IV SA/Po 667/25
WyrokWSA w Poznaniu2025-11-05
Skład orzekający: Monika Świerczak, Katarzyna Witkowicz-Grochowska, Wojciech Rowiński
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy kara pieniężna za nieosiągnięcie wymaganego poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych została nałożona prawidłowo, w tym czy nie nastąpiło przedawnienie jej nałożenia, oraz czy istniały podstawy do odstąpienia od jej wymierzenia?Ratio decidendi
Sąd uznał, że kara pieniężna została nałożona prawidłowo. Odpowiedzialność za nieosiągnięcie wymaganego poziomu recyklingu ma charakter obiektywny, a kara jest bezwzględnie nakładana. Sąd odrzucił zarzut przedawnienia, wskazując na 5-letni termin wynikający z art. 189g k.p.a., a nie z przepisów Ordynacji podatkowej. Stwierdzono również brak podstaw do odstąpienia od wymierzenia kary, gdyż waga naruszenia była znaczna, a skarżący jako profesjonalista powinien być świadomy wymagań prawnych.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła nałożenia administracyjnej kary pieniężnej na przedsiębiorcę odbierającego odpady komunalne za nieosiągnięcie wymaganego poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych w 2021 roku. Organ I instancji nałożył karę, a Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło tę decyzję i orzekło o nałożeniu kary w innej wysokości. Skarżący zarzucił m.in. naruszenie przepisów o przedawnieniu, błędne ustalenie stanu faktycznego oraz brak rozważenia odstąpienia od ukarania.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę w całości.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Świerczak Sędzia WSA Katarzyna Witkowicz-Grochowska (spr.) Sędzia WSA Wojciech Rowiński po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 5 listopada 2025 r. sprawy ze skargi H. S. prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 17 marca 2025 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej oddala skargę w całości.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej również: Kolegium, organ II instancji, organ odwoławczy) decyzją z 17 marca 2025 r. nr [...], wydaną po rozpatrzeniu odwołania H. S. prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą A. (dalej również: skarżący, zobowiązany, strona) od decyzji Wójta Gminy [...] z 30 grudnia 2024 r., znak: [...], nakładającej na ww. administracyjną karę pieniężną w wysokości [...] zł za nieosiągnięcie wymaganego poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych w roku 2021, uchyliło decyzję organu I instancji w całości i w to miejsce orzekło o nałożeniu na ww. administracyjną karę pieniężną w wysokości [...] zł za nieosiągnięcie poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych w wysokości co najmniej 20% wagowo w 2021 roku dla terenu Gminy [...].
Powyższe decyzje zapadły w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Wójt Gminy [...] decyzją z 30 grudnia 2024 r. nr [...] działając na podstawie art. 9g, 9x ust. 2 pkt. 1, art. 9zb ust. 1, art. 9zf ustawy z dnia 13 września 1996r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 399 ze zm., dalej: u.c.p.g.), art. 63 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2023 r. poz. 2383 ze zm., dalej: O.p.) w związku z art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572, dalej jako: K.p.a.), rozporządzenia Ministra Klimatu i Środowiska z dnia 3 sierpnia 2021 r. w sprawie sposobu obliczania poziomów przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 1530) oraz obwieszczenia Ministra Klimatu z dnia 9 września 2021 r. w sprawie wysokości stawek opłat za korzystanie ze środowiska na rok 2021 (M.P. z 2020 r. poz. 1540 ze zm.) nałożył na H. S. prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą A., administracyjną karę pieniężną w wysokości [...] zł za nieosiągnięcie wymaganego poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych w roku 2021.
Uzasadniając swą decyzję organ I instancji wskazał, że na podstawie sprawozdania podmiotu odbierającego odpady komunalne od właścicieli nieruchomości za 2021 rok złożonego przez skarżącego za pośrednictwem Bazy danych o produktach i opakowaniach oraz o gospodarce odpadami stwierdzono, że wymagany prawem poziom przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych w wysokości co najmniej 20% wagowo nie został osiągnięty. Osiągnięty przez skarżącego poziom w 2021 r. wyniósł 2,04 %.
Wyjaśniono, że w 2021 r. skarżący łącznie odebrał na podstawie umów z właścicielami nieruchomości 9,8800 Mg odpadów komunalnych, z czego przekazane do przygotowania do ponownego użycia i recyklingu zostało 0,2015 Mg odpadów, natomiast do osiągnięcia wymaganego poziomu 20 % wymagane byłoby przekazanie 1,9760 Mg odpadów. Brakująca masa odpadów komunalnych, wymagana do osiągnięcia odpowiedniego poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych wynosi 1,7745 Mg.
Karę pieniężną organ I instancji obliczył jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty za umieszczenie niesegregowanych (zmieszanych) odpadów komunalnych na składowisku określonej na 2021 rok (276,21 zł/Mg) i brakującej masy odpadów komunalnych wymaganej do osiągnięcia przez skarżącego odpowiedniego poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych (1,7745 Mg). W związku z powyższym kara pieniężna, po zaokrągleniu do pełnych złotych, wyniosła [...] zł.
Skarżący złożył odwołanie od ww. decyzji, zaskarżając ją w całości i zarzucając:
1. naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na treść podjętego rozstrzygnięcia tj. art. 107 § 1 pkt 5 k.p.a. poprzez brak wskazania za jakie naruszenie została skarżącemu wymierzona administracyjna kara pieniężna za brak osiągnięcia poziomów recyklingu w 2021 r., tj. przez brak wskazania jakiej gminy dotyczyło uchybienie, a ustaleń w tym zakresie nie może uzupełniać uzasadnienie decyzji;
2. naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 9zf u.c.p.g. w zw. z art. 68 § 1 w zw. z art. 21 § 1 pkt 2 O.p. poprzez nieuwzględnienie faktu, że doszło do przedawnienia zobowiązania opisanego zaskarżoną decyzją albowiem do naruszeń w zakresie nieosiągnięcia poziomów recyklingu miało dojść w 2021 r., a zatem 3-letni termin przedawnienia wynikający z przywołanych przepisów zakończył bieg 31 grudnia 2024 r., co powinno skutkować umorzeniem postępowania;
3. naruszenie przepisów postępowania, które miały wpływ na wynik postępowania, tj.: art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez ich błędne zastosowanie i prowadzenie postępowania z naruszeniem zasady wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego w sprawie, co skutkowało błędnym ustaleniem stanu faktycznego stanowiącego następnie podstawę ustalenia i wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej, pomimo, że:
- ustalenia faktyczne w sprawie dokonane zostały jedynie w oparciu o materiały zgromadzone w aktach sprawy, a które to nie były kompletne, a ich treść nie pozwala na ustalenie na jakiej podstawie została wydana zaskarżona decyzja oraz w jaki sposób i opierając się o jakie dane i informacje została obliczona i nałożona na skarżącego kara pieniężna,
- organ nie przeprowadził dowodu z przesłuchania strony na okoliczności ww., tj. okoliczności, których organ nie zdołał ustalić w ramach prowadzonego z urzędu postępowania oraz nie wskazał na jakiej podstawie przeprowadzenie mediacji jest niemożliwe,
- organ nie wziął pod uwagę, że w przedmiotowej sprawie zachodzą przesłanki wskazane w art. 189f § 1 pkt. 1 k.p.a.;
4. naruszenie przepisów postępowania, które miały wpływ na wynik postępowania, tj. art. 9x ust. 2 pkt. 1 u.c.p.g. w zw. z art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez brak rozpoznania sprawy pod kątem wystąpienia przesłanek odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej;
5. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.: art. 9x ust. 2 pkt 1 w zw. z art. 9g pkt 1 w zw. z art. 3b ust. 1 pkt 1 u.c.p.g. poprzez ich błędną wykładnię i w konsekwencji uznanie, że nieosiągnięcie wymaganego poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych może stanowić podstawę do nałożenia administracyjnej kary pieniężnej w sytuacji, gdy zebrany materiał dowodowy jest niepełny a organ nie przeprowadził wszystkich wnioskowanych dowodów.
Zasadność swoich żądań skarżący rozwinął w uzasadnieniu odwołania.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze, wydając wskazaną na wstępie decyzję z dnia 17 marca 2025 r., podniosło, że zgodnie z art. 9g pkt 1 u.c.p.g., podmiot odbierający odpady komunalne na podstawie umowy z właścicielem nieruchomości jest obowiązany do osiągnięcia w danym roku kalendarzowym w odniesieniu do masy odebranych przez siebie odpadów komunalnych poziomów przygotowania do ponownego użycia i recyklingu określonych w art. 3aa albo art. 3b ust. 1 ww. ustawy. Niedopełnienie przez przedsiębiorcę powyższego obowiązku skutkuje odpowiedzialnością administracyjną w postaci kary pieniężnej (art. 9x ust. 2 pkt 1 u.o.p.g.).
Dalej Kolegium wyjaśniło, że w rozpoznawanej sprawie za bezsporne należy uznać, że skarżący w 2021 r. był podmiotem, który na terenie Gminy [...] odbierał odpady komunalne od właścicieli nieruchomości na podstawie zawartych z nimi umów. Strona była zatem zobligowana - na podstawie art. 9g ust. 1 u.o.p.g.- do osiągnięcia w roku kalendarzowym 2021 r. w odniesieniu do masy odebranych przez siebie odpadów komunalnych poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu określonego w art. 3b ust. 1 u.o.p.g, tj. co najmniej 20% wagowo. Nie jest sporne też, że skarżący w roku kalendarzowym 2021 r. nie osiągnął wymaganego ustawą poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu. Ze złożonego sprawozdania za rok 2021 r. (po korekcie) wynika, że poziom ten wyniósł 2,04 %.
Zgodnie z art. 3b u.o.p.g. gminy były obowiązane osiągnąć za rok 2021 poziom przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych w wysokości co najmniej 20% wagowo.
W ocenie Kolegium zebrany przez organ I instancji materiał dowodowy niezbicie wskazuje, że przedsiębiorca w 2021 r. nie osiągnął wymaganych poziomów. Zatem zgodnie z obwieszczeniem Ministra Klimatu z dnia 9 września 2021 r. w sprawie wysokości stawek opłat za korzystanie ze środowiska na rok 2021 stawka opłaty za umieszczenie niesegregowanych (zmieszanych) odpadów komunalnych na składowisku wynosiła w 2021 roku: 276,21 zł/Mg. Zdaniem Kolegium w uzasadnieniu decyzji organu I instancji zostało szczegółowo opisane wyliczenie wysokości kary - przy zastosowaniu wynikającego z rozporządzenia wzoru, z podstawieniem wielkości wynikających ze sprawozdania strony i zastosowaniu ww. stawki. Organ czytelnie wskazał jak skorzystał z normatywnego wzoru, jakie wartości podstawił, jak ustalił ostateczną wysokość kary. Tak opisane działania organu nie naruszają – zdaniem Kolegium - prawa.
Dalej organ odwoławczy argumentował, że istotą deliktu administracyjnego z art. 9x ust. 2 pkt 1 u.o.p.g. jest nieosiągnięcie wymaganego poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu. Przesłanką wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej z art. 9x ust. 3 u.o.p.g. jest obiektywnie pojęta bezprawność administracyjna polegająca na braku realizacji obowiązku wynikającego z art. 9g pkt 1 u.o.p.g. (wyrok NSA z 17 października 2023 r., III OSK 2849/21). Odpowiedzialność administracyjna jest zatem następstwem zaistnienia stanu niezgodnego z prawem. Jest obarczona ryzykiem, które polega na tym, że jest niezależna od winy przedsiębiorcy i dla jej ustalenia wystarczające jest stwierdzenie samego faktu naruszenia przez niego obowiązku z art. 9g pkt 1 u.o.p.g.
W konsekwencji Kolegium stwierdziło, że prowadząc postępowanie w sprawie wymierzenia kary pieniężnej z art. 9x ust. 2 pkt 1 u.o.p.g. organ nie bada takich okoliczności sprawy jak przyczyny z powodu których przedsiębiorca nie wywiązał się z obowiązku z art. 9g pkt 1 u.o.p.g., stopnia jego zawinienia czy sytuacji rynkowej. Bez znaczenia jest również fakt osiągnięcia poziomu recyklingu przez daną jednostkę samorządu terytorialnego, czy też adekwatność podejmowanych przez nią działań. Odpowiedzialność przedsiębiorcy odbierającego odpady komunalne na podstawie umowy z właścicielem nieruchomości, który nie wykonuje obowiązku określonego w art. 9g pkt 1 u.o.p.g. jest jego indywidualną odpowiedzialnością. Ponadto organ II instancji wyjaśnił, że kara pieniężna z art. 9x ust. 2 u.o.p.g. należy do kategorii kar bezwzględnie określonych i jest - w odniesieniu do deliktów z art. 9x ust. 2 pkt 1 - obliczana w sposób wskazany w art. 9x ust. 3 ww. ustawy. Wobec tego wymierzona Stronie administracyjna kara pieniężna nie podlega miarkowaniu w zależności od okoliczności stanu faktycznego sprawy. Kolegium wskazało też, że przepis art. 189d k.p.a. nie ma zastosowania w przypadku uregulowania przesłanek wymiaru administracyjnej kary pieniężnej w przepisach odrębnych. Takim przepisem odrębnym jest art. 9x ust. 3 u.o.p.g., który ściśle określa sposób wyliczenia kary, nie pozostawiając w tym względzie organom orzekającym żadnego luzu decyzyjnego, wobec czego na wymiar kary nie mogą mieć wpływu inne okoliczności niż wymienione w tym unormowaniu. Decyzja o nałożeniu kary pieniężnej z art. 9x ust. 3 u.o.p.g ma charakter związany. Oznacza to, że w razie stwierdzenia naruszenia obowiązku z art. 9g pkt 1 w związku z art. 9x ust. 2 pkt 1 u.o.p.g. organ co do zasady zobowiązany jest do nałożenia kary pieniężnej w wysokości określonej w tym przepisie.
Następie organ odwoławczy przyznał rację skarżącemu, iż organ I instancji nie wziął pod uwagę regulacji Działu IVA k.p.a. dot. administracyjnych kar pieniężnych i nie rozważył ewentualnego ich zastosowania. Analizując możliwość odstąpienia od ukarania na podstawie art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. organ II instancji wyjaśnił, że omawiany artykuł ma zastosowanie do postępowań administracyjnych w przedmiocie nałożenia administracyjnych kar pieniężnych, o których mowa w przepisach Rozdziału 4d ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach. Kolegium wyjaśniło, że w doktrynie przyjmuje się, że przesłanki nałożenia kary na dany podmiot muszą być spełnione łącznie. Konieczne jest też, by przedsiębiorca odbierał odpady komunalne na podstawie umowy z właścicielem nieruchomości oraz by przedsiębiorca nie osiągnął w danym roku kalendarzowym (tutaj: 2021) w odniesieniu do masy odebranych przez siebie odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości poziomów recyklingu, przygotowania do ponownego użycia i odzysku innymi metodami (tutaj: 2021 r. - 20%).
Dalej organ odwoławczy argumentował, że zgodnie z art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. organ administracji publicznej, w drodze decyzji, odstępuje od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestaje na pouczeniu, jeżeli waga naruszenia prawa jest znikoma, a strona zaprzestała naruszania prawa. Zdaniem Kolegium stan faktyczny rozpoznawanej sprawy nie pozwala jednak na zakwalifikowanie naruszenia prawa jako znikomego. Nie pozwala na to ocena dobra prawnego jakie zostało naruszone. Chronionym dobrem jest dobro wspólne jakim jest środowisko, a celem regulacji art. 9g pkt 1 u.o.p.g, jest ograniczenie negatywnego oddziaływania na elementy przyrodnicze poprzez wprowadzenie określonych limitów recyklingu. Waga naruszenia prawa jest oceniana z punktu widzenia zagrożenia dla realizacji celu, jakim jest zapewnienie efektywnego i skutecznego systemu gospodarowania odpadami opartego o selektywną zbiórkę odpadów. Skarżący powinien w 2021 r. osiągnąć co najmniej 20% poziom odzysku, a osiągnął 2,04 %. Ustawa zasadnicza jaką jest Konstytucja RP w art. 86 traktuje ochronę środowiska w kategoriach obowiązku obywatelskiego: "Każdy jest obowiązany do dbałości o stan środowiska i ponosi odpowiedzialność za spowodowane przez niego pogorszenie. Zasady tej odpowiedzialności określa ustawa". Takie uregulowanie dotyczy każdego obywatela, natomiast podmiot, który zawodowo trudni się wykonywaniem działalności związanej z wywozem szeroko rozumianych odpadów podlega odpowiedzialności zaostrzonej. Strona winna wiedzieć w jakim reżimie prawnym funkcjonuje. Kolegium uzasadniło, że rok 2021 jest okresem zamkniętym, a działalność skarżącego jest oceniana za konkretny, roczny przedział czasowy (w związku z czym niedotrzymanie poziomu recyklingu uległo de facto skonsumowaniu). Wszystkie pozostałe argumenty odwołujące się do braku winy skarżącego pozostają – zdaniem Kolegium - bez wpływu na wynik sprawy. Skarżący bowiem sam kształtuje politykę umów z właścicielami nieruchomości - jest odpowiedzialny za umowy, które zawiera. Powinien być też świadomy cech terenu, na którym działa, rodzajów działalności na nim prowadzonej, utrudnień z tym związanych. Wpisuje się to w ryzyko własnej działalności gospodarczej.
W przekonaniu organu II instancji przepis art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. nie może być stosowany w celu obchodzenia przepisów u.o.p.g. Skoro w art. 9g pkt 1 u.o.p.g. został na przedsiębiorcę odbierającego odpady komunalne nałożony obowiązek osiągnięcia w danym roku kalendarzowym określonego poziomu przygotowania do ponownego użycia i odzysku to podmiot, który zajmuje się tego rodzaju działalnością, chcąc uniknąć kary, powinien w taki sposób zorganizować swoją działalność, aby z tego obowiązku się wywiązać. Odnoszenie się przy analizie przesłanek odstąpienia od wymierzenia kary pieniężnej do charakteru tego obowiązku jako niemożliwego do wykonania lub takiego, którego niewykonanie nie niesie społecznego niebezpieczeństwa, ani nie wyrządza szkody, stanowiłoby obejście prawa. Uznając bowiem, że niezawiniony brak uzyskania wymaganego poziomu odzysku i brak szkody rzeczywistej Gminy jest przypadkiem znikomej wagi, organy odmówiłyby wprost zastosowania art. 9x ust. 2 pkt 1 i ust. 3 u.o.p.g. Skarżący jest podmiotem profesjonalnym, a więc podejmując się jako przedsiębiorca konkretnego rodzaju działalności powinien liczyć się z wymaganiami wynikającymi z obowiązujących przepisów, w tym brać m.in. pod uwagę rodzaj odbieranych odpadów. Z treści odwołania, jak również z akt sprawy, nie wynika przy tym by skarżący w 2021 r. informował Gminę o niedopełnieniu przez właścicieli nieruchomości obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych, do czego obliguje przedsiębiorcę art. 6ka ust. 1 u.o.p.g.
Kolegium skonstatowało, że skoro rok 2021 jest okresem zamkniętym, a działalność skarżącego jest oceniana za konkretny, roczny przedział czasowy, a nie jako ciągłość zachowania w okresie dłuższym niż rok, trudno tu mówić o zaprzestaniu naruszenia prawa w przypadku ukarania na podstawie art. 9x ust. 2 pkt 1 u.o.p.g. Odnośnie zastosowania fakultatywnej procedury z art. 189f § 2 i § 3 k.p.a. to organ odwoławczy uznał, że odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej nie pozwoli na spełnienie jej celów. Skarżący nie ma jakiejkolwiek możliwości usunięcia naruszenia prawa, jakiego dokonał, tj. osiągnięcia wymaganego poziomu recyklingu za 2021 r. Nie sposób także przyjąć, by samo powiadomienie właściwych podmiotów o stwierdzonym naruszeniu prawa, w świetle wagi dobra chronionego (ochrona środowiska) mogło stanowić wystarczającą okoliczność umożliwiającą odstąpienie od nałożenia na niego kary pieniężnej.
Organ odwoławczy podkreślił, że organ I instancji w sposób jasny i wyczerpujący wyliczył wysokość przedmiotowej kary. Poza tym sposób obliczenia kary nie budzi wątpliwości, co zostało zweryfikowane przez Kolegium. Nie miał do niego również zastrzeżeń skarżący.
Odnosząc się do zarzutu nieuwzględnienia wniosków o przesłuchanie strony czy przeprowadzenie mediacji Kolegium stwierdziło, że w sprawie o naliczenie administracyjnej kary pieniężnej kluczowym dowodem jest złożenie rocznego sprawozdania przez przedsiębiorcę do bazy BDO, tego materiału dowodowego nie zmienią żadne dodatkowe zeznania świadków czy wyjaśnienia strony, a jedynie je przedłużą. Kolegium wskazało też, że dowód z przesłuchania strony zgodnie z art. 86 k.p.a. przeprowadza się - jeżeli po wyczerpaniu środków dowodowych lub z powodu ich braku pozostały niewyjaśnione fakty istotne dla rozstrzygnięcia sprawy, organ administracji publicznej dla ich wyjaśnienia może przesłuchać stronę (...), co w sprawie nie miało miejsca. To samo dotyczy przeprowadzenia mediacji, w sprawie, gdzie reguły matematyczne decydują o wyliczeniu wysokości kary.
W ocenie Organu II instancji, analiza zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego prowadzi do wniosku, że postępowanie administracyjne zostało przeprowadzone prawidłowo poza wskazanym brakiem rozważenia zastosowania dyspozycji art. 189f k.p.a., co jednak nie miało wpływu na końcowe orzeczenie w sprawie. Organ I instancji wyjaśnił istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, a uzasadnienie decyzji w pełni odpowiada wymaganiom art. 107 § 3 k.p.a. W świetle całości zebranego materiału, zdaniem Kolegium, zarzuty podniesione przez skarżącego w odwołaniu nie znajdują uzasadnienia, gdyż zaskarżona decyzja nie narusza prawa materialnego i została wydana w oparciu o prawidłowo zinterpretowane przepisy art. 9g u.o.p.g. w zw. z art. 9x ust. 2 pkt 1 i 9x ust.3 u.o.p.g.
Odnosząc się do zarzutu przedawnienia Kolegium wskazało, że zgodnie z art. 68 § 1 O.p. zobowiązanie podatkowe, o którym mowa w art. 21 § 1 pkt 2, nie powstaje, jeżeli decyzja ustalająca to zobowiązanie została doręczona po upływie 3 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym powstał obowiązek podatkowy. Wskazane w Ordynacji podatkowej terminy przedawnienia i sposoby powstania "zobowiązania podatkowego" odnieść należy do materialnoprawnej regulacji stanowiącej podstawę wydania kwestionowanej decyzji. Niewątpliwie w rozpoznawanej sprawie tym przepisem jest wskazany już wyżej art. 9x ust. 2 pkt 1 u.c.p.g. Podmiot, na który nałożono karę pieniężną, jest obowiązany uiścić tę karę w terminie 30 dni od dnia, w którym decyzja stała się ostateczna (art. 9zd ust. 1 u.c.p.g.). Z powyższego wynika, że dopiero z datą doręczenia stronie decyzji nakładającej karę pieniężną powstaje konkretne "zobowiązanie podatkowe" (zgodnie z art. 21 § 1 pkt 2 Op.). Jest to zobowiązanie do zapłaty, na rzecz gminy, kary pieniężnej (pieniężnej sankcji za zaistnienie stanu niezgodnego z przepisami ustawy), w wysokości określonej w decyzji i w terminie wskazanym w przepisach ustawy. Źródłem jego powstania jest decyzja administracyjna. Nie powstaje ono zatem z mocy prawa. Nie ulega wątpliwości, że wybrane jego elementy kształtują także przepisy prawa (sposób ustalenia wysokości kary i termin uiszczenia), jednak bez wydania takiej decyzji administracyjnej, obowiązek zapłaty w ogóle nie istnieje. Jest oczywistym, że warunkiem sine qua non powstania "obowiązku podatkowego" jest stwierdzenie wystąpienia takiego zdarzenia. Niewątpliwie jest to jednak warunek niewystarczający. Z przepisów u.c.p.g. wynika, że decyzje nakładające kary pieniężne są co do zasady efektem działań podejmowanych z urzędu. Wszczęcie postępowania z urzędu jest zaś uwarunkowane od posiadania przez organ wiedzy o naruszeniu prawa. W tej sytuacji, należało przyjąć, że trzyletni termin przedawnienia do nałożenia administracyjnej kary pieniężnej z art. 68 § 1 O.p. rozpoczyna swój bieg od daty, gdy organ dowiedział się o naruszeniu prawa albo - przy prawidłowym działaniu - mógł się dowiedzieć i miał rzeczywisty trzyletni termin do ich wymiaru.
Zdaniem Kolegium w kontrolowanej sprawie organ I instancji dowiedział się o naruszeniu prawa z chwilą złożenia przez Stronę sprawozdania podmiotu odbierającego odpady komunalne od właścicieli nieruchomości za 2021 r., co tym samym oznacza, że trzyletni termin przedawnienia, o którym mowa w art. 68 § 1 O.p., do doręczenia skarżącemu decyzji organu I instancji, wydanej na podstawie art. 9x ust. 2 pkt 1 u.c.p.g., rozpoczął swój bieg w 2022 r. i upłynie z dniem 31 grudnia 2025 r. Decyzja organu I instancji została Stronie doręczona w dniu 30.12.2024 r. Oznacza to, że organ I instancji był uprawniony do merytorycznego rozstrzygania o wymierzeniu kary pieniężnej za nieosiągnięcie w 2021 r. w odniesieniu do masy odebranych przez skarżącego odpadów wymaganych poziomów recyklingu i przygotowania do ponownego użycia.
Skargę na powyższą decyzję wywiódł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skarżący, reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, zarzucając jej:
1. naruszenie przepisów prawa materialnego, a to art. 9zf u.c.p.g. w zw. z art. 68 § 1 w zw. z art. 21 § 1 pkt 2 O.p. poprzez nieuwzględnienie faktu, że doszło do przedawnienia zobowiązania opisanego zaskarżoną decyzją albowiem do naruszeń w zakresie nieosiągnięcia poziomów recyklingu miało dojść w 2021 r., zatem 3-letni termin przedawnienia wynikający z przywołanych przepisów zakończył bieg 31 grudnia 2024 r., co powinno skutkować umorzeniem postępowania;
2. naruszenie przepisów postępowania, które miały wpływ na wynik postępowania, tj. art. 139 k.p.a. poprzez wydanie rozstrzygnięcia z naruszenie zasady nieorzekania na niekorzyść odwołującego, co objawia się w ujęciu w rozstrzygnięciu gmin, w których skarżący nie osiągnął wymaganego prawem poziomu recyklingu, a czego wcześniej nie wskazał organ I instancji;
3. naruszenie przepisów postępowania, które miały wpływ na wynik postępowania, tj. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez ich błędne zastosowanie i prowadzenie postępowania z naruszeniem zasady wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego w sprawie, co skutkowało błędnym ustaleniem stanu faktycznego w sprawie, stanowiącego dalej podstawę ustalenia i wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej, pomimo że:
- ustalenia faktyczne w sprawie dokonane zostały jedynie w oparciu o materiały zgromadzone w aktach sprawy, a które to nie były kompletne a ich treść nie pozwala na ustalenie na jakiej podstawie została wydana zaskarżona decyzja oraz w jaki sposób i opierając się o jakie dane i informacje została obliczona i nałożona na skarżącego kara pieniężna;
- organ nie wziął pod uwagę, że w przedmiotowej sprawie zachodzą przesłanki wskazane w art. 189f § 1 pkt.1 k.p.a.
4. naruszenie przepisu prawa materialnego tj. art. 9x ust. 2 pkt 1 u.c.p.g. w zw. z art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez brak rozpoznania sprawy pod kątem wystąpienia przesłanek odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej;
Przy tak sformułowanych zarzutach, rozwiniętych i umotywowanych w uzasadnieniu skargi, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji i przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.
Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.
Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej p.p.s.a.), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Jednocześnie zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd obowiązany jest zatem dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji także wtedy, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze.
Rozpoznając niniejszą sprawę Sąd podzielił ustalenia faktyczne poczynione przez organy obu instancji przyjmując je za własne i czyniąc podstawą swych rozważań.
Przedmiotem kontroli sądowej w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z 17 marca 2025 r., którą uchylono decyzję Wójta Gminy [...] z 30 grudnia 2024 r. nakładającą na H.S. administracyjną karę pieniężną w wysokości [...] zł za nieosiągnięcie poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych w wysokości co najmniej 20% wagowo, za 2021 rok i w to miejsce orzeczono o nałożeniu na H.S. administracyjną karę pieniężną w wysokości [...] zł za nieosiągnięcie poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych w wysokości co najmniej 20% wagowo w 2021 roku dla terenu Gminy [...].
Materialnoprawną podstawę podjętych w przedmiotowej sprawie decyzji stanowią przepisy art. 9g, art. 9x ust. 2 pkt 1 i ust. 3, art. 9zb ust. 1 i art. 9zf u.c.p.g. Przepis art. 9zb ust. 1 u.c.p.g. wskazuje, że kary pieniężne, o których mowa w art. 9x ust. 1 i 2 u.c.p.g., nakłada, w drodze decyzji, wójt, burmistrz lub prezydent miasta, właściwy ze względu na miejsce wpisania przedsiębiorcy do rejestru działalności regulowanej, o którym mowa w art. 9b ust. 2 u.c.p.g. W przypadku powołania związku międzygminnego kompetencja powyższa przechodzi na zarząd związku międzygminnego. Zgodnie z art. 9g pkt 1 u.c.p.g. podmiot odbierający odpady komunalne na podstawie umowy z właścicielem nieruchomości jest obowiązany do osiągnięcia w danym roku kalendarzowym w odniesieniu do masy odebranych przez siebie odpadów komunalnych poziomów przygotowania do ponownego użycia i recyklingu określonych w art. 3aa albo art. 3b ust. 1. Według art. 3b ust. 1 pkt 1 u.c.p.g. gminy są obowiązane osiągnąć poziom przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych w wysokości co najmniej 20% wagowo - za rok 2021.
W ocenie Sądu, w sprawie doszło do zgodnego z prawem wymierzenia skarżącemu administracyjnej kary pieniężnej w wysokości [...] zł za nieosiągnięcie poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych w wysokości co najmniej 20% wagowo w 2021 roku dla terenu Gminy [...].
Sposób obliczania poziomów przygotowania do ponownego użycia i recyklingu oraz warunki zaliczania masy odpadów komunalnych do masy odpadów komunalnych przygotowanych do ponownego użycia i poddanych recyklingowi, określił minister właściwy do sprawy klimatu kierując się koniecznością możliwości zweryfikowania osiągnięcia tych poziomów przez każdą gminę oraz przepisami Unii Europejskiej określającymi sposób obliczania poziomów przygotowania do ponownego użycia i recyklingu oraz warunki zaliczania masy odpadów komunalnych do masy odpadów komunalnych przygotowanych do ponownego użycia i poddanych recyklingowi (art. 3b ust. 3 u.c.p.g.). Na podstawie tego przepisu zostało wydane rozporządzenie Ministra Klimatu i Środowiska z dnia 3 sierpnia 2021 r. w sprawie sposobu obliczania poziomów przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych (Dz. U. poz. 1530), które weszło w życie 4 września 2021 r. Przepisy tego rozporządzenia znalazły zastosowanie w rozpatrywanej sprawie.
Organy obu instancji prawidłowo na podstawie § 3 ust. 1 ww. rozporządzenia dokonały obliczenia poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych, przyjmując jako podstawę do obliczeń ilość odpadów, wskazanych przez stronę w sprawozdaniu przedsiębiorcy o odebranych odpadach komunalnych za 2021 rok.
W tak zakreślonych ramach prawnych brak jest podstaw do przyjęcia, że zarzuty skargi podnoszące naruszenie przepisów prawa materialnego w zakresie zastosowania tych przepisów mogłyby zasługiwać na uwzględnienie. Karę w wysokości [...] zł nałożono na podstawie art. 9x ust. 2 pkt 1 u.c.p.g., zgodnie z którym przedsiębiorca odbierający odpady komunalne na podstawie umowy z właścicielem nieruchomości, który nie wykonuje obowiązku określonego w art. 9g podlega karze pieniężnej, obliczonej odrębnie dla wymaganego poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu. Z kolei wysokość kary ustalono na podstawie art. 9x ust. 3 u.c.p.g., który stanowi, że oblicza się ją jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty za umieszczenie niesegregowanych (zmieszanych) odpadów komunalnych na składowisku, określonej w przepisach wydanych na podstawie art. 290 ust. 2 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska, i brakującej masy odpadów komunalnych wyrażonej w Mg, wymaganej do osiągnięcia odpowiedniego poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych lub ograniczenia masy odpadów komunalnych ulegających biodegradacji przekazywanych do składowania. Bezsporny jest przy tym fakt uzyskania przez skarżącego niewystarczającego poziomu recyklingu względem wymaganych 20%.
Powołany przepis art. 9x ust. 3 u.c.p.g. określa zasady wymierzenia kary pieniężnej przez przedsiębiorcę, który w danym roku kalendarzowym w odniesieniu do masy odebranych przez siebie odpadów komunalnych nie osiągnął poziomu recyklingu. Delikt ten ma charakter bezwzględny, co oznacza, że zaistnienie przesłanek wymieniowych w powołanym przepisie powoduje obowiązek nałożenia kary. Kara pieniężna, o której mowa w art. 9x ust. 2 u.c.p.g., stanowi iloczyn brakującej masy odpadów wymaganych do osiągnięcia odpowiedniego poziomu recyklingu i jednostkowej stawki opłaty za umieszczenie niesegregowanych komunalnych na składowisku. Zgodnie z obwieszczeniem Ministra Klimatu z dnia 9 września 2021 r. w sprawie wysokości stawek opłat za korzystanie ze środowiska na rok 2021 stawka opłaty za umieszczenie niesegregowanych (zmieszanych) odpadów komunalnych na składowisku wynosiła w 2021 r. 276,21 zł/Mg.
Wbrew zarzutom skarżącego, w niniejszej sprawie zostały spełnione przesłanki nałożenia kary administracyjnej w trybie art. 9x ust. 2 pkt 1 w zw. z art. 9g u.c.p.g. za nieosiągnięcie w 2021 roku poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych w wysokości co najmniej 20% wagowo (art. 3b ust 1 pkt 1 u.c.p.g.). Organ prawidłowo ustalił, że skarżący osiągnął jedynie 2,04% poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych w stosunku do wymaganego poziomu 20% wagowo za 2021 rok, o czym stanowi art. 3b ust. 1 pkt 1 u.c.p.g. Nastąpiło to na podstawie sprawozdania złożonego przez stronę do BDO. Okoliczność ta została w sposób prawidłowy ustalona przez organy. Nie ma żadnych podstaw do jej kwestionowania.
Zdaniem Sądu, skarżący nie ma racji, zarzucając naruszenie przepisów art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. ze wskazaniem na to, że akta sprawy były niekompletne i nie pozwalały na ustalenie na jakiej podstawie została wydana zaskarżona decyzja oraz w jaki sposób i opierając się o jakie dane i informacje została obliczona i nałożona na skarżącego kara pieniężna.
Jeszcze raz należy podkreślić, że odpowiedzialność za przedmiotowy delikt administracyjny ma charakter obiektywny – wobec stwierdzania naruszenia prawa w postaci nieosiągnięcia wymaganego poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych (art. 9g u.c.p.g.), organ zobowiązany był do nałożenia kary pieniężnej (art. 9x ust. 2 u.c.p.g.). Osiągnięcie wymaganego poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych organ ocenia na podstawie sprawozdania przekazanego przez stronę do BDO. Karta BDO stanowi więc kluczowy dowód w sprawie. Dodatkowo organy prawidłowo wyjaśniły podstawę prawną nałożonej kary pieniężnej oraz sposób jej obliczania. Nie ma znaczenia dla ustalenia samego faktu obiektywnego naruszenia bezwzględnie obwiązujących przepisów prawa, tj. popełnienia deliktu administracyjnego, jakikolwiek związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy nieosiągnięciem wskazanego w przepisach poziomu recyklingu a szkodliwością działań skarżącego.
Odnosząc się z kolei do kwestii odstąpienia od ukarania na podstawie art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a., Sąd podziela stanowisko organu II instancji, że tłumaczenia zawarte w odwołaniu nie stanowią podstawy do przyjęcia spełnienia przesłanek do zastosowania tego przepisu. Jak już to zostało wyjaśnione, strona w 2021 r. z wymaganej przepisami wielkości 20% poziomu recyklingu, przygotowania do ponownego użycia i odzysku osiągnęła jedynie 2,04% (brakuje 17,96%). Brak stanowi zatem dużą wartość, zaś stopień szkodliwości czynu, jak i zakres naruszeń jest znaczny.
Mając na względzie argumentację organu odwoławczego należy przypomnieć, że w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 czerwca 2022 r. sygn. akt III OPS 1/21 (dostępnej jw.), stwierdzono, że do postępowań administracyjnych w przedmiocie nałożenia administracyjnych kar pieniężnych, o których mowa w przepisach rozdziału 4d ustawy o utrzymaniu czystości i porządku, stosuje się art. 189f k.p.a. Stosownie zaś do art. 189a § 2 k.p.a. w przypadku uregulowania w przepisach odrębnych m.in. przesłanek wymiaru administracyjnej kary pieniężnej (pkt 1), czy odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej lub udzielenia pouczenia (pkt 2), przepisów niniejszego działu w tym zakresie nie stosuje się. W ustawie o utrzymaniu czystości i porządku nie uregulowano przesłanek odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej lub udzielenia pouczenia, zatem instytucja odstąpienia od nałożenia kary zawarta w Kodeksie postępowania administracyjnego podlegała rozważeniu w przedmiotowej sprawie.
Poza tym, obowiązujące przepisy nie pozwalają na możliwość miarkowania wysokości kary, o której mowa w art. 9x ust. 2 pkt 1 u.c.p.g. Dodać jeszcze należy, że zasady, o jakich mowa w art. 9zc u.c.p.g., nie mają zastosowania do kary, o jakiej mowa w art. 9x ust. 2 pkt 1 u.c.p.g., ponieważ art. 9zc tej ustawy ma zastosowanie do innych kar enumeratywnie wymienionych w treści tego przepisu (por. wyrok NSA z dnia 14 listopada 2019 r. sygn. akt II OSK 3246/17, dostępny jw.).
W rozpoznawanej sprawie nie zachodzą wszystkie przesłanki, których dopiero kumulatywne wystąpienie pozwalałoby na odstąpienie od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej. Oceniając to zagadnienie, Sąd w pierwszej kolejności wskazuje na to, że adresatem obowiązków wynikających z przepisów omawianej ustawy szczególnej jest podmiot odbierający odpady komunalne na podstawie umowy z właścicielem nieruchomości. Sąd zauważa również, że w orzecznictwie za niesłuszne uznawano zarzuty odnoszące się do braku możliwości osiągnięcia wymaganego poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu danej kategorii odpadów, podnoszone w kontekście absolutnego charakteru odpowiedzialności nałożonej na przedsiębiorców odbierających odpady komunalne od właścicieli nieruchomości. Gdyby przyjąć za zasadną argumentację skarżącego, że w świetle obowiązujących przepisów nie miał obiektywnych możliwości wpływania na uzyskanie obowiązujących poziomów recyklingu i odzysku w odniesieniu do masy odbieranych odpadów, co zwalnia go z osiągnięcia wyznaczonego poziomu recyklingu, to art. 9x ust. 2 u.c.p.g. mógłby się okazać w praktyce tzw. przepisem martwym (por. np. wyrok WSA w Łodzi z dnia 29 listopada 2023 r. sygn. akt II SA/Łd 778/23, dostępny CBOSA).
Brak jest dostatecznych przesłanek do przyjęcia, że w sprawie zaistniały warunki do odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestania na pouczeniu z uwagi na znikomą wagę naruszenia prawa, jeżeli jednocześnie strona nie zaprzestała naruszenia prawa. Zagadnienie to Kolegium omówiło w sposób wyczerpujący, jasny i przekonujący. Skarżący jako profesjonalista w branży powinien być świadomy konsekwencji wynikających z ustawy za niedochowanie wymaganych poziomów recyklingu.
Obowiązki wynikające z u.c.p.g. mają na celu motywowanie przedsiębiorców i podmioty wytwarzające odpady do podejmowania na szeroką skalę działań służących zmniejszeniu ilości ich wytwarzania w zakresie, w jakim nie jest możliwy ich recykling. W innym wypadku podmiot odbierający odpady nie byłby w ogóle zainteresowany ich segregowaniem i recyklingiem (zob. np. wyrok WSA w Warszawie z dnia 13 marca 2018 r. sygn. akt IV SA/Wa 3015/17, dostępny CBOSA). Przedsiębiorca prowadzący tego rodzaju działalność musi się liczyć z ustawowymi wymaganiami. Do niego należy takie zorganizowanie przedsiębiorstwa, które zapewni spełnienie wskazanych wymagań. Powinien dołożyć odpowiedniej staranności, żeby osiągnąć wielkości wynikające z ustaw. W szczególności może wpływać na odpowiednie kształtowanie treści postanowień umowy, które zapewnią możliwość osiągnięcia wielkości wskazanych w ustawie i rozporządzeniach. Przedsiębiorca, który dąży do wywiązania się z tych obowiązków, powinien oszacować swoje możliwości techniczne i systematycznie monitorować osiągane poziomy. W razie potrzeby może renegocjować umowy, jeżeli zauważy np. obniżanie się zdolności do uzyskania właściwych poziomów recyklingu.
Należy jeszcze raz podkreślić, że kara pieniężna za niewykonanie przedmiotowego obowiązku należy do kategorii bezwzględnie nakładanych, a jej wysokość zależy m.in. od brakującej masy odpadów danej frakcji, wymaganej do osiągnięcia odpowiedniego poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu. Przesłanką jej wymierzenia jest zatem obiektywnie pojęta bezprawność administracyjna, polegająca na braku realizacji obowiązków wynikających z art. 9g u.c.p.g.
Waga naruszenia prawa w rozumieniu art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. musi być przy tym oceniana z punktu widzenia zagrożenia dla realizacji celu, jakim w tej sprawie jest zapewnienie efektywnego i skutecznego systemu gospodarowania odpadami opartego o selektywną zbiórkę odpadów w kontekście zasady przezorności. Z powyższym założenie koresponduje wyrażane w judykaturze stanowisko, że do odstąpienia od wymierzenia kary może dojść tylko wówczas, gdy strona skarżąca wykaże, że wymagany poziom recyklingu nie został osiągnięty wyłącznie z przyczyn od niej niezależnych (por. m.in. orzecznictwo przywołane w wyroku WSA w Warszawie z dnia 6 lutego 2024 r. sygn. akt IV SA/Wa 2755/23, dostępny CBOSA). Jak już wspomniano, w ocenie Sądu skarżący takiego stanu rzeczy nie zdołał wykazać.
W następnej kolejności Sąd wyjaśnia, że zarzut przedawnienia możliwości wydania decyzji nakładającej karę pieniężną także okazał się chybiony.
Przepis art. 9zf u.c.p.g. stanowi, że do kar pieniężnych stosuje się przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, z tym że uprawnienia organów podatkowych przysługują wójtowi, burmistrzowi, prezydentowi miasta oraz wojewódzkiemu inspektorowi ochrony środowiska. Niemniej jednak Sąd podziela najnowsze stanowisko wyrażane w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, że do przedawnienia nałożenia administracyjnej kary pieniężnej stosuje się przepis art. 189g k.p.a., a nie przepisy Ordynacji podatkowej, tj. art. 68 § 1 i art. 21 § 1 pkt 1 o.p. Pogląd ten został wyrażony w wyrokach NSA z dnia 14 stycznia 2025 r. sygn. akt III OSK 1181/23 oraz 18 marca 2025 r. sygn. akt III OSK 1884/23 (dostępnych jw.), gdzie stwierdzono, że z uwagi na nieadekwatność regulacji zawartej w Ordynacji podatkowej w zakresie przedawnienia administracyjnych kar pieniężnych, przepisy Ordynacji podatkowej dotyczące przedawnienia nie znajdują zastosowania. NSA wskazał przy tym, że ze względu na treść art. 189a § 2 k.p.a. zastosowanie ma w takiej sytuacji art. 189g § 1 k.p.a. Pogląd ten został wyrażony na gruncie przepisu art. 202 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz.U. z 2023 r., poz.1587 ze zm.) - dalej: u.o. oraz kar nakładanych na podstawie przepisów tej ustawy. Przepis art. 202 u.o. stanowi, że w sprawach dotyczących administracyjnych kar pieniężnych stosuje się odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, z tym że uprawnienia organu podatkowego przysługują wojewódzkiemu inspektorowi ochrony środowiska.
Zbieżność treściowa obydwu wyżej przywołanych przepisów, tj. art. 9zf u.c.p.g. oraz art. 202 u.o., jak też względy systemowego ujęcia zagadnień dotyczących pozbywania się i gospodarowania odpadami nakazują w pełni odnieść to stanowisko do kar wymierzanych na podstawie u.c.p.g. Dlatego też, w ślad za Naczelnym Sądem Administracyjnym, należy wyjaśnić, że decyzja w przedmiocie nałożenia administracyjnej kary pieniężnej jest decyzją kształtującą stosunek administracyjnoprawny, a zatem posiada charakter konstytutywny (ustalający). Jednocześnie jest ona decyzją całkowicie inną aniżeli decyzja wymiarowa, której istotą jest konkretyzacja istniejącego wcześniej stosunku prawnego.
W niniejszej sprawie, po stronie skarżącego nie powstała przed wydaniem decyzji w przedmiocie nałożenia administracyjnej kary pieniężnej żadna skonkretyzowana powinność zapłaty tej kary. Do momentu wydania takiej decyzji na stronie w ogóle nie ciążył zatem żaden - nawet abstrakcyjny i ogólny - ustawowy obowiązek zapłaty kary pieniężnej, co wynika z samej natury sankcji administracyjnej i jest zasadniczą okolicznością różniącą zobowiązanie z tytułu kary pieniężnej od zobowiązania podatkowego. Przesądza to o niemożności zastosowania w odniesieniu do decyzji nakładającej administracyjną karę pieniężną norm z art. 68 § 1 i art. 21 § 1 pkt 1 o.p. Z kolei przepis art. 189a § 2 pkt 3 k.p.a. stanowi, że w przypadku uregulowania w przepisach odrębnych terminów przedawnienia nakładania administracyjnej kary pieniężnej przepisów niniejszego działu w tym zakresie nie stosuje się. Skoro przywołana ustawa szczególna takiego rozwiązania nie przewiduje - a nie znajdują zastosowania przywołane przepisy Ordynacji podatkowej - to przepisem regulującym przedawnienie nakładania administracyjnych kar pieniężnych w dziale IVa Kodeksu postępowania administracyjnego jest art. 189g, który stanowi, że administracyjna kara pieniężna nie może zostać nałożona, jeżeli upłynęło pięć lat od dnia naruszenia prawa albo wystąpienia skutków naruszenia prawa.
Podkreślić przy tym należy, że składowi NSA orzekającemu w przywołanych sprawach znane były wcześniejsze orzeczenia dotyczące odpowiedniego stosowania przepisów działu III Ordynacji podatkowej do administracyjnych kar pieniężnych. NSA, wskazując na kontekst wejścia w życie przepisów poszczególnych ustaw, zwrócił uwagę na to, że przepis art. 189g w zw. z art. 189a § 2 k.p.a. wszedł w życie w dniu 1 czerwca 2017 r., a zgodnie z dyrektywą wykładni celowościowej dynamicznej, nakazującej poszukiwać aktualnych, a nie historycznych intencji prawodawcy, należałoby przyjąć, że to regulacja zawarta w dziale IVa Kodeksu, jako późniejsza, jest bliższa aktualnym intencjom prawodawcy, a nie regulacja wcześniej wprowadzona do ustawy szczególnej. Ponadto NSA zwrócił uwagę na doniosłość systemową regulacji działu IVa Kodeksu postępowania administracyjnego.
Mając na względzie 5-letni okres przedawnienia, o którym mowa w art. 189g k.p.a., należy stwierdzić, że w sposób oczywisty termin ten nie upłynął w czasie orzekania przez organ I instancji w niniejszej sprawie, co miało miejsce 30 grudnia 2024 r., jak też orzekania przez organ odwoławczy, co miało miejsce w dniu 17 marca 2025 r.
Podsumowując całość rozważań, Sąd wskazuje, że nie podzielił zarzutów skargi w zakresie wydania decyzji po upływie okresu przedawnienia jak też naruszenia przepisów postępowania w zakresie ustaleń faktycznych i przeprowadzonego postępowania dowodowego, jak też naruszenia prawa materialnego w zakresie oceny przesłanek braku postaw do wymierzenia kary, jak i odstąpienia od nałożenia przedmiotowej kary. W ocenie Sądu nie doszło również do naruszenia art. 139 k.p.a. Organ II instancji nie naruszył w żaden sposób zasady reformationis in peius poprzez wskazanie w sentencji swojego rozstrzygnięcia gminy, w której skarżący nie osiągnął wymaganego poziomu recyklingu i przygotowania do ponownego użycia. W sprawie jest bowiem niesporne, w której gminie skarżący dopuścił się ww. naruszenia – wynika to nie tylko z uzasadnienia decyzji organu I instancji (strona 1, akapit 1 uzasadnienia), ale także ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego – karty BDO zawierającej informację na terenie Gminy [...]. Ponadto Kolegium w sposób klarowny i wyczerpujący wyjaśniło przesłanki wydanego rozstrzygnięcia. Organ odwoławczy dokonał wnikliwej analizy całego zgromadzonego materiału dowodowego, czemu dał wyraz w treści decyzji. Zarówno poczynione przez organy ustalenia, jak i ocena zebranego materiału dowodowego zostały dokonane zgodnie z unormowaniami zawartymi w art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji spełnia wymogi art. 107 § 3 k.p.a.
W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę w całości orzekł, jak w sentencji wyroku.
Sprawa została rozpoznana przez Sąd w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a. przez trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.) w związku z wnioskiem organu o rozpoznanie sprawy w tym trybie i brakiem żądania rozprawy zgłoszonym przez skarżącego w zakreślonym terminie.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło