IV SA/Po 629/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Grossmann Sędzia WSA Katarzyna Witkowicz-Grochowska Asesor sądowy WSA Sebastian Michalski (spr.) Protokolant sekr. sąd. Iwona Maciak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 października 2024 r. sprawy ze skargi Wojewody Wielkopolskiego na uchwałę Rady Miejskiej w Wieleniu z dnia 7 grudnia 2022 r. nr 519/XXXVI/2022 w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla części działki o nr 190 położonej na obszarze wsi Gieczynek 1. stwierdza nieważność § 9 pkt 13 zaskarżonej uchwały; 2. zasądza od Gminy Wieleń na rzecz Wojewody Wielkopolskiego kwotę 480 zł (słownie: czterysta osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Rada Miejska w Wieleniu, w dniu 7 grudnia 2022 roku, na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 5 ustawy o samorządzie gminnym oraz art. 20 ust. 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, podjęła uchwałę nr 519/XXXVI/2022 w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla części działki o nr 190 położonej na obszarze wsi Gieczynek. Wojewoda Wielkopolski, reprezentowany przez pełnomocnika w osobie radcy prawnego, pismem z dnia 8 lipca 2024 roku, wystąpił do sądu administracyjnego ze skargą na powyższą Uchwałę. Organ nadzoru zażądał stwierdzenia nieważność uchwały w części, tj. w zakresie § 9 pkt 13 uchwały, w którym ustalono dla terenu rolniczego – zabudowa zagrodowa w gospodarstwach rolnych, hodowlanych i ogrodniczych, oznaczonego symbolem RZM minimalną powierzchnię nowo wydzielonej działki budowlanej na 1000m˛, a także dopuszczono wydzielenie działek o powierzchni mniejszej niż 1000m˛ wyłącznie pod urządzenia i obiekty infrastruktury technicznej. W ocenie Wojewody zaskarżona uchwała, we wskazanym zakresie, została podjęta z istotnym naruszeniem art. 93 ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz z przekroczeniem uprawnień z art. 15 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a więc z naruszeniem zasad sporządzania planu miejscowego. Gmina Wieleń uznała skargę za uzasadnioną oraz zaznaczyła, że kwestionowany zapis może zostać usunięty, a jego ewentualne wykreślenie nie wpłynie na funkcjonowanie planu zagospodarowania przestrzennego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej; kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej - art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2024, poz. 1267). Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – odpowiednio: ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi – przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego aktualnego na dzień wydania zaskarżonego aktu. W świetle art. 3 § 2 pkt 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2024, poz. 935; dalej w skrócie "P.p.s.a.") sądy administracyjne orzekają w sprawach kontroli zgodności z prawem uchwał organów jednostek samorządu terytorialnego oraz aktów organów administracji rządowej stanowiących przepisy prawa miejscowego. Uwzględniając skargę na uchwałę lub akt, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 5 P.p.s.a., sąd stwierdza nieważność tej uchwały lub aktu w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności (art. 147 § 1 P.p.s.a.). Przedmiotem tak rozumianej kontroli Sądu jest w niniejszej sprawie uchwała Rady Miejskiej w Wieleniu nr 519/XXXVI/2022 w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla części działki o nr 190 położonej na obszarze wsi Gieczynek. Uchwała weszła w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia (§ 17 Uchwały), tj. z dniem 31 grudnia 2022 roku, nadal obowiązuje oraz nie była nowelizowana. Zaskarżona Uchwała, jako podjęta w przedmiocie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego jest aktem prawa miejscowego, co zostało expressis verbis przesądzone przez ustawodawcę w art. 14 ust. 8 ustawy z dnia 27 marca 2003 roku o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 559 ze zm.; dalej w skrócie "u.p.z.p."). Przystępując do rozpoznania sprawy Sąd miał na względzie, że skargę na uchwałę rady gminy wywiódł w niniejszej sprawie Wojewoda Wielkopolski działający jako organ nadzoru w rozumieniu przepisów rozdziału 10 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 609 ze zm.; dalej w skrócie "u.s.g."). Wojewoda w ustawowym terminie 30 dni od daty otrzymania Uchwały (co, jak podano w skardze, nastąpiło w dniu 19 grudnia 2022 roku) nie orzekł o jej nieważności, wobec czego był władny zaskarżyć ją do sądu w trybie art. 93 ust. 1 u.s.g. Sąd uznał skargę Wojewody za dopuszczalną i przystąpił do jej merytorycznego rozpoznania w granicach zaskarżenia oraz własnej kognicji. Oceny, czy uchwalony miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego jest obarczony wadą skutkującą stwierdzeniem nieważności na podstawie art. 147 § 1 P.p.s.a., należało dokonać na gruncie art. 28 ust. 1 u.p.z.p., w myśl którego naruszenie zasad sporządzania planu miejscowego, istotne naruszenie trybu jego sporządzania, a także naruszenie właściwości organów w tym zakresie, powoduje nieważność uchwały rady gminy w całości lub części. Skarga okazała się uzasadniona. Zgodnie z treścią § 9 pkt 13 zaskarżonej uchwały dla terenu RZM, w ramach parametrów i wskaźników kształtowania zabudowy oraz zagospodarowania terenu, ustalono "minimalną powierzchnię nowo wydzielanych działek - 1000m2, przy czym dopuszcza się wydzielenie działek o powierzchni mniejszej niż 1000m2 wyłącznie do urządzeń i obiektów infrastruktury technicznej". Sąd podziela stanowisko Wojewody, że postanowienie uchwały określające minimalną powierzchnię nowo wydzielonej działki budowlanej dla terenów zabudowy zagrodowej w gospodarstwach rolnych, hodowlanych i ogrodniczych oznaczonych na rysunku planu symbolem RZM jest niezgodne z treścią art. 15 ust. 3 pkt 10 u.p.z.p., a także prowadzi do wtórnego unormowania kwestii rozstrzygniętych już ustawowo w przepisach art. 92 i art. 93 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 1899 ze zm.; dalej w skrócie "u.g.n."). Zgodnie z art. 93 ust. 1 zdanie pierwsze u.g.n. podziału nieruchomości można dokonać, jeżeli jest on zgodny z ustaleniami planu miejscowego. W świetle treści art. 15 ust. 3 pkt 10 u.p.z.p. w zależności od potrzeb w planie miejscowym określa się minimalną powierzchnię nowo wydzielonych działek budowlanych. Dostrzegać należy, że zgodnie z art. 92 ust. 1 u.g.n. przepisów o podziale nieruchomości nie stosuje się do nieruchomości położonych na obszarach przeznaczonych w planach miejscowych na cele rolne i leśne, chyba że dokonanie podziału spowodowałoby konieczność wydzielenia nowych dróg niebędących niezbędnymi drogami dojazdowymi do nieruchomości wchodzących w skład gospodarstw rolnych albo spowodowałoby wydzielenie działek gruntu o powierzchni mniejszej niż 0,3000ha. Prawidłowa wykładnia powołanych przepisów nakazuje przyjmować, iż przyznana radzie gminy kompetencja prawodawcza do określania w planie miejscowym minimalnej powierzchni nowo wydzielonych działek budowlanych dotyczy jedynie tych gruntów/nieruchomości, które w planie zostały przeznaczone na cele inne niż rolne i leśne. Skoro przepisów o podziale nieruchomości nie stosuje się do nieruchomości położonych na obszarach przeznaczonych w planach miejscowych na cele rolne i leśne, to wykluczone/niedopuszczalne jest, aby z lokalnej kompetencji prawodawczej ze sfery podziału nieruchomości, tj. "ustalenia w planie miejscowym minimalnej powierzchni nowo wydzielonych działek budowlanych", korzystać w odniesieniu do obszarów, dla których w planie miejscowym przewidziano rolnicze przeznaczenie terenu. Zgodnie z treścią § 3 zaskarżonej Uchwały dla terenu oznaczonego symbolem RZM ustalone zostało przeznaczenie "teren zabudowy zagrodowej". Zgodnie natomiast z art. 2 ust. 1 pkt 1 oraz pkt 3 ustawy z dnia 3 lutego 1995 roku o ochronie gruntów rolnych i leśnych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2409) gruntami rolnymi, w rozumieniu ustawy, są grunty określone w ewidencji gruntów jako użytki rolne oraz grunty pod wchodzącymi w skład gospodarstw rolnych budynkami mieszkalnymi oraz innymi budynkami i urządzeniami służącymi wyłącznie produkcji rolniczej oraz przetwórstwu rolno-spożywczemu. Zgodnie z § 9 ust. 1 pkt 1 lit. e) rozporządzenia Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z dnia 27 lipca 2021 roku w sprawie ewidencji gruntów i budynków (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 1390 ze zm.) do gruntów rolnych zalicza się grunty rolne zabudowane, oznaczone symbolem Br. Przepisy o podziale nieruchomości stosuje się do nieruchomości położonych na obszarach przeznaczonych w planach miejscowych na cele rolne i leśne, ale wówczas, gdy dokonanie podziału powoduje konieczność wydzielenia nowych dróg niebędących niezbędnymi drogami dojazdowymi do nieruchomości wchodzących w skład gospodarstw rolnych albo powoduje wydzielenie działek gruntu o powierzchni mniejszej niż 0,3000ha. Przy czym zgodnie z art. 93 ust. 2a u.g.n. podział nieruchomości położonych na obszarach przeznaczonych w planach miejscowych na cele rolne i leśne, powodujący wydzielenie działki gruntu o powierzchni mniejszej niż 0,3000 ha, jest dopuszczalny, gdy działka ta zostaje przeznaczona na powiększenie sąsiedniej nieruchomości lub dokonana zostanie regulacja granic między sąsiadującymi nieruchomościami. Z uwagi na powyższe § 9 pkt 13 zaskarżonej Uchwały zawierający postanowienie o "minimalnej powierzchni nowo wydzielonej działki budowlanej: 3000,0m2" oraz dopuszczający "wydzielenie działek o powierzchni mniejszej niż 1000m2 wyłącznie do urządzeń i obiektów infrastruktury technicznej" w odniesieniu do terenów zabudowy zagrodowej w gospodarstwach rolnych, hodowlanych i ogrodniczych oznaczonych na rysunku planu symbolami RZM został przyjęty z przekroczeniem upoważnienia zawartego w art. 15 ust. 2 pkt 10 u.p.z.p., a do tego na skutek wtórnego unormowania kwestii uregulowanych już ustawowo pozostaje w ewidentnej kolizji z treścią art. 92 ust. 1 oraz art. 93 ust. 2a u.g.n., gdyż zakłada możność dokonywania podziału nieruchomości rolnych na działki budowlane oraz wydzielanie działek pod urządzenia i obiekty infrastruktury technicznej, a więc zakłada dopuszczalność podziału nieruchomości rolnych na inne cele niż: konieczność wydzielenia nowych dróg niebędących niezbędnymi drogami dojazdowymi do nieruchomości wchodzących w skład gospodarstw rolnych, powiększenie sąsiedniej nieruchomości, czy dokonanie regulacji granic między sąsiadującymi nieruchomościami. Stwierdzone powyżej naruszenia zasad sporządzania planu miejscowego nie uzasadniały stwierdzenia nieważności zaskarżonej uchwały w całości. Bez ustaleń zakwestionowanych skargą zaskarżona Uchwała może funkcjonować w obrocie prawnym. Uwzględniając powyższe, na podstawie art. 147 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 28 ust. 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, Sąd stwierdził nieważność § 9 pkt 13 zaskarżonej uchwały (punkt 1 sentencji wyroku). O kosztach postępowania sądowego (punkt 2 sentencji wyroku) Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 P.p.s.a. zasądzając od Gminy Wieleń na rzecz Wojewody kwotę 480 zł tytułem wynagrodzenie pełnomocnika z wyboru według stawek minimalnych na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. 2018, poz. 265 ze zm.).