IV SA/Po 626/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Makosz – Frymus (spr.) Sędziowie WSA Maciej Dybowski WSA Ewa Kręcichwost - Durchowska Protokolant Sekr.sąd. Justyna Hołyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 02 grudnia 2009 r. sprawy ze skargi S. O. na postanowienie Komendanta Wojewódzkiego Policji z dnia [...] czerwca 2009 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu oświadczenia mieszkaniowego do ustalenia uprawnień do równoważnika pieniężnego za remont zajmowanego lokalu mieszkalnego stwierdza nieważność zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia Komendanta Powiatowego Policji w S. z dnia [...] kwietnia 2009 r. nr [...] /-/ E. Kręcichwost-Durchowska /-/ E. Makosz-Frymus /-/ M. Dybowski JH Komendant Powiatowy Policji w S. postanowieniem nr [...]z dnia [...] kwietnia 2009 r. na podstawie art. 66 § 3 kpa zwrócił S. O. oświadczenie mieszkaniowe do ustalenia uprawnień do równoważnika pieniężnego za remont zajmowanego lokalu mieszkalnego oraz jego wysokości za rok 2006, 2007 i 2008, wobec braku możliwości ustalenia organu właściwego do rozpoznania wniosku o przyznanie równoważnika. W imieniu męża oświadczenie powyższe wniosła w dniu [...] lutego 2009 r. J. O. (k. 3-1 akt adm.). W uzasadnieniu postanowienia stwierdzono, że na podstawie § 9 ust. 2 pkt 1 w związku z § 8 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 28 czerwca 2002 r. w sprawie wysokości i szczegółowych zasad przyznawania, odmowy przyznania, cofania i zwracania przez policjantów równoważnika pieniężnego za remont zajmowanego lokalu mieszkalnego (Dz. U. Nr 100 z 2002 r., poz. 919) Komendant Powiatowy Policji w S. posiadał kompetencję do przyznawania równoważnika pieniężnego za remont zajmowanego lokalu mieszkalnego. Natomiast rozporządzeniem Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 28 grudnia 2005 r. zmieniono rozporządzenie z dnia 28 czerwca 2002 r., według którego właściwym organem do przyznania równoważnika był Komendant Powiatowy Policji. Na powyższe postanowienie w dniu 24 kwietnia 2009 r. do Organu wpłynęło zażalenie podpisane przez M. F. W wyniku wezwania strony przez Organ do uzupełnienia braków zażalenia nadesłano upoważnienie dla M. F. do złożenia zażalenia podpisane przez J. O. (k. 9 akt adm.). Postanowieniem nr [...]z dnia [...] czerwca 2009 r. Komendant Wojewódzki Policji utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie i podzielił argumentację organu pierwszej instancji. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego J. O. wniosła o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia. Powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych w podobnych sprawach zarzuciła, że organy rozstrzygające jej wniosek zmierzają do obejścia prawa. Zdaniem Skarżącej w świetle obowiązujących przepisów prawa emeryci policyjni mają prawo do równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Dnia 23 listopada 2009 r. do Sekretariatu Wydziału IV zadzwonił R. O. syn S., który udzielił informacji, że Jego ojciec- a skarżący w niniejszej sprawie zmarł 19.09.2007 r. Ponieważ akcję składania wniosków organizowały związki zawodowe zwrócono się do żony zmarłego J. O. o złożenie wniosku. Stąd oba postanowienia w sprawie kierowane są do osoby zmarłej (k. 20 akt sądowych). Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, iż przedmiotem sprawy sądowoadministracyjnej jest ocena przez sąd prawidłowości prowadzenia przez organ administracji publicznej postępowania oraz zapadłego w tym postępowaniu rozstrzygnięcia. Przy czym w pierwszej kolejności Sąd z urzędu bada, czy kwestionowane w sprawie decyzje są ważne, w świetle przesłanek z art. 156 § 1 k.p.a. Rozpatrując sprawę w kontekście tak określonego charakteru kontroli Sąd zauważył, że postępowanie I i II instancji w przedmiocie zwrotu oświadczenia mieszkaniowego do ustalenia uprawnień do równoważnika pieniężnego za remont zajmowanego lokalu mieszkalnego było prowadzone w stosunku do osoby nieżyjącej. Prowadzenie postępowania administracyjnego w sprawie indywidualnej jest, możliwe tylko i wyłącznie pomiędzy istniejącymi stronami stosunku administracyjnoprawnego (por. np. wyrok NSA z dnia 20 września 2002 r., sygn. akt I SA 428/01, OSP 2004/3/33; wyrok NSA z dnia 15 stycznia 2008 r., sygn. akt I OSK 1931/06, niepubl.). Osoba fizyczna z chwilą narodzin uzyskuje zdolność prawną na zasadzie art. 8 § 1 kc. W tym momencie posiada potencjalną możliwość występowania jako strona postępowania administracyjnego na mocy art. 28 kpa. Osobowość tą traci jednak z chwilą swojej śmierci. Tylko osoba, która żyje ma uprawnienie do bycia stroną w sprawie i wyłącznie w stosunku do takiej osoby może zostać skierowana decyzja administracyjna. Osoba zmarła nie posiada zdolności prawnej, nie można, zatem błędnie skierować do niej decyzji. Charakter strony postępowania administracyjnego przysługujący osobie fizycznej niewątpliwie wygasa z jej śmiercią. W stosunku do osoby zmarłej nie można wszcząć i prowadzić postępowania, a w konsekwencji wydać decyzji administracyjnej (wyrok NSA z dnia 21 sierpnia 2008 r. II OSK 952/07). W orzecznictwie sądów administracyjnych panuje pogląd, iż skierowanie decyzji do osoby nieżyjącej stanowi rażące naruszenie prawa. Takie stanowisko zajął Naczelny Sąd Administracyjny m.in. wyroku z dnia 14 listopada 2001 r. w sprawie sygn. akt I SA 2642/99 (LEX nr 82653), w którym stwierdził: "Wskazana wada postępowania jest istotna, prowadzenie postępowania administracyjnego w stosunku do osoby zmarłej i wydanie decyzji ocenione być musi jako rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt. 2 kpa, jest to, bowiem uchybienie w wyniku, którego powstają skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia praworządności. Charakter strony przysługujący osobie fizycznej wygasa ze śmiercią. Oznacza to, że w stosunku do osoby zmarłej nie można wszcząć postępowania i wydać decyzji. Gdyby zaś doszło do wydania decyzji w stosunku do osoby zmarłej należy przyjąć, że jest ona obarczona wadą nieważności i nie wywołuje skutków prawnych. Wobec konieczności wycofania z obrotu prawnego kwestionowanych w sprawie decyzji z powodu obciążającej je wady nieważności (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.) Sąd nie oceniał zgodności z prawem zajętego przez organy merytorycznego stanowiska i nie badał wystąpienia w sprawie innych naruszeń przepisów prawa procesowego i materialnego. Na marginesie Sąd zauważa, iż postępowanie Skarżącej działającej (świadomie) w imieniu nieżyjącego męża wyczerpuje znamiona przestępstwa. Biorąc pod uwagę powyższe Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) orzekł, jak w sentencji. /-/ E. Kręcichwost-Durchowska /-/ E. Makosz-Frymus /-/ M. Dybowski ja