IV SA/Po 660/17
WyrokWSA w Poznaniu2017-11-09
Skład orzekający: Tomasz Grossmann, Donata Starosta, Anna Jarosz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy następcy prawni podmiotu, który nabył prawo użytkowania wieczystego od spółdzielni mieszkaniowej, mają prawo do przekształcenia tego prawa w prawo własności, nawet jeśli pomiędzy nimi a spółdzielnią występuje pośredni podmiot (spółka)?Ratio decidendi
Sąd uznał, że prawo do przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności przysługuje również następcom prawnym podmiotów wymienionych w art. 1 ust. 2 ustawy o przekształceniu z 2005 r., w tym spółdzielniom mieszkaniowym będącym właścicielami garaży. Wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 2015 r. nie wpłynął na to uprawnienie, ograniczając jedynie zakres nowelizacji z 2011 r. Wnioskodawcy, jako następcy prawni spółki, która nabyła prawo od spółdzielni, również posiadają to uprawnienie.Stan faktyczny
Wnioskodawcy wystąpili o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego nieruchomości w prawo własności. Organ I instancji odmówił, argumentując, że poprzednik prawny wnioskodawców (spółka) nie miał prawa do przekształcenia, a wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 2015 r. uniemożliwił pozytywne rozpatrzenie wniosku złożonego po tej dacie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało decyzję w mocy. Wnioskodawcy wnieśli skargę do WSA, zarzucając m.in. naruszenie przepisów ustawy o przekształceniu i błędne zastosowanie zasady nemo plus iuris.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Grossmann (spr.) Sędziowie WSA Donata Starosta WSA Anna Jarosz Protokolant ref. staż. Ewa Stawicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 09 listopada 2017 r. sprawy ze skargi P. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] kwietnia 2017 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Burmistrza [...] z dnia [...] lutego 2017 roku, znak: [...].
Wnioskiem z [...] maja 2016 r. (data wpływu do organu: [...] maja 2016 r.) D. B., R. B., S. P. i P. P. (zwani też dalej łącznie "Wnioskodawcami") wystąpili do Burmistrza [...] o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości położonej w [...].
Decyzją z [...] czerwca 2016 r. Burmistrz [...] (dalej też jako "Burmistrz" lub "organ I instancji") odmówił wnioskowanego przekształcenia. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, decyzją z [...] sierpnia 2016 r., uchyliło ww. decyzję Burmistrza w całości i przekazało sprawę temu organowi do ponownego rozpoznania.
Ponownie rozpoznawszy sprawę, Burmistrz – na podstawie art. 1 ust. 1 i 3, art. 3 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia [...] lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości (Dz. U. z 2012 r. poz. 83 ze zm., zwanej też dalej "ustawą o przekształceniu z 2005 r." lub "u.p.p.u.w.") oraz art. 104 i art. 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23 ze zm.; dalej w skrócie: "k.p.a.") – decyzją z [...] lutego 2017 r. nr [...] powtórnie odmówił wnioskowanego przekształcenia prawa użytkowania wieczystego nieruchomości (działki nr [...]) w prawo własności.
W uzasadnieniu wyjaśnił, że prawo użytkowania wieczystego ww. nieruchomości zostało ustanowione aktem notarialnym z [...] lutego 1988 r. Grunt oddano w użytkowanie wieczyste Spółdzielni Mieszkaniowej [...] (zwanej też dalej "Spółdzielnią") na okres 99 lat. Aktem notarialnym z [...] grudnia 2006 r. Spółdzielnia sprzedała spółce [...] (zwanej też dalej "Spółką") ww. nieruchomość [a ściślej: prawo użytkowania wieczystego tej nieruchomości – uw. Sądu], zabudowaną budynkiem magazynowym. Następnie aktem notarialnym z [...] maja 2012 r. Spółka sprzedała tę nieruchomość [a ściślej: prawo jej użytkowania wieczystego – uw. Sądu] Wnioskodawcom. Ponadto organ I instancji ustalił, że na dzień [...] października 2005 r. – tj. dzień wejścia w życie ustawy o przekształceniu z 2005 r. – przedmiotowa nieruchomość była zabudowana garażem.
W tak ustalonych okolicznościach faktycznych organ I instancji nie znalazł podstawy prawnej do przekształcenia prawa użytkowania wieczystego przedmiotowej nieruchomości w prawo własności, ponieważ – jak stwierdził – Spółka w 2006 roku nabyła od Spółdzielni prawo użytkowania wieczystego, jednakże bez uprawnienia do przekształcenia go we własność, gdyż w tym czasie osoby prawne (w tym także tzw. ułomne osoby prawne, jak np. spółki osobowe) nie mogły w ogóle składać wniosków o przekształcenie. Taką możliwość osoby prawne uzyskały dopiero w wyniku nowelizacji ustawy o przekształceniu, dokonanej w roku 2011 ustawą z dnia 28 lipca 2011 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 187, poz. 1110; zwaną też dalej "nowelizacją z 2011 r."), która jednakże została zakwestionowana przez Trybunał Konstytucyjny w roku 2015, wyrokiem z 10 marca 2015 r. sygn. akt K 29/13, który usunął z obrotu prawnego postanowienia ww. nowelizacji w zakresie, w jakim przyznała ona uprawnienie do przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności osobom fizycznym i prawnym, które nie miały tego uprawnienia przed dniem jej wejścia w życie. Oznacza to, że w okresie od 2011 do 2015 roku obowiązywało prawo, zgodnie z którym osoby prawne oraz ich następcy prawni (w rozumieniu art. 1 ust. 3 u.p.p.u.w.) mieli możliwość złożenia wniosku o przekształcenie na podstawie ustawy o przekształceniu z 2005 r.
Dalej organ I instancji wskazał, że Wnioskodawcy nabyli użytkowanie wieczyste od Spółki w roku 2012, co oznacza, że w chwili tego nabycia przysługiwało im – jako następcom prawnym Spółki – również uprawnienie do przekształcenia, na mocy obowiązującej wówczas ustawy. Ze względu jednakże na fakt, że wniosek o przekształcenie wpłynął w roku 2016 – a więc po uchyleniu przez Trybunał przepisów o uprawnieniu do przewłaszczenia przysługującym osobom prawnym i ich następcom prawnym – organ rozpatrujący obecnie taki wniosek był zobligowany brać pod uwagę aktualnie obowiązujący stan prawny, ukształtowany ww. wyrokiem TK, w którym wniosek ten nie mógł być rozpatrzony zgodnie z żądaniem. Burmistrz zaznaczył, że gdyby Wnioskodawcy złożyli wniosek o przekształcenie przed dniem 17 marca 2015 r. (tj. przed wydaniem i ogłoszeniem wyroku przez TK), ich wniosek mógłby zostać rozpatrzony pozytywnie. Po tej dacie jednakże nie ma takiej możliwości, bowiem Wnioskodawcy nabyli nieruchomość od Spółki, której w obecnym stanie prawnym nie przysługuje prawo do przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości. Organ podzielił przy tym stanowisko wyrażone w wyroku WSA z 19 marca 2013 r., sygn. akt II SA/Po 1324/13, że aby osoba fizyczna lub prawna, która nabyła prawo użytkowania wieczystego w drodze sukcesji singularnej – tak jak Wnioskodawcy w niniejszej sprawie w drodze umowy sprzedaży – mogła żądać przekształcenia nabytego prawa użytkowania wieczystego w prawo własności, podmiot, od którego prawo to nabyła, musi spełniać kryteria określone w art. 1 ust. 1, 1a lub 2 ustawy o przekształceniu.
W konkluzji organ I instancji stwierdził, że faktem jest, iż w dniu [...] października 2005 r. użytkownikiem wieczystym nieruchomości była Spółdzielnia Mieszkaniowa i grunt był zabudowany budynkiem garażowym. Jednakże Wnioskodawcy nie mogą być uznani za następców prawnych tej spółdzielni, gdyż nabyli prawo użytkowania wieczystego od Spółki jawnej, której prawo do przekształcenia nie przysługuje. Następstwo prawne oznacza wejście w prawa i obowiązki poprzednika prawnego. A skoro nie powstało prawo do przekształcenia użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości po stronie poprzednika (tj. Spółki), to następca prawny nie może od niego nabyć tego prawa do przekształcenia (tzw. zasada nemo plus iuris in alium transferre potest, quam ipse habet – nikt nie może przenieść na osobę trzecią więcej praw, niż sam ma).
W odwołaniu od opisanej decyzji Burmistrza, Wnioskodawcy zarzucili:
1) naruszenie art. 1 ust. 1 i 3 u.p.p.u.w. poprzez bezpodstawne przyjęcie, że nie mogą być oni uznani za następców prawnych Spółdzielni, w sytuacji gdy przepis art. 1 ust. 3 u.p.p.u.w. nie wskazuje ograniczeń w liczbie następstw, których przekroczenie uniemożliwiałoby złożenie wniosku o przekształcenie, a w konsekwencji fakt, że pomiędzy Wnioskodawcami a rzeczoną Spółdzielnią występowała podmiot trzeci, nie może mieć znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy;
2) bezpodstawne powołanie się na cywilnoprawną zasadę nemo plus iuris ad alium transferre potest, quam ipse habet, mimo że sprawa niniejsza jest rozstrzygana w drodze decyzji administracyjnej, zaś uprawnienie wnioskodawców do złożenia wniosku o przekształcenie powinno być badane z uwzględnieniem ich sytuacji prawnej, a nie sytuacji ich bezpośrednich poprzedników prawnych;
3) bezpodstawne powołanie się na wyrok WSA z 19 marca 2013 r., sygn. akt II SA/Po 1324/13, mimo że został on wydany na kanwie stanu faktycznego, w którym wnioskodawcy byli bezpośrednimi następcami prawnymi spółki kapitałowej, a nie spółdzielni mieszkaniowej, której legitymacja do przekształcenia wynika wprost z art. 1 ust. 2 pkt 2 u.p.p.u.w.
Z powołaniem się na te zarzuty wniesiono o zmianę zaskarżonej decyzji i uwzględnienie wniosku o przekształcenie, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania.
Decyzją z [...] kwietnia 2017 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej też jako "SKO" lub "organ II instancji"), na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję Burmistrza z [...] lutego 2017 r.
W uzasadnieniu SKO podzieliło ustalenia faktyczne i ocenę prawną przyjęte w decyzji Burmistrza, i skonkludowało, że spółki jawne nie posiadały uprawnienia do przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności przed dniem wejścia w życie nowelizacji z 2011 r., a tym samym takiego prawa nie posiadają Wnioskodawcy, będący następcami prawnymi Spółki.
Na opisaną decyzję SKO skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu złożył P. P. (zwany też dalej "Skarżącym"), który wniósł o uchylenie tej decyzji i przekazanie sprawy organom administracji do ponownego rozpoznania – a to z powołaniem się na zarzuty naruszenia:
1) art. 107 § 3 w zw. z art. 140 oraz art. 127 § 2 k.p.a. poprzez nieodniesienie się przez organ administracji w uzasadnieniu wydanej decyzji do zarzutów podniesionych w treści odwołania, a tym samym niewyjaśnienie stronom zasadności przesłanek, którymi SKO kierowało się przy załatwianiu ich sprawy (art. 11 k.p.a.), a także naruszenie zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów władzy publicznej (art. 8 k.p.a.);
2) art. 1 ust. 1 i 3 u.p.p.u.w. poprzez bezpodstawne przyjęcie, że Wnioskodawcy mogą być uznani za następców prawnych Spółki, a już nie za następców prawnych Spółdzielni, w sytuacji gdy przepis art. 1 ust. 3 u.p.p.u.w. nie wskazuje ograniczeń w liczbie następstw, których przekroczenie uniemożliwiałoby złożenie wniosku o przekształcenie, a w konsekwencji fakt, że pomiędzy Wnioskodawcami a rzeczoną Spółdzielnią występował podmiot trzeci, nie może mieć znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, gdyż uprawnienie do złożenia wniosku o przekształcenie powinno być badane z uwzględnieniem statusu prawnego Wnioskodawców oraz statusu prawnego podmiotu, któremu użytkowanie wieczyste przysługiwało w dniu [...] października 2005 r.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Na rozprawie w dniu 09 listopada 2017 r. Skarżący podtrzymał wnioski i wywody skargi oraz oświadczył, że nie składa wniosku o zwrot kosztów postępowania.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:
1. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1066, z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi – przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. W świetle art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718, z późn. zm.; w skrócie: "p.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu.
2. Dokonując tak rozumianej kontroli zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z [...] kwietnia 2017 r. oraz, na mocy art. 135 p.p.s.a., poprzedzającej ją decyzji Burmistrza [...] z [...] lutego 2017 r. w przedmiocie odmowy przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości, Sąd doszedł do przekonania, że skarga zasługuje na uwzględnienie, gdyż decyzje te nie mogą się ostać w obrocie prawnym, za czym jednak zasadniczo przemawiają inne argumenty niż podniesione w uzasadnieniu skargi.
3. Należy zaznaczyć, że istotne dla rozstrzygnięcia tej sprawy okoliczności faktyczne, jak w szczególności to, że:
- przedmiotowa nieruchomość położona w [...], jest własnością Gminy [...] (co miało kluczowe znaczenie dla ustalenia właściwości organów orzekających w kontrolowanej sprawie – zob. art. 3 ust. 1 i 1a u.p.p.u.w.);
- w dniu wejścia w życie ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości (obecnie: Dz. U. z 2012 r. poz. 83, z późn. zm.) użytkownikiem wieczystym tej nieruchomości była Spółdzielnia Mieszkaniowa [...] która jednocześnie była właścicielem budynku garażowego posadowionego na tej nieruchomości;
- na mocy umowy sprzedaży z [...] grudnia 2006 r. prawo użytkowania wieczystego ww. nieruchomości zostało przeniesione przez Spółdzielnię na spółkę [...], a następnie, w drodze umowy sprzedaży z [...] maja 2012 r. – przez Spółkę na D. B., R. B., S. P. i P. P.,
nie są pomiędzy stronami sporne i znajdują dostateczne oparcie w materiale dowodowym zgromadzonym w aktach sprawy. Mając na względzie powyższe oraz to, że Sąd, działając z urzędu, nie dopatrzył się uchybień w postępowaniu wyjaśniającym przeprowadzonym przez organy, Sąd te ustalenia faktyczne w pełni podziela i czyni integralną częścią swoich ustaleń oraz podstawą dalszych rozważań.
4. Bez wątpienia spór pomiędzy stronami dotyczył jedynie właściwej kwalifikacji i oceny prawnej niespornych okoliczności faktycznych sprawy, w świetle przepisów ustawy o przekształceniu z 2005 r. Jednakże, w ocenie Sądu, spór ten błędnie ogniskował się wokół oceny skutków nowelizacji ww. ustawy, dokonanej ustawą z dnia 28 lipca 2011 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 187, poz. 1110), oraz późniejszego zakwestionowania konstytucyjności tej nowelizacji przez Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z 10 marca 2015 r. sygn. akt K 29/13 (OTK A 2015, nr 3, poz. 28; zwanym też dalej "Wyrokiem TK"). Dla prawidłowego załatwienia kontrolowanej sprawy wystarczające było bowiem oparcie się na treści przepisów art. 1 ust. 3 w zw. z ust. 2 pkt 2 u.p.p.u.w., które w relewantnym dla tej sprawy zakresie pozostały niezmienione od momentu uchwalenia ustawy o przekształceniu z 2005 r. Za takim wnioskiem przemawiają następujące względy.
1. Burmistrz, referując w uzasadnieniu swej decyzji skutki Wyroku TK, stwierdził m.in., że: "po wyroku Trybunału, wyłączenie ustawowej podstawy uwłaszczenia obejmuje przede wszystkim osoby prawne, z wyjątkiem:
1) spółdzielni mieszkaniowych będących właścicielami budynków mieszkalnych lub garaży położonych na gruncie oddanym w użytkowanie wieczyste i
2) tych osób prawnych, którym, jako właścicielom lokali – służy związany z prawem własności udział w użytkowaniu wieczystym gruntu."
W tym zakresie organ I instancji niewątpliwie nawiązał do odnośnego passusu uzasadnienia Wyroku TK (w jego pkt 9.1.), który brzmiał in extenso:
"Wyłączenie ustawowej podstawy uwłaszczenia obejmuje przede wszystkim osoby prawne, z wyjątkiem: 1) spółdzielni mieszkaniowych będących właścicielami budynków mieszkalnych lub garaży położonych na gruncie oddanym w użytkowanie wieczyste i 2) tych osób prawnych, którym – jako właścicielom lokali – służył związany z prawem własności udział w użytkowaniu wieczystym gruntu. Tylko te dwie kategorie osób prawnych znalazły się bowiem w kręgu beneficjentów uwłaszczenia w ustawie o przekształceniu z 2005 r., w jej pierwotnym kształcie (art. 1 ust. 2 pkt 1 i 2). Pozostałe osoby prawne uzyskały ten przywilej bez żadnego konstytucyjnego uzasadnienia, na mocy przepisu uznanego przez Trybunał za niezgodny z Konstytucją."
Uszło jednak uwagi organu I instancji, że we wcześniejszym fragmencie uzasadnienia swego wyroku (w jego pkt 4.1.) Trybunał zauważył, iż dokonane nowelizacją z 2011 r. rozszerzenie podmiotowe uwłaszczenia objęło m.in. "osoby fizyczne i prawne będące następcami prawnymi podmiotów, które uzyskały możliwość przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności na podstawie ustawy nowelizującej z 2011 r.", przy czym wyraźnie zastrzegł, że: "Sytuacja podmiotów wskazanych w art. 1 ust. 3 ustawy o przekształceniu z 2005 r. stanowi pochodną uprawnień nabytych na podstawie art. 1 ust. 1 i dlatego nie wymaga odrębnej oceny konstytucyjnej."
2. Mając na względzie cytowane wyżej zastrzeżenie zamieszczone w uzasadnieniu Wyroku TK, a także okoliczność, że:
- przeprowadzona w tym wyroku kontrola konstytucyjności nie dotyczyła ustawy o przekształceniu z 2005 r. w jej pierwotnym brzmieniu, lecz jej nowelizacji z 2011 r. (a ściślej: dokonanego tą nowelizacją rozszerzenia zakresu podmiotowego, przedmiotowego i czasowego uwłaszczenia użytkowników wieczystych, w stosunku do stanu, który obowiązywał zgodnie z ustawą o przekształceniu z 2005 r. przed dniem wejścia w życie nowelizacji z 2011 r.),
- w myśl sentencji tego wyroku, art. 1 ust. 1 i 3 u.p.p.u.w. został uznany za niezgodny z art. 2 Konstytucji RP (a w odniesieniu do nieruchomości samorządowych – także z art. 165 ust. 1 Konstytucji RP) "w zakresie, w jakim przyznaje uprawnienie do przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności osobom fizycznym i prawnym, które nie miały tego uprawnienia przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 28 lipca 2011 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 187, poz. 1110)" – co w istocie oznacza przywrócenie (zawężenie) zakresu podmiotowego tego uprawnienia do stanu sprzed ww. nowelizacji;
- zawarte w tym wyroku orzeczenie o niekonstytucyjności nie obejmowało art. 1 ust. 2 u.p.p.u.w.,
należy uzupełnić przywołane wyżej stanowisko organu I instancji co skutków Wyroku TK, w taki sposób, że stwierdzić, iż wskazane w tym stanowisku wyjątki od objęcia osób prawnych "wyłączeniem ustawowej podstawy uwłaszczenia", dotyczą nie tylko wymienionych w art. 1 ust. 2 u.p.p.u.w.:
1) spółdzielni mieszkaniowych będących właścicielami budynków mieszkalnych lub garaży położonych na gruncie oddanym w użytkowanie wieczyste
i
2) tych osób prawnych, którym, jako właścicielom lokali – służy związany z prawem własności udział w użytkowaniu wieczystym gruntu."
ale także osób prawnych będących następcami prawnymi ww. podmiotów, którzy zgodnie z art. 1 ust. 3 u.p.p.u.w. w brzmieniu sprzed nowelizacji z 2011 r. również mogli występować z żądaniem przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości.
3. Godzi się podkreślić że omawiane prawo do "uwłaszczenia się" zostało zagwarantowane osobom prawnym będącym następcami prawnymi osób wymienionych w art. 1 ust. 2 u.p.p.u.w. (tj. m.in. spółdzielni mieszkaniowych będących właścicielami garaży położonych na gruncie oddanym im w użytkowanie wieczyste) już w pierwotnej wersji art. 1 ust. 3 u.p.p.u.w., który wówczas stanowił, że:
"Z żądaniem przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości mogą również wystąpić osoby fizyczne będące następcami prawnymi osób, o których mowa w ust. 1, oraz osoby fizyczne i prawne będące następcami prawnymi osób, o których mowa w ust. 2."
W wyniku nowelizacji z 2011 r. przepis ten otrzymał nowe ("rozszerzone") brzmienie:
"Z żądaniem przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości mogą również wystąpić osoby fizyczne i prawne będące następcami prawnymi osób, o których mowa w ust. 1 i 1a, oraz osoby fizyczne i prawne będące następcami prawnymi osób, o których mowa w ust. 2."
4. Skoro, jak z powyższego wynika, analizowane prawo do przekształcenia przysługiwało osobom prawnym będącym następcami prawnymi podmiotów wymienionych w art. 1 ust. 2 u.p.p.u.w. nie tylko pod rządem art. 1 ust. 3 u.p.p.u.w. w brzmieniu znowelizowanym (w 2011 r.), ale także w jego brzmieniu pierwotnym, to wydanie i opublikowanie Wyroku TK pozostało bez wpływu na możliwość przysługiwania takiego prawa ww. osobom.
5. Dla pełnego przedstawienia wszystkich uwarunkowań prawnych istotnych dla prawidłowego rozstrzygnięcia kontrolowanej sprawy należy jeszcze dodać, że w ocenie Sądu w niniejszym składzie:
- trafne jest stanowisko organu I instancji, że ilekroć w cytowanych przepisach jest mowa o "osobach prawnych", należy przez rozumieć także tzw. ułomne osoby prawne (zwane też niekiedy "osobami ustawowymi"), a w szczególności spółki jawne. Dostatecznego oparcia dla takiego twierdzenia dostarcza art. 331 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz. U. z 2017 r. poz. 459, z późn. zm.), w myśl którego do jednostek organizacyjnych niebędących osobami prawnymi, którym ustawa przyznaje zdolność prawną – a taką jednostką jest niewątpliwe spółka jawna, co wynika jasno z art. 8 § 1 w zw. art. 4 pkt 1 ustawy z dnia 15 września 2000 r. - Kodeks spółek handlowych (Dz. U. z 2017 r. poz. 1577) – stosuje się odpowiednio przepisy o osobach prawnych. Takie stanowisko prezentowane jest również w doktrynie (zob. np.: W. Gonet, Ustawa o przekształcaniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności. Komentarz, Warszawa 2012, uw. 2.6 do art. 1, s. 30; E. Klat-Górska, Uwłaszczenie użytkowników wieczystych w drodze decyzji administracyjnej, Warszawa 2015, s. 191);
- zasadnie podnosi Skarżący, iż ustawa o przekształceniu z 2005 r., a w szczególności jej art. 1 ust. 3, nie wskazuje jakichkolwiek ograniczeń w liczbie następstw prawnych, których przekroczenie uniemożliwiałoby złożenie wniosku o przekształcenie kolejnemu (dalszemu) następcy – uprawnionymi do żądania przekształcenia są wszyscy kolejni następcy prawni (tak też W. Gonet, Ustawa o przekształcaniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności. Komentarz, Warszawa 2012, uw. 2.1 i 2.2 do art. 1, s. 28; podobnie R. Skwarło, Ustawa o przekształcaniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności. Komentarz, Warszawa 2008, uw. 40 do art. 1, s. 45);
- zasadnie przyjmuje się w powszechnie w literaturze i orzecznictwie, że pojęcie "następstwa prawnego" w analizowanym tu kontekście obejmuje zarówno sukcesję uniwersalną, jak i syngularną (zob. np.: E. Klat-Górska, Uwłaszczenie użytkowników wieczystych w drodze decyzji administracyjnej, Warszawa 2015, s. 192–193; wyrok NSA z 27.11.2008 r., I OSK 1687/07, OSP 2009, nr 9, poz. 99).
6. Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy należy stwierdzić, że wbrew stanowisku organów obu instancji – opartemu na błędnej wykładni art. 1 ust. 3 u.p.p.u.w. w kontekście wyroku TK z 10 marca 2015 r. sygn. akt K 29/13 – uwzględniając stan prawny ukształtowany tym wyrokiem, Spółce przysługiwało uprawnienie do żądania przekształcenia prawa użytkowania wieczystego przedmiotowej nieruchomości w prawo własności przez cały okres: od momentu nabycia użytkowania wieczystego od Spółdzielni, do momentu jego zbycia na rzecz Wnioskodawców.
7. Skoro jest poza sporem, że w dniu wejścia w życie ustawy o przekształceniu z 2005 r. użytkownikiem wieczystym przedmiotowej nieruchomości i właścicielem posadowionego na niej budynku garażowego była Spółdzielnia Mieszkaniowa, czyli podmiot bezspornie uprawniony do żądania przekształcenia prawa użytkowania wieczystego tej nieruchomości w prawo własności na podstawie art. 1 ust. 2 pkt 2 u.p.p.u.w., a zarazem z dotychczasowych rozważań wynika, że następcą prawnym Spółdzielni została (w 2006 r.) Spółka – także uprawniona do żądania ww. przekształcenia, z tym że na podstawie ar. 1 ust. 3 u.p.p.u.w. – zaś następcami prawnymi Spółki stali się (w 2012 r.) Wnioskodawcy, to należy stwierdzić, że ci ostatni są również następcami prawnymi Spółdzielni w rozumieniu art. 1 ust. 3 w zw. z art. 1 ust. 2 pkt 2 u.p.p.u.w.
W takim przypadku spełniony jest bowiem generalny wymóg, w myśl którego, aby podmiot, który nabył prawo użytkowania wieczystego w drodze sukcesji syngularnej mógł żądać przekształcenia nabytego prawa użytkowania wieczystego w prawo własności, to podmiot, od którego prawo to nabył – co do zasady – musi spełniać jedno z kryteriów określonych w art. 1 ust. 1, ust. 1a lub ust. 2–3 u.p.p.u.w. (zob. E. Klat-Górska, Uwłaszczenie użytkowników wieczystych w drodze decyzji administracyjnej, Warszawa 2015, s. 193).
8. Ponownie rozpoznając sprawę organ administracji uwzględni powyższą ocenę prawną, jak tego wymaga art. 153 p.p.s.a.
9. W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w zw. z art. 135 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji, tj. uchylił decyzje organów obu instancji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło