IV SA/Po 66/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Popowska (spr.) Sędziowie WSA Maciej Dybowski As. sąd. Izabela Kucznerowicz Protokolant sekr. sąd. Agata Tyll po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 20 grudnia 2007 r. sprawy ze skargi W. H. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] listopada 2006 r. nr [...] w przedmiocie zaliczki alimentacyjnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza G. z dnia [...] września 2006 r. nr [...] 2. zasądza na rzecz Skarżącej W. H. od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. kwotę [...] zł (...) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. /-/. I. Kucznerowicz /-/ B. Popowska /-/ M. Dybowski Decyzją z dnia [...] r., [...] działając m. in. na podstawie art. 3 pkt 17a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2006 r., nr 139, poz. 992 ze zm. – dalej jako: uśr) oraz art. 2 pkt 5 lit. a), art. 7 ust. 1 i art. 18 ust. 2 ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (Dz. U. z 2005 r., nr 86, poz. 732 ze zm. - dalej jako: ustawa o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych) Burmistrz [...] odmówił W. H. świadczenia w formie zaliczki alimentacyjnej wnioskowanej na A. H. z powodu wspólnego wychowywania drugiego dziecka Strony – M. J. z jego ojcem, M. J.. W uzasadnieniu organ wskazał, iż Strona nie spełnia przesłanki określonej w ustawie o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych, bowiem dziecko Strony – M. J. jest wychowywany przez obojga rodziców. Odwołując się od powyższej decyzji Strona zażądała uchylenia ww. decyzji i przywrócenia Jej prawa do świadczenia. Strona wskazała, iż ojciec Jej córki – J. H. uchylał się od łożenia na wspólne dziecko i dodała, że zarzut mijania się z prawdą uważa za chybiony, bowiem M. J. nie ma obowiązku utrzymywania dziecka byłego męża Strony. Strona dodała, iż jest osobą rozwiedzioną, sama wychowuje Swoją córkę i nie widzi powodu, dla którego M. J. ma łożyć na utrzymanie dziecka, które nie jest jego, do którego nie ma żadnych praw opiekuńczych i wychowawczych. Decyzją z dnia [...] r., [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] (dalej jako: SKO) utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu wskazano, iż w ocenie SKO oświadczenie Strony, że nie wychowuje co najmniej jednego dziecka razem z jego rodzicem nie jest zgodne ze złożonym wnioskiem o zasiłek rodzinny, gdzie wskazała Ona, iż M. J. jest ojcem syna G. (M.) J.. SKO wskazało, że wobec powyższego, w świetle art. 3 pkt 17a uśr i art. 2 pkt 5 lit. a) ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych Strona nie może być traktowana jako samotnie wychowująca dzieci. Wnosząc skargę do Sądu, W. H. jeszcze raz zażądała uchylenia ww. decyzji i przywrócenia Jej prawa do zaliczki alimentacyjnej. Odpowiadając na skargę, organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoją dotychczasową argumentację. Odnosząc się do zarzutów w sprawie, SKO wyjaśniło, iż z akt sprawy wynika, że Skarżąca nie jest osobą samotnie wychowującą dziecko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga okazała się zasadną. Zgodnie z treścią art. 3 § 1 i art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r., nr 153 poz. 1270 ze zm. – dalej jako: ppsa) sądowa kontrola decyzji administracyjnych polega wyłącznie na ocenie ich legalności, tj. zgodności z przepisami prawa materialnego i procedury administracyjnej, co oznacza, iż Sąd administracyjny może zaskarżony akt wzruszyć tylko wówczas, gdyby przy jego wydaniu doszło do naruszenia prawa, które mogłoby mieć wpływ na wynik sprawy. W przedmiotowej sprawie zaskarżona decyzja jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji wydane zostały z naruszeniem przepisów prawa materialnego, co miało istotny wpływ na wynik sprawy. Jako materialnoprawną podstawę odmowy przyznania Stronie skarżącej zaliczki alimentacyjnej na córkę organy administracji publicznej powołały przepis art. 2 pkt 5 lit. a) ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych. Przepis ten definiuje pojęcie osoby uprawnionej do przyznania przedmiotowej zaliczki alimentacyjnej uznając, iż jest nią osoba uprawniona do świadczenia alimentacyjnego na podstawie tytułu wykonawczego, którego egzekucja okazała się bezskuteczna, jeżeli osoba uprawniona jest wychowywana przez osobę samotnie wychowującą dziecko w rozumieniu przepisów uśr. Zgodnie z art. 3 pkt 17a uśr osobą samotnie wychowującą dziecko jest panna, kawaler, wdowa, wdowiec, osoba pozostająca w separacji orzeczonej prawomocnym wyrokiem sądu, osoba rozwiedziona, chyba że wychowuje wspólnie co najmniej jedno dziecko z jego rodzicem. W stanie faktycznym niniejszej sprawy wskazać należy, iż Skarżąca jest matką dwójki dzieci, przy czym wniosek o ustalenie prawa do zaliczki alimentacyjnej złożyła na córkę i wielokrotnie wskazywała, że syna wychowuje wraz z jego ojcem, innym mężczyzną niż ojciec córki. Skarżąca spełniała przy tym pozostałe przesłanki uprawniające do przyznania jej zaliczki alimentacyjnej; w dniu [...] r. na mocy wyroku Sądu Wojewódzkiego w [...] rozwiązane zostało Jej małżeństwo z J. H., ojcem A. H., w [...] r. roku uzyskała wyrok, na mocy którego od Jej byłego męża zasądzona została kwota po [...] zł miesięcznie tytułem renty alimentacyjnej na rzecz A. H., a prowadzona przez komornika egzekucja tych alimentów okazała się bezskuteczna. Zdaniem rozpatrujących sprawę organów administracji, Skarżąca jako osoba wychowująca jedno ze swoich dzieci wraz z jego ojcem nie jest osobą samotnie wychowującą dziecko w rozumieniu art. 3 pkt 17a uśr, stąd Jej drugie dziecko nie spełnia przesłanek do ustalenia prawa do zaliczki alimentacyjnej. Argumentacji tej Sąd rozpatrujący niniejszą sprawę nie podziela, tak jak nie podzielał Jej także w innych sprawach (por. np.: wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 3 października 2007 r., IV SA/Po 67/07). Zgodnie z art. 2 pkt 5 lit. a) in fine ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych warunkiem, jaki powinna spełniać osoba uprawniona do zaliczki alimentacyjnej, jest pozostawanie na wychowaniu osoby, która w rozumieniu przepisów o świadczeniach rodzinnych posiada status osoby samotnie wychowującej dziecko. Warunek ten jest więc badany po stronie osoby wychowującej uprawnionego do zaliczki. Wskazany przepis jest przepisem odsyłającym do przepisów o świadczeniach rodzinnych. Drugim przepisem odsyłającym do tych regulacji prawnych jest art. 18 ust. 2 ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych, zgodnie z którym "w sprawach nieuregulowanych w niniejszej ustawie stosuje się odpowiednio przepisy o świadczeniach rodzinnych, jeżeli nie są sprzeczne z niniejszą ustawą". Formuła "odpowiedniego" (mutatis mutandis) stosowania przepisów nakazuje uwzględnienie, w zakresie i w sposobie sięgania po instytucje i procedury regulowane w uśr, specyfiki i funkcji ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych, w tym zwłaszcza odmienności celów obu aktów prawnych. Tak więc instytucje i reguły postępowania stosowane w uśr mogą – w oparciu o dyspozycję art. 18 ust. 2 ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych – znaleźć zastosowanie do postępowania toczonego na podstawie tej ustawy tylko o tyle, o ile pozwala na to specyfika orzekania w sprawach alimentacyjnych. W nawiązaniu do powyższego należy wskazać, iż nie do zaakceptowania jest sytuacja, gdy osoba uprawniona nie otrzyma zaliczki alimentacyjnej, ponieważ wychowujący ją rodzic jest osobą rozwiedzioną i pozostaje w związku, w którym wychowuje choć jedno dziecko pochodzące z tego związku i jednocześnie taki rodzic nie otrzymuje z tego właśnie powodu dodatku z tytułu samotnego wychowywania dziecka – dziecka uprawnionego do zaliczki alimentacyjnej. W takiej sytuacji, tak jak w przypadku Skarżącej, rodzina o niskich dochodach pozbawiona zostaje wsparcia ze strony Państwa, choć obiektywnie wsparcia takiego wymaga. W ocenie Sądu rozpatrującego niniejszą sprawę, przepis art. 18 ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych nakazuje dokonać takiej wykładni celowościowej art. 3 pkt 17a uśr, w myśl której przepis ten w części in fine należy rozumieć w ten sposób, że wymóg samotnego wychowywania dziecka odnosi się wyłącznie do relacji dziecko uprawnione do alimentacji – wychowujący go rodzic – rodzic zobowiązany do alimentacji. W konsekwencji, przepis ten we wskazanej części nie ma zastosowania na potrzeby określenia statusu osoby uprawnionej w sprawach o ustalenie prawa do zaliczki alimentacyjnej. Zawarta w tym przepisie definicja osoby samotnie wychowującej dziecko ustanowiona została na potrzeby ustalenia prawa do dodatku z tytułu samotnego wychowywania dziecka (art. 11a ustawy o świadczeniach rodzinnych), a więc świadczenia o innym celu, przyznawanego rodzicom samotnie wychowującym dziecko. W konsekwencji, w ocenie Sądu rozpatrującego niniejszą sprawę, treść art. 2 pkt 5 ppkt a) ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych nakazuje uznać, iż odesłanie do definicji osoby samotnie wychowującej dziecko miało na celu wykluczenie sytuacji, gdy matka dziecka wychowuje to dziecko ze zobowiązanym do alimentacji jego ojcem. Celem tym nie było natomiast pozbawianie dzieci – uprawnionych w rozumieniu ustawy, wsparcia ze strony systemu zaliczkowego w sytuacji, gdy spełnione zostają pozostałe przesłanki, w tym kryteria dochodowe, ustalone z uwzględnieniem dochodów aktualnego partnera życiowego rodzica wychowującego takie dziecko, przy równoczesnym pozbawieniu rodzica wychowującego takie dziecko prawa do otrzymania dodatku z tytułu samotnego wychowywania dziecka. Tym samym Skarżąca, jako osoba wychowująca swojego syna wraz z jego ojcem, nie jest osobą samotnie wychowującą dziecko w rozumieniu art. 3 pkt 17a ustawy o świadczeniach rodzinnych, lecz jest osobą samotnie wychowującą swoją córkę w rozumieniu art. 2 pkt 5 lit. a) ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych i w konsekwencji spełnione zostały przesłanki do ustalenia na rzecz córki Skarżącej prawa do zaliczki alimentacyjnej. Z przytoczonych powyżej powodów przyjęta przez rozpatrujące sprawę organy administracji wykładnia przepisów ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych narusza przepisy prawa materialnego – art. 2 pkt 5 lit. a) oraz art. 18 tej ustawy. Podsumowując, w ocenie Sądu córka Skarżącej wychowywana jest przez osobę samotnie wychowująca dziecko w rozumieniu przepisów ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych i stąd też należy się jej świadczenie w formie zaliczki alimentacyjnej. Z wymienionych przyczyn na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) oraz art. 135 ppsa należało uwzględnić skargę i uchylić zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. Przepisu art. 152 powołanej ustawy nie zastosowano z uwagi na negatywny charakter zaskarżonej decyzji. Rozpoznając sprawę ponownie organ I instancji zobligowany jest ponownie rozpatrzyć wniosek Skarżącej i uwzględniając wskazania wynikające z treści niniejszego wyroku przyznać zaliczkę alimentacyjną. /-/ M. Dybowski /-/ B. Popowska. /-/ I. Kucznerowicz AT