IV SA/Po 639/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: starszy referendarz sądowy Damian Mataczyński po rozpoznaniu w dniu 12 września 2017r. na posiedzeniu niejawnym wniosku S. O. o przyznanie prawa pomocy w zwolnienia od kosztów w sprawie ze skargi na postanowienie Wojewody z dnia [...] maja 2016r. nr [...] w przedmiocie sprostowania oczywistej omyłki pisarskiej postanawia odmówić przyznania prawa pomocy Stowarzyszenie S. W. w W. wniosło skargę na postanowienie Wojewody z dnia [...] maja 2016 nr [...] w przedmiocie sprostowania oczywistej omyłki pisarskiej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu postanowieniem z dnia 4 lipca 2017r. odmówił dopuszczenia S. O. z siedzibą w R. do udziału w sprawie. S. O. kwestionując powyższe postanowienie Sądu wniosło zażalenie, domagając się również zwolnienia od kosztów sądowych od niniejszego zażalenia i ustanowienia pełnomocnika z urzędu. W formularzu, w zakresie którego wnioskodawca wskazał, iż jego zakres obejmuje wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych wnioskodawca podał, że nie posiada konta bankowego i nie ma żadnego majątku ani środków finansowych, a jako organizacja non profit swą działalność opiera na ofiarności swych członków. Członkowie Zarządu wraz z Prezesem za pełnioną funkcję nie pobierają również żadnego wynagrodzenia. W formularzu wniosku o przyznanie Stowarzyszenie wskazało, że nie prowadzi działalności gospodarczej, jak również nie czerpie żadnych dotacji od Skarbu Państwa, instytucji samorządowych ani Unii Europejskiej. Na wstępie wskazać zwrócić należy uwagę na fakt, iż wnioskodawca w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy zmienił zakres wniosku o przyznanie prawa pomocy. Pierwotnie w zażaleniu od postanowienia Sądu wnioskodawca sygnalizował, iż wnosi o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych od zażalenia i ustanowienia pełnomocnika z urzędu. W formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy wnioskodawca wskazał, iż wnosi ostatecznie o zwolnienie od kosztów sądowych. Tym samym uznać należy, iż wnioskodawca ograniczył zakres wniosku o przyznanie prawa pomocy do zwolnienia od kosztów sądowych. Mając powyższe na uwadze wskazać należy, że w myśl art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t.. Dz.U. z 2017r., poz. 1369, dalej P.p.s.a) można przyznać prawo pomocy w zakresie częściowym osobie prawnej, a także innej jednostce nieposiadającej osobowości prawnej, gdy jednostka ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Mając powyższe na uwadze, należy wskazać, że w orzecznictwie jednolicie przyjmuje się, iż udzielenie stronie prawa pomocy sprowadzać się powinno do przypadków, w których zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe (por. postanowienia NSA z: 23 stycznia 2013 r. I FZ 2/13 oraz II FZ 1017/12; 10 stycznia 2013 r. II FZ 1005/12). Osoba prawna oraz inna organizacja nieposiadająca osobowości prawnej powinna wykazać przy tym nie tylko, że nie ma środków na poniesienie tych kosztów, ale także, że nie ma ich mimo iż podjęła wszelkie niezbędne działania by zdobyć fundusze na pokrycie tych wydatków (J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze Lexis Nexis, Warszawa 2006, s. 504). Uwzględniając status skarżącego odwołać należy się do zapisów ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 r. Prawo o stowarzyszeniach (j.t: Dz. U. z 2017 r. poz. 210) regulującej zasady działania tego typu organizacji, która określa m.in sposób finansowania ich działalności. Zgodnie z art. 33 ust. 1 tejże ustawy majątek stowarzyszenia powstaje ze składek członkowskich, darowizn, spadków, zapisów, dochodów z własnej działalności, dochodów z majątku stowarzyszenia oraz z ofiarności publicznej. Nie ulega więc wątpliwości, że każde stowarzyszenie, chcąc efektywnie realizować swoją statutową działalność musi liczyć się z koniecznością ponoszenia kosztów, a ich źródłem są m.in. składki członkowskie. Skoro jak wynika ze znajdującego się aktach sprawy odpisu Statutu celem stowarzyszenia jest obrona osób poszkodowanych represjonowanych w Polsce przez systemy totalitarne i pomoc w obronie Kościoła katolickiego, dóbr narodowych, ziemi i polskiej wsi, to tym samym Stowarzyszenie winno brać pod uwagę ewentualność ponoszenia kosztów związanych postępowaniami sądowymi, w których ma zamiar wziąć udział i w należyty sposób zabezpieczyć środki na ten cel. W przedmiotowej sprawie skarżące stowarzyszenie nie wykazało aby podjęło jakiekolwiek działania mające na celu zgromadzenie środków na opłacenie kosztów sądowych. Ma to tyle istotne znaczenie, że w orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowane jest stanowisko, zgodnie z którym w takich okolicznościach, jak przedstawione w niniejszym stanie faktycznym, kiedy nie istnieje żadna obiektywna przeszkoda uniemożliwiająca zgromadzenie odpowiednich środków finansowych, przyjąć należy, że organizacja sama pozbawia się zdobycia środków finansowych na prowadzenie działań statutowych, co stanowi przesłankę do odmowy przyznania prawa pomocy. Nawet bowiem jeśli Stowarzyszenie jest organizacją typu non profit, nie podlega ono zwolnieniu od obowiązku zapewnienia środków na prowadzenie działalności statutowej (postanowienie NSA z 8 lipca 2010 r. sygn. II OZ 664/10, postanowienie NSA z 4 marca 2010 r., sygn. II OZ 183/10, LEX nr 606595, postanowienie NSA z dnia 17 czerwca 2011 r., sygn. I OZ 428/11, LEX nr 990354). Należy zwrócić również uwagę, że wnioskujące stowarzyszenie nie wykazało, że podjęło jakiekolwiek czynności zmierzające do wyegzekwowania ustalonej wysokości składek od wszystkich członków, jak to przewiduje Statut Stowarzyszenia, w taki sposób, aby uzyskać środki na opłacenie kosztów postępowania chociażby w części. Opłacenie kosztów postępowania ma bowiem charakter incydentalny, ale nienadzwyczajny, a Stowarzyszenie powinno się do ponoszenia takich wydatków przygotować. Zauważyć przy tym należy, że Stowarzyszenie ponosi koszty korespondencji i telefonów. Przyjąć zatem należy, że Stowarzyszenie ma możliwości, by zgromadzić niezbędne środki na opłacenie kosztów niniejszego postępowania. Stowarzyszenie, nawet o niewielkiej liczbie członków i o niskich dochodach, musi liczyć się z trudną sytuacją w prowadzeniu działalności, dla której zostało utworzone i podjąć odpowiednie kroki w kierunku uzyskania środków także na ten cel. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 w zw. z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. orzeczono, jak w sentencji postanowienia.