IV SA/Po 586/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maciej Dybowski (spr.) Sędziowie NSA Ewa Makosz - Frymus WSA Ewa Kręcichwost - Durchowska Protokolant st.sekr.sąd. Justyna Frankowska po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 09 maja 2007 r. sprawy ze skargi N.G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zaliczki alimentacyjnej. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta P. z dnia [...] nr [...] /-/ E. Kręcichwost- Durchowska /-/ M. Dybowski /-/ E. Makosz- Frymus Decyzją z dnia [...] listopada 2005 r. nr [...] Prezydent Miasta P. działając na podstawie art. 2 pkt 5, art. 7 ust. 1, art. 10 ust. 1, 2, 3, 5, art. 18 ust. 2 ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (Dz. U. 86/05/732, zm. 164/05/1366, dalej uza), art. 3 pkt 13 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. 228/03/2255 ze zm., dalej uśr) odmówił przyznania N.G. zaliczki alimentacyjnej. W uzasadnieniu stwierdzono, że dnia [...] września 205 r. N.G. wniosła o zaliczkę na samą siebie – jako pełnoletnią, uczącą się i nie będącą na utrzymaniu rodziców. Zainteresowana ma "zasądzone wyroki na oboje rodziców, lecz wyrok o sygn. [...] przyznano dnia [...] października 2004 r.", gdy była Ona pełnoletnią. Wnioskodawczyni nie spełnia przesłanek z art. 3 pkt 13 uśr. W odwołaniu N.G. podniosła, że jest osobą uczącą się i nie zgadza się z interpretacją art. 3 pkt 13 uśr. Wyrok przeciwko ojcu P.G. z dnia [...] stycznia 2000 r.- sygn. [...] Sądu Rejonowego w P. - wydano przed osiągnięciem przez Zainteresowaną pełnoletniości. Ojciec jest dłużnikiem alimentacyjnym. Wyrok z dnia [...] października 2004 r. sygn. [...], zasądzający alimenty od matki, zapadł po osiągnięciu przez Wnioskodawczynię pełnoletniości, lecz nie jest Ona dłużnikiem alimentacyjnym. Skoro art. 3 pkt 13 uśr mówi o zasądzeniu od rodziców (liczba mnoga) alimentów, a wyrok sądu użyto w liczbie pojedynczej, to nie ma podstaw do twierdzenia, że oba wyroki muszą być wydane po uzyskaniu pełnoletniości. Decyzją z dnia [...] maja 2005 r. nr [...]Samorządowe Kolegium Odwoławcze, na podstawie art. 127 § 2 i art. 138 § 1 pkt 1 kpa, i art. 2 pkt 5 lit. c ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (Dz.U. 86/05/732 ze zm.), i art. 3 pkt 13 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. 228/03/2255 ze zm.), utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu Samorządowe Kolegium podzieliło ustalenia faktyczne i poglądy prawne organu I instancji. W definicji zawartej w art. 3 pkt 13 uśr, mowa o wyroku zasądzającym od obojga rodziców alimenty, przy jednoczesnym założeniu, że wyrok ten wydano przed osiągnięciem pełnoletniości przez osobę uczącą się. Gdy alimenty orzeczono dwoma wyrokami, oczywistym jest, że oba wyroki winny spełniać warunek dotyczący wydania ich przez sąd przed osiągnięciem pełnoletności przez osobę uczącą się. Definicja ta nie zawiera rozróżnienia w zakresie rodzica będącego dłużnikiem alimentacyjnym. Prowadziło do wniosku, że niezależnie od tego, który z rodziców jest dłużnikiem alimentacyjnym, konieczne jest, by wyrok (a w przypadku dwu wyroków- konsekwentnie oba wyroki) sądu orzekający alimenty, wydano przed osiągnięciem pełnoletności przez osobę uczącą się. N.G. urodziła się dnia [...]września 1985 r., a wyroki zasądzające na Jej rzecz alimenty wydano dnia: [...] stycznia 2000 r.- sygn. [...] w sprawie podwyższenia alimentów płaconych przez ojca P.G.; [...] października 2004- sygn. [...] w sprawie orzeczenia alimentów od matki A.G.. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego N.G. zarzuciła decyzji naruszenie prawa materialnego- w szczególności art. 3 pkt 13 uśr. Skarżąca przytoczyła argumenty podniesione uprzednio w odwołaniu. W sprawie tak istotnej dla Skarżącej, Samorządowe Kolegium wydało decyzję po 5 miesiącach, wiedząc, że Skarżąca jest bez środków do życia, od matki otrzymuje [...] zł i ciągle korzysta z pomocy osób obcych. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium wniosło o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga okazała się zasadną. W doktrynie trafnie wskazuje się, że wykładnią, czyli interpretacją tekstów prawnych, nazywa się operację myślową w toku której dokonuje się przekładu zbioru przepisów ogłoszonych w aktach prawodawczych na zbiór norm postępowania równoznaczny jako całość z danym zbiorem przepisów; w toku wykładni dokonuje się przyporządkowania różnokształtnym przepisom prawnym- norm postępowania rozumianych w jakiś jeden, dostatecznie określony sposób ( Z. Ziembiński "Logika praktyczna" PWN 2002 s. 230; M. Zieliński: "Interpretacja jako proces dekodowania tekstu prawnego" WN UAM Poznań 1972 s. 26 i n.; "Wykładnia prawa. Zasady. Reguły. Wskazówki" W. Pr. 2002 s. 47). Podstawą orzekania przez organy stosujące prawo nie jest przepis prawny, lecz norma prawna, w praktyce wywiedziona z szeregu przepisów prawnych- w tym częstokroć ( jak w rozpatrywanej sprawie) także z aktów prawnych o różnej randze. W punkcie V ppkcie 9 uzasadnienia wyroku z dnia 10 grudnia 2002 r.- sygn. P 6/02, Trybunał Konstytucyjny trafnie wskazał, że normę prawną rekonstruuje się zawsze z całokształtu obowiązujących przepisów prawnych. We współczesnym orzecznictwie Sądu Najwyższego, Naczelnego Sądu Administracyjnego i w doktrynie, po 1990 r. odstąpiono od poglądu, że dominujące znaczenie ma językowa metoda wykładni ( w myśl zasady clara non sunt interpretanda), lecz kierować się należy zasadą interpretatio cessat in claris (interpretację należy zakończyć, gdy osiągnięto jej jednoznaczny rezultat)- porównując wyniki interpretacji dokonywanej różnymi metodami wykładni (A. Municzewski "Reguły wykładni orzecznictwie Sądu Najwyższego (1990-2000)" Szczecin 2000; E. Smoktunowicz "Orzecznictwo Sądu Najwyższego i Naczelnego Sądu Administracyjnego- kpa" Białystok 1994 s. 18-51; J. P. Tarno "Naczelny Sąd Administracyjny a wykładnia prawa administracyjnego" Wwa 1999 s. 52-53; M. Zieliński- op.cit. s. 56). Przy wykładni ustawy o zaliczce alimentacyjnej nie sposób pominąć metodę wykładni systemowej. Definicja legalna jest przepisem prawa i jak inne przepisy podlega interpretacji. Organy obu instancji błędnie pomijają przy dekodowaniu normy prawnej art. 3 pkt 13 uśr zasad odnoszących się do obowiązku alimentacyjnego, zawartych w ustawie z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz.U. 9/64/59 ze zm.- dalej kro). Obowiązek utrzymania dziecka ciąży na osobach wskazanych w kro (zwłaszcza w przepisach dotyczących obowiązku alimentacyjnego- art. 128-144 kro). Obowiązek alimentacyjny może polegać nie tylko na świadczeniach pieniężnych, lecz także na osobistym przyczynianiu się do wychowania i utrzymania dziecka. W obowiązującym stanie prawnym z pozwem w imieniu małoletniego dziecka o zasądzenie alimentów od rodzica niewywiązującego się ze swych obowiązków, może wystąpić jedynie: drugi z rodziców, ( art. 98 § 2 pkt 2 in fine kro; J. Ignatowicz w: "Kro z komentarzem" – W. Pr. 1990 s. 425 uw. 16) albo opiekun dziecka, organizacja społeczna o której mowa w art. 61 § 1 kpc, bądź prokurator. W najczęstszej sytuacji- gdy żyją oboje rodzice- ustanowienie opiekuna i wytoczenie powództwa o zasądzenie alimentów na rzecz małoletniego dziecka od obojga rodziców bądź wytoczenie powództwa przez prokuratora o zasądzenie alimentów na rzecz małoletniego dziecka od obojga rodziców są sytuacją nadzwyczajną. Skoro system rozwiązań prawnych w ustawie o świadczeniach rodzinnych winien mieć na celu wspieranie najuboższych, nie sposób przyjąć, by za osobę uczącą się w rozumieniu art. 3 pkt 13 uśr ( w zakresie istotnym dla rozstrzygnięcia sprawy) uznać wyłącznie osobę, która ma prawo do alimentów zasądzonych od każdego z obojga rodziców wyrokami poprzedzającymi osiągnięcie przez dziecko pełnoletniości (odpowiednio- wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 listopada 1005- I SA/Wa 1434/04). W niniejszej sprawie organy obu instancji prawidłowo ustaliły, N.G. jest uprawnioną do alimentów orzeczonych wyrokami sądów, z których jeden- z dnia [...] stycznia 2000- sygn. [...] poprzedzał osiągnięcie przez Nią pełnoletniości; egzekucja alimentów jest bezskuteczna, a alimenty zasądzone są na rzecz Skarżącej od obojga rodziców i kontynuuje Ona naukę (k. 2,4,6-19, 22 akt administracyjnych). Skoro doszło do naruszenia prawa materialnego (art. 2 pkt 5 lit. c ustawy o zaliczce w zw. z art. 3 pkt 13 uśr), które miało wpływ na wynik sprawy, przeto na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi- Dz. U. 153 /02/1270 ze zm., należało orzec jak w sentencji. /-/ E. Kręcichwost- Durchowska /-/ M. Dybowski /-/ E. Makosz- Frymus AT