IV SA/Po 628/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Sachajko (spr.) Sędzia WSA Józef Maleszewski Asesor sądowy WSA Maria Grzymisławska - Cybulska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 07 października 2020 r. sprawy ze skargi J. N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lutego 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia rodzicielskiego oddala skargę. Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej SKO), decyzją z dnia [...] lutego 2020 r. nr [...] działając na podstawie art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (tj. Dz. U. z 2018 r., poz. 570), art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2020 r., poz. 256, dalej "k.p.a.") oraz art. 17c ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 2220 dalej "u.ś.r.") po rozpoznaniu odwołania J. N. (dalej jako "strona" lub "skarżąca") utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta Ś. W.. z dnia [...] września 2019 r. nr [...], odmawiającej przyznania prawa do świadczenia rodzicielskiego na rzecz syna skarżącej - B. N., urodzonego [...] czerwca 2016 r. Rozstrzygnięcia zapadły w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy. W dniu [...] sierpnia 2019r. do Burmistrza Miasta Ś. W. . wpłynął wniosek o ustalenie prawa do świadczenia rodzicielskiego na syna B. N.. Do wniosku skarżąca załączyła pismo przewodnie, z którego wynika że na moment urodzenia się dziecka była osobą prowadzącą działalność gospodarczą, ale na mocy decyzji nr [...] z dnia [...] czerwca 2016 r. ZUS II Oddział w P. stwierdził, że nie podlega obowiązkowemu ubezpieczeniu emerytalnemu, rentowemu, wypadkowemu oraz dobrowolnemu chorobowemu. Postępowanie w sprawie, zainicjowane odwołaniem od decyzji ZUS, trwało około dwa lata i zakończyło się wyrokiem Sądu Apelacyjnego w P. z [...] grudnia 2018 r. o sygn. III [...]. Zdaniem skarżącej z uwagi na oddalenie apelacji w sprawie przyjąć trzeba, że przysługiwało jej świadczenie rodzicielskie za pełen okres 52 tygodni tj. [...] tys. złotych. Na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego w sprawie organ ustalił, że syn skarżącej urodził się w dniu [...] czerwca 2016r. Organ wskazał, że zgodnie z art. 17c ust. 1 pkt 1, ust, 3 pkt 1 i ust. 4 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych świadczenie rodzicielskie przysługuje matce dziecka przez okres 52 tygodni od dnia porodu. Na podstawie art. 24 ust. 9 ww. ustawy prawo do świadczenia rodzicielskiego ustala się począwszy od miesiąca urodzenia dziecka, jeżeli wniosek o ustalenie prawa do świadczenia rodzicielskiego został złożony w terminie 3 miesięcy licząc od dnia urodzenia dziecka. W przypadku złożenia wniosku po terminie, nie później jednak niż w okresach o których mowa w art. 17c ust. 3 (termin 52 tygodni), prawo do świadczenia rodzicielskiego ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek. Organ stwierdził, że w rozpoznawanej sprawie wniosek został złożony w dniu [...] sierpnia 2019r., a dziecko urodziło się [...] czerwca 2016r., co wskazuje, że wymagany termin 52 tygodni został przekroczony (minął w dniu [...] czerwca 2017r.). Z uwagi na złożenie wniosku po terminie organ stwierdził, że nie przysługuje skarżącej wnioskowane świadczenie. Organ wskazał, że załączony przez skarżącą do wniosku wyrok Sądu Apelacyjnego w P. z dnia [...] grudnia 2018r. sygn. akt III [...], w którym Sąd ten stwierdza, iż skarżąca nie podlegała ubezpieczeniu społecznemu, co uniemożliwiało otrzymanie przez nią zasiłku macierzyńskiego z ZUS, nie daje podstaw do przyznania wnioskowego świadczenia z uwagi na upływ terminu ustawowego do złożenia wniosku o świadczenie rodzicielskie. W odwołaniu od powyższej decyzji skarżąca podniosła, że organ błędnie uznał, iż wniosek złożyła po terminie. Podała, że [...] lipca 2016 r. złożyła do ZUS wniosek - zaświadczenie płatnika składek, a na tym wniosku zaznaczyła, że ubiega się także o przyznanie świadczenia rodzicielskiego. Jej zdaniem zgodnie z art. 65 § 2 k.p.a. podanie mimo, ze wniesione do niewłaściwego organu, przed upływem przepisanego terminu, uznaje się za wniesione w terminie. Wobec tego wnioskowane świadczenie powinno zostać wypłacone. Opisaną we wstępie decyzją SKO w P. utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. Uzasadniając swoje stanowisko SKO wywiodło, że skarżąca żąda wypłaty świadczenia rodzicielskiego od dnia [...] lipca 2016 r. wskazując, iż wniosek złożyła już [...] lipca 2016 r. Wniosek, jej zdaniem, został złożony do niewłaściwego organu, tj. Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w P. II Oddział w P., Inspektorat w Ś. W. i nie został zgodnie z art. 65 § 2 k.p.a. przekazany do organu właściwego, a podanie wniesione do organu niewłaściwego przed upływem przepisanego terminu uważa się za wniesione z zachowaniem terminu. SKO wskazało, iż w aktach sprawy znajduje się kserokopia złożonego przez J. N. w dniu [...] lipca 2016 r. do ZUS druku dokumentu o nazwie "Zaświadczenie płatnika składek". W zaświadczeniu jest zaznaczony kwadrat wskazujący, że ubezpieczony występuje o zasiłek macierzyński oraz dopisane ręcznie "+ rodzicielski". Zdaniem SKO przedmiotowe świadczenie nie jest ani "zasiłkiem macierzyńskim", ani też "zasiłkiem rodzicielskim" tylko "świadczeniem rodzicielskim". Ponadto, dokument o nazwie "Zaświadczenie płatnika składek" nie świadczy jednoznacznie, iż z dopiskiem "+ rodzicielski" faktycznie został złożony w ZUS. Co więcej, przepisy postępowania administracyjnego nie zwalniają strony postępowania z jej dbałości o własne interesy, a skarżąca przez prawie 3 lata nie zwróciła się do organów z zapytaniem dotyczącym jej wniosku. Zdaniem SKO powyższe okoliczności nie pozwalają uznać aby skarżąca o przyznanie spornego świadczenia wniosła już w dniu [...] lipca 2016 r. W skardze do WSA J. N. wniosła o uchylenie decyzji SKO w P. jak i decyzji Burmistrza Ś. W.. W skardze zarzuciła: 1. nieuprawnione i sprzeczne z prawem zapatrywanie organu odwoławczego, że dopisek na formularzu "+ rodzicielski" jest nieprecyzyjny w związku z czym nie wiadomo o jakie świadczenie skarżąca wnioskowała pomimo, że organ I instancji nie miał żadnych wątpliwości, że wnioskowała o świadczenie rodzicielskie, a jedyny argument jaki organ ten powołał w decyzji odmownej z dnia [...] września 2019 r. dotyczył złożenia wniosku po terminie; 2. nieuprawnione i sprzeczne z prawem zapatrywanie organu odwoławczego, że skoro, zdaniem tego organu, nieprecyzyjnie poprzez dopisek formularzu "+ rodzicielski" określono o jakie świadczenie związane z urodzeniem dziecka się ubiegam to w rezultacie nie przyznano jej żadnego świadczenia, bez ustalenia jakie świadczenie miała skarżąca na myśli dokonując dopisku "+ rodzicielski"; 3. rozstrzygnięcie sprawy bez zwrócenia się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w P. Inspektorat w Ś. W. o nadesłanie do organu odwoławczego oryginału załączonego do niniejszego odwołania Zaświadczeni płatnika składek z [...] lipca 2016r. z dopiskiem "+ rodzicielski" lub całych akt tej spraw zgodnie z art. 65 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego na dowód tego, i takie Zaświadczenie zostało przeze nią złożone oraz, że na drugiej stronie tego formularza został przeze nią zaznaczony kwadrat zasiłek macierzyński oraz został dodany odręczny dopisek "+ rodzicielski" mimo, że w odwołaniu złożyła taki wniosek. Sprawa ta była prowadzona przez ZUS pod numerem [...] (Znak: [...]) i tam znajduje się oryginał załączonego dokumentu o czym strona informowała w odwołaniu; 4. nieuprawnione i sprzeczne z prawem zapatrywanie organu odwoławczego, że brak zainteresowania się przez stronę złożonym wnioskiem upoważnia organ do bezczynności niewykonania obowiązku nałożonego na organy administracyjne w art. 65 par. 2 kpa.; 5. nierozstrzygnięcie głównego zarzutu postawionego w odwołaniu z dnia odnośnie tego, że odmowa przez Burmistrza wypłaty świadczenia rodzicielskiego uwagi na złożenie przeze nią wniosku o wypłatę tego świadczenia po terminie (Burmistrz przyjął datę [...] sierpnia 2019r.) jest niezgodna z art. 65 § 2 k.p.a. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz. U. z 2019r. poz. 2167) sądy administracyjne są właściwe do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych, przy czym Sąd nie może opierać tej kontroli na kryterium słuszności lub sprawiedliwości społecznej. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Uchylenie decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności przez Sąd, następuje tylko w przypadku stwierdzenia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy - art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, dalej jako "p.p.s.a."). Zakres kontroli Sądu wyznacza art. 134 p.p.s.a. stanowiący, iż sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Rozpatrując skargę w świetle powyższych kryteriów Sąd stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest rozstrzygnięcie Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymujące w mocy decyzję Burmistrza Miasta Ś. W.. o odmowie przyznania skarżącej – J. N. prawa do świadczenia rodzicielskiego na syna B. N., urodzonego [...] czerwca 2016 r. Na początku rozważań wskazać należy, że świadczenie rodzicielskie adresowane jest do pozapracowniczej grupy społecznej oraz oparte jest na pozaubezpieczeniowej metodzie ochrony rodzicielstwa. Przyjęte rozwiązanie jest przejawem realizacji polityki społecznej państwa w kierunku rozszerzania uprawnień związanych z opieką nad dzieckiem poza krąg osób, które korzystają w prerogatyw związanych z rodzicielstwem w ramach systemów ubezpieczeniowych lub zaopatrzeniowych, którym podlegają z tytułu wykonywanej pracy lub innej formy aktywności zawodowej (por. komentarz do art. 17c u.ś.r. pod red. W. Maciejko, Legalis, 2019). W myśl ustawy o świadczeniach rodzinnych, w szczególności art. 17c ust. 1, prawo do świadczenia rodzicielskiego przysługuje matce albo ojcu w związku z urodzeniem dziecka; opiekunowi faktycznemu dziecka w rozumieniu art. 3 pkt 14 u.ś.r. lub przysposabiającemu dziecko w związku z objęciem dziecka opieką, jak również rodzinie zastępczej, z wyjątkiem rodziny zastępczej zawodowej, w związku z objęciem dziecka pieczą zastępczą w sytuacji, w której osoby te nie zabezpieczyły sobie prawa do zasiłku macierzyńskiego lub uposażenia za okres ustalony przepisami Kodeksu pracy jako okres urlopu macierzyńskiego; okres urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego lub okres urlopu rodzicielskiego w ramach systemów powszechnego ubezpieczenia społecznego, ubezpieczenia społecznego rolników lub systemów odrębnych np. zaopatrzenia społecznego funkcjonariuszy. Co do zasady, uprawnionymi do świadczeń są zatem osoby, które nie weszły jeszcze na rynek pracy, np. uczniowie, studenci, a także osoby bezrobotne lub wykonujące prace nieobjęte systemem obowiązkowego ubezpieczenia społecznego, np. w ramach umowy zlecenia chyba, że podlegają dobrowolnemu ubezpieczeniu chorobowemu; osoby zatrudnione na podstawie umów o dzieło, które nie podlegają ubezpieczeniu społecznemu, chyba że praca jest wykonywana na rzecz własnego pracodawcy, z którym wiąże osobę umowa o pracę. Zgodnie z art. 24 ust. 9 u.ś.r. prawo do świadczenia rodzicielskiego ustala się, począwszy od miesiąca urodzenia lub przysposobienia dziecka, a w przypadku osób, o których mowa w art. 17c ust. 1 pkt 2 i 3, od miesiąca objęcia dziecka opieką, jeżeli wniosek o ustalenie prawa do świadczenia rodzicielskiego został złożony w terminie 3 miesięcy, licząc od dnia urodzenia lub przysposobienia dziecka, a w przypadku osób, o których mowa w art. 17c ust. 1 pkt 2 i 3, od dnia objęcia dziecka opieką. W przypadku złożenia wniosku po terminie, nie później jednak niż w okresie 52 tygodni, w przypadku urodzenia (przysposobienia, objęcia opieką) jednego dziecka i odpowiednio dłużej w przypadku urodzenia (przysposobienia, objęcia opieką) większej ilości dzieci, prawo do świadczenia rodzicielskiego ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek. Należy zwrócić uwagę, że powyższy termin ma charakter materialnoprawny, co skutkuje tym, iż po jego upływie uprawnienie do świadczenia rodzicielskiego wygasa. Terminy prawa materialnego nie podlegają bowiem modyfikacji przez organ i z tego względu niedopuszczalne jest ich przywrócenie. Jednocześnie z uwagi na charakter omawianego terminu, przyczyna niezłożenia wniosku w terminie jest bez znaczenia (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia [...] stycznia 2019 r. III SA/Kr [...], LEX nr 2621204). Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy WSA wskazuje, iż syn skarżącej urodził się [...] czerwca 2016 r. Wniosek o przyznanie świadczenia rodzicielskiego wpłynął do organu I instancji [...] sierpnia 2019 r. a więc po upływie terminu 52 tygodni, o którym mowa była powyżej. Powyższej oceny nie zmieniają okoliczności podnoszone przez skarżącą w odwołaniu, iż za wniosek uznać należało złożone w dniu [...] lipca 2016 r. "Zaświadczenie płatnika składek". W zaświadczeniu jest zaznaczony kwadrat wskazujący, że ubezpieczony występuje o zasiłek macierzyński oraz dopisane ręcznie "+ rodzicielski". Sąd podziela ocenę organu II instancji, iż brak jest podstaw do uznania powyższego dopisku w dokumencie - Zaświadczenie płatnika składek - jako wniosku o świadczenie rodzicielskie. Organ (ZUS) nie był również zobligowany do przekazania powyższego dokumentu do odpowiedniego organu, jak tego domagała się skarżąca. Powyższą ocenę wzmacnia fakt podniesienia tych okoliczności dopiero na etapie odwołania, tj. w sytuacji, gdy skarżąca miała już świadomość że złożenie wniosku pismem z [...] sierpnia 2019r. (wpływ do organu [...] sierpnia 2020r.) nie uprawnia do otrzymania świadczenia rodzicielskiego. Należy wskazać, że skarżąca w piśmie z [...] sierpnia 2019r. stwierdziła, że nie składała wniosku o świadczenie rodzicielskie w 2016 r. argumentując, że "... prawnie na tamten moment takie świadczenie mi nie przysługiwało." Zdaniem Sądu analiza akt sprawy wskazuje, że skarżąca uchybiła terminowi złożenia wniosku w przedmiocie świadczenia rodzicielskiego. Na podstawie decyzji ZUS z [...] czerwca 2016 r. (nr [...]) organ ten stwierdził, że skarżąca nie podlega obowiązkowemu ubezpieczeniu emerytalnemu, rentowemu, wypadkowemu oraz dobrowolnemu chorobowemu. Skarżąca odwołała się od powyższej decyzji. Postępowanie w sprawie zakończyło się wyrokiem Sądu Apelacyjnego w P. z dnia [...] grudnia 2018 r. (III [...]) oddalającym apelację. Powyższe rozstrzygnięcia organów ochrony prawnej oznaczają, że skarżącej nie przysługiwał zasiłek macierzyński, kierowany do osób m.in. wykonujących pozarolniczą działalność gospodarczą. Podkreślić należy, że z uwagi na przekroczenie terminu 52 tygodni, który jest terminem prawa materialnego, brak było podstaw normatywnych do przyznania skarżącej wnioskowanego świadczenia. Podkreślić należy, że brak jest jakichkolwiek formalnych podstaw prawnych wyłączających możliwość złożenia wniosku o ustalenie prawa do świadczenia rodzicielskiego w sytuacji prowadzenia postępowania w zakresie podlegania ubezpieczeniu społecznemu. Skarżąca mogła więc powyższy wniosek złożyć do właściwego organu niezależnie od toczącego się innego postępowania (administracyjnego czy też sądowego) prowadzonego w przedmiocie podlegania ubezpieczeniu społecznemu. Oczekiwanie na prawomocne zakończenie postępowania w zakresie podlegania ubezpieczeniu społecznemu skarżącej nie usprawiedliwia - z perspektywy normatywnej - wystąpienia z wnioskiem dopiero w 2019 r. Relacje w zakresie postępowań administracyjnych ( w przedmiocie postępowania w zakresie zasiłku macierzyńskiego oraz świadczenia rodzicielskiego) analizował m.in. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, który w uzasadnieniu wyroku z dnia [...] kwietnia 2017 r., (II SA/Po [...], LEX nr 2315770) wskazał, że oczekiwanie na decyzję ZUS nie uchyla przekroczenia terminu do złożenia wniosku o przyznanie świadczenia rodzicielskiego. Sąd w tutejszym składzie w pełni aprobuje powyższy pogląd. Podkreślić należy, że przedmiotem postępowania w sprawie, która podlega kontroli judykacyjnej dokonywanej przez tutejszy Sąd ocenie poddana została kwestia odmowy przyznania świadczenia rodzicielskiego. Zdaniem Sądu organy prawidłowo uznały, że w niniejszej sprawie brak było prawnej możliwości przyznania świadczenia rodzicielskiego za okres sprzed daty złożenia wniosku. Organy prawidłowo uznały, że skarżąca nie złożyła wniosku o przyznanie świadczenia rodzicielskiego w terminie określonym w art. 24 ust. 9 u.ś.r. Z uwagi na materialnoprawny charakter tego terminu jego upływ powoduje, że uprawnienie do świadczenia rodzicielskiego wygasa. WSA stwierdza, że przy wydaniu zaskarżonej decyzji nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego. Nie doszło również do naruszenia przepisów postępowania, a stan faktyczny sprawy stanowiący podstawę wydanych w sprawie rozstrzygnięć został należycie wyjaśniony. Wbrew argumentacji skarżącej, na co zwrócono uwagę we wcześniejszej części niniejszego uzasadnienia, brak było podstaw do uznania aby pismo - Zaświadczenie płatnika ZUS - kierowane do ZUS traktować jako wniosek o przyznanie świadczenia rodzicielskiego. W konsekwencji powyższego ZUS nie miał normatywnego obowiązku przekazywania tego pisma innemu organowi. Do wydania decyzji w sprawie nie było również konieczności zwracania się przez organy o akta sprawy ZUS. Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku oddalając skargę.