IV SA/Po 682/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Józef Maleszewski Sędzia WSA Tomasz Grossmann (spr.) Asesor sądowy WSA Katarzyna Witkowicz-Grochowska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 17 listopada 2021 r. sprawy ze skargi R. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] czerwca 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania dodatku energetycznego oddala skargę w całości. W dniu [...] stycznia 2021 r. do Ośrodka Pomocy Społecznej w Ś. (w skrócie "OPS") wpłynął wniosek R. S. (zwanego też dalej "Wnioskodawcą" lub "Skarżącym") o wypłatę dodatku energetycznego. Decyzją z [...] lutego 2021 r. nr [...] Burmistrz Ś. (dalej też jako "Burmistrz" lub "organ I instancji") – z powołaniem się m.in. na art. 5c, art. 5d i art. 5e ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. - Prawo energetyczne (Dz. U z 2020r. poz. 833, z późń. zm.; dalej w skrócie "p.e.") – odmówił Wnioskodawcy przyznania dodatku energetycznego. Uzasadniając swoją decyzję wskazał, że dodatek energetyczny jest przyznawany począwszy od miesiąca złożenia wniosku, po spełnieniu przez wnioskodawcę warunków jego przyznania wskazanych w ustawie, w tym zwłaszcza po wykazaniu, że wnioskodawca ma status odbiorcy wrażliwego energii elektrycznej, czyli ma przyznany dodatek mieszkaniowy w rozumieniu art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz. U z 2019 r. poz. 2133; dalej w skrócie "u.d.m."). Przyznanie dodatku mieszkaniowego na rzecz odbiorcy energii elektrycznej uprawnia go do wystąpienia z wnioskiem o przyznanie dodatku energetycznego, natomiast brak przyznanego dodatku mieszkaniowego uniemożliwia przyznanie dodatku energetycznego. Prawo energetyczne przewiduje trzy warunki (przesłanki pozytywne) – tj.: uprzednie przyznanie dodatku mieszkaniowego, status strony umowy z dostawcą energii oraz zamieszkiwanie – po których łącznym spełnieniu powstaje uprawnienie do otrzymania dodatku energetycznego. Z akt sprawy wynika, że Wnioskodawca nie posiada uprawnień do dodatku mieszkaniowego, a wymóg ten ma charakter bezwzględny i ustawa nie przewiduje w tym zakresie żadnych wyjątków. Od tej decyzji organu I instancji Wnioskodawca złożył odwołanie, wskazując w szczególności, że nie otrzymał wnioskowanego dodatku z uwagi na przewlekłe prowadzenie postępowań w innych sprawach (niezwiązanych z toczącym się postępowaniem) dotyczących jego osoby, m.in. w zakresie przyznania prawa do lokalu socjalnego, w tym przyznania prawa do dodatku mieszkaniowego. Decyzją z [...] czerwca 2021 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej jako "SKO" lub "organ II Instancji") utrzymało w mocy ww. decyzję Burmistrza. W uzasadnieniu wyjaśniło, że zgodnie z art. 5c ust. 1 p.e. odbiorcy wrażliwemu energii elektrycznej przysługuje zryczałtowany dodatek energetyczny. Pod pojęciem "odbiorcy wrażliwego energii elektrycznej" należy rozumieć osobę, której przyznano dodatek mieszkaniowy w rozumieniu art. 2 ust. 1 u.d.m. (art. 3 pkt 13c p.e.). Z przywołanych przepisów wprost wynika, że przyznanie dodatku mieszkaniowego jest warunkiem koniecznym dla przyznania dodatku energetycznego. Skoro Skarżącemu nie przyznano dodatku mieszkaniowego, to nie mógł on skutecznie domagać się dodatku energetycznego. Nie ma przy tym znaczenia podnoszona przez Skarżącego kwestia przyczyn, dla których dodatek mieszkaniowy nie został przyznany. Odmowa przyznania dodatku mieszkaniowego nie stanowi bowiem przedmiotu niniejszego postępowania, a kontroli podlega wyłącznie decyzja Burmistrza z [...] lutego 2021 r. Na opisaną decyzję SKO skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, pismem z [...] lipca 2020 r., złożył R. S., powtarzając mutatis mutandis swoje stanowisko i zarzuty podniesione w odwołaniu, a w szczególności podkreślając, że nie z jego winy nie został mu dotychczas przyznany dodatek mieszkaniowy. W odpowiedzi na skargę, SKO wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Postanowieniem z 05 października 2021 r., sygn. akt IV SA/Po 682/21, Wojewódzki Sad Administracyjny w Poznaniu połączył sprawy o sygn. akt: IV SA/Po 682/21 i IV SA/Po 794/21 w celu ich łącznego rozpoznania i rozstrzygnięcia, i tak połączone sprawy postanowił prowadzić dalej pod wspólną sygn. akt IV SA/Po 682/21. W piśmie procesowym z [...] października 2021 r. Skarżący zgłosił wniosek dowodowy – o przesłuchanie w charakterze świadka: Burmistrza Ś., na okoliczności związane z przyznaniem Skarżącemu lokalu tymczasowego i odmowy przyznania lokalu socjalnego, a także Kierownika OPS, na okoliczności związane z wydaniem decyzji o odmowie przyznania dodatku energetycznego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Na wstępie należy zaznaczyć, że niniejsza sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, z późn. zm.; w skrócie "p.p.s.a."), w związku ze zgłoszeniem stosownego wniosku przez organ II instancji w piśmie procesowym z 11 sierpnia 2021 r. (k. 15 akt sądowych). Przystępując do rozpoznania sprawy w tym trybie, Sąd miał na uwadze, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi – przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. W świetle art. 3 § 2 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (pkt 1). Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu. Przedmiotem tak sprawowanej kontroli sądowej jest w niniejszej sprawie decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z [...] czerwca 2021 r. ([...]), utrzymująca w mocy decyzję Burmistrza Ś. z [...] lutego 2021 r. ([...]) odmawiającą przyznania R. S. dodatku energetycznego. W tym miejscu Sąd wskazuje, że R. S. na ww. decyzję SKO złożył dwie skargi – odrębnymi, acz podobnie brzmiącymi pismami z tej samej daty ([...] lipca 2021 r.) – które pierwotnie zostały zarejestrowane w tut. Sądzie pod dwiema odrębnymi sygnaturami akt: IV SA/Po 682/21 i IV SA/Po 794/21. Ponieważ jednak skargi te zostały wniesione w tym samym dniu – co nakazywało przyjąć, że zostały one wniesione jednocześnie (implikacja tzw. computatio civilis) – Sąd, przywołanym wyżej postanowieniem z 05 października 2021 r. o sygn. akt IV SA/Po 682/21, orzekł o połączeniu obu ww. spraw w celu ich łącznego rozpoznania i rozstrzygnięcia pod sygn. akt IV SA/Po 682/21. Powracając do kwestii kontroli ww. decyzji organów obu instancji, Sąd nie dopatrzył się przy ich wydaniu naruszeń prawa, które w świetle art. 145 § 1 p.p.s.a. skutkowałyby koniecznością uchylenia albo stwierdzenia nieważności tej decyzji, względnie stwierdzenia jej wydania z naruszeniem prawa. W szczególności, wbrew sugestiom skargi, organy obu instancji w wymaganym zakresie zebrały i rozpatrzyły materiał dowodowy niezbędny do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i na tej podstawie dokonał prawidłowych ustaleń co do okoliczności faktycznych istotnych dla jej rozstrzygnięcia. Ustalenia te Sąd w pełni podziela i czyni integralną częścią swoich ustaleń oraz podstawą faktyczną dalszych rozważań. Już z tych względów Sąd nie dopatrzył się podstaw do uwzględnienia wniosków dowodowych Skarżącego, w tym dotyczących przesłuchania w charakterze świadków: Burmistrza oraz Kierownika OPS. Zgodnie z art. 106 § 3 p.p.s.a.: "Sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie". Jak trafnie wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 19 maja 2021 r. o sygn. akt I OSK 3026/18 (dostępnym w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl; w skrócie "CBOSA"), przeprowadzenie dowodu przez sąd administracyjny ma charakter wyjątkowy i ma miejsce wyłącznie wtedy, gdy jest ono konieczne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości, a także nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w danej sprawie. Wskazany przepis upoważnia sąd do przeprowadzenia postępowania dowodowego tylko w wyjątkowych sytuacjach i tylko dowodu z dokumentu. Z przepisu tego wynika także, że dopuszczenie dowodu z dokumentu jest uprawnieniem, a nie obowiązkiem sądu. Co więcej, możliwość przeprowadzenia uzupełniających dowodów w postępowaniu sądowoadministracyjnym należy odnosić do sytuacji wystąpienia istotnych wątpliwości związanych z oceną, czy zaskarżony akt jest zgodny z prawem, nie zaś do sytuacji wystąpienia istotnych wątpliwości związanych z ustaleniem zaistniałego w sprawie stanu faktycznego, które zgodnie z treścią art. 77 § 1 k.p.a. obowiązany jest wyjaśnić organ administracyjny. Zdaniem Sądu przesłanki wskazane w art. 106 § 3 p.p.s.a. w kontrolowanej sprawie nie wystąpiły, już z tego względu, że Sąd nie powziął wzmiankowanych w tym przepisie wątpliwości, które wymagałyby w tej sprawie wyjaśnienia. Ponadto, jak to już wyżej wyjaśniono, sąd administracyjny może przeprowadzić dowód uzupełniający tylko z dokumentów. Prowadzenie przez ten sąd innych dowodów – w tym dowodów z przesłuchania świadków – jest niedopuszczalne. Stąd wnioski dowodowe Skarżącego nie mogły zostać uwzględnione. Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięć zapadłych w kontrolowanej sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. - Prawo energetyczne (Dz. U. z 2021 r. poz. 716, z późn. zm.; w skrócie "p.e."). W świetle art. 5c ust. 1 p.e. zryczałtowany dodatek energetyczny przysługuje "odbiorcy wrażliwemu energii elektrycznej". Pod tym pojęciem rozumie się – zgodnie z definicją legalną zamieszczoną w art. 3 pkt 13c p.e. – "osobę, której przyznano dodatek mieszkaniowy w rozumieniu art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. z 2019 r. poz. 2133 oraz z 2021 r. poz. 11), która jest stroną umowy kompleksowej lub umowy sprzedaży energii elektrycznej zawartej z przedsiębiorstwem energetycznym i zamieszkuje w miejscu dostarczania energii elektrycznej". W świetle przywołanych przepisów o zryczałtowany dodatek energetyczny może ubiegać się osoba, która łącznie spełnia następujące warunki: 1) ma przyznany dodatek mieszkaniowy; 2) jest stroną umowy kompleksowej lub umowy sprzedaży energii elektrycznej zawartej z przedsiębiorstwem energetycznym; 3) zamieszkuje w miejscu dostarczania energii elektrycznej. Jak z powyższego wynika, przyznanie dodatku mieszkaniowego na rzecz odbiorcy energii elektrycznej uprawnia go do wystąpienia z wnioskiem o przyznanie dodatku energetycznego, natomiast brak przyznanego dodatku mieszkaniowego uniemożliwia przyznanie dodatku energetycznego. Wymóg ten ma charakter bezwzględny i ustawa nie przewiduje w tym zakresie żadnych wyjątków. Ustawodawca nie pozostawił organowi administracji orzekającemu w takich sprawach możliwości działania w ramach tzw. uznania administracyjnego. Wyklucza to w szczególności dopuszczalność uwzględniania – tak przez organy administracji, jak i przez sąd administracyjny – ogólnej sytuacji życiowej lub finansowej wnioskodawcy, bowiem przesłanka taka nie wynika z żadnego przepisu ustawy. W kontrolowanej sprawie jest poza sporem, że Skarżącemu nie został przyznany dodatek mieszkaniowy. Okoliczności tej Skarżący nie kwestionuje, a jedynie wywodzi, że nie wynika to z jego winy. Jak jednak trafnie wyjaśniono w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, podnoszona przez Skarżącego kwestia przyczyn, dla których dodatek mieszkaniowy nie został mu przyznany, nie ma istotnego znaczenia w niniejszej sprawie. Odmowa przyznania dodatku mieszkaniowego nie stanowiła bowiem przedmiotu kontrolowanego postępowania, co w szczególności oznacza, że również przyczyny takiej odmowy (nieprzyznania dodatku mieszkaniowego) nie mogły podlegać badaniu w tym postępowaniu. Organy obu instancji prawidłowo ograniczyły się w kontrolowanym postępowaniu do zbadania, czy w odniesieniu do Skarżącego ziściły się ww. trzy przesłanki warunkujące przyznanie zryczałtowanego dodatku energetycznego i zasadnie doszły do przekonania, że skoro Skarżącemu nie przyznano dodatku mieszkaniowego, to nie mógł on skutecznie domagać się przyznania dodatku energetycznego. Z tych wszystkich względów należy stwierdzić, że zarówno decyzja organu I, jak i II instancji odpowiadają prawu, a zarzuty podniesione w skardze nie mogły odnieść zamierzonego skutku. W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę w całości oddalił.