IV SA/Po 57/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Paweł Miładowski Sędziowie NSA Ewa Makosz-Frymus (spr.) WSA Ewa Kręcichwost-Durchowska Protokolant st. sekr. sąd. Monika Zaporowska po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 12 grudnia 2007 r. sprawy ze skargi H. A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 24 listopada 2006 r. nr [...] w przedmiocie dodatku mieszkaniowego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta z dnia 31 sierpnia 2006 r. nr [...] /-/E. Kręcichwost-Durchowska /-/P. Miładowski /-/E. Makosz-Frymus Kierownik Oddziału ds. Dodatków Mieszkaniowych działając z upoważnienia Prezydenta Miasta, decyzją nr [...] z 31 sierpnia 2006r. odmówił przyznania H. A. dodatku mieszkaniowego na podstawie art. 7ust. 1, 3, 4 ustawy o dodatkach mieszkaniowych (Dz.U. z 2001r., nr 71, poz.734 ze zm., dalej: u.d.m.). Organ uznał, że zebrany materiał dowodowy, w tym wywiad środowiskowy i oświadczenia majątkowe wskazują, że skarżąca jest w stanie uiszczać wydatki związane z zajmowaniem lokalu wykorzystując własne zasoby majątkowe. W szczególności biorąc pod uwagę środki na koncie bankowym uzyskane ze sprzedaży zajmowanego lokalu. Uznano, że w przypadku skarżącej występuje rażąca dysproporcja między niskimi dochodami wykazanymi w deklaracji, a faktycznym stanem majątkowym. Odwołując się od wskazanej decyzji skarżąca dołączyła kopię opinii lekarskiej z 4 września 2006r. i wskazała, że ponoszone przez nią koszty leczenia przewyższają wysokość emerytury. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją nr [...] z 24 listopada 2006r. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję W uzasadnieniu organ odwoławczy przychylił się do argumentów podniesionych przez organ I instancji. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu H. A. podniosła, że choruje na gruźlicę i potrzebne są jej środki finansowe na leczenie. Koszty leczenia przewyższają z kolei wysokość jej emerytury. Ponadto wskazała, że obecnie wynajmowane mieszkanie nie posiada kuchni, wobec czego skarżąca będzie zmuszona do zakupu mieszkania. Odpowiadając na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002r., nr 153, poz. 1269, dalej: u.s.a.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności organów administracji publicznej. Jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, kontrola, o której mowa w art.1 §1 u.s.a., sprawowana jest pod względem zgodności z prawem – art. 1 § 2 u.s.a. Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowoadministracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do ustalonego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Materialnoprawną podstawą wydanych decyzji był przepis art. 7 ust. 3 pkt 1 u.d.m., który umożliwia organom, odmowę przyznania dodatku mieszkaniowego, jeżeli w wyniku przeprowadzenia wywiadu środowiskowego ustalą, że występuje rażąca dysproporcja pomiędzy niskimi dochodami wykazanymi w złożonej deklaracji, a faktycznym stanem majątkowym wnioskodawcy, wskazującym, że jest on w stanie uiszczać wydatki związane z zajmowaniem lokalu mieszkalnego (domu jednorodzinnego) wykorzystując własne środki i posiadane zasoby majątkowe. W trakcie przeprowadzonego wywiadu środowiskowego z dnia 8 sierpnia 2006r. organ I ustalił, że skarżąca utrzymuje się z emerytury w wysokości 632 zł brutto, posiada środki w wysokości 100.000 zł oraz, że choruje na gruźlicę. Choroba skarżącej znajduje potwierdzenie w dokumentach złożonych przez nią do akt administracyjnych. Posiadane oszczędności pochodzą ze sprzedaży spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego (kopia aktu notarialnego [...] w aktach administracyjnych). Wskazany przepis art. 7 ust. 3 pkt 1 u.d.m. operuje niedookreślonym pojęciem "rażącej dysproporcji", co zgodnie z regułami wykładni językowej oznacza, że musi to być dysproporcja bardzo znaczna i oczywista w odbiorze i postrzeganiu dla przeciętnego odbiorcy. Nie ma przy tym podstaw do interpretowania tego pojęcia rozszerzająco, jak również bez przeprowadzenia postępowania dowodowego zgodnie z przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego. Sąd wskazuje, ze odmowa przyznania dodatku mieszkaniowego w oparciu o powołany przepis, w istocie zależy od uznania organu rozstrzygającego sprawę. W orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się, że uznanie organu doznaje ograniczeń w świetle brzmienia art. 7 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2000r., nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej: k.p.a.). Zgodnie z powołanym przepisem, organ winien załatwiać sprawę mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Z tej przyczyny organ – działając w ramach uznania – winien przeprowadzić wnikliwe postępowanie zmierzające do oceny stwierdzonego stanu faktycznego. Taka konstrukcja nie wyklucza możliwości odmowy przyznania świadczenia (wyrok NSA z dnia 18 maja 1999 r., sygn. akt II SA/Gd 25/98, LEX nr 44078), jednakże nakłada na organ obowiązek każdorazowego precyzyjnego wskazania przesłanek odmowy udzielenia świadczenia. W niniejszej sprawie organy uznały – dokonując daleko posuniętego uproszczenia sytuacji życiowej skarżącej – że posiadane przez nią oszczędności w kwocie 100.000 zł świadczą rażącej dysproporcji, o której mowa w art. 7 ust. 3 pkt 1 u.d.m. Odwołując się do powyższych rozważań odnośnie uznania administracyjnego, Sąd podkreśla, że w niniejszej sprawie organy związane były nie tylko dyspozycją powołanego przepisu art. 7 ust. 3 pkt 1 u.d.m., ale również art. 7, art. 75 i art. 77 k.p.a. Powołane przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego zobowiązują organy administracji do podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, przy uwzględnieniu interesu społecznego i słusznego interesu strony. Ponadto organy winny w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, dopuszczając jako dowód wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. Skoro organy I i II instancji właściwie nie ustosunkowały się do choroby skarżącej i ponoszonych przez nią kosztów leczenia, należało przyjąć, że w niniejszej sprawie doszło do przekroczenia granic uznania administracyjnego. Sąd podziela pogląd, wyrażany już w orzecznictwie sądów administracyjnych (vide: wyrok NSA z 31.08.2006r., sygn. akt I OSK 1245/05 publ.: LEX nr 276549, wyrok NSA z 13.02.2003r. sygn. akt ISA 1684/02, publ.: LEX nr 137803), że rozstrzygnięcia wydane w oparciu o nikłe ustalenia faktyczne, są w przykładem przekroczenia granic uznania administracyjnego. Niezależnie od powyższych rozważań, należy odnieść się także do celu jaki ma realizować analizowany przepis art. 7 ust. 3 pkt 1 u.d.m. Poprzez obligatoryjne przeprowadzenie wywiadu środowiskowego i zestawienie jego wyników z oświadczeniem majątkowym składanym przez wnioskodawcę, ustawodawca dążył do wyeliminowania sytuacji, w których strona ukrywałaby swój faktyczny stan posiadania. Powołany przepis ma na celu dodatkową kontrolę wydatkowania pieniędzy publicznych w sytuacjach nierzetelnego informowania organu o stanie majątkowym, niewykazanym dochodami. Skarżąca składając w niniejszej sprawie oświadczenia z dnia 8 sierpnia 2006r. w punkcie IV określiła posiadane zasoby w wysokości 100.000 zł, określiła cel na jaki zamierza je przeznaczyć i źródło ich pochodzenia. Wskazane przez nią okoliczności znalazły potwierdzenie w dokumentach i wywiadzie środowiskowym przeprowadzonym przez pracownika organu. Dlatego dokonując interpretacji językowej, w sposób czysto formalny, w niniejszej sprawie nie można mówić o "rażącej dysproporcji" pomiędzy dochodami wskazanymi w deklaracji, a faktycznym stanem posiadania skarżącej. Mając na uwadze powyższe rozważania Sąd wskazuje, że rozpatrując sprawę ponownie, organy winny mieć na uwadze istotę decyzji uznaniowej, tak aby rozstrzygnięcie swobodne nie nabrało cech dowolnego. Podnieść należy, że przepisy ustawy o dodatkach mieszkaniowych, nie wyłączają stosowania przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Stąd też organy winny mieć na uwadze zarówno zasady ogólne – w szczególności art.7 k.p.a., jak i przepisy regulujące postępowanie dowodowe. Z tych wszystkich względów Sąd orzekł jak w sentencji, zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002r., nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) /-/ E. Kręcichwost-Durchowska /-/ P. Miładowski /-/ E. Makosz-Frymus KB/