IV SA/Po 663/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Bąk-Marciniak (spr.) Sędziowie WSA Donata Starosta WSA Józef Maleszewski Protokolant st.sekr.sąd. Krystyna Pietrowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 09 listopada 2016 r. sprawy ze skargi D. R. na decyzję Wojewody z dnia [...] czerwca 2016 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji w sprawie przyznania stypendium, odmowy przyznania stypendium i utraty statusu osoby bezrobotnej. oddala skargę w całości Sygn. akt IV SA/Po [...] Uzasadnienie Starosta [...] decyzją z dnia 4 maja 2016r. nr [...], wydaną na podstawie art. 104 § 1 oraz art. 151 w związku z art. 145 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (obecnie Dz. U. z 2013 r., poz.267 ze zm., dalej zwanej K.p.a.) oraz art. 9 ust. 1 pkt 14 lit. a i b, art. 2 ust.1 pkt 2 w zw. z art.33 ust. 4 pkt 1 i ust. 4 ca ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (obecnie Dz. U. z 2015 r., poz. 149 ze zm., dalej jako ustawa o promocji zatrudnienia.), po przeprowadzeniu wznowionego postępowania w sprawie D. R., objętego postanowieniem z dnia 18.04.2015r., orzekł o : 1) uchyleniu decyzji własnej z dnia 24 marca 2016r. znak [...] dotyczącej przyznania stronie prawa do stypendium od dnia 21 marca 2016r., 2) odmowie przyznania prawa do stypendium w okresie odbywania szkolenia od dnia 21.03.2016r., 3) utracie statusu osoby bezrobotnej z dniem 9.03.2016r., 4) nadaniu decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ pierwszej instancji wskazał, że D. R. w dniu 17.11.2015r. zarejestrował się w Powiatowym Urzędzie Pracy w P. jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku dla bezrobotnych. Decyzją Starosty [...] z dnia 24.03.2016r. orzeczono o przyznaniu prawa do stypendium od dnia 21.03.2016r. na okres odbywania szkolenia. Stypendium pobrał za okres od 21.03.2016r. do 31.03.2016r. Na podstawie raportu z ZUS-u ustalono, że od dnia 9.03.2016r. do 14.03.2016r. podlegał ubezpieczeniom jako osoba wykonująca umowę agencyjną, umowę zlecenia lub umowę o świadczenie usług w firmie O. P. z o.o. Wobec tego od dnia podjęcia pracy tj. od 9.03.2016r. D. R. nie spełniał warunków do zachowania statusu osoby bezrobotnej, a w dniu 21.03.2016r. do przyznania prawa do stypendium, ponieważ zgodnie z art.2 ust.1 pkt 2 w/w ustawy, bezrobotnym może być osoba niezatrudniona i niewykonująca innej pracy zarobkowej, zdolna i gotowa do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym w danym zawodzie lub służbie albo innej pracy zarobkowej. W związku z tym organ postanowieniem z dnia 18.04.2015r. wznowił postępowanie administracyjne, w toku którego potwierdzono powyższe okoliczności i orzekł jak w sentencji. W odwołaniu od decyzji Starosty [...], D. R. wskazał, że poinformował PUP o podjęciu pracy zarobkowej na umowę zlecenie od 9.03.2016r. do 14.03.2016r. i zapytał pracownika urzędu czy może uczestniczyć w szkoleniu. Otrzymał odpowiedź, że taka krótka umowa nie stoi na przeszkodzie. Wobec tego był przekonany, że działał zgodnie z prawem. Wojewoda, po rozpoznaniu odwołania D. R., decyzją z dnia 16 czerwca 2016r., nr [...], podjętą na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu wskazał, na przepis art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia, zgodnie z którym bezrobotnym jest osoba niezatrudniona i niewykonująca innej pracy zarobkowej, zdolna i gotowa do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym w danym zawodzie lub służbie. Wykonywanie innej pracy zarobkowej, jak stanowi art. 2 ust. 1 pkt 11 ustawy, oznacza wykonywanie pracy lub świadczenie usług, m.in. na podstawie umów cywilnoprawnych, w tym także umowy zlecenia. Osoba bezrobotna winna spełniać ww. warunki nie tylko w dniu rejestracji, ale także w okresie pozostawania w ewidencji bezrobotnych. W razie niespełnienia warunków traci status osoby bezrobotnej stosownie do postanowień art. 33 ust. 4 pkt 1 ustawy o promocji zatrudnienia. Wojewoda podał, że ustalenia poczynione w postępowaniu pierwszoinstancyjnym przesądziły o utracie przez D. R. statusu osoby bezrobotnej. Odwołujący był prawidłowo pouczony o prawach i obowiązkach osoby bezrobotnej, co kilkukrotnie zostało potwierdzone przez niego własnoręcznym podpisem na druku karty rejestracyjnej, gdzie zobowiązał się do powiadomienia w ciągu 7 dni o podjęciu zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, a nadto na druku oświadczenia. Skargę na powyższą decyzją Wojewody wniósł D. R. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Podniósł niej te same argumenty co w odwołaniu od decyzji organu I instancji. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżone rozstrzygnięcie jest zgodne z prawem, a zarzuty i argumenty skargi nie podważają jego legalności. Stosownie do treści przepisów art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1647), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, iż w ramach dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać rozstrzygnięcie zapadłe w danym postępowaniu administracyjnym, z punktu widzenia jego zgodności z obowiązującymi w dacie jego wydania przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz z przepisami prawa procesowego, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Nie może natomiast rozpoznać sprawy kierując się kryteriami słuszności czy sprawiedliwości społecznej. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji publicznej, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie albo też przepisu dającego podstawę do wznowienia postępowania, a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte są wadą nieważności. Ponadto wskazać należy, że zgodnie z art. 133 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2015 r., poz. 1311.), dalej powoływanej w skrócie jako P.p.s.a., sąd orzeka na podstawie akt sprawy oraz stosownie do treści art. 134 § 1 P.p.s.a., nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Dokonując oceny decyzji Wojewody z dnia 16 czerwca 2016r., w ramach tak zakreślonej kognicji, Sąd doszedł do przekonania, że nie narusza ona prawa w sposób skutkujący koniecznością uchylenia ani stwierdzenia nieważności. Na wstępie rozważań wskazać należy, iż materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonych decyzji stanowił przepis art. 2 ust. 1 pkt 2 oraz art. 33 ust. 4 pkt 1 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (tj. Dz. U. z 2015 r., poz. 149 ze zm., powoływanej także jako ustawa o promocji zatrudnienia lub ustawa). W myśl art. 2 ust. 1 pkt 2 ww. ustawy, ilekroć w tej ustawie jest mowa o bezrobotnym - oznacza to osobę, o której mowa w art. 1 ust. 3 pkt 1 i 2 lit. a-g, lit. i, j, 1 oraz osobę, o której mowa w art. 1 ust. 3 pkt 2 lit. h, która bezpośrednio przed rejestracją jako bezrobotna była zatrudniona nieprzerwanie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez okres co najmniej 6 miesięcy, oraz osobę, o której mowa w art. 1 ust. 3 pkt 3 i 4, niezatrudnioną i niewykonującą innej pracy zarobkowej, zdolną i gotową do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym w danym zawodzie lub w danej służbie albo innej pracy zarobkowej albo jeżeli jest osobą niepełnosprawną, zdolną i gotową do podjęcia zatrudnienia co najmniej w połowie tego wymiaru czasu pracy, nieuczącą się w szkole, z wyjątkiem uczącej się w szkole dla dorosłych lub przystępującej do egzaminu eksternistycznego z zakresu programu nauczania tej szkoły lub w szkole wyższej, gdzie studiuje na studiach niestacjonarnych, zarejestrowaną we właściwym dla miejsca zameldowania stałego lub czasowego powiatowym urzędzie pracy oraz poszukującą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, jeżeli spełnia warunki określone od lit. a do lit. m. Zgodnie z art. 33 ust. 4 pkt 1 ustawy, starosta z zastrzeżeniem art. 75 ust. 3, pozbawia statusu bezrobotnego - bezrobotnego, który nie spełnia warunków, o których mowa w art. 2 ust. 1 pkt 2 cyt. ustawy. Jednym z tych warunków jest niepozostawanie w zatrudnieniu. W świetle powyższego, stwierdzić należy, że bezwzględnie obowiązującym warunkiem uprawniającym do posiadania statusu osoby bezrobotnej jest niepozostawanie w zatrudnieniu. Brak tego elementu skutkuje z mocy samej ustawy utratą statusu osoby bezrobotnej, a organ zatrudnienia jest zobowiązany do wydania z urzędu decyzji w przedmiocie pozbawienia statusu osoby bezrobotnej. Omawiana decyzja ma charakter decyzji związanej, a zatem nie mieści się w ramach uznania administracyjnego. Jednocześnie w orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że warunkiem zastosowania sankcji w postaci pozbawienia statusu osoby bezrobotnej jest wcześniejsze pouczenie bezrobotnego o przesłankach warunkujących utratę tego statusu (por. wyrok WSA w Szczecinie z dnia 19 września 2013 r., sygn. akt II SA/Sz 273/09, Lex 1371043). Na mocy bowiem przepisu art. 74 ustawy o promocji zatrudnienia, bezrobotny jest obowiązany zawiadomić w ciągu 7 dni powiatowy urząd pracy o podjęciu zatrudnienia, innej pracy zarobkowej lub o złożeniu wniosku o wpis do ewidencji działalności gospodarczej oraz o zaistnieniu innych okoliczności powodujących utratę statusu bezrobotnego albo utratę prawa do zasiłku. Jak wynika z akt sprawy, skarżący zarejestrował się w Powiatowym Urzędzie Pracy w P. w dniu 17 listopada 2015r. jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku dla bezrobotnych. Skarżący w dniu rejestracji został pouczony o prawach i obowiązkach osoby bezrobotnej. Zobowiązał się również, co wynika z oświadczenia bezrobotnego stanowiącego załącznik do karty rejestracyjnej, potwierdzonego własnoręcznym podpisem przez skarżącego, do zawiadomienia organu zatrudnienia w ciągu 7 dni o podjęciu zatrudnienia, innej pracy zarobkowej lub pozarolniczej działalności gospodarczej oraz innych okoliczności powodujących utratę statusu bezrobotnego lub prawa do zasiłku. Poza sporem pozostaje fakt, iż decyzją z dnia 24 marca 2016r. orzeczono o przyznaniu skarżącemu prawa do stypendium od dnia 21.03.2016r. na okres odbywania szkolenia. Stypendium pobrał za okres od 21.03.2016r. do 31.03.2016r. Ponadto jak wynika z raportu ZUS od dnia 9.03.2016r. do 14.03.2016r. zawarł umowę zlecenia w firmie O. polska sp. z o.o. Zatem w dniu 21.03.2016r. skarżący nie miał prawa otrzymać stypendium i być skierowany na szkolenie, albowiem nie był osobą bezrobotną w rozumieniu art.2 ust.1 pkt 2 ustawy. O zawarciu umowy zlecenia skarżący nie poinformował organu w terminie 7 dni od daty podjęcia "innej pracy zarobkowej", bowiem tak należy zakwalifikować zatrudnienie skarżącego w ramach umowy zlecenia. Nie budzi również wątpliwości, w realiach rozpatrywanej sprawy, iż była to umowa krótkotrwała, co jednak nie ma wpływu na treść rozstrzygnięcia. Z raportu Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, wynika że zgłoszony został do ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu wykonywania umowy zlecenia od dnia 9 marca 2016r. do dnia 14 marca 2016r. W związku z tym organy prawidłowo uznały, że ujawnienie tego faktu stanowiło przesłankę z art. 145 § 1 pkt 5 kpa do wznowienia postępowania zakończonego w/w decyzją ostateczną wydaną w sprawie skarżącego przez starostę. Zgodnie bowiem z art. 145 § 1 pkt 5 kpa w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję. W tym stanie rzeczy uznać należy, że kontrolowana decyzja pozbawiająca skarżącego statusu osoby bezrobotnej jest zgodna z obowiązującymi przepisami ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Zauważyć przyjdzie, że sformułowana w art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia definicja osoby bezrobotnej jest skonstruowana z dwóch części. W pierwszej z nich wskazuje się na swego rodzaju przesłanki pozytywne, a więc na warunki, które muszą być spełnione, by można było uzyskać (zachować) status bezrobotnego. Druga część zawiera zespół przesłanek negatywnych, a więc okoliczności, które uniemożliwiają nabycie (zachowanie tego statusu). Z ich zestawienia jednoznacznie wynika, że nie każda osoba rejestrująca się w urzędzie pracy może być uznana za osobę bezrobotną. Wszystkie niezbędne wymogi muszą być spełnione łącznie, co oznacza, że brak któregokolwiek z nich wyklucza nabycie czy zachowanie statusu osoby bezrobotnej. Nie jest możliwe odstąpienie od tych wymogów nawet ze względu na szczególne uwarunkowania konkretnej sprawy. Bezrobotnym może być jedynie osoba niepozostająca w stosunku pracy czy stosunku służbowym oraz niewykonująca innej pracy zarobkowej w rozumieniu przywołanego przepisu art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia, i to niezależnie od wysokości uzyskiwanego z tego tytułu przychodu Zaakcentować przyjdzie, wobec zarzutów odwołania i skargi, że status bezrobotnego nie zależy od uznania organów orzekających, bowiem brzmienie art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy jest kategoryczne. Stąd, żadne inne okoliczności, poza wymienionymi w ustawie nie mogą mieć znaczenia przy rozstrzyganiu tego statusu. Status osoby bezrobotnej jest bowiem w pełni zdefiniowaną instytucją prawną, a nie stanem faktycznym wynikającym z braku wykonywania pracy zarobkowej. Dla uzyskaniu statusu osoby bezrobotnej konieczne jest nie tylko niezatrudnienie, ale także niewykonywanie innej pracy zarobkowej, czy też nieuzyskiwanie przychodu z innych źródeł niż praca zarobkowa. Jeżeli ktokolwiek aktywizuje swoją sytuację zawodową, to nie może zarazem pozostawać osobą o statusie bezrobotnego i korzystać ze środków przeznaczonych na łagodzenie skutków bezrobocia (por. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 22 grudnia 2014 r., sygn. akt IV SA/Gl 279/14; i powołane w nim: wyrok WSA w Gdańsku z dnia 12 grudnia 2012 r., sygn. akt III SA/Gd 702/13 oraz wyrok WSA w Krakowie z dnia 30 października 2014 r., sygn. akt III SA/Kr 861/14, wyrok NSA z dnia 10 kwietnia 2015 r., sygn. akt I OSK 2652/13, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, htpp://orzeczenia.nsa.gov.pl. Podkreślić także należy, że rejestrując się w urzędzie pracy i przyjmując na siebie określone obowiązki, osoby bezrobotne powinny być świadome skutków prawnych, wynikających z ich niespełnienia. Obowiązki te, w tym obowiązek bezzwłocznego informowania o wszelkich zmianach danych zawartych w karcie rejestracyjnej oraz składania oświadczenia do zawiadomienia organu zatrudnienia w ciągu 7 dni o podjęciu zatrudnienia, innej pracy zarobkowej lub pozarolniczej działalności gospodarczej oraz innych okoliczności powodujących utratę statusu bezrobotnego lub prawa do zasiłku służą realizacji nadrzędnego celu ustawy o promocji zatrudnienia, jakim jest aktywizacja zawodowa osób bezrobotnych. Z powyższych powodów osoby bezrobotne są zobowiązane do szczególnej staranności w odniesieniu do obowiązków, które przyjęły na siebie jako konsekwencję rejestracji w urzędzie pracy. Skarżący potwierdził w dniu rejestracji własnoręcznym podpisem, iż będzie informował organ o okolicznościach mających wpływ na jej status bezrobotnego. Zdaniem Sądu, przedstawione dotychczas unormowania oraz ich wykładnia prowadzą do wniosku, że bezrobotny może zostać pozbawiony statusu bezrobotnego na podstawie art. 33 ust. 4 pkt 1 ustawy o promocji zatrudnienia wówczas jeżeli miał, a co najmniej przy zachowaniu należytej staranności, jakiej można by w danym przypadku od niego wymagać, powinien mieć świadomość wystąpienia zdarzeń, które zgodnie z udzielonym jemu uprzednio, w sposób właściwy pouczeniem skutkują utratą statusu bezrobotnego. Reasumując, stwierdzić przyjdzie, że wydanie kwestionowanej decyzji i poprzedzającej jej decyzji organu I instancji poprzedziło dokładne wyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności mających znaczenie dla podejmowanego w sprawie rozstrzygnięcia, a ocena ta nie nosi zaś cech dowolności. Zgodnie zaś z art. 107 K.p.a. w decyzji zawarto podstawowe jej elementy, wskazano także uzasadnienie faktyczne i prawne. W szczególności uzasadniono stanowisko organu, wyjaśniono podstawy prawne decyzji z przytoczeniem przepisów prawa. Oceny o trafności zaskarżonego rozstrzygnięcia nie zmienia fakt, że decyzja organu I instancji, utrzymana w mocy przez organ odwoławczy, została podjęta w wyniku zastosowania nadzwyczajnego trybu postępowania określonego w art. 145 K.p.a. Postępowanie wznowieniowe kończy się jedną z decyzji wskazanych w art. 151 § 1 i § 2 K.p.a. W przedmiotowej sprawie procesową podstawą rozstrzygnięcia był przepis art. 151 § 1 pkt 2 K.p.a., zgodnie z którym właściwy organ uchyla decyzję dotychczasową, gdy stwierdzi istnienie podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 141 § 1 , art. 145a lub art. 145b i wydaje nową decyzję rozstrzygającą o istocie sprawy. W niniejszej sprawie postępowanie wznowiono na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a., z uwagi na to, że w dniu 21.03.2016r. skarżący nie miał prawa otrzymać stypendium i być skierowany na szkolenie skoro nie był osobą bezrobotną. Okoliczność podjęcia przez skarżącego pracy zarobkowej wyszła na jaw po dniu wydania decyzji ostatecznej, ale istniała w dniu jej wydania. W związku z tym istniała podstawa do uchylenia wadliwej decyzji we wznowionym postępowaniu i wydania decyzji nowej odmawiającej przyznania stypendium w okresie odbywania szkolenia i utracie statusu osoby bezrobotnej. Mając powyższe na uwadze, na mocy art. 151 P.p.s.a., należało orzec jak w sentencji.