 r. prawo do świadczenia pielęgnacyjnego albo specjalnego zasiłku opiekuńczego, o których mowa w ustawie zmienianej w art. 43 w brzmieniu dotychczasowym, zachowują, na zasadach obowiązujących do dnia 31 grudnia 2023 r., prawo odpowiednio do świadczenia pielęgnacyjnego albo specjalnego zasiłku opiekuńczego nie dłużej jednak niż do końca okresu, na który prawo zostało przyznane, z uwzględnieniem ust. 3 i 4.
3. Osoby, o których mowa w ust. 2, zachowują prawo odpowiednio do świadczenia pielęgnacyjnego albo specjalnego zasiłku opiekuńczego na zasadach obowiązujących do dnia 31 grudnia 2023 r., również w przypadku, gdy osobie nad którą sprawują opiekę zostało wydane nowe orzeczenie o stopniu niepełnosprawności albo orzeczenie o niepełnosprawności. Warunkiem zachowania prawa odpowiednio do świadczenia pielęgnacyjnego albo specjalnego zasiłku opiekuńczego na zasadach określonych w zdaniu pierwszym jest złożenie wniosku o nowe orzeczenie o stopniu niepełnosprawności albo o niepełnosprawności w terminie 3 miesięcy od dnia następującego po dniu, w którym upłynął termin ważności dotychczasowego orzeczenia o stopniu niepełnosprawności albo orzeczenia o niepełnosprawności, a następnie złożenie wniosku o ustalenie prawa odpowiednio do świadczenia pielęgnacyjnego albo specjalnego zasiłku opiekuńczego w terminie 3 miesięcy, licząc od wydania orzeczenia o stopniu niepełnosprawności albo o niepełnosprawności.
W ocenie Kolegium regulacja zawarta w art. 63 ust. 1 u.ś.w. dopuściła możliwość stosowania w czasie obowiązywania nowych przepisów o świadczeniu pielęgnacyjnym, a zatem od dnia 1 stycznia 2024 r., unormowań poprzednio obowiązujących stanowiąc, że jest to dopuszczalne wówczas, kiedy prawo do tego świadczenia powstało do dnia 31 grudnia 2023 r. Innymi słowy możliwość nabycia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wg stanu prawnego obwiązującego do 31 grudnia 2023 r. uwarunkowana była nie tylko złożeniem wniosku do 31 grudnia 2023 r., ale również spełnieniem najpóźniej w tej dacie przesłanek warunkujących przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego określonych ustawą (wyrok WSA w Rzeszowie z 10 grudnia 2024 r., II SA/Rz [...]).
Zdaniem SKO możliwość przyznania Wnioskodawczyni prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na okres od dnia 10 marca 2022 r. do 31 sierpnia 2022 r., tj. na "starych zasadach" nie jest możliwa, albowiem K. T. nie miała uprzednio przyznanego świadczenia pielęgnacyjnego, jak również przed zmianą przepisów nie złożyła kompletnego wniosku i nie spełniała wszystkich przesłanek pozytywnych do przyznania świadczenia. W niniejszej sprawie Strona złożyła pierwszy wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad synem dnia 29 lipca 2024 r.
Skargę na powyższą decyzję wywiodła do Sądu K. T. wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej jej decyzji Wójta Gminy [...] z dnia 21 stycznia 2025 r., a także zasądzenie na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego, wedle norm przepisanych.
Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez dowolną, a nie swobodną ocenę materiału dowodowego, polegającą na ustaleniu, że skarżąca nie nabyła prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej do dnia 31 grudnia 2023 r., kiedy to w świetle zebranego materiału dowodowego, prawo do świadczenia skarżąca nabyła w dniu 10 marca 2022 r., co w konsekwencji doprowadziło do wydania przez Organ na podstawie błędnie ustalonych okoliczności faktycznych decyzji o odmowie przyznania skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na zasadach do dnia 31 grudnia 2023 r.
W uzasadnieniu skargi wskazano, że Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w P. orzeczeniem o niepełnosprawności z dnia [...] sygn. akt [...] orzekł o zaliczeniu syna skarżącej do osób niepełnosprawnych i ustaleniu, że zaburzenia funkcjonowania uzasadniają konieczność zapewnienia współudziału opiekunów w procesie leczenia, rehabilitacji i edukacji. Zespół nie orzekł jednak o konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji.
K. T. zaskarżyła powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności. Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności orzeczeniem z dnia 21 października 2021 r. utrzymał orzeczenie Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w P. dnia [...] sygn. akt [...] w mocy. Od orzeczenia Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności K. T. odwołała się do Sądu Rejonowego P.
Postępowanie sądowe trwało ponad 2 lata. Postępowanie zakończyło się dopiero w dniu [...] Wyrokiem z dnia [...] r. (prawomocnym z dniem 4 czerwca 2024 r.) Sąd Rejonowy P. sygn. akt [...] zmienił zaskarżone orzeczenia w ten sposób, że stwierdził, iż mał. F. T. w związku ze stwierdzoną niepełnosprawnością wymaga także konieczności stałej i długotrwałej opieki lub pomocy w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji.
Jako że u F. T. orzeczono znacznie ograniczoną możliwość do samodzielnej egzystencji dopiero w 2024 r. po trwającym ponad 2 lata postępowaniu, dopiero wtedy K. T. uzyskała możliwość złożenia skutecznie wniosku o ustalenie prawa do świadczenia rodzinnego, bowiem dopiero wtedy K. T. uzyskała prawidłowe orzeczenie o niepełnosprawności F. T..
Podkreślono, że gdyby Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności prawidłowo orzekł o niepełnosprawności F. T., w 2021 r., kiedy wydawał on orzeczenie, K. T. złożyłaby wniosek o przyznanie jej świadczenia rodzinnego już w 2021 roku. K. T. złożyła wniosek o przyznanie jej świadczenia pielęgnacyjnego niezwłocznie, gdy skompletowała wszystkie dokumenty, co uczyniła 29 lipca 2024 r.
K. T. spełniła ustawowe przesłanki do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej określone w art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu sprzed do 31 grudnia 2023 r. - zrezygnowała z pracy w celu opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności ze wskazaniami konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień w opiece nad dzieckiem w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Dlatego też prawo K. T. do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej powstało w dniu 10 marca 2022 r. - w dniu, w którym skarżąca zaprzestała pobierania zasiłku macierzyńskiego i zrezygnowała z zatrudnienia, żeby opiekować się niepełnosprawnym F. T..
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.
Skarga okazała się zasadna.
Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1627) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej: p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do rażącego naruszenia prawa dającego podstawę do stwierdzenia jego nieważności, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd nie rozstrzyga sprawy administracyjnej merytorycznie, lecz ocenia zgodność aktu z prawem.
Przedmiotem kontroli była decyzja odmawiająca przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie art. 63 ustawy z 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz. U. z 2023 r. poz. 1429) w zw. z art. 17 ustawy z 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 323).
Syn skarżącej F. T. (ur. [...] zgodnie z orzeczeniem o niepełnosprawności z dnia [...] r. nr [...] został zaliczony do osób niepełnosprawnych i ustalił, że zaburzenia funkcjonowania uzasadniają konieczność zapewnienia współudziału opiekunów w procesie leczenia, rehabilitacji i edukacji. Zespół nie orzekł jednak o konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji.
W niniejszej sprawie skarżąca złożyła w dniu 29 lipca 2024 r. wniosek o przyznanie jej świadczenia pielęgnacyjnego na syna F. T. za okres od dnia 10 marca 2022 r. do 31 sierpnia 2022 r. Powyższe wynikało z faktu, że wyrokiem Sądu Rejonowego P. z dnia [...] sygn. akt: [...] zmieniono w części zaskarżone orzeczenie i poprzedzające je orzeczenie Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności z dnia [...] r. nr [...] i ustalono, że F. T. jest osobą niepełnosprawną również z przyczyn niepełnosprawności oznaczonych symbolem [...] do dnia 31 sierpnia 2022 r. a w związku ze stwierdzoną niepełnosprawnością wymaga także konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Orzeczenie jest prawomocne z dniem 4 czerwca 2024 r.
W ocenie Sądu niezrozumiałym jest dlaczego organ w przedmiotowej sprawie zastosował przepisy przejściowe w tym art. 63 ustawy o świadczeniu wspierającym, skoro skarżąca pierwotnie o to nie wnosiła. Stanowisko organu trudno wywieść z uzasadnienia decyzji SKO w P. z dnia 18.11.2024 r, którą uchylono pierwotną decyzję Wójta Gminy [...] z 27 sierpnia 2024 r. W uzasadnieniu tejże decyzji organ w przeważającej mierze cytuje bowiem uzasadnienie wyroku WSA w Poznaniu sygn. akt IV SA/Po 529/24 i nakazuje organowi I instancji przy ponownym wydaniu decyzji brać pod uwagę zawarte w tymże wyroku rozważania, który z przedmiotową sprawą nie ma nic wspólnego. Nie wynika to również z zaskarżonej do Sądu decyzji.
Zgodnie z art. 63 ust. 1 u.ś.w. "W sprawach o świadczenie pielęgnacyjne i specjalny zasiłek opiekuńczy, o których mowa w ustawie zmienianej w art. 43 w brzmieniu dotychczasowym [u.ś.r. – uw. Sądu], do których prawo powstało do dnia 31 grudnia 2023 r., stosuje się przepisy dotychczasowe". Świadczenie pielęgnacyjne może być wypłacane po dniu 1 stycznia 2024 r. na dotychczasowych zasadach, jeżeli prawo do tegoż świadczenia powstało do dnia 31 grudnia 2023 r.
Należy w tym miejscu zaznaczyć, że orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności ma charakter deklaratoryjny w zakresie, w jakim potwierdza znaczny stopień niepełnosprawności i okres, w którym powstała. Wymóg legitymowania się takim orzeczeniem należy rozumieć jako wymóg potwierdzenia istnienia niepełnosprawności (wyrok WSA w Gdańsku z 29 maja 2014 r., III SA/Gd 284/14, CBOSA). Z orzecznictwa sądów administracyjnych wynika ponadto, że istotna jest nie tylko data wydania orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności, ale również data, od której stwierdza się istnienie znacznego stopnia niepełnosprawności (zob. wyrok WSA w Krakowie z 9 marca 2023 r., III SA/Kr 899/22, CBOSA).
Podkreślenia wymaga, że prawo do omawianego świadczenia nie powstaje wraz z wydaniem decyzji administracyjnej, jak twierdzą obydwa organy. W ten sposób to świadczenie tylko się przyznaje. Prawo do świadczenia pielęgnacyjnego powstaje z momentem, w jakim wnioskodawca spełnia kumulatywnie wszystkie wymagania wskazane w przepisach prawa. Decyzja administracyjna wydana w przedmiocie świadczenia ma charakter deklaratywny i niezależny od prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, ponieważ ona tylko potwierdza, że to prawo uprzednio powstało (wyrok WSA w Poznaniu z dnia: 17 kwietnia 2024 r., sygn. akt IV SA/Po 190/24, 13 czerwca 2024 r., sygn. akt II SA/Po 116/24). Przeciągające się postępowanie odwoławcze, nie może przesądzić o tym, że nie można już ubiegać się o świadczenie pielęgnacyjne według reżimu u.ś.r. sprzed dnia 1 stycznia 2024 r. (zob. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 24 kwietnia 2024 r., sygn. akt IV SA/Po 231/24).
Skoro w wyroku Sądu Rejonowego z 2 maja 2024 r. stwierdzono, że F. T. jest osobą niepełnosprawną również z przyczyn niepełnosprawności oznaczonych symbolem [...] do dnia 31 sierpnia 2022 r. a w związku ze stwierdzoną niepełnosprawnością wymaga także konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji, to oznacza, że prawo do świadczenia pielęgnacyjnego powstało przed 31 grudnia 2023 r.
W związku z tym, że prawo do świadczenia pielęgnacyjnego powstaje niezależnie od wydania decyzji administracyjnej w tej sprawie, wobec nowelizacji art. 17 u.ś.r., jaka nastąpiła z dniem 1 stycznia 2024 r., rolą organu administracji publicznej, przed którym zawisła sprawa administracyjna w tym przedmiocie, jest ocena, czy to prawo powstało. Taka ocena jest bowiem niezbędna dla konstatacji, czy zastosowanie znajdzie przepis art. 17 u.ś.r. obowiązujący przed czy po dacie 01.01.2024 r. Rolą SKO było więc to, aby ocenić, czy prawo do świadczenia pielęgnacyjnego powstało względem skarżącej. Organ rozpatrując wniosek po dacie 1 stycznia 2024 r. zobowiązany jest ustalić i ocenić, czy wnioskodawca spełnia przesłanki do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego określone w przepisach u.ś.r. w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2023 r. W przypadku spełnienia przez skarżącą tych przesłanek organ winien wydać decyzję w przedmiocie przyznania tego świadczenia, biorąc za podstawę przepisy u.ś.r. dotychczas obowiązujące (wyrok WSA w Szczecinie z dnia 11 stycznia 2024 r., sygn. akt II SA/Sz 961/23). W razie zaś ustalenia, że przesłanki te nie są spełnione przez skarżącą, art. 63 ust. 1 u.ś.w. nie znajdzie zastosowania, a tym samym organ winien rozpatrzyć wniosek na gruncie przepisów obowiązujących w dniu orzekania, tj. uwzględniając nowe brzmienie art. 17 u.ś.r. (wyrok WSA w Gliwicach z dnia 14 marca 2024 r., sygn. akt II SA/Gl 1811/23, wyrok WSA w Poznaniu z dnia 6 marca 2024 r., sygn. akt IV SA/Po 105/24).
Zgodnie z obowiązującym nowym brzmieniem przepisu art. 17 ust. 1 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne przysługuje: matce albo ojcu- jeżeli sprawują opiekę nad osobą w wieku do ukończenia 18. roku życia legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.
Reguły ustalone w art. 63 ust. 1-16 ustawy z 2023 r. o świadczeniu wspierającym są wyrazem konstytucyjnej ochrony praw nabytych. Przy ocenie, czy wsteczne działanie przepisu nie czyni go sprzecznym z Konstytucją, należy brać pod uwagę, w zależności od rodzaju sprawy, takie zasady jak zaufanie obywateli do państwa, bezpieczeństwo i pewność obrotu, stabilność stosunków przez prawo regulowanych, ochronę praw nabytych itd. Odstępstwo od zasady nieretroakcji może mieć miejsce jedynie wówczas, gdy przemawiają za tym ważne powody i gdy wynika ono wyraźnie z brzmienia ustawy. Natomiast cel ustawy w żadnym razie nie uzasadnia przyjęcia wstecznego jej działania. Skoro z woli ustawodawcy zachowana zostaje możliwość przyznawania świadczenia pielęgnacyjnego na zasadach dotychczasowych, to przeciągające się postępowanie administracyjne nie może pozbawiać wnioskodawcy możliwości uzyskania tego świadczenia na zasadach dotychczasowych (tak wyrok WSA w Poznaniu z 24.04.2024 r., IV SA/Po 231/24, LEX nr 3714275).
Mając powyższe na uwadze nie można jednoznacznie przyjąć, że nie zostały spełnione ustawowe warunki, szczególnie wskazane w art. 17 ust. 1 pkt 1 u.ś.r. dotyczące przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawnym synem. Organy niedostatecznie wyjaśniły wszystkie okoliczności sprawy i nie uzasadniły należycie podjętego rozstrzygnięcia.
Na podstawie powyższych wniosków uchylono decyzje organów obu instancji zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. w zw. z art. 135 p.p.s.a. O kosztach postępowania, obejmujących wynagrodzenie pełnomocnika strony oraz opłatę skarbową od pełnomocnictwa, orzeczono w pkt. 2 sentencji wyroku na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U.2023.1964 t.j.).
Przy ponownym rozpatrywaniu sprawy organ uwzględni przedstawione powyżej wytyczne Sądu, którymi stosownie do art. 153 p.p.s.a. jest związany.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło