IV SA/Po 644/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maciej Busz Sędzia WSA Tomasz Grossmann Asesor sądowy WSA Katarzyna Witkowicz-Grochowska (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 30 września 2021 r. sprawy ze skargi P. o. z siedzibą w P. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] maja 2021 r. Nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia oddala skargę w całości. Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] maja 2021 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpoznaniu zażalenia spółki P.J. z siedzibą w P. na postanowienie Prezydenta Miasta P. z dnia [...] marca 2021 r. nr [...] o dopuszczeniu organizacji społecznej Stowarzyszenie "P. " z siedzibą w P., stwierdziło niedopuszczalność zażalenia. W uzasadnieniu organ wskazał, iż w dniu [...] września 2020 r. Spółka P.J. złożyła w Urzędzie Miasta P. wniosek o udzielenie zezwolenia na usunięcie drzew i krzewów z terenu działek nr [...] i nr [...], ark. mapy [...], obręb [...] J. , położonych przy ul. [...] w P., w związku z planowaną budową budynku mieszkalnego wielorodzinnego. Prezydent Miasta P. postanowieniem z dnia [...] marca 2021 r. rozpoznał wniosek organizacji społecznej Stowarzyszenie "P. " z siedzibą w P. i orzekł o dopuszczeniu tejże organizacji do udziału na prawach strony w postepowaniu administracyjnym w sprawie o udzielenie zezwolenia na usunięcie drzew i krzewów. Dalej organ wskazał, że w dniu [...] kwietnia 2021 r. Spółka P.J. sporządziła zażalenie i nadała je w urzędzie pocztowym z zachowaniem ustawowego terminu. W zażaleniu zaskarżono postanowienie Prezydenta Miasta P. z [...] marca 2021r. w całości. Organ podniósł, iż dokonując wstępnej kontroli wniesionego zażalenia w niniejszej sprawie doszedł do wniosku, że zgodnie z art. 141 § 1 k.p.a. w związku z art. 31 § 2 k.p.a. zażalenie na postanowienie wydane w przedmiocie dopuszczenia organizacji społecznej do udziału w sprawie zażalenie nie służy, wobec czego orzekł o stwierdzeniu niedopuszczalności zażalenia. Skargę, zatytułowaną "Zażalenie na postanowienie z dnia [...] maja 2021 r. w przedmiocie dopuszczenia stowarzyszenia do udziału w sprawie", do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wniosła spółka P.J. zaskarżając w całości wskazane postanowienie. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie powtarzając argumenty zawarte w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: W pierwszej kolejności Sąd wskazuje, że zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137) sądy administracyjne są właściwe do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Decyzja administracyjna (postanowienie) jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Uchylenie takiego aktu organu administracji publicznej, względnie stwierdzenie jego nieważności przez Sąd, następuje tylko w przypadku stwierdzenia istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy (art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm., zwanej dalej – "p.p.s.a."). Zakres kontroli Sądu wyznacza art. 134 p.p.s.a. stanowiący, iż sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W myśl art. 3 § 2 pkt 2 p.p.s.a. zaskarżeniu do sądu administracyjnego podlegają postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie, albo kończące postępowanie, a także postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty. Zdaniem Sądu skarga złożona w niniejszej sprawie mieści się w zakresie spraw wyznaczonych w powołanym przepisie. Postanowienie stwierdzające niedopuszczalność zażalenia wydane w oparciu o art. 134 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735, zwana dalej "k.p.a."), w związku z art. 144 k.p.a. ma charakter postanowienia kończącego wpadkowe postępowanie w sprawę oceny dopuszczenia do udziału w sprawie organizacji społecznej. Tym samym skarga jako dopuszczalna na podstawie art. 3 § 2 pkt. 2 p.p.s.a. została rozpoznana merytorycznie przez Sąd. Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego stwierdzające niedopuszczalność zażalenia. Jest to rozstrzygnięcie odnoszące się tylko i wyłącznie do kwestii procesowej, więc zadaniem Sądu w niniejszym postępowaniu było sprawdzenie czy w sprawie zaistniały podstawy do stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia Skarżącej spółki na postanowienie Prezydenta Miasta P. o dopuszczeniu do udziału w postepowaniu na prawach strony organizacji społecznej. Podstawę materialnoprawną podjętego w niniejszej sprawie rozstrzygnięcia stanowiły przepisy art. 31 § 2 k.p.a., a także art. 134 k.p.a. w związku z art. 144 k.p.a. W myśl art. 31 § 1 k.p.a. organizacja społeczna może w sprawie dotyczącej innej osoby występować z żądaniem dopuszczenia jej do udziału w postępowaniu, jeżeli jest to uzasadnione celami statutowymi tej organizacji i gdy przemawia za tym interes społeczny. Zgodnie z § 2 wskazanego przepisu organ administracji publicznej, uznając żądanie organizacji społecznej za uzasadnione, postanawia o wszczęciu postępowania z urzędu lub o dopuszczeniu organizacji do udziału w postępowaniu. Na postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania lub dopuszczenia do udziału w postępowaniu organizacji społecznej służy zażalenie. Przepis art. 134 k.p.a. stanowi, że organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. Zgodnie z art. 144 k.p.a. regulacja ta ma odpowiednie zastosowanie do zażaleń. W kontrolowanej sprawie miał miejsce przypadek niedopuszczalności środka zaskarżenia, z racji tego, iż obowiązujące przepisy prawa nie przewidują możliwości wniesienia zażalenia na postanowienie o dopuszczeniu organizacji społecznej do udziału na prawach strony w postępowaniu administracyjnym. Sąd podziela, zatem w tym zakresie stanowisko Kolegium przedstawione w zaskarżonym postanowieniu. Zgodnie z treścią przepisu art. 141 § 1 k.p.a. wydawane w toku postępowania administracyjnego postanowienia mogą być bowiem zaskarżane w drodze zażalenia tylko w przypadkach wyraźnie wskazanych w ustawie – kiedy kodeks tak stanowi. Skarżąca spółka zakwestionowała w drodze zażalenia postanowienie o dopuszczeniu organizacji społecznej Stowarzyszenia "P. " z siedzibą w P. do udziału na prawach strony w postępowaniu administracyjnym w przedmiocie udzielenia zezwolenia na usunięcie drzew i krzewów. Analiza przepisów ogólnych postępowania administracyjnego stanowiących materialnoprawną podstawę prowadzonego postępowania jednoznacznie wskazuje, że art. 31 § 2 k.p.a nie uległ zmianie w zakresie istotnym dla niniejszej sprawy od momentu jego dodania do Kodeksu postępowania administracyjnego z dniem 1 września 1980 r. (ówczesny art. 28 k.p.a. dodany ustawą z dnia z dnia 31 stycznia 1980 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym oraz o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego, Dz. U. z 1993 r., nr 108, poz. 486). Tym samym nie przewidziano możliwości zaskarżenia w drodze zażalenia postanowienia o dopuszczeniu organizacji społecznej do udziału na prawach strony w postępowaniu administracyjnym. Zgodnie z przywołanym przepisem oraz poglądami prezentowanymi w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego i literaturze, wniesienie zażalenia przysługuje jedynie organizacji społecznej, której odmówiono dopuszczenia do udziału w postepowaniu administracyjnym (por. postanowienie z dnia 15 stycznia 2013 r., II OSK 3073/12 oraz z dnia 21 stycznia 2021 r., II OSK 3356/20, dostępne www.orzeczenia.nsa.gov.pl; a także M. Jaśkowska, A. Wróbel, komentarz do art. 31 Kodeksu postępowania administracyjnego [w:] Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Zakamycze 2005 wyd. II). Na marginesie stwierdzić należy, że postanowienie z dnia [...] marca 2021 r. o dopuszczeniu organizacji społecznej na prawach strony zostało doręczone Skarżącej spółce w dniu [...] marca 2021 r. Przy dokonywaniu doręczenia wskazanego postanowienia błędnie pouczono Skarżącą o możliwości zaskarżenia przedmiotowego postanowienia. Jednakże stwierdzić należy, że dokonanie takiego błędnego pouczenia o zażaleniu przez Prezydenta Miasta P. nie stanowi podstawy prawnej uprawniającej stronę do wniesienia zażalenia. Mimo iż postępowanie organu w tym zakresie uznać należy za niewłaściwie, stwierdzenie takie w żadnym wypadku nie kreuje prawa strony do wniesienia zażalenia, albowiem przepisy ustawy nie przewidują takiego prawa (zob. wyroki Wojewódzkiego Sądu w Rzeszowie z dnia 11 marca 2021 roku, II SA/Rz 1379/20 oraz z dnia 3 marca 2020 r., II SA/Rz 1428/19, a także postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 sierpnia 202 r., I FSK 927/20, dostępne www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Błędne pouczenie o przysługującym środku zaskarżenia nie może tworzyć takiego uprawnienia dla zainteresowanego podmiotu, bowiem w sposób rażący naruszałoby to konstytucyjne zasady praworządności i równości obywateli wobec prawa (art. 7 i art. 32 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej). Z uwagi więc na fakt, iż na postanowienie o dopuszczeniu do udziału w postępowaniu organizacji społecznej zażalenie nie przysługuje, organ II instancji prawidłowo zastosował przepis art. 134 k.p.a. w związku z art. 144 k.p.a., zgodnie z którym organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność zażalenia. W tym stanie rzeczy, Sąd na podstawie art.151 p.p.s.a. oddalił skargę w całości, jak orzekł w wyroku. Natomiast w myśl art. 119 pkt 3 p.p.s.a., sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie w sprawie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty (...). W trybie uproszczonym Sąd rozpoznał sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów zgodnie z treścią art. 120 p.p.s.a.