IV SA/Po 603/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Popowska (spr.) Sędziowie WSA Maciej Dybowski WSA Karol Pawlicki Protokolant st. sekr. sąd. Joanna Andrzejak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 02 grudnia 2010 r. sprawy ze skargi B.P. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] kwietnia 2008 r. [...] w przedmiocie zaopiniowania wstępnego projektu podziału nieruchomości 1. stwierdza nieważność zaskarżonego postanowienia i poprzedzającego je postanowienia Prezydenta Miasta K z dnia [...] grudnia 2007 r. nr [...] 2. określa, że zaskarżone postanowienie nie może być wykonane 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. na rzecz skarżącego B.P. kwotę [...][...]) złotych tytułem zwrotu kosztów sądowych Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2007r. Nr [...] Naczelnik Wydziału Budownictwa, Urbanistyki i Architektury działając z upoważnienia Prezydenta Miasta K. pozytywnie zaopiniował wstępny projekt podziału nieruchomości położonej K. przy u. L. [...], ul. G. [...] i ul. Z. [...] (dz. nr ew. [...],[...] i [...] - obręb [...]), tj. wydzielenie działek o nr [...],[...],[...],[...] i [...]. Zażalenie na powyższe rozstrzygnięcie wniósł B.P. i podniósł, że zgadza się na połączenie w/w posesji w jedną całość. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. po rozpoznaniu powyższego zażalenia postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2008r. nr [...], działając na podstawie art. 17 pkt. 1, art. 127 § 2 i art.138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000r. nr 98, poz. 1071 ze. zm. – dalej kpa) utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie. Organ odwoławczy stwierdził ,że proponowane do podziału działki są własnością Skarbu Państwa w użytkowaniu wieczystym [...] Spółdzielni Mieszkaniowej Lokatorsko-Własnościowej i proponowany projekt podziału ma na celu uporządkowanie istniejącego sposobu wykorzystania z tych działek. Wnoszący zażalenie jest współwłaścicielem sąsiedniej działki oznaczonej nr ew. [...] położonej przy ul. G. [...], dla której jest prowadzona KW [...]. Z ustaleń organu wynikających z przedłożonego przez skarżącego Zawiadomienia Wydziału Ksiąg Wieczystych Sądu Rejonowego w K. z dnia [...] stycznia 2005r. Dz. Kw. [...] oraz czynności podjętych przez orzecznika Kolegium Odwoławczego polegających na badaniu KW [...] wynika, że nieruchomość przy ul. G. [...] ma pow. 0,1104 ha i znajdują się na niej domy mieszkalne wraz z budynkami gospodarczymi i warsztatem oraz ogrodem, a skarżący jest współwłaścicielem do 21/216 części. W świetle powyższych ustaleń organ odwoławczy stwierdził, że proponowany projekt nie narusza granic nieruchomości położonej przy ulicy G.j w ewidencji oznaczonej numerem działki [...], a tym samym stanu posiadania skarżącego. Organ odwoławczy stwierdził, iż w przedłożonym projekcie podziału proponuje się m. n. wydzielenie z działki [...]działek nr [...] i [...]. Działka nr [...] ma być ewentualnie wykorzystana na uzupełnienie działki [...], gdyż istnieją na niej garaże właścicieli działki [...]. Zatem nieruchomość przy ulicy G. [...] nie będzie przyłączona do żadnej nieruchomości, a jedynie proponuje się powiększenie jej powierzchni o wydzieloną działkę [...] o ca 54 m2. Organ odwoławczy rozpatrując zażalenie uznał, że postanowienie pozytywnie opiniujące projekt podziału nieruchomości jest zgodne z obowiązującymi przepisami w tym art. 93 ust. 1 i 4 oraz art. 94 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (j.t. Dz.U. z 2004r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.) oraz nie narusza praw własnościowych właścicieli sąsiednich nieruchomości. B.P. kwestionując powyższe rozstrzygnięcie wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu i podniósł, że jest współwłaścicielem posesji w K. przy ul. G. [...] wraz zabudowaniami i ogrodem a jego udział wynosi 147/216 części, a nie jak podano w zaskarżonej decyzji 21/216. W skardze B.P. nie wyraził również zgody na połączenie jego własności w jedną całość. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. w odpowiedzi na skargę wniosło o oddalenie skargi wskazując, że postanowienie jedynie opiniuje propozycję podziału nieruchomości będącej w użytkowaniu wieczystym Spółdzielni oznaczonej nr ew. [...] i ta propozycja nie narusza praw własności nieruchomości nr [...], której współwłaścicielem jest skarżący. Odnosząc się do zarzutów dotyczących zapisów w Księdze Wieczystej należy zaznaczyć, że w tej sprawie strona winna wystąpić do Sądu Rejonowego w K., w gestii którego leży możliwość dokonania ewentualnych sprostowań lub usunięcia niezgodności zapisów ze stanem faktycznym. Organ odwoławczy zaznaczył, że postępowanie w przedmiotowej sprawie toczyło się z zachowaniem przepisów kpa i czynnym udziałem strony. B.P. podtrzymał stanowisko wyrażone w skardze w składanych w trakcie postępowania sądowoadministracyjnego pismach procesowych. Skarżący w pismach tych kwestionował również tytuł prawny [...] Spółdzielni Mieszkaniowej do działek przy ul. G. i ul L. Mając na względzie śmierć D.Ś. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zawiesił postępowanie w sprawie, które podjęte zostało z uwagi na ustalenie następców prawnych zmarłej postanowieniem z dnia 5 listopada 2009r. W związku ze śmiercią H.U., postępowanie sądowoadministracyjne zostało ponownie zawieszone w dniu 17 grudnia 2009r. Mając na względzie fakt, iż udział w niniejszej sprawie zmarłej H.U. i wynikające z tego prawa procesowe należały do praw ściśle związanych z osobą zmarłej, postępowanie w sprawie podjęto postanowieniem z dnia 6 lipca 2010r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Oceniając legalność zaskarżonej czynności wskazać należy, że stosownie do przepisu art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. W świetle powołanego przepisu, Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną, inny akt lub czynność z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania. Z treści powołanych przepisów wynika, iż sąd administracyjny nie przejmuje sprawy administracyjnej do końcowego załatwienia, lecz ma jedynie ocenić działalność organu orzekającego - bada z urzędu zgodność zaskarżonego aktu lub czynności z prawem materialnym i przepisami normującymi postępowanie przed organami administracji .Ponadto Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany powołaną podstawą prawną (art. 134 §1 ppsa). W niniejszej sprawie zaskarżone postanowienie oraz postanowienie je poprzedzające wykazują istotne wady procesowoprawne, co powoduje, że Sąd nie przeprowadza merytorycznej ich kontroli. W wyniku analizy zebranego w sprawie materiału dowodowego, stwierdzić należy, iż w sprawie zachodzą przesłanki określone w art. 156 par. 1 pkt 2 kpa, dające podstawę do stwierdzenia nieważności wydanych w sprawie rozstrzygnięć. Należy dodać, iż wady takie Sąd ma obowiązek uwzględnić z urzędu. Jak wynika z akt sprawy, organy I i II instancji prowadziły postępowanie administracyjne z udziałem B.P., K.U., H.U., B.U., P.K., M.K. i D.Ś. jako współwłaścicieli działki nr ew. [...] położonej w K. przy ul. G. [...], dla której prowadzona jest KW [...] i na uzupełnienie której ma być wykorzystana działka nr [...] wydzielona z działki nr [...]. Jak wynika jednak z odpisu skróconego aktu zgonu z dnia [...].07.2008r. nr [...] (k. 54 akt sadowych), K.U. zmarł w dniu [...] maja 2003r. Oznacza to, że organy obu instancji prowadziły postępowanie czyniąc jego stroną osobę nieżyjącą w dacie wydawania postanowienia, co stanowi naruszenie dyspozycji art.. 156 §1 pkt 2 kpa w związku z art. 126 kpa. Takie naruszenie prawa nakazuje Sądowi uwzględnienie skargi, niezależnie od tego, czy uchybienie to miało, czy nie miało wpływu na wynik sprawy (zob. wyrok NSA z dnia 27 marca 2009r. sygn. akt II OSK 151/09, LEX nr 486351). Jedną z podstawowych zasad postępowania administracyjnego jest zasada czynnego udziału strony w postępowaniu administracyjnym, wyrażona w art. 10 kpa, zgodnie z którą organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Obowiązek ten oznacza również konieczność prawidłowego ustalenia, na każdym etapie postępowania administracyjnego, kręgu stron postępowania administracyjnego. Podstawową regułą postępowania administracyjnego jest jego prowadzenie wobec osób żyjących, a w konsekwencji doręczania wyłącznie takim osobom decyzji. Skierowanie decyzji do zmarłej strony, tj. osoby, która w danym momencie nie miała już przymiotu strony, jest wadliwością decyzji, która nie podlega konwalidacji. Jak podkreśla się w orzecznictwie i doktrynie, prowadzenie postępowania administracyjnego w stosunku do osoby zmarłej i wydanie decyzji ocenione być musi jako rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 kpa. Charakter strony przysługujący osobie fizycznej wygasa bowiem z jej śmiercią. Oznacza to, że w stosunku do osób zmarłych nie można wszczynać postępowań i wydawać decyzji. Skoro doszło do wydania decyzji w stosunku do osób zmarłych należy przyjąć, że jest ona obarczona wadą nieważności i powinna być usunięta z obrotu prawnego, aby nie wywoływała skutków prawnych (por. wyroki NSA z 27 kwietnia 1983 r. II S.A. 261/83, LEX 10693; z 14 listopada 2001 r. I S.A. 2462/99, LEX 82653; wyrok WSA w W-wie z 20 sierpnia 2006 r. IV S.A/Wa 1973/05, LEX 258282; Małgorzata Stahl - glosa do wyroku NSA, sygn. 261/83 - OSPiKA 1984 r., Z. 5, poz. 108). Zwrócić należy również uwagę na fakt, iż organy administracyjne uczyniły stroną niniejszego postępowania H.U., która jak wynika z aktu notarialnego nr rep. A: [...] z dnia [...].10.2003r. (k. 264 – 268 akt sądowych), swój udział wynoszący 2/216 darowała synowi B.U.. Oznacza to, iż na dzień wydawania postanowienia przez organy obu instancji H.U. nie była już stroną niniejszego postępowania, a mimo to została jako potraktowana jako strona postępowania Powyższe uchybienie należy zakwalifikować jak wypełnienie przesłanki do stwierdzenia nieważności z art. 156 § 1 pkt 4 kpa. Jak już wskazywano, wobec stwierdzenia przyczyn określonych w art. 156 kpa, Sąd obowiązany jest stwierdzić nieważność zaskarżonego postanowienia i postanowienia je poprzedzającego. Na marginesie, nawiązując do treści żalenia i skargi, Sąd – w świetle sentencji i uzasadnienia zaskarżonego postanowienia zauważa, że przedmiotowa opinia nie obejmuje działki skarżącego, tym bardziej nie przesądza o połączeniu działki skarżącego z działkami objętymi wstępnym projektem podziału. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia wskazuje się na "ewentualne wykorzystanie" działki [...] na uzupełnienie działki [...]. Rozpatrując ponownie sprawę organ pierwszej instancji prawidłowo ustali aktualny krąg stron postępowania, którym należy zapewnić udział w postępowaniu i do których należy kierować podjęte w sprawie rozstrzygnięcie. Dopiero po prawidłowym ustaleniu kręgu stron postępowania sprawa może zostać merytorycznie rozpatrzona. Mając powyższe na uwadze, Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji. O wstrzymaniu wykonania orzeczono podstawie art. 152 ppsa. Sąd nie orzekł o kosztach postępowania, albowiem skarżący nie zawarł w skardze takiego żądania. MZ