IV SA/Po 577/25
WyrokWSA w Poznaniu2025-08-13
Skład orzekający: Monika Świerczak, Maciej Busz, Sebastian Michalski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej prawidłowo odmówił wszczęcia postępowania w sprawie udostępnienia danych z rejestru PESEL na podstawie art. 47 ust. 3a ustawy o ewidencji ludności, jeśli nie ustalił jednoznacznie, czy wniosek służy realizacji ustawowych zadań wnioskodawcy i czy dysponuje on odpowiednią decyzją Ministra Cyfryzacji?Ratio decidendi
Organ administracji publicznej nie może odmówić wszczęcia postępowania w sprawie udostępnienia danych z rejestru PESEL na podstawie art. 47 ust. 3a ustawy o ewidencji ludności, jeśli nie ustalił wyczerpująco, czy wniosek wnioskodawcy jest związany z realizacją jego ustawowych zadań oraz czy wnioskodawca dysponuje właściwą decyzją Ministra Cyfryzacji zezwalającą na udostępnianie danych za pomocą urządzeń teletransmisji danych. Odmowa taka, bez należytego wyjaśnienia stanu faktycznego i prawnego, stanowi naruszenie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, w tym zasad prawdy obiektywnej i wyczerpującego zebrania materiału dowodowego.Stan faktyczny
Starostwo Powiatowe złożyło wniosek o udostępnienie danych E. S. z rejestru PESEL w celu oznaczenia adresu pozwanego w sprawie o zwrot nienależnego świadczenia. Burmistrz Miasta odmówił wszczęcia postępowania, powołując się na art. 47 ust. 3a ustawy o ewidencji ludności, uznając, że Starostwo posiada zgodę Ministra Cyfryzacji na udostępnianie danych za pomocą urządzeń teletransmisji danych i powinno skorzystać z tego trybu. Starostwo wniosło skargę do WSA, argumentując, że decyzja Ministra Cyfryzacji dotyczyła innych zadań i nie obejmuje celu wniosku. WSA uchylił postanowienie Burmistrza.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżone postanowienie i zasądził od Burmistrza Miasta na rzecz Starostwa Powiatowego zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Świerczak Sędzia WSA Maciej Busz (spr.) Asesor sąd. WSA Sebastian Michalski po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 13 sierpnia 2025 r. sprawy ze skargi Starostwa Powiatowego na postanowienie Burmistrza Miasta z dnia 23 kwietnia 2025 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania 1. uchyla zaskarżone postanowienie, 2. zasądza od Burmistrza Miasta na rzecz skarżącego Starostwa Powiatowego kwotę 580 zł (pięćset osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Burmistrz Miasta postanowieniem z dnia 23.04.2025 r. nr [...] wydanym na podstawie art. 61a ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 572, dalej jako k.p.a.) w związku z art. 47 ust. 3a przez wgląd na art. 50 ust. 1 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 274 ze zm., dalej jako u.e.l.) odmówił wszczęcia postępowania (rozpatrzenia wniosku) o udostępnienie danych E. S. z rejestru PESEL.
W uzasadnieniu postanowienia wyjaśniono, że w dniu 14.04.2025 r. do organu wpłynął wniosek Starosty [...] (dalej jako: skarżący) o udostępnienie danych z rejestru PESEL dotyczących E. S. w sprawie o bezpodstawne wzbogacenie.
Burmistrz Miasta ustalił, że skarżący posiada zgodę Ministra Cyfryzacji z dnia 14.08.2020 - [...] na udostępnianie danych za pomocą urządzeń teletransmisji danych.
Zgodnie z art. 47 ust. 3a u.e.l. organ, który otrzymał wniosek skierowany przez podmiot zobowiązany na podstawie art. 48 ust. 1 tejże ustawy do korzystania z urządzeń teletransmisji danych, odmawia, w drodze postanowienia, wszczęcia postępowania.
Skargę na powyższe postanowienie wywiódł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skarżący, reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, wnosząc o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia oraz o zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi wyjaśniono, że zaskarżonym postanowieniem organ odmówił wszczęcia postępowania administracyjnego o udostępnienie danych jednostkowych z rejestru mieszkańców oraz rejestru PESEL w postaci adresu dłużnika, celem oznaczenia w pozwie o zwrot nienależnego świadczenia adresu zamieszkania. Dochodzona należność jest nienależnym świadczeniem wynikającym ze stosunku pracy w ramach robót publicznych, zatem do wniosku załączono niedoręczone wezwanie do zapłaty, umowę w ramach robót publicznych i świadectwo pracy.
Zdaniem skarżącego analiza decyzji Ministra Cyfryzacji z dnia 04.09.2020 r. (znak: [...]) wraz z uzasadnieniem w zestawieniu z treścią art. 46 ust. 1 u.e.l. prowadzi do stwierdzenia, iż wydana ona została na wniosek Starosty [...] o udostępnienie danych z rejestru PESEL za pomocą urządzeń teletransmisji danych w kwestiach związanych z koniecznością wystawiania tytułów egzekucyjnych (art. 26 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji) oraz wydawaniem pozwolenia na budowę do ustalenia stron w prowadzonym postępowaniu oraz w zakresie zawiadamiania stron na każdym etapie prowadzonego postępowania budowlanego.
Za wyrokiem WSA w Gdańsku z dnia 22.02.2024 r., sygn. akt: III SA/Gd 632/23, skarżący wskazał, że z brzmienia art. 46 ust. 1 u.e.l. wynika, iż "ustawodawca zastrzega, że żądanie udostępnienia danych powinno pozostawać w bezpośrednim związku z ustawowymi zadaniami podmiotu żądającego. Jednocześnie związek ten ma wynikać z niezbędności posiadania danych osobowych dla osiągnięcia celu wyznaczonego treścią zadania. Oznacza to, że składający żądanie powinien w jego treści zaznaczyć, jakiemu konkretnemu obowiązkowi publicznoprawnemu wynikającemu z ustawy mają służyć dane z rejestru ewidencji ludności". Jeżeli podmiot wymieniony w art. 46 ust. 1 u.e.l. wskaże zadanie publiczne, którego realizacji ma służyć dostęp do danych osobowych ewidencji, to będzie to skutkować związaniem organu rejestrowego treścią zgłoszonego żądania, a organ rejestrowy nie może odmówić wnioskującemu realizacji żądania powołując się na ochronę danych osobowych.
Dalej skarżący argumentował, że w przypadku udostępnienia danych na podstawie wniosku z art. 46 ust. 1 u.e.l. obowiązuje zasada związania celem udostępnienia, co ma potwierdzać wzór uproszczonego wniosku o udostępnienie danych za pomocą urządzeń teletransmisji danych, w którym wnioskujący podmiot musi oświadczyć, że uzyskane dane będą wykorzystywane wyłącznie w celu, dla którego zostały udostępnione (vide Krzysztof Biernat i inni. Ustawa o ewidencji ludności. Komentarz, opubl. LEX 2013 ). Oznacza to, że decyzja Ministra Cyfryzacji z dnia 04.09.2020 r. w sprawie wyrażenia zgody na udostępnienie Staroście [...] danych z rejestru PESEL za pomocą urządzeń teletransmisji danych dotyczy wyłącznie spraw budowlanych i nie może być podstawą dostępu do danych z rejestru PESEL za pomocą aplikacji "Źródło" w celu realizacji czynności związanych z prowadzeniem innych spraw np. windykacji należności cywilnoprawnych.
W ocenie skarżącego jednostki organizacyjne powiatu mogą uzyskać dane z rejestru PESEL na podstawie art. 46 ust. 1 pkt 5 u.e.l. (w zakresie niezbędnym do realizacji zadań publicznych określonych w odrębnych przepisach) oraz na podstawie art. 46 ust. 2 pkt 1 (jeśli wykażą w tym interes prawny ) w trybie art. 47 wobec treści art. 48 ust. 2 u.e.l. Skoro zaś skarżący nie ma podstaw prawnych do skorzystania z dostępu do danych w ramach i na podstawie decyzji z dnia 04.09.2020 r. Ministra Cyfryzacji to organ bezpodstawnie odmówił wszczęcia postępowania administracyjnego.
W przekonaniu skarżącego organ naruszył art. 77 § 1 k.p.a., albowiem nie zebrał i nie rozpatrzył całego materiału dowodowego sprawy. Nie ustalił właściwie stanu faktycznego sprawy oraz nie dokonał właściwej oceny materiału dowodowego (art. 7 i 80 k.p.a.).
Na marginesie zarzucono, że zaskarżone postanowienie nie zawiera prawidłowego pouczenia o możliwości jego zaskarżenia do sądu administracyjnego, a ponadto powinno zawierać należyte uzasadnienie faktyczne i prawne (art. 124 § 1 i 2 k.p.a. ).
Burmistrz Miasta w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Organ wyjaśnił, że udostępnianie danych z rejestru PESEL następuje z obligatoryjnym zastosowaniem aplikacji Źródło. W sytuacji, gdy wnioskodawcą w tym zakresie jest podmiot posiadający odpowiednią decyzję Ministra na udostępnianie danych za pomocą urządzeń teletransmisji danych realizacja wniosku jednostkowego nie jest możliwa, gdyż aplikacja nie zezwala na stworzenie, w ramach modułu "Udostępnianie danych", nowej sprawy (pojawia się wówczas komunikat, iż "Podmiot nie jest obecnie uprawniony do uzyskania danych z rejestru PESEL w trybie jednostkowym), a tym samym technicznie niemożliwe jest zrealizowanie - w ramach aplikacji, z której korzystanie jest obowiązkowe - wniosku zgodnie z jego treścią. Organ podkreślił, że już tylko ze względów organizacyjno-technicznych nie był i nie jest w stanie zadośćuczynić żądaniu wniosku.
Dalej organ wyjaśnił, że dopiero na etapie zaskarżenia przedmiotowego postanowienia skarżący przedłożył decyzję administracyjną z dnia 14.08.2020 r., z której sentencji wynika, że udostępnianie danych w ramach teletransmisji następuje w celu realizacji zadań ustawowych Powiatu [...]. Wbrew stwierdzeniom zawartym w skardze z decyzji tej nie wynika, aby określone w sentencji decyzji "zadania ustawowe" dotyczyły wyłącznie spraw z zakresu administracji architektoniczno-budowlanej czy też postępowań z zakresu egzekucji w administracji. Zadania te zostały określone jako wymagające posiadania dostępu do danych z rejestru PESEL jedynie w uzasadnieniu decyzji, przy czym sentencja decyzji w żaden sposób nie ograniczyła celu udostępniania danych w ramach teletransmisji określając go jako realizowanie zadań ustawowych, a zatem – zdaniem organu - całości działalności skarżącego opartej na ustawowej podstawie prawnej. Sformułowanie "zadania ustawowe" należy odnieść, w ocenie organu, do wszystkich zadań realizowanych przez Powiat wynikających z ustaw bez względu na ich charakter i podstawę prawną. Do tych zadań należy również zaliczyć funkcjonowanie starostwa powiatowego jako aparatu pomocniczego zarządu powiatu realizującego szereg zadań wskazanych w ustawie z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym. Na podstawie art. 33 tej ustawy zarząd powiatu wykonuje zadania powiatu przy pomocy starostwa powiatowego oraz jednostek organizacyjnych powiatu, w tym powiatowego urzędu pracy. Zatrudnianie zatem pracowników starostwa powiatowego należy uznać – zdaniem organu - za realizację zadań ustawowych powiatu. W tym stanie rzeczy skarżący dysponując wydaną na jego rzecz decyzją Ministra Cyfryzacji o udostępnianiu danych w ramach teletransmisji powinien pozyskać zawarte w rejestrze PESEL dane pracownika konieczne dla należytego wykonywania zadań związanych z wykonywaniem praw i obowiązków stron stosunku pracy w trybie wskazanym tą decyzję, a nie w trybie żądania udostępnienia danych jednostkowo.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:
Skarga okazała się zasadna.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 334), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – ustrojowymi, proceduralnymi
i materialnymi – przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego
i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. W świetle art. 3 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935, z późn. zm.; w skrócie "p.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym kończące postępowanie w sprawie.
Przechodząc dalej wskazać należy, że stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu.
Poddana kontroli Sądu sprawa dotyczy odmowy wszczęcia postępowania w przedmiocie udostępnienia danych z rejestru mieszkańców oraz rejestru PESEL w trybie opisanym w ustawie z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz. U. z 2025 r., poz. 274 ze zm., dalej jako: "u.e.l."). Podstawą odmowy wszczęcia postępowania był art. 47 ust. 3a u.e.l., zgodnie z którym organ, który otrzymał wniosek w postaci, o której mowa w ust. 1, skierowany przez podmiot zobowiązany na podstawie art. 48 u.e.l. do korzystania z urządzeń teletransmisji danych, odmawia, w drodze postanowienia, wszczęcia postępowania. W powołanej ustawie brak jest przepisu wskazującego na to, że postanowienie wydane na podstawie art. 47 ust. 3a u.e.l. może być zaskarżone zażaleniem. Co do zasady postanowienie, na które nie służy zażalenie, strona może zaskarżyć tylko w odwołaniu od decyzji (art. 146 k.p.a.). Zasada ta dotyczy tylko tzw. postanowień wpadkowych, wydanych w toku postępowania zakańczanego decyzją. Postanowienie z art. 47 ust. 3a u.e.l. nie jest postanowieniem incydentalnym, jest za to postanowieniem ostatecznie kończącym postępowanie w sprawie wniosku.
Jak wskazano powyżej, skarga do sądu administracyjnego przysługuje na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty. W ocenie Sądu postępowanie w sprawie udostępniania danych z rejestru mieszkańców oraz rejestru PESEL ma charakter postępowania administracyjnego prowadzonego przez organ, a zaskarżone postanowienie kończy postępowanie w sprawie. Nie budzi zatem wątpliwości, że postanowienie wydane na podstawie art. 47 ust. 3a u.e.l. jest zaskarżalne do sądu administracyjnego.
O prawie zaskarżenia ostatecznego postanowienia, na które przysługuje skarga do sądu administracyjnego, strona winna zostać pouczona i pouczenie to winno znaleźć się w treści tego postanowienia. Zgodnie bowiem z art. 124 § 1 k.p.a. postanowienie powinno zawierać: oznaczenie organu administracji publicznej, datę jego wydania, oznaczenie strony lub stron albo innych osób biorących udział w postępowaniu, powołanie podstawy prawnej, rozstrzygnięcie, pouczenie, czy i w jakim trybie służy na nie zażalenie lub skarga do sądu administracyjnego, oraz podpis z podaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego osoby upoważnionej do jego wydania. Jednocześnie zgodnie z art. 123 § 3 k.p.a. postanowienie, które może być zaskarżone do sądu administracyjnego, doręcza się stronie wraz z pouczeniem o dopuszczalności wniesienia skargi oraz uzasadnieniem faktycznym i prawnym.
W niniejszej sprawie zaskarżone postanowienie pozbawione było prawidłowego pouczenia o możliwości jego zaskarżenia do sądu administracyjnego w terminie 30 dni od dnia doręczenia postanowienia (art. 53 § 1 p.p.s.a.). Uchybienie to nie mogło mieć jednak istotnego wpływu wynik sprawy i nie stanowiło samodzielnej podstawy uchylenia zaskarżonego postanowienia. Naruszenie to nie wpłynęło bowiem na skorzystanie przez skarżącego z prawa wniesienia skargi do sądu administracyjnego, którą skutecznie wniósł.
Przechodząc do merytorycznego rozpoznania sprawy wskazać należy, że stosownie do art. 48 u.e.l. dane z rejestru PESEL i rejestru mieszkańców udostępnia się, pod wskazanymi w art. 48 u.e.l. warunkami, za pomocą urządzeń teletransmisji danych, podmiotom, o których mowa w art. 46 ust. 1 u.e.l.
Na podstawie art. 46 ust. 1 u.e.l. dane z rejestru PESEL oraz rejestrów mieszkańców w zakresie niezbędnym do realizacji ich ustawowych zadań udostępnia się następującym podmiotom:
1) organom administracji publicznej, sądom i prokuraturze;
2) Policji, Straży Granicznej, Straży Marszałkowskiej, Służbie Więziennej, Służbie Kontrwywiadu Wojskowego, Służbie Wywiadu Wojskowego, Krajowej Administracji Skarbowej, Żandarmerii Wojskowej, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służbie Ochrony Państwa, Centralnemu Biuru Antykorupcyjnemu, Szefowi Krajowego Centrum Informacji Kryminalnych, Inspektorowi Nadzoru Wewnętrznego, organom wyborczym i strażom gminnym (miejskim);
3) komornikom sądowym - wyłącznie w zakresie niezbędnym do prowadzenia przez nich postępowania egzekucyjnego lub zabezpieczającego albo wykonywania postanowienia o zabezpieczeniu spadku lub sporządzania spisu inwentarza;
4) (uchylony);
5) państwowym i samorządowym jednostkom organizacyjnym oraz innym podmiotom - w zakresie niezbędnym do realizacji zadań publicznych określonych w odrębnych przepisach;
6) Polskiemu Czerwonemu Krzyżowi, w zakresie danych osób poszukiwanych.
Zgodnie natomiast z art. 46 ust. 2 ustawy, dane, o których mowa w ust. 1, mogą być udostępnione:
1) osobom i jednostkom organizacyjnym, jeżeli wykażą w tym interes prawny;
2) jednostkom organizacyjnym, w celach badawczych, statystycznych, badania opinii publicznej, jeżeli po wykorzystaniu dane te zostaną poddane takiej modyfikacji, która nie pozwoli ustalić tożsamości osób, których dane dotyczą;
3) innym osobom i jednostkom organizacyjnym, jeżeli wykażą interes faktyczny w otrzymaniu danych, pod warunkiem uzyskania zgody osób, których dane dotyczą;
4) podmiotom odpowiedzialnym za system identyfikacji elektronicznej oraz podmiotom wydającym środki identyfikacji elektronicznej w systemie identyfikacji elektronicznej zgodnie z ustawą z dnia 5 września 2016 r. o usługach zaufania oraz identyfikacji elektronicznej (Dz. U. z 2021 r. poz. 1797) w celu wydania środka identyfikacji elektronicznej;
5) kwalifikowanym dostawcom usług zaufania świadczącym kwalifikowane usługi podpisu elektronicznego lub kwalifikowaną usługę rejestrowanego doręczenia elektronicznego wpisanym do rejestru, o którym mowa w art. 4 ustawy z dnia 5 września 2016 r. o usługach zaufania oraz identyfikacji elektronicznej.
O zgodę, o której mowa w ust. 2 pkt 3, występuje organ właściwy do udostępnienia danych, wyznaczając termin do udzielenia zgody, nie krótszy niż 7 dni i nie dłuższy niż 14 dni od dnia otrzymania wystąpienia. Nieudzielenie zgody w wyznaczonym terminie skutkuje odmową udzielenia zgody na udostępnienie danych (art. 46 ust. 2a u.e.l.).
Przypomnieć należy w tym miejscu treść art. 47 ust. 3a u.e.l., zgodnie z którym organ, który otrzymał wniosek w postaci, o której mowa w ust. 1, skierowany przez podmiot zobowiązany na podstawie art. 48 do korzystania z urządzeń teletransmisji danych, odmawia, w drodze postanowienia, wszczęcia postępowania. Z powyższego wynika, że zasadniczym dla możliwości odmowy wszczęcia postępowania w przedmiocie udostępnienia danych z rejestru PESEL i rejestru mieszkańców jest ustalenie, że wniosek w tym zakresie pochodzi od podmiotu wymienionego w art. 46 ust. 1 u.e.l. i dotyczy danych niezbędnych do realizacji jego ustawowych zadań.
W niniejszej sprawie wniosek o udostępnienie informacji z rejestru PESEL na podstawie art. 46 u.e.l. złożył Starosta [...].
Jak wynika z przytoczonej wcześniej treści art. 47 ust. 3a u.e.l. odsyła on do art. 48 u.e.l. Zdaniem Sądu w niniejszej sprawie organ administracji przedwcześnie przyjął, że żądanie zawarte we wniosku skarżącego z 14.04.2025 r. związane jest z realizacją jego ustawowych zadań, a skarżący w zakresie objętym tym wnioskiem posiada dostęp do danych w trybie art. 48 u.e.l. Przedwcześnie zatem i bez należytego wyjaśnienia sprawy organ zastosował w sprawie art. 47 ust. 3a u.e.l. obligujący do odmowy wszczęcia postępowania w przedmiocie udostępnienia danych z rejestru PESEL. Podstawę do uchylenia zaskarżonego postanowienia stanowiło nieprawidłowe ustalenie i nierozważenie okoliczności mającej zasadniczy wpływ na możliwość zastosowania w sprawie trybu przewidzianego w art. 46 ust. 1 u.e.l. i w konsekwencji odmowa wszczęcia postępowania na podstawie art. 47 ust. 3a u.e.l.
W treści zaskarżonego postanowienia organ powołał się w tym zakresie na fakt, że Starosta [...], zgodnie z decyzją teletransmisyjną wydaną przez Ministra Cyfryzacji z dnia 14.08.2020 r. znak sprawy [...], posiada dostęp do danych objętych wnioskiem z dnia 14.04.2025 r. za pomocą urządzeń teletransmisji danych. W aktach sprawy brak jest jednak decyzji, na którą powołuje się organ, a zatem nie sposób zweryfikować jakich zadań ustawowych jednostki decyzja dotyczy.
W skardze zaś skarżący wskazał na inną decyzję Ministra Cyfryzacji tj. decyzję z 04.09.2020 r., znak [...] wyrażającą zgodę na udostępnienie Staroście [...] danych z rejestru PESEL za pomocą urządzeń teletransmisji do realizacji zadań ustawowych.
W odpowiedzi na skargę organ powołuje się wyłącznie na decyzję wydaną przez Ministra Cyfryzacji z dnia 14.08.2020 r., której kopii nie przedstawił do akt sprawy. Z kolei, skarżący w skardze wskazał na decyzję Ministra Cyfryzacji z dnia 04.09.2020 r., znak sprawy [...], a zatem decyzję pochodzącą z innej daty, niż ta na którą powołuje się organ. W istocie więc w toku postępowania organ nie wyjaśnił i nie wskazał jaka konkretnie decyzja teletransmisyjna, o której mowa w art. 48 u.e.l. była podstawą wydania zaskarżonego postanowienia w niniejszej sprawie. Kopię decyzji Ministra Cyfryzacji z 04.09.2020 r. przedłożył skarżący do skargi.
W tej sytuacji wydanie postanowienia w oparciu art. 47 ust. 3a u.e.l. uznać należy za w żaden sposób nieuzasadnione okolicznościami faktycznymi sprawy. Organ nie przeanalizował bowiem istotnej okoliczności, czy żądanie wniosku z 14.04.2025 r. służy realizacji ustawowych zadań skarżącego w związku z decyzją o jakiej mowa w art. 51 ust. 1 pkt 1 u.e.l. Nadto tych ustawowych zadań organ nie zidentyfikował i nie ustalił, czy objęte są decyzją wyrażającą zgodę na udostępnienie Staroście [...] danych z rejestru PESEL za pomocą urządzeń teletransmisji danych do realizacja zadań ustawowych. Przede wszystkim jednak organ nie ustalił jednoznacznie, jaka decyzja została wydana w stosunku do skarżącego (lub czy było ich więcej niż jedna). Żądanie samorządowej jednostki organizacyjnej o udostępnienie danych z rejestru PESEL i rejestru mieszkańców nie może być każdorazowo utożsamiane tylko i wyłącznie z pozyskiwaniem tych danych celem realizacji konkretnego zadania ustawowego. Nie można też przyjąć, że podmiot zawsze dysponuje zgodą Ministra na udostępnienie tych danych za pomocą urządzeń teletransmisji danych (wyrok WSA w Poznaniu z 27.03.2025 r., sygn. akt: IV SA/Po 118/25).
Zauważyć też należy, że wątpliwość co do tego, czy w istocie wniosek objęty był zgodą Ministra budziła już sama treść tego wniosku z 14.04.2025 r. W uzasadnieniu potrzeby uzyskania danych wskazano bowiem, że Starosta [...] zwraca się z prośbą o udostępnienie danych z rejestru PESEL w celu oznaczenia w pozwie adresu pozwanego. Powołano się także na art. 405 w zw. z art. 410 Kodeksu cywilnego, a do wniosku dołączono m.in. wezwanie do zwrotu wynagrodzenia przez E. S.. Sugeruje to, że żądanie wniosku służyć może realizacji własnego, tj. dotyczącego sfery uprawnień lub obowiązków jako podmiotu prawa, nie zaś tylko związanych z ewentualnym wykonywaniem obowiązków ustawowych o charakterze publicznym.
Jak wskazał skarżący w skardze decyzja Ministra Cyfryzacji z dnia 04.09.2020 r. została wydana na wniosek Starosty [...] o udostępnienie danych z rejestru PESEL za pomocą urządzeń teletransmisji danych w kwestiach związanych z koniecznością wystawiania tytułów egzekucyjnych (art. 26 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji) oraz wydawaniem pozwolenia na budowę do ustalenia stron w prowadzonym postępowaniu oraz w zakresie zawiadamiania stron na każdym etapie prowadzonego postępowania budowlanego. W ocenie Sądu z treści załączonej do skargi decyzji Ministra Cyfryzacji z 04.09.2025 r. również wynika cel i zakres udostępnienia skarżącemu danych z rejestru PESEL. W decyzji tej wskazano bowiem, że "udostepnienie danych z rejestru PESEL w drodze transmisji uzasadnione jest specyfiką i zakresem zadań wykonywanych i przywoływanych w uzasadnieniu przez wnioskującego" oraz "niniejsze rozstrzygnięcie uprawnia do uzyskania danych z rejestru PESEL za pomocą aplikacji "Źródło" wyłącznie w zakresie niezbędnym do wykonywania zadań ustawowych Starosty [...]".
Jednocześnie w aktach sprawy brak jakiejkolwiek innej decyzji, na którą powołuje się Burmistrz, która upoważniałaby do uzyskania informacji w powyższym trybie upoważniającym do korzystania z danych PESEL za pomocą urządzeń do teletransmisji danych do realizacji zadań ustawowych. W tym zakresie organ nie poczynił żadnych ustaleń pozwalających jednoznacznie stwierdzić, że skarżący w zakresie treści wniosku z 14.04.2025 r. w oparciu o konkretną decyzję Ministra wyrażającą zgodę na udostępnienie danych za pomocą urządzeń teletransmisji powinien skorzystać z tego systemu i samodzielnie pozyskać dane z rejestru PESEL. Zwrócić bowiem należy uwagę, że pozyskanie danych w powyższym trybie nie jest dowolne, dotyczy bowiem danych wrażliwych i podmioty korzystające z dostępu do danych podlegają kontroli i weryfikacji (art. 57 u.e.l.). W odpowiedzi na skargę organ wskazał, że skarżący dopiero na etapie zaskarżenia przedmiotowego postanowienia przedłożył "decyzję administracyjną z dnia 14.08.2020 r.", podczas gdy w rzeczywistości skarżący przedłożył decyzję Ministra z 04.09.2020 r. Nie wiadomo więc, do której decyzji ustosunkował się w odpowiedzi na skargę organ. Decyzja z 14.08.2020 r. nie znajduje się w aktach sprawy.
Jak wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w wyroku z 22.02.2024 r., sygn. akt: III SA/Gd 632/23, z brzmienia art. 46 ust. 1 u.e.l. wynika, iż "ustawodawca zastrzega, że żądanie udostępnienia danych powinno pozostawać w bezpośrednim związku z ustawowymi zadaniami podmiotu żądającego. Jednocześnie związek ten ma wynikać z niezbędności posiadania danych osobowych dla osiągnięcia celu wyznaczonego treścią zadania. Oznacza to, że składający żądanie powinien w jego treści zaznaczyć, jakiemu konkretnemu obowiązkowi publicznoprawnemu wynikającemu z ustawy mają służyć dane z rejestru ewidencji ludności. (...) Jeżeli podmiot wymieniony w art. 46 ust. 1 u.e.l. wskaże zadanie publiczne, którego realizacji ma służyć dostęp do danych osobowych ewidencji, to będzie to skutkować związaniem organu rejestrowego treścią zgłoszonego żądania. Innymi słowy, organ rejestrowy nie może odmówić wnioskującemu realizacji żądania, powołując się na ochronę danych osobowych. Pełne udostępnianie danych osobowych podmiotom innym niż posiadacz tych danych traktowane jest przez ustawodawcę jako uzasadnione, o ile odbywa się w celu realizacji zasady dobra wspólnego skonkretyzowanego w postaci zadania wyrażonego w ustawie (zadania publicznego) (zob. komentarz do art. 46 u.e.l. - P. Zaborniak [w:] Z. Czarnik, W. Maciejko, P. Zaborniak, Ustawa o ewidencji ludności. Komentarz, wyd. II, Warszawa 2016).
W postępowaniu administracyjnym prowadzonym na podstawie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, jako podstawowe zasady postępowania dowodowego wymieniane są najczęściej zasady: prawdy obiektywnej, oficjalności, bezpośredniości, otwartego sytemu dowodów, równej mocy środków dowodowych, swobodnej oceny dowodów, czynnego udziału stron w postępowaniu dowodowym oraz jego jawności wobec stron. Zasada prawdy obiektywnej jest wyrażona w art. 7 k.p.a. jako zasada ogólna postępowania administracyjnego; znajduje ona odzwierciedlenie również w przepisach o dowodach (art. 75–86 k.p.a.), a w szczególności w art. 77 § 1 k.p.a. z którego wynika obowiązek organu administracyjnego, aby w sposób wyczerpujący zebrał i rozpatrzył cały materiał dowodowy. Wiąże się z nią zasada oficjalności w postępowaniu wyjaśniającym (dowodowym), zgodnie z którą ciężar udowodnienia faktów istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy spoczywa na organie administracji. Ustalenie stanu faktycznego sprawy przez organ administracyjny następuje zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów (art. 80 k.p.a.), która powinna opierać się na zebranym materiale dowodowym i ma stanowić wynik wszechstronnej oceny wszystkich dowodów, przy czym rozumowanie organu prowadzące do ustalenia faktów powinno być zgodne z zasadami logiki i doświadczenia życiowego. Jednym z elementów decyzji administracyjnej jest jej uzasadnienie faktyczne i prawne. Powinno ono zawierać wskazanie okoliczności faktycznych i prawnych, którymi organ administracji publicznej kierował się przy podejmowaniu decyzji. W szczególności powinno ono zawierać ocenę zebranego w postępowaniu materiału dowodowego, dokonaną przez organ wykładnię stosowanych przepisów oraz ocenę przyjętego stanu faktycznego w świetle obowiązującego prawa.
Organ nieprawidłowo, bo przedwcześnie, zastosował art. 47 ust. 3a u.e.l., przy czym naruszono art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a., a w konsekwencji także art. 107 § 3 w zw. z art. 126 k.p.a. Zgodnie z tym ostatnim przepisem do postanowień stosuje się odpowiednio przepisy art. 107 § 2-5 k.p.a.
Ponownie rozpatrując sprawę organ uwzględni powyższą ocenę prawną i wskazania. Konieczne jest wyjaśnienie jaką decyzją (lub decyzjami), o której mowa w art. 48 ust. 1 u.e.l., dysponuje Starosta [...] i jakich jego ustawowych zadań ona dotyczy, zatem czy w istocie w sprawie wniosku z dnia 14.04.2025 r. - mając na uwadze jego treść - organ może zastosować przepis art. 47 ust. 3a u.e.l. Jeśli okaże się, że tą decyzją jest jedynie wskazywana przez skarżącego decyzja z dnia 04.09.2020 r. to uznać należy, że nie jest możliwe na jej podstawie odmówienie wszczęcia postępowania na podstawie art. 47 ust. 3a u.e.l. Organ podejmie wówczas dalsze czynności w sprawie z wniosku z 14.04.2025 r. zgodnie z przepisami ustawy o ewidencji ludności.
Wskazać przy tym wypada, że sam techniczny brak możliwości udostępnienia wnioskowanych danych – na co powołuje się organ – nie może prowadzić do sytuacji, w której uprawniony podmiot zostałby pozbawiony możliwości uzyskania danych z rejestru PESEL. Prowadziłoby to bowiem do sytuacji, że uprawniony podmiot nie mógłby uzyskać należnej mu z mocy prawa informacji tylko z przyczyn technicznych. W takim przypadku organ powinien rozważyć możliwość udostępnienia danych w innej, spełniającej kryteria bezpieczeństwa i poufności, formie.
Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c. orzekł jak w punkcie 1 sentencji wyroku.
O kosztach postępowania Sąd orzekł w punkcie 2 wyroku na podstawie art. 200 p.p.s.a. i art. 205 § 2 p.p.s.a., zasądzając od organu na rzecz skarżącego kwotę 580 zł, na którą składają się wynagrodzenie radcy prawnego w wysokości 480 zł (§ 14 ust. 1 pkt 1 lit. c Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych - t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1935 z późn. zm.) oraz 100 zł uiszczone tytułem wpisu od skargi.
Zgodnie z art. 119 pkt 3 p.p.s.a. wojewódzki sąd administracyjny rozpoznaje sprawy w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie. Z uwagi na treść art. 120 p.p.s.a., Sąd rozpoznał skargę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 20.07.2026. · Źródło