IV SA/Po 668/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Jerzy Stankowski (spr.) Sędziowie WSA Maciej Dybowski As. sąd. Izabela Kucznerowicz Protokolant sekr. sąd. Agata Tyll po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 26 września 2007 r. sprawy ze skargi L.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie skierowania na badanie sprawności w zakresie kierowania pojazdami oddala skargę /-/I.Kucznerowicz /-/J.Stankowski /-/M.Dybowski IV SA/Po 668/06 UZASADNIENIE Zaskarżoną decyzją z dnia [...], nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpatrzeniu odwołania L.S. od decyzji Starosty z dnia [...], nr [...], w przedmiocie skierowania na badania lekarskie do kierowania pojazdami w zakresie kategorii A, B, C i T, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) oraz art. 122 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908 ze zm.), utrzymało decyzję w mocy. Kierując skarżącego na badania lekarskie Starosta podał, że w dniu [...] grudnia 2005 r. Prokuratura Rejonowa zawiadomiła organ o wynikach dochodzenia [...] w sprawie wypadku drogowego z dnia [...] września 2005 r. na trasie [...]. Ustalono, iż wypadkowi uległy dwa pojazdy – [...] nr rej. [...] oraz [...] nr rej. [...]. Kierujący pierwszym z nich – L.S. z nieustalonych przyczyn zjechał na przeciwległy pas ruchu, doprowadzając do zderzenia. Prokurator stwierdził, że skarżący swoim zachowaniem nie wyczerpał ustawowych znamion występku z art. 177 § 1 Kodeksu karnego (dalej: k.k.), a znamiona wykroczenia z art. 86 § 1 k.k.w., wobec czego umorzono dochodzenie w sprawie. Za najbardziej prawdopodobną przyczynę wypadku uznano stan zdrowia skarżącego, który stanowić mógł zagrożenie dla bezpieczeństwa zarówno jego, jak i innych uczestników ruchu drogowego. Starosta wskazał także na wyjaśnienia skarżącego o konieczności przyjmowania insuliny i utracie przytomności w związku z przerwą w jej regularnym podawaniu. Na ich podstawie uznał, iż zachodziły podstawy do skierowania na badania lekarskie na podstawie art. 122 ust. 1 pkt 4 ustawy Prawo o ruchu drogowym. Zgodnie z tym przepisem, badaniu lekarskiemu przeprowadzonemu w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem podlega kierujący pojazdem skierowany decyzją starosty w przypadkach nasuwających zastrzeżenia co do stanu zdrowia. Od decyzji Starosty odwołanie złożył L.S. domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji i uznania, iż skierowanie na badania lekarskie było bezprzedmiotowe z uwagi na brak zagrożenia bezpieczeństwa w ruchu drogowym. Wyjaśnił, iż dnia [...] września 2006 r. udał się samochodem osobowym na Śląsk nie zabierając ze sobą insuliny, którą musi zażywać z uwagi na to, iż jest chory na cukrzycę. Skarżący przyznał, iż przez zaniedbanie nie przyjął leku w odpowiedniej proporcji w dniach [...] i [...] września 2005 r., jednakże w jego ocenie nie zmienia to faktu, iż osoby chore na cukrzycę nie powinny być pozbawiane możliwości prowadzenia pojazdów mechanicznych. Jego stan zdrowia nie miał wpływu na zagrożenie bezpieczeństwa w ruchu drogowym. Samochodu używa bardzo często i służy mu on do zakupów dokonywanych na rzecz sąsiadów, za co otrzymuje wynagrodzenie w postaci produktów żywnościowych. Jego zamiarem nie jest uchlanie się od badań lekarskich. Podkreślił, że uzyskuje przychód miesięczny w wysokości [...] zł, który (razem z rentą żony) wystarcza jedynie na bardzo skromne potrzeby. Koszty utrzymania starego budynku, w którym zamieszkuje są bardzo wysokie. Mimo, iż sam przeprowadza naprawy, opłaty związane z jego utrzymaniem stale rosną. Wskazał, iż w aktualnej sytuacji nie posiada środków na opłacenie badań lekarskich ([...]), a nie wskazano mu możliwości przeprowadzenia badań bezpłatnie. Utrzymując decyzję w mocy, Samorządowe Kolegium Odwoławcze podało, że zgodnie z art. 122 ust. 1 pkt 4 ustawy Prawo o ruchu drogowym, badaniu lekarskiemu przeprowadzonemu w celu stwierdzenia istnienia przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem podlega kierujący skierowany decyzją starosty w przypadkach nasuwających zastrzeżenia co do stanu zdrowia. W ocenie Kolegium, w toku postępowania wykazano istnienie przesłanek wskazanych w powyższym przepisie, bowiem będący następstwem stanu chorobowego fakt utraty przez L.S. przytomności w czasie jazdy samochodem i spowodowanie wypadku drogowego uzasadnia podejrzenie istnienia zastrzeżeń co do jego stanu zdrowia, wskazujących przeciwwskazania zdrowotne do kierowania pojazdem. Od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego L.S. wniósł skargę domagając się jej uchylenia. Zarzucił brak podstaw do kierowania go na badania lekarskie w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem. Podał, iż z uwagi na bardzo trudną sytuację finansową nie będzie miał środków na poddanie się badaniom, a tym samym straci uprawnienia nr [...] do kierowania pojazdami oraz możliwość dodatkowego zarobkowania. W ocenie L. S. choroba na cukrzycę nie przesądza o konieczności kierowania na badania, które skierowany musi przeprowadzić na własny koszt, a badania powinny być przeprowadzone bezpłatnie. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko. Stwierdził, że L. S. nie przedstawił żadnych argumentów, które mogłyby wpłynąć na zmianę decyzji. W szczególności podał, iż nie mogła zostać uwzględniona sytuacja finansowa skarżącego, gdyż przepisy Prawa o ruchu drogowym nie przewidują możliwości odstąpienia od skierowania skarżącego na badania lekarskie ze względów finansowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. W postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada oficjalności mająca umocowanie i określone granice w przepisach art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.). Zgodnie z tą zasadą, sąd administracyjny nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz zawartą w skardze argumentacją. Granice rozpoznania skargi przez sąd są z jednej strony wyznaczone przez kryterium legalności działań organów w konkretnej i zaskarżonej sprawie, z drugiej strony przez zakaz pogarszania sytuacji prawnej skarżącego. Sąd zobowiązany jest natomiast do oceny zachowań organów administracji publicznej w danej sprawie, zatem jego kontrola zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) polega na badaniu zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Sąd administracyjny dokonuje kontroli według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy, istniejących w dniu wydawania zaskarżonego aktu. Przepisy ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 Nr 108, poz. 908 ze zm.) wskazują enumeratywnie w art. 122 ust. 1 w pkt 1 - 6 sytuacje, w których osoby fizyczne podlegają badaniu lekarskiemu przeprowadzanemu w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem. Zgodnie z art. 122 ust. 1 pkt 4 badaniu takiemu podlega kierujący pojazdem skierowany decyzją starosty w przypadkach nasuwających zastrzeżenia co do stanu zdrowia. Przesłanki wydania takiej decyzji określone zostały w § 2 ust. 4 i 5 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 7 stycznia 2004 r. w sprawie badań lekarskich kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami (Dz. U . z 2004 r. Nr 2, poz. 15). Skierowanie osoby, o której mowa w art. 122 ust. 1 pkt 4 ustawy na badanie lekarskie wydaje starosta w przypadku otrzymania: wniosku od egzaminatora o stwierdzonych zastrzeżeniach co do stanu zdrowia osoby poddanej egzaminowi państwowemu; wniosku od organu kontroli ruchu drogowego o stwierdzonych w trakcie wykonywania czynności służbowych zastrzeżeniach co do stanu zdrowia osoby posiadającej uprawnienia do kierowania pojazdem, a także zawiadomienia powiatowego lub wojewódzkiego zespołu do spraw orzekania o stopniu niepełnosprawności (o posiadaniu przez osobę niepełnosprawną uprawnienia do kierowania pojazdem). Katalog przesłanek nie jest zamknięty, a starosta może również skierować na badanie lekarskie każdą osobę, co do której powziął wiarygodną informację o zastrzeżeniach w stanie zdrowia tej osoby, mogących powodować niezdolność do prowadzenia pojazdów (§ 2 ust. 5 rozporządzenia). Przepis nie określa jej formy ani podmiotu, od którego powinna pochodzić. Rozstrzygnięcie czy informacja przekazana w konkretnym przypadku stanie się podstawą wydania decyzji przepisy rozporządzenia pozostawiają staroście uprawnionemu do wydania decyzji. Wydanie takiej decyzji pozostawiono zatem uznaniu organu administracji publicznej. W takich przypadkach w konkretnej sprawie badać należy czy uprawniony organ nie przekroczył granic tego uznania. W sprawie trafnie przyjęto, że wniosek Prokuratora Rejonowego z dnia [...] października 2005 r. o wszczęcie postępowania w związku z wypadkiem drogowym z dnia [...] września 2005 r. (którego przyczyną była utrata przytomności przez L.S. spowodowana objawami cukrzycy i nieregularnym przyjmowaniem insuliny) był wiarygodną informacją o zastrzeżeniach w stanie zdrowia, mogących powodować niezdolność do prowadzenia pojazdów (art. 122 ust. 1 pkt 4 ustawy w zw. z § 2 ust. 5 rozporządzenia). Należy podkreślić, że uzyskanie uprawnień do kierowania pojazdami oznacza posiadanie wymaganej sprawności przez kierującego na dzień uzyskania takich uprawnień. Nie ulega wątpliwości, iż kondycja zdrowotna uprawnionego może ulec pogorszeniu. Celem art. 122 ust. 1 pkt 4 ustawy Prawo o ruchu drogowym jest umożliwienie kontroli posiadania przez kierującego wymaganej sprawności po dacie uzyskania przez kierującego stosownych uprawnień. Przepis § 2 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia w sprawie badań lekarskich i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami pozwala uczynić podstawą do zastosowania art. 122 ust. 1 pkt 4 ustawy wszelkie wiarygodne informacje o zastrzeżeniach w stanie zdrowia osoby, mogących powodować niezdolność do prowadzenia pojazdów. W piśmiennictwie podkreśla się, iż "podstawą wydania decyzji o skierowaniu na badania mogą stanowić tylko te przesłanki, które z dużą dozą prawdopodobieństwa wskazują na istotne zmniejszenie się sprawności kierującego pojazdem" (W. Kotowski, Ustawa Prawo o ruchu drogowym, Komentarz praktyczny, Warszawa 2002, s. 693). W rozpatrywanej sprawie, wniosek o wszczęcie postępowania zawierający informację o wypadku drogowym z udziałem skarżącego mógł powodować istotne wątpliwości co do posiadania przez niego wymaganej sprawności (por. wyrok z dnia 23 listopada 2004 r., sygn. akt OSK 900/2004 r., publ. witryny internetowe: www.cbo.nsa.gov.pl). Skierowanie na badania mające wykazać brak istnienia przeciwwskazań do dalszego prowadzenia działalności przez skarżącego jest w okolicznościach sprawy najwłaściwszą formą dozwolonej kontroli posiadanych przez skarżącego uprawnień. Dodatkowo wskazać należy, że samo skierowanie na badania nie pozbawia skarżącego możliwości prowadzenia pojazdu, zaś od orzeczenia w sprawie stanu zdrowia można wnosić środki zaskarżania (§ 14 ust. 1 rozporządzenia w sprawie badań lekarskich kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami). Podnoszone przez skarżącego okoliczności związane z jego sytuacją finansową oraz konieczność poniesienia kosztów badania nie dawały także podstaw do uwzględnienia skargi. Przedmiotem decyzji o skierowaniu na badania jest istnienie zastrzeżeń co do stanu zdrowia kierowcy jako uczestnika ruchu drogowego, a nie jego sytuacja finansowa. Na marginesie Sąd wyjaśnia, iż zgodnie z art. 122 ust. 6 ustawy, badanie lekarskie, o którym mowa w ust. 1 tego przepisu, jest wykonywane na koszt osoby badanej (chyba że przepisy odrębne stanowią inaczej). Nie można zatem żądać jego przeprowadzenia na koszt organu. Jakkolwiek Sąd znalazł zrozumienie dla trudnej sytuacji finansowej skarżącego, pozostał on związany obowiązującymi przepisami i mógł orzec jedynie w granicach ustawy. Mając na względzie powyższe, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji wyroku. /-/ M. Dybowski /-/J. Stankowski /-/ I. Kucznerowicz KP