IV SA/Po 646/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Maciej Dybowski Sędziowie WSA Bożena Popowska (spr.) WSA Izabela Kucznerowicz Protokolant st.sekr.sąd. Krystyna Pietrowska po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 06 listopada 2008 r. przy udziale sprawy ze skargi J. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zasiłku pielęgnacyjnego oddala skargę /-/B.Popowska /-/M.Dybowski /-/I.Kucznerowicz Decyzją z dnia [...] roku nr [...] (dalej – decyzja z [...]) w sprawie ustalenia prawa do zasiłku pielęgnacyjnego, na podstawie art. 16 ust. 1, ust. 2 pkt. 2, art. 24 ust. 4 ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku oświadczeniach rodzinnych (Dz. U. 2006/139/992 ze zm., dalej - uśr) oraz § 6 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 lipca 2006 r. w sprawie wysokości dochodu rodziny albo osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny oraz wysokości świadczeń rodzinnych (Dz. U. 2006/130/903, dalej – rozporządzenie z 18 lipca 2006 r.) i art. 104 § ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. 2000/98/1071 ze zm., dalej - kpa) oraz § 2 Rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005 roku w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. 2005/105/881 ze zm., dalej – rozporządzenie z 2 czerwca 2005 r.), po rozpoznaniu wniosku J.L. nr [...] z dnia [...] r. odmówiono przyznania Skarżącemu zasiłku pielęgnacyjnego (dalej – zasiłku). W uzasadnieniu decyzji przywołano przepis art. 16 ust. 5 uśr oraz art. 3 pkt. 7 tej ustawy oraz wskazano, że podstawą nieprzyznania Skarżącemu prawa do zasiłku jest fakt, iż przebywa On w placówce zapewniającej całodobowe utrzymanie. Pismem z dnia [...] r Skarżący odwołał się od powyższej decyzji, wnosząc o jej uchylenie w całości i przyznanie zasiłku. Skarżący wskazał, iż zgodnie z decyzją Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w P. (dalej – MOPR) od dnia [...] roku zamieszkuje w Domu Pomocy Społecznej w J. (dalej – dom pomocy). Opłatę za pobyt w powyższym domu wnosi w wysokości 70% własnego dochodu, to jest zasiłku stałego. Pozostałą kwotę do wysokości kosztów utrzymania w domu wnosi Gmina P., z której został skierowany do domu pomocy. Skarżący załączył do pisma decyzję Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w P., z dnia [...] r., nr [...] mającą za przedmiot zmianę decyzji ustalającej J.L. odpłatność za pobyt w domu pomocy. Decyzją z dnia [...]r nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. (dalej – SKO), na podstawie art. 39 ust. 5 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. 2001/142/1591 ze zm., dalej – usg), art. 17 i 18 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz. U. 2001/79/856), § 1 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 listopada 2003 r. w sprawie obszarów właściwości samorządowych kolegiów odwoławczych (Dz. U. 2003/198/1925), art. 3 pkt 7 i art. 16 uśr oraz art. 138 § 1 pkt 1 kpa, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu przytoczono szeroko stan faktyczny w sprawie, przywołano art. 16 uśr i wskazując na ust. 5 tego art. podkreślono, iż zasiłek pielęgnacyjny nie przysługuje osobie przebywającej w instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie, jeżeli pobyt osoby i udzielane przez tę instytucję świadczenia częściowo lub w całości finansowane są z budżetu państwa albo z Narodowego Funduszu Zdrowia. W sprawie Skarżącego zachodzi pierwsza ze wskazanych okoliczności, bowiem Skarżący od dnia [...] r. przebywa w domu pomocy. Wyjaśniając w oparciu o przepisu uśr (art. 3 pkt 7) pojęcie "instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie" wskazano, iż dom pomocy społecznej jest taką instytucją. W skardze z dnia [...] r. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] roku, Skarżący zarzucił naruszenie art. 16 ust 5 uśr w zakresie w jakim odmawia przyznania zasiłku pielęgnacyjnego osobie, której pobyt w domu pomocy społecznej jest finansowany z jej środków własnych (to jest dochodu skarżącego) i częściowo z budżetu Gminy P. i wniósł o jej uchylenie w całości i przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego. Skarżący wskazał, iż zgodnie z decyzją MOPR od dnia [...] roku zamieszkuje w domu pomocy. Pobyt w domu pomocy społecznej opłacany jest z uzyskiwanego przez Niego zasiłku stałego; z dochodu Skarżącego pokrywane są koszty utrzymania w wysokości 70% ww. dochodu. Pozostałą kwotę miesięcznego kosztu utrzymania wnosi Gmina P.. Skarżący wskazuje, iż zgodnie z decyzją z dnia [...] roku o odpłatności – Jego opłata za pobyt w Domu Pomocy Społecznej w J. wynosi miesięcznie [...] zł. W pozostałej części, to jest w kwocie [...] zł miesięcznie, koszty pokrywa Gmina P.. Ani w całości, ani nawet w części świadczenia zapewniane w domu pomocy społecznej nie są zatem finansowane z budżetu państwa oraz Narodowego Funduszu Zdrowia. Ponadto Skarżący twierdzi, iż decyzja SKO nie zawiera istotnych elementów, w szczególności wyjaśnienia podstawy prawnej i faktycznej. Z treści decyzji nie wynika, dlaczego Skarżącemu nie przysługuje zasiłek pielęgnacyjny. W decyzji jedynie przytacza się treść art. 16 ust 5 cytowanej wyżej ustawy i reasumuje, że zasiłek nie przysługuje. Jak zaś wynika z załączonych dokumentów, utrzymanie Skarżącego w domu pomocy społecznej ponoszone jest zarówno przez niego jak i Gminę P.. Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie ustaliło, że środki na utrzymanie pochodzą z budżetu państwa i środków Narodowego Funduszu Zdrowia. W odpowiedzi na skargę z dnia [...] r. Organ wniósł o oddalenie skargi i wskazał, iż niesporne w niniejszej sprawie jest to, że Skarżący przebywa w instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie oraz, że z jego dochodu pokrywane są koszty pobytu w domu pomocy tylko w części, bowiem w 70% ww. dochodu, zaś pozostała część kosztów pobytu finansowana jest z budżetu państwa. Jeśli zaś chodzi o zasiłek stały, który jest dochodem Skarżącego, to w myśl art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. 2004/64/593 ze zm., dalej – ups) wypłata tego zasiłku jest zadaniem zleconym gminie z zakresu administracji rządowej i realizowanym przez tę gminę. Z kolei środki na zadania zlecone przekazywane są gminie z budżetu państwa. Tak więc nietrafny jest zarzut Skarżącego, iż "w żadnej części mój pobyt w domu pomocy społecznej nie jest finansowany z budżetu państwa lub NFZ". Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. 02/153/1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję, postanowienie lub inny akt administracyjny wyłącznie z punktu widzenia zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania kwestionowanego aktu. Sąd orzekając w sprawie, nie kieruje się zasadami słuszności, czy też celowości i nie ocenia kwestionowanego w skardze rozstrzygnięcia z punktu widzenia zasad współżycia społecznego. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi, powołaną podstawą prawną, bądź poprawnością przytoczonej w skardze argumentacji (art. 134 par. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 02/153/1270 ze zm., dalej - ppsa)). Zgodnie z art. 135 ppsa Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia niniejszej sprawy stanowią przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych. Zgodnie z jej art. 16 ust. 2, zasiłek pielęgnacyjny przysługuje niepełnosprawnemu dziecku, osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16 roku życia, jeżeli legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności oraz osobie, która ukończyła 75 lat. Zasiłek pielęgnacyjny przysługuje także osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16 roku życia legitymującej się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, jeżeli niepełnosprawność powstała w wieku do ukończenia 21 roku życia (art. 16 ust. 3 uśr). Z kolei, art. 16 ust. 5 tej ustawy stanowi, że zasiłek pielęgnacyjny nie przysługuje osobie przebywającej w instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie, jeżeli pobyt osoby i udzielane przez tę instytucję świadczenia częściowo lub w całości finansowane są z budżetu państwa albo z Narodowego Funduszu Zdrowia. Za instytucję zapewniającą całodobowe utrzymanie uważa się, zgodnie z art. 3 pkt 7 uśr: dom pomocy społecznej, placówkę opiekuńczo-wychowawczą, młodzieżowy ośrodek wychowawczy, schronisko dla nieletnich, zakład poprawczy, areszt śledczy, zakład karny, zakład opiekuńczo-leczniczy, zakład pielęgnacyjno-opiekuńczy, a także szkołę wojskową lub inną szkołę zapewniającą nieodpłatnie pełne utrzymanie, w tym wyżywienie, zakwaterowanie i umundurowanie; Bezspornym w niniejszej sprawie jest okoliczność, że Skarżący jest stałym mieszkańcem domu pomocy, a więc placówki, która według art. 3 pkt 7 wyżej powołanej ustawy jest instytucją zapewniającą całodobowe utrzymanie. Istota sporu w rozważanej sprawie sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy osobie, która spełniała warunki do przyznania zasiłku pielęgnacyjnego określone w art. 16 ust. 1 – 3 uśr, ale jednocześnie jest stałym mieszkańcem domu pomocy społecznej, przysługuje zasiłek pielęgnacyjny w sytuacji, kiedy ponosi ona część kosztów swego utrzymania w tej placówce z dochodów własnych, stanowiących zasiłek stały, a pozostała kwota pokrywana jest z budżetu państwa. Przede wszystkim wskazać należy, iż po myśli art. 58 ust. 1 ups, umieszczonego w jej rozdziale 2 pt. "Domy pomocy społecznej", wydatki związane z zapewnieniem całodobowej opieki mieszkańcom oraz zaspokajaniem ich niezbędnych potrzeb bytowych i społecznych, w całości pokrywa dom pomocy społecznej Tak więc, jedną z zasad wyrażonych w ustawie o pomocy społecznej, jest zasada finansowania pomocy społecznej ze środków publicznych, a państwo i samorządy terytorialne mają nie tylko obowiązek wykonywania zadań pomocy społecznej, ale muszą również ponosić związane z tym obciążenia finansowe. Zasada ta jest jedną z podstawowych cech, odróżniających pomoc społeczną od ubezpieczeń społecznych, które finansowane są głównie ze składek. Jednakże, jej uzupełnieniem jest zasada odpłatności. Art. 60 ust. 1 tej ustawy stanowi, że pobyt w domu pomocy społecznej jest odpłatny do wysokości średniego miesięcznego kosztu utrzymania. Przepis ten wprowadza obowiązek ponoszenia opłat za pobyt w domu pomocy społecznej (por. I. Sierpowska, Ustawa o pomocy społecznej. Komentarz, ABC 2007). Art. 61 zaś wskazuje, iż obowiązani do wnoszenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej są w kolejności mieszkaniec domu (a w przypadku osób małoletnich przedstawiciel ustawowy z dochodów dziecka); małżonek, zstępni przed wstępnymi; gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej – przy czym osoby i gmina określone w pkt 2 i 3 nie mają obowiązku wnoszenia opłat, jeżeli mieszkaniec domu ponosi pełną odpłatność. Opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej wnoszą, zgodnie z art. 61 ust. 2 pkt 1-3: po pierwsze - mieszkaniec domu, nie więcej jednak niż 70 % swojego dochodu, a w przypadku osób małoletnich przedstawiciel ustawowy z dochodów dziecka, nie więcej niż 70 % tego dochodu (pkt 1), po drugie – w opisanych w tym przepisie warunkach małżonek, zstępni przed wstępnymi (pkt 2), po trzecie zaś (pkt 3) – gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej - w wysokości różnicy między średnim kosztem utrzymania w domu pomocy społecznej a opłatami wnoszonymi przez osoby, o których mowa w pkt 1 i 2. Nie ulega wątpliwości, że pobyt Skarżącego w Domu Pomocy Społecznej, finansowany jest częściowo – w wysokości 70 % dochodu, przez Niego. Istotne jest przy tym to, że owa kwota uiszczana jest w całości z kwot przyznanych Skarżącemu w ramach zasiłku stałego, który stanowi Jego jedyny dochód. Zgodnie zaś z art. 18. ust. 1 pkt 1 oraz ust. 2 ups, do zadań zleconych z zakresu administracji rządowej realizowanych przez gminę, należy przyznawanie i wypłacanie zasiłków stałych, zaś środki na realizację i obsługę tych zadań zapewnia budżet państwa. W istocie więc, także i część płatności za pobyt w domu pomocy, uiszczana przez Skarżącego, ma swe źródło w budżecie państwa. W pozostałej części pobyt Skarżącego w Domu Pomocy Społecznej, finansowany jest wprost przez gminę, a więc także ze środków publicznych. Treść art. 16 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych jednoznacznie wskazuje, iż w takiej sytuacji zasiłek pielęgnacyjny nie przysługuje. Ustawodawca zaś nie dopuścił żadnych wyjątków od wskazanej w tym przepisie reguły; nie pozostawił organom decyzyjnym swobody i prawa do odstępstw od przyjętych w nim regulacji. W tym stanie rzeczy stwierdzić należało, że wydane w sprawie decyzje nie naruszają przepisów prawa materialnego. Zaś uchybienia formalnoprawne, przede wszystkim lakoniczność uzasadnień, zwłaszcza decyzji organu I instancji, nie są tego rodzaju, by mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W związku z czym, na podstawie art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji wyroku. /-/ I. Kucznerowicz /-/M. Dybowski /-/ B. Popowska