IV SA/Po 574/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Bąk – Marciniak Sędziowie WSA Maciej Dybowski WSA Anna Jarosz (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Joanna Andrzejak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 07 grudnia 2011 r. sprawy ze skargi A. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia (...) r. nr (...) w przedmiocie zwrotu świadczeń z funduszu alimentacyjnego 1. oddala skargę 2. przyznaje adwokatowi M. M. od Skarbu Państwa (Prezesa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu) wynagrodzenie w kwocie (...) (...) złotych podwyższone o kwotę (...) (...) złotych stanowiącą podatek od towarów i usług – łącznie (...) (...) złotych tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej. Decyzją z (...) r. nr (...) Prezydent Miasta P. na podstawie art. 27 ust. 1, ust. la, ust. 2, ust. 3, ust. 7 pkt 2 ustawy z dnia 7 września 2007r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów ( Dz.U. z 2009 r. Nr 1 poz.7 ze zm., dalej ustawa o pomocy osobom uprawnionym do alimentów), upoważnienia Prezydenta Miasta O. z dnia (...) r. do podejmowania działań wobec dłużników alimentacyjnych, prowadzenia i wydawania w tych sprawach decyzji, art. 104, 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U .z 2000 r. Nr 98 poz. 1071ze.zm, dalej kpa) zażądał zwrotu należności z tytułu świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej K. W. , za okres od (...) r. do (...) r. w wysokości (...) zł. wraz z ustawowymi odsetkami, w ciągu 14 dni od momentu kiedy niniejsza decyzja stanie się ostateczna. W uzasadnieniu wskazano, iż decyzją z dnia (...) r. nr (...) przyznano K. W. świadczenie z funduszu alimentacyjnego w wysokości po (...) zł. miesięcznie na okres od (...) r. do (...) r. Ośrodek wypłacił uprawnionej świadczenia z funduszu alimentacyjnego za wskazany okres. w łącznej wysokości (...) zł. Komornik sądowy prowadzący egzekucję alimentów przekazał w tym okresie od A. W. wpłaty w wysokości (...) zł. Kwotę (...) zł zaliczono na spłatę kapitału świadczeń wypłaconych K. W. za okres od (...) r. do (...) r. Natomiast kwotę (...) zł zaliczono na spłatę odsetek ustawowych od świadczeń wypłaconych za ten okres oraz kwotę (...) zł na spłatę odsetek ustawowych od świadczeń wypłaconych za okres od (...) r. do (...) r. Zgodnie z art. 27 ust. 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów dłużnik alimentacyjny jest zobowiązany do zwrotu organowi właściwemu wierzyciela należności w wysokości świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej, łącznie z ustawowymi odsetkami. Odsetki zgodnie z art. 27 ust. la cyt. ustawy są naliczane od pierwszego dnia następującego po dniu wypłaty świadczeń z funduszu alimentacyjnego, do dnia spłaty. Odsetki ustawowe, na podstawie Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 4 grudnia 2008 r.(Dz. U. Nr 220 poz. 1434), od 15 grudnia 2008r. wynoszą 13 % w stosunku rocznym. Kwota odsetek wyliczona na dzień (...) wynosi (...) zł. i ulegnie zwiększeniu do dnia zapłaty. W odwołaniu od powyższej decyzji A. W. podniósł, iż jego sytuacja materialna jest bardzo trudna, a w ostatnim czasie znacznemu pogorszeniu uległ jego stan zdrowia w związku z czym nie dysponuje środkami finansowymi, które pozwoliłyby spłacić przedmiotową należność. Decyzją z dnia (...)r. nr (...) Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. (dalej Kolegium bądź SKO) na podstawie art. 17 pkt 1, art. 127 § 2 i art. 138 § 1 pkt 1 kpa oraz art. 2 pkt 3, art. 11, art. 9 ust. 1 i art. 27 ust. 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu wskazano, iż zgodnie z art. 9 ust. 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów świadczenia alimentacyjne przysługują osobie uprawnionej do ukończenia przez nią 18 roku życia albo w przypadku gdy uczy się w szkole lub szkole wyższej do ukończenia przez nią 25 roku życia, albo w przypadku posiadania orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności - bezterminowo. Zgodnie natomiast z ust. 2 powołanego przepisu, świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługują, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie nie przekracza kwoty 725 zł. Przez dłużnika alimentacyjnego rozumie się osobę zobowiązaną do alimentów, przeciwko której egzekucja okazała się bezskuteczna (art. 2 pkt 3 powołanej ustawy). Natomiast przez osobę uprawnioną rozumie się osobę uprawnioną do alimentów od rodzica na podstawie tytułu wykonawczego pochodzącego lub zatwierdzonego przez sąd, jeżeli egzekucja okazała się bezskuteczna (§ 2 pkt 11 powołanej ustawy). Zgodnie z art. 27 ust. 1 ustawy dłużnik alimentacyjny jest zobowiązany do zwrotu organowi właściwemu wierzyciela należności w wysokości świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej, łącznie z ustawowymi odsetkami. W postępowaniu dotyczącym zobowiązania do zwrotu należności wypłaconych z funduszu alimentacyjnego organ nie bada podstawy prawnej wypłat należności z funduszu alimentacyjnego. Badaniu podlega jednie fakt dokonywania wypłat przez fundusz alimentacyjny oraz kwota dokonanych wypłat, który w omawianym przypadku jest niewątpliwy. Odnosząc się do złej sytuacji finansowej odwołującego stwierdzono, iż niskie dochody czy też ich brak nie są podstawą do odstąpienia od wydania decyzji zobowiązującej dłużnika do zwrotu świadczeń na rzecz funduszu alimentacyjnego. Przesłanką bowiem wypłaty z funduszu są niskie dochody dłużników i dochody. Sytuacja majątkowa i dochodowa może być co najwyżej podstawą do umorzenia należności wypłaconych z funduszu alimentacyjnego. Zgodnie bowiem z art. 30 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, organ właściwy wierzyciela może na wniosek dłużnika alimentacyjnego umorzyć jego należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, uwzględniając sytuację dochodową i rodzinną. Umorzenie należności następuje w drodze decyzji administracyjnej (ust. 3). Zatem aby mogło nastąpić umorzenie należności alimentacyjnych dłużnik alimentacyjny jest zobowiązany złożyć odrębny wniosek w tym zakresie. Samo zaś powoływanie się na złą sytuację materialną, czy też zdrowotną nie może mieć wpływu na zaskarżoną decyzję. W skardze na powyższą decyzję oraz w pismach procesowych skarżący wnosi o ujawnienie dochodów byłej żony R. K. i wskazuje na swoją trudną sytuację życiową i zdrowotną. Natomiast w piśmie procesowym z dnia (...) r. pełnomocnik skarżącego ustanowiony postanowieniem referendarza sądowego z dnia (...) r. podniósł, iż uzasadnienie zaskarżonej decyzji, podobnie jak decyzji organu I instancji nie spełnia wymogów przewidzianych w art. 107 § 3 kpa. Decyzja z (...) r. wskazuje wysokość odsetek ustawowych nie na dzień jej wydania, lecz na dzień (...) r. Z uzasadnienia decyzji wynika ponadto, iż dotychczas wyegzekwowano od dłużnika alimentacyjnego kwotę (...) zł, z której kwotę (...) zł przeznaczono na spłatę odsetek ustawowych od świadczeń alimentacyjnych wypłaconych za sporny okres. Brak jest w uzasadnieniu wskazania dat, w których dokonane zostały poszczególne wpłaty oraz dokładnego sposobu wyliczenia odsetek, a nadto dowodów w oparciu, o które organ ustalił wysokość dokonanych wpłat. Powyższych nieprawidłowości nie usunięto w postępowaniu odwoławczym . W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, z późn. zm.), sądy te sprawują kontrolę zaskarżonych decyzji pod względem zgodności z prawem. W związku z powyższym usunięcie zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego może nastąpić tylko wówczas, gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania, że przy jej wydawaniu organy naruszyły prawo materialne lub przepisy postępowania określone w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 (tekst jedn.: Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) - kodeks postępowania administracyjnego - nazywanym dalej k.p.a. Sąd rozpoznający sprawę sądowoadministracyjną, nie może opierać kontroli o kryterium słuszności czy sprawiedliwości społecznej. Dokonując oceny zasadności zaskarżonej decyzji w zakresie w jakim Sąd władny jest to uczynić, a więc z punktu widzenia jej legalności uznać należy, czy zaskarżona decyzja nie uchybia prawu. Zaznaczyć przy tym należy, że w myśl przepisu art. 133 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) nazywaną dalej p.p.s.a.- podstawą wyrokowania sądu administracyjnego, są akta sprawy. Sąd dokonując oceny legalności zaskarżonej decyzji uznał, że decyzja ta została wydana zgodnie z przepisami prawa materialnego i procesowego, zatem skarga nie jest zasadna. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowią przepisy ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów Zgodnie z art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. Nr 192, poz. 1378 ze zm.) dłużnik alimentacyjny jest zobowiązany do zwrotu organowi właściwemu wierzyciela należności w wysokości świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej, łącznie z ustawowymi odsetkami. Stosownie do art. 27 ust. 2 tej ustawy organ właściwy wierzyciela wydaje, po zakończeniu okresu świadczeniowego, lub po uchyleniu decyzji w sprawie przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego, decyzję administracyjną w sprawie zwrotu przez dłużnika alimentacyjnego należności z tytułu otrzymanych przez osobę uprawnioną świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Orzekające w sprawie organy prawidłowo uznały, że w sprawie znajduje zastosowanie cytowany przepis art. 27 ust. 1 powołanej ustawy. Regulacja ta odnosi się do zwrotu wypłaconych świadczeń na rzecz organu, który je wypłacał. W tym postępowaniu obowiązkiem organu jest jedynie ustalenie czy świadczenie zostało wypłacone na rzecz osoby uprawnionej i w jakiej wysokości. Decyzja wydawana w sprawie obciążenia dłużnika alimentacyjnego obowiązkiem zwrotu kwot świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego nie jest decyzją uznaniową. Po ustaleniu określonych okoliczności, o których była mowa wyżej organ ma obowiązek wydać decyzję nakazującą zwrot przez dłużnika alimentacyjnego wypłaconych na rzecz osoby uprawnionej świadczeń. Organ nie jest natomiast uprawniony do badania w tym postępowaniu sytuacji rodzinnej oraz materialnej zobowiązanego do zwrotu, gdyż kwestia ewentualnego umorzenia należności wypłaconych z funduszu alimentacyjnego jest rozstrzygana w odrębnym postępowaniu. Również kwestia ustalenia obowiązku alimentacyjnego nie może być przedmiotem samodzielnych ustaleń organów administracji, gdyż nie należy to do ich kompetencji. W aktach sprawy znajduje się odpis wyroku Sądu Okręgowego w K. z dnia (...) r., sygn. akt (...), w którym zasądzono od skarżącego na rzecz małoletniej K. W. rentę alimentacyjną w kwocie po (...) zł miesięcznie płatną do rąk matki R. W. w miejsce alimentów w kwocie (...) zł miesięcznie ustalonych ugodą z dnia (...) r. w sprawie (...). Znajduje się tam również zaświadczenie Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w O. W. , z którego wynika, że egzekucja świadczeń alimentacyjnych od dłużnika A. W. okazała się bezskuteczna, a także informację organu z dnia(...) r. o przyznaniu uprawnionej K. W. prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego w okresie od(...) r. do(...) r. – po (...) zł miesięcznie i decyzja z dnia9...) r. o przyznaniu tych świadczeń w okresie od(...) r. do (...) r.. w tej samej kwocie. Organ zawiadomił A. W. o wszczęciu postępowania w sprawie zwrotu należności wypłaconych uprawnionej do alimentów w okresie od(...) r. do (...) r. i możliwości zapoznania się z aktami pismem z dnia (...) r. Zasądzone świadczenie zostało wypłacone uprawnionej z funduszu alimentacyjnego, czego skarżący nie kwestionował. Obie decyzje wskazywały wysokość naliczonych odsetek, w jaki sposób (od jakiego terminu) są naliczane i że są to odsetki ustawowe, co umożliwia kontrolę wyliczeń dokonanych przez organ. Jednocześnie sposób zaliczenia zapłaconych przez dłużnika alimentacyjnego kwot na poczet najdalszych zaległości i w pierwszej kolejności na poczet odsetek wynika z przepisów kodeksu cywilnego (art. 451 kc). Kierując się powyższymi rozważaniami Sąd uznał, że organy orzekające w rozpoznawanej sprawie prawidłowo ustaliły, iż skarżący był zobowiązany do łożenia alimentów na rzecz córki, zaś egzekucja zasądzonego świadczenia - jak to wynika z zaświadczenia komornika znajdującego się w aktach administracyjnych - była bezskuteczna. Tak zatem decyzja nakładająca na skarżącego na podstawie art. 27 ust. 1 i 2 cyt. ww. ustawy obowiązek zwrotu wierzycielowi tj. funduszowi alimentacyjnemu ustalonej kwoty jest zgodna z prawem. W takim stanie rzeczy, Sąd z powołaniem się na przepis art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę oddalił. MZ