IV SA/Po 637/10

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu - Damian Mataczyński po rozpoznaniu w dniu 16 listopada 2010r. na posiedzeniu niejawnym wniosku C.Ż o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego i adwokata w sprawie ze skargi na decyzję Kierownika Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] maja 2010r. Nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji o odmowie przyznania świadczenia pieniężnego postanawia przyznać prawo pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego, którego wyznaczy Okręgowa Izba Radców Prawnych w Poznaniu i odmówić prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w dniu 7 września 2010r. wydał wyrok oddalający skargę C.Ż na decyzję Kierownika Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] maja 2010r. Nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji o odmowie przyznania świadczenia pieniężnego. Skarżący w terminie otwartym do wniesienia skargi kasacyjnej złożył wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego i adwokata, z którego wynika, że prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe a źródłem utrzymania jest emerytura wynosząca ok. [...] zł. Z informacji zawartych we wniosku wynika, iż skarżący nie posiada żadnego majątku i choruje na schorzenia kręgosłupa oraz układu krwionośnego. Wnioskodawca przedłożył również zestawienie wydatków, z którego wynika, że na żywność przeznacza [...] zł., na leki – [...] zł., prąd – [...] zł., gaz – [...] zł., opał – [...] zł. środki higieny – [...] zł., przejazdy – [...] zł., telefon – [...] z., ubrania – [...] zł. i inne niezbędne wydatki – [...] zł. Na podstawie art. 245 § 1 i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej ppsa), prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie m.in. radcy prawnego i adwokata. Z kolei prawo pomocy z zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przesłanki regulujące przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej zawarte są w art. 246 §1 pkt 1 i 2 ppsa, zgodnie z którymi przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym następuje w przypadku gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z kolei prawo pomocy w zakresie częściowym Sąd przyznaje, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Prawo pomocy jest więc szczególną formą pomocy państwa przyznawanej osobom znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej uniemożliwiającej lub ograniczającej dostęp do sądu. Przy czym, chodzi o trudną sytuację materialną danej osoby lub rodziny, ale uwzględniającą także odniesienia obiektywne, tzn. sytuację na rynku pracy, poziom wynagrodzeń i świadczeń z tytułu ubezpieczenia społecznego oraz poziom życia większości rodzin. Co do zasady prawo pomocy nie powinno być więc udzielane osobom, które otrzymują stałe miesięczne dochody w wysokości przewyższającej kwotę przeznaczaną na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Sytuacja taka pozwala bowiem na przygotowanie się do wszczęcia akcji sądowej poprzez zaoszczędzenie odpowiednich środków na ten cel (por. M. Budachowska, Prawo pomocy w postępowaniu sądowo-administracyjnym, cz. II. Doradztwo Podatkowe 2005/9/51, Lex nr 49597). Zauważyć należy również, iż zgodnie z ogólną zasadą, strona która wniosła skargę do sądu powinna gromadzić środki finansowe na pokrycie kosztów związanych z postępowaniem sądowym. Dla uznania wniosku za uzasadniony decydujące znaczenie ma więc brak możliwości zgromadzenia środków finansowych w dłuższym okresie, o ile istniały podstawy do przewidywania tego wydatku. Potwierdza to orzecznictwo sądowe z którego wynika, że ubiegający się o zwolnienie od kosztów sądowych w każdym przypadku powinien poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdy poczynione w ten sposób oszczędności okazały się nie wystarczające – może zwrócić się o pomoc państwa (zob. postanowienie SN z dnia 24 września 1984r. II CZ 104/84). Obowiązek wykazania, iż nie jest w stanie zgromadzić odpowiednich środków na opłacenie kosztów koniecznych do prowadzenia postępowania przed sądem administracyjnym, w tym również w drodze oszczędności we własnych wydatkach spoczywa jednak na wnioskodawcy. W świetle powyższego stwierdzić należy, że C.Ż nie może być uznany za osobę, która nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów niniejszego postępowania. Z formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika bowiem, że wnioskodawca posiada stały miesięczny dochód w wysokości ok. [...] zł., który pozwala na zgromadzenie środków koniecznych do opłacenia kosztów sądowych, które przy uwzględnieniu okoliczności, iż wnioskodawca uiścił już opłatę kancelaryjną od uzasadnienia wyroku na obecnym etapie postępowania ograniczają się do wpisu od skargi kasacyjnej wynoszącego 100 zł. - zob. §3 w zw. z §2 ust. 5 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003r. w sprawie wysokości oraz szczególnych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 221, poz. 2193). Z zestawienia wydatków zawartego w formularzu wynika bowiem, iż wnioskodawca w miesięcznym zestawieniu uwzględnia nieprzewidziane wydatki w kwocie 100 zł., opowiadającej kwocie wpisu od skargi kasacyjnej. Mając więc na uwadze ogólną zasadę ponoszenia przez skarżącego kosztów postępowania możliwym jest uwzględnienie w tej kwocie kosztów sądowych. Deklarowany dochód przy uwzględnieniu konieczności ponoszenia kosztów bieżącego utrzymania zgodnie z wyliczeniem, pozwala jednak uznać skarżącego za osobę spełniającą przesłanki do przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika. Mając na uwadze złożenie wniosku o ustanowienie adwokata i radcy prawnego zauważyć należy, że kompetencje i przygotowanie zawodowe każdego z tych profesjonalnych pełnomocników zapewniają stronie właściwy poziom reprezentacji. Obie grupy pełnomocników należą również do grona osób uprawnionych do złożenia skargi kasacyjnej. Uznając więc spełnienie przez wnioskodawcę przesłanek do przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, postanowiono ustanowić dla skarżącego adwokata oraz odmówić ustanowienia radcy prawnego Wobec powyższego, na podstawie art. 258 §1 i § 2 pkt 7 oraz art. 245 §1 - §3, art. 246 §1 pkt 1 i 2 ppsa, postanowiono jak w sentencji.