IV SA/Po 681/09

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu - Damian Mataczyński po rozpoznaniu w dniu 1 września 2009r. na posiedzeniu niejawnym wniosków o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. S. i E. S. na postanowienie Wojewody Wielkopolskiego z dnia (...) 2009r. nr (...) w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w zakresie wstrzymania wykonania decyzji postanawia odmówić przyznania prawa pomocy /-/D.Mataczyński M. S. I E. S. na postanowienie Wojewody Wielkopolskiego z dnia (...)2009r. nr (...) w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w zakresie wstrzymania wykonania decyzji. Skarżący złożyli również wnioski o przyznanie prawa pomocy zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, z których wynika iż prowadzą gospodarstwo domowe wspólnie z pełnoletnią (studiującą) córką a ich dochód stanowi renta inwalidzka, zasiłek opiekuńczy i wynagrodzenie za pracę E. S., wynagrodzenie M. S. i umowa o dzieło córki w łącznej kwocie (...). W formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy wnioskodawcy podali, iż posiadają dom o pow. (....) m2 oraz nieruchomość rolną o pow. (...) ha. Z wyliczenia wnioskodawców wynika, iż miesięczne ponoszą wydatki na leczenie ((...) zł.), utrzymanie domu (....) zł.), kredyty (...zł.), ubezpieczenie (... zł.), dojazd do pracy (... zł.) i naukę córki (... zł.). Wnioskodawcy uzasadniając wniosek o przyznanie prawa pomocy wskazali również na okoliczność ponoszenia znacznych kosztów związanych z dietą wynikającą z choroby wnioskodawcy (cukrzyca) i poniesiony w ostatnim okresie koszt wymiany okularów przez M. S. w wysokości (...) zł. Na podstawie art. 245 § 1 i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. - dalej ppsa), stwierdzić należy iż prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przesłanki regulujące przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej zawarte są w art. 246 §1 pkt 2 ppsa, zgodnie z którym przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym Sąd przyznaje, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Prawo pomocy jest więc szczególną formą pomocy państwa przyznawanej osobom znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej uniemożliwiającej lub ograniczającej dostęp do sądu. Przy czym, chodzi o trudną sytuację materialną danej osoby lub rodziny, ale uwzględniającą także odniesienia obiektywne, tzn. sytuację na rynku pracy, poziom wynagrodzeń i świadczeń z tytułu ubezpieczenia społecznego oraz poziom życia większości rodzin. Co do zasady prawo pomocy nie powinno być więc udzielane osobom, które otrzymują stałe miesięczne dochody w wysokości przewyższającej kwotę przeznaczaną na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Sytuacja taka pozwala bowiem na przygotowanie się do wszczęcia akcji sądowej poprzez zaoszczędzenie odpowiednich środków na ten cel (por. M. Budachowska, Prawo pomocy w postępowaniu sądowo-administracyjnym, cz. II. Doradztwo Podatkowe 2005/9/51, Lex nr 49597). Zauważyć należy również, iż zgodnie z ogólną zasadą, strona która wniosła skargę do sądu powinna gromadzić środki finansowe na pokrycie kosztów związanych z postępowaniem sądowym. Dla uznania wniosku za uzasadniony decydujące znaczenie ma więc brak możliwości zgromadzenia środków finansowych w dłuższym okresie, o ile istniały podstawy do przewidywania tego wydatku. Potwierdza to orzecznictwo sądowe z którego wynika, że ubiegający się o zwolnienie od kosztów sądowych w każdym przypadku powinien poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdy poczynione w ten sposób oszczędności okazały się nie wystarczające – może zwrócić się o pomoc państwa (zob. postanowienie SN z dnia 24 września 1984r. II CZ 104/84). Obowiązek wykazania, iż nie jest w stanie zgromadzić odpowiednich środków na opłacenie kosztów koniecznych do prowadzenia postępowania przed sądem administracyjnym, w tym również w drodze oszczędności we własnych wydatkach spoczywa jednak na wnioskodawcy. Z wyliczenia zawartego w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, iż wnioskodawcy posiadają stały miesięczny dochód w wysokości 4.346 zł. Powyższy dochód przy uwzględnieniu deklarowanych wydatków wynoszących łącznie 1800 zł. pozwala im na opłacenie kosztów sądowych, które na obecnym etapie postępowania ograniczają się do wpisu sądowego wynoszącego w niniejszej sprawie 100 zł. (vide §2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu sądowoadministracyjnym Dz.U. Nr 221, poz. 2192 ). Z wyliczenia przedłożonego przez wnioskodawców wynika, iż koszt ten nie przekracza ich możliwości finansowych. Świadczyć może o tym również fakt, iż ich dochody pozwalają na poniesienie incydentalnych wydatków w wysokości (...) zł. (zakup okularów) oraz spłatę rat kredytów w wysokości (...) zł. Trudno bowiem uznać aby spłacenie zobowiązań zaciągniętych u pracodawców korzystało z pierwszeństwa zaspokojenia przed kosztami sądowymi. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 258 §1 i § 2 pkt 7 oraz art. 245 §1 i §3, art. 246 §1 pkt 2 ppsa, postanowiono jak w sentencji. /-/D.Mataczyński