IV SA/Po 613/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maciej Dybowski Sędziowie WSA Izabela Bąk-Marciniak (spr.) WSA Anna Jarosz Protokolant st. sekr. sąd. Joanna Andrzejak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 07 października 2010 r. sprawy ze skargi M. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] maja 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności otrzymanych na rzecz osoby uprawnionej z funduszu alimentacyjnego z odsetkami uchyla zaskarżoną decyzję Decyzją z dnia [...] lutego 2010 r. nr [...] Burmistrz Miasta i Gminy W., na podstawie art. 30 ust. 2 i 3 w zw. z art.12 ust.1 i 2 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (t.jedn. Dz.U. z 2009 r. Nr 1 poz. 7 ze zm.) odmówił M. W. umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego wraz z odsetkami. W uzasadnieniu powyższej decyzji organ wyjaśnił, że dłużnik alimentacyjny zobowiązany jest do zwrotu organowi właściwemu wierzyciela należności w wysokości świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej, łącznie z ustawowymi odsetkami, które naliczane są od pierwszego dnia następującego po dniu wypłaty świadczeń, do dnia spłaty. Organ wskazał, że M. W. nie wywiązał się z obowiązku alimentacyjnego wobec syna K. W., a zadłużenie wnioskodawcy z tytułu wypłaconych przez organ świadczeń alimentacyjnych na rzecz syna wyniosło na dzień wydania decyzji 400 zł za okres od 1.09.2009r. do 30.09.2009r. W dalszej kolejności organ wywiódł, że z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego wynika, że dłużnik jest osobą rozwiedzioną, prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z matką i siostrą. Wszelkie koszty utrzymania ponosi matka. Korzysta wraz z nią z pomocy finansowej Ośrodka Pomocy Społecznej we W., zarejestrowany jest jako osoba bezrobotna w Powiatowym Urzędzie Pracy bez prawa do zasiłku, nie posiada orzeczenia o niepełnosprawności. Zgodnie z art. 30 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów organ właściwy wierzyciela może na wniosek dłużnika alimentacyjnego umorzyć jego należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, uwzględniając sytuację dochodową i rodzinną W ocenie organu sytuacja materialno-bytowa M. W. i wysokość zadłużenia pozwala na uregulowanie zadłużenia powstałego w wyniku wypłaty osobie uprawnionej świadczenia z funduszu alimentacyjnego. W odwołaniu od powyższej decyzji M. W. domagał się umorzenia kwoty zadłużenia, podnosząc iż nie uchyla się od podjęcia pracy, jednakże z uwagi na bezrobocie pracy nie może podjąć. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. decyzją z dnia [...] maja 2010r. nr [...]uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania przez organ I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy podniósł, iż organ I instancji odniósł się jedynie do sytuacji zdrowotnej skarżącego, nie uwzględniając jego sytuacji dochodowej. Ponownie rozpoznając więc sprawę organ I instancji winien wezwać skarżącego do przedłożenia terminarzu wizyt w Powiatowym Urzędzie Pracy we W., a w szczególności ustalić czy skarżący otrzymał jakiekolwiek oferty pracy i gdyby organ uznał, iż wniosek skarżącego dotyczący umorzenia należności nie zasługuje na uwzględnienie winien rozważyć możliwość ewentualnego rozłożenia na raty lub odroczenia terminu płatności należności w kwocie 400 zł, i zwrócić się do skarżącego o ewentualne zmodyfikowanie wniosku. Skargę na decyzję ostateczną Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu M. W., domagając się umorzenia kwoty zadłużenia. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (t.jedn. Dz.U. Nr 1 z 2009 r. poz. 7 ze zm.) dłużnik alimentacyjny jest zobowiązany do zwrotu organowi właściwemu wierzyciela należności w wysokości świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej, łącznie z ustawowymi odsetkami. Wynikający z cytowanego wyżej przepisu obowiązek dłużnika alimentacyjnego zwrotu należności, w określonych sytuacjach może być ograniczony. Mianowicie, w myśl art. 30 ust. 2 powołanej ustawy organ właściwy wierzyciela może na wniosek dłużnika alimentacyjnego umorzyć jego należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, uwzględniając sytuację dochodową i rodzinną. Nie budzi wątpliwości, że objęte hipotezą art. 30 ust. 2 cyt. ustawy uprawnienie właściwego organu do umarzania należności alimentacyjnych jest realizowane w ramach uznania administracyjnego i jest uzależnione od zaistnienia szczególnych okoliczności związanych, jak - wskazuje przepis - z sytuacją dochodową i rodzinną dłużnika alimentacyjnego. W rozpoznawanej sprawie ustalenia faktyczne i motywy, które legły u podstaw rozstrzygnięcia organu II instancji nie dawały w ocenie Sądu podstaw do uchylenia decyzji organu I instancji. Prawidłowo zatem zostało wydane i uzasadnione stanowisko zawarte w decyzji organu I instancji uwzględniające zasady doświadczenia życiowego i logiki. Umorzenie bowiem na podstawie art.16 użal winno mieć miejsce tylko wówczas, gdy sytuacja dochodowa zobowiązanego lub jego rodziny nie pozwala mu na wywiązanie się z ciążącego na nim obowiązku alimentacyjnego, o ile stan taki jest efektem czynników obiektywnych, na które zobowiązany nie ma wpływu, gdyż tylko takie przesłanki mogą uzasadniać umorzenie jakichkolwiek należności. Skarżący jest osobą młodą, zdrową, pozostającą na utrzymaniu matki, korzysta z pomocy opieki społecznej, a jego zadłużenie wynosi 400 zł. W ocenie Sądu takie okoliczności przemawiają za przyjęciem stanowiska, iż zaległa kwota nie nadaje się do umorzenia, ani też rozłożenia na raty, bądź odroczenia terminu płatności. Normę materialnoprawną wynikającą z cytowanego wyżej przepisu należy postrzegać kierując się zasadami rozsądku i logiki. Ponadto rozważając treść art. 30 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów należy wskazać, że przepis ten daje organowi właściwemu wierzyciela prawo do umorzenia zaległości, w razie spełnienia przesłanek, a nie nakłada takiego obowiązku. Zatem decyzja o umorzeniu jest rozstrzygnięciem opartym na uznaniu administracyjnym. Zabezpieczenie społeczne nie ma na celu przejmowania w całości kosztów utrzymania dzieci z barków rodziców tychże dzieci na barki podatników. Powstanie zadłużenia i obowiązek jego uregulowania jest następstwem zaniechania przez stronę wywiązywania się wobec dziecka z obowiązku alimentacyjnego. Ponadto dla oceny przesłanek umorzenia należności dłużnika alimentacyjnego istotna jest nie tylko okoliczność, czy dłużnik aktualnie może wywiązać się z ciążącego na nim obowiązku alimentacyjnego, ale i to czy w przyszłości dłużnik będzie mógł spłacić dług alimentacyjny. Ponadto należy wskazać, iż zgodnie z dyspozycją art. 136 kpa organ odwoławczy może przeprowadzić na żądanie strony lub z urzędu dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie albo zlecić przeprowadzenie tego postępowania organowi, który wydał decyzję. Organ II instancji winien więc skorzystać z uprawnienia przewidzianego w tym przepisie, jeżeli w jego ocenie istniały braki w materiale dowodowym sprawy w zakresie sytuacji dochodowej skarżącego. W ocenie Sądu, organ I instancji zbadał i uwzględnił sytuację materialną i rodzinną skarżącego, a wyprowadzone przez ten organ wnioski nie przekroczyły granic uznania administracyjnego i uzasadniały odmowę umorzenia należności. W tych okolicznościach Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.