IV SA/Po 683/15

WyrokWSA w Poznaniu2016-02-04

Skład orzekający: Jerzy Stankowski, Ewa Kręcichwost-Durchowska, Donata Starosta

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy Prokurator może skutecznie wnieść skargę na decyzję administracyjną, powołując się na naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania na podstawie art. 145a § 1 Kpa, w sytuacji gdy wyrok Trybunału Konstytucyjnego stwierdzający niekonstytucyjność przepisu stanowiącego podstawę tej decyzji zapadł po wydaniu decyzji, a strona postępowania nie żąda wznowienia?
Ratio decidendi
Skarga Prokuratora nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ przesłanka wznowieniowa z art. 145a § 1 Kpa, wynikająca z wyroku Trybunału Konstytucyjnego, ma charakter wnioskowy i może być realizowana wyłącznie na żądanie strony postępowania. Zasada skargowości wyklucza możliwość stwierdzenia tej przesłanki z urzędu lub na wniosek Prokuratora, nawet jeśli decyzja została wydana na podstawie przepisu uznanego za niekonstytucyjny. Sąd nie może uchylić decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b Ppsa, jeśli strona nie żąda wznowienia postępowania.
Stan faktyczny
Prokurator Rejonowy wniósł skargę na decyzję Prezydenta Miasta Poznania o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności, kwestionując ją z uwagi na wyrok Trybunału Konstytucyjnego stwierdzający niekonstytucyjność przepisu stanowiącego podstawę tej decyzji. Prezydent początkowo uchylił swoją decyzję i odmówił przekształcenia, ale Wojewoda uchylił decyzję Prezydenta i umorzył postępowanie wznowieniowe, uznając, że Prokurator nie mógł skutecznie żądać wznowienia. Sąd administracyjny oddalił skargę Prokuratora, uznając, że nie mógł on skutecznie kwestionować decyzji na podstawie art. 145a Kpa bez żądania strony.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę Prokuratora Rejonowego.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Stankowski Sędziowie WSA Ewa Kręcichwost-Durchowska (spr.) WSA Donata Starosta Protokolant st.sekr.sąd. Krystyna Pietrowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 04 lutego 2016 r. sprawy ze skargi Prokuratora Rejonowego P.-S. M. na decyzję Prezydenta Miasta P. z dnia [...] lutego 2015 r., nr[...] w przedmiocie przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności oddala skargę Decyzją z dnia [...] lutego 2015 r., [...] Prezydent Miasta Poznania na podstawie art. 1, art. 3, ust. 1 pkt 1, art. 4 ust. 1 i 2, art. 5a ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości (Dz.U. z 2012 r. poz. 83 ze zm. – dalej zwanej "u.p.p.u.") orzekł o odpłatnym przekształceniu prawa użytkowania wieczystego ustanowionego na nieruchomości stanowiącej własność Skarbu Państwa, oznaczonej geodezyjnie: obręb J., art. mapy [...], działka nr [...] o pow. [...]m2, zapisanej w księdze wieczystej [...] położonej w P. przy ul. M. S. [...], przysługujące R. R. w prawo własności. Jednocześnie Prezydent określił wysokość opłaty za przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości na kwotę 409 728,00 zł. Pismem z dnia [...]kwietnia 2015 r. Prokurator Rejonowy Prokuratury Rejonowej P.-S. M. w P. wniósł sprzeciw od ostatecznej decyzji Prezydenta z domagając się wznowienia postępowania oraz – na podstawie art. 149 § 1 i art. 151 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 267 – dalej jako "Kpa").– wystąpił o uchylenie tej decyzji i wydanie nowej decyzji rozstrzygającej o istocie sprawy. Decyzją z dnia [...] maja 2015 r., [...] Prezydent, powołując się na art. 151 § 1 pkt 2 w zw. z art. 145a Kpa oraz art. 1 ust. 1 i 3 u.p.p.u. orzekł o uchyleniu własnej ostatecznej decyzji z dnia [...] lutego 2015 r., i w to miejsce postanowił odmówić przekształcenia prawa użytkowania wieczystego ustanowionego na nieruchomości stanowiącej własność Skarbu Państwa, oznaczonej geodezyjnie: obręb J., art. mapy [...], działka nr [...] o pow. [...] m2, zapisanej w księdze wieczystej [...] położonej w P. przy ul. M. S. [...], przysługujące R. R. – w prawo własności. Decyzją z dnia [...] czerwca 2015 r., [...] Wojewoda W. – po rozpoznaniu odwołania R. R. uchylił decyzję Prezydenta z dnia [...] maja 2015 i umorzył postępowanie wznowieniowe w całości. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Wojewoda przedstawił szeroką argumentację prawną podkreślając, że sprzeciw Prokuratora nie mógł wywołać skutku polegającego na wznowieniu postępowania zakończonego ostateczną decyzją Prezydenta z dnia [...]lutego 2015 r. Organ odwoławczy podkreślił, że jedyną podstawą wniesienia sprzeciwu i mającego nastąpić wznowienia miał być fakt wydania przez Trybunał Konstytucyjny wyroku z dnia 10 marca 2015 r., sygn.K 29/13. W ocenie Wojewody w przypadku podstawy wznowieniowej z art. 145a Kpa postępowanie może być wszczęte jedynie na żądanie strony, co wynika z art. 147 zd. 2 Kpa. Jest to związane z zasadą skargowości, polegającej na pozostawieniu pełnej rozporządzalności prawami stronie postępowania. Wojewoda wywiódł, powołując się obszernie na stanowiska doktryny, że Prokurator powołując się na przesłankę z art. 145a Kpa występuje przeciwko obywatelowi w celu usunięcia skutków wywołanych wadliwą i niekonstytucyjną legislacją. Zdaniem organu jest to niezgodne z wywodzoną z art. 2 Konstytucji zasadą bezpieczeństwa prawnego. Wojewoda powołał się także na orzecznictwo Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu – wyroki III SA/Po 21/14, III SA/Po 25/14 oraz IV SA/Po 850/14, w których stwierdzono, że prawidłową reakcją organu administracji publicznej na sprzeciw prokuratora oparty na przesłance wznowieniowej z art. 145a Kpa powinno być postanowienie o odmowie wznowienia postępowania. Pismem z dnia [...] sierpnia 2015 r. Prokurator Rejonowy P. S. M. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na decyzję Prezydenta z dnia [...] lutego 2015 r. zarzucając, iż została wydana z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego tj. art. 1 ust. 1 i 3 u.p.p.u. w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 28 lipca 2011 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. nr 187, poz. 1110), który wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 10 marca 2015 r., K 29/13 został uznany za niezgodny z Konstytucją RP. W odpowiedzi na skargę Prezydent poparł stanowisko Prokuratora. Pismem z dnia [...] października 2015 r. uczestnik postępowania R. R. wniósł o oddalenie skargi. Na rozprawie w dniu 4 lutego 2016 r. Prokurator podtrzymał skargę, a uczestnik postępowania podtrzymał stanowisko zawarte w piśmie z dnia [...] października 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności podkreślić należy, że skarga Prokuratora złożona w niniejszej sprawie wymaga wnikliwego rozważania w szerszym kontekście prawnym – nietypowe są bowiem motywy jej wniesienia, a także zarzut, który w niej przedstawiono. Zgodnie z art. 52 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej "Ppsa") skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka. Z kolei art. 53 § 3 Ppsa stanowi, że "Prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka mogą wnieść skargę w terminie sześciu miesięcy od dnia doręczenia stronie rozstrzygnięcia w sprawie indywidualnej [...]". Wskazane wyżej regulacje uprawniają prokuratora (a także Rzecznika Praw Obywatelskich i Rzecznika Praw Dziecka) do zaskarżenia każdej decyzji, w tym także decyzji pierwszoinstancyjnej, od której nie wniesiono odwołania. Przedmiotem zaskarżenia może być zarówno decyzja ostateczna jak i nieostateczna. W niniejszej sprawie Prokurator skorzystał z prawa do wniesienia skargi na decyzję Prezydenta Miasta Poznania z dnia [...] lutego 2015 r. w końcowym okresie sześciomiesięcznego terminu, kiedy decyzja ta miała już walor ostateczności. Przypomnieć bowiem należy, że zgodnie z art. 16 § 1 Kpa "decyzje, od których nie służy odwołanie w administracyjnym toku instancji lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, są ostateczne. Uchylenie lub zmiana takich decyzji, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w kodeksie lub ustawach szczególnych". Na podstawie decyzji Prezydenta z dnia [...] lutego 2015 r. R.R. nabył skutecznie prawo własności nieruchomości oznaczonej geodezyjnie: obręb J., art. mapy [...], działka nr [...] o pow. [...] m2, zapisanej w księdze wieczystej [...]0. Nabycie to nastąpiło w oparciu o art. 3 ust. 2 u.p.p.u., zgodnie z którym "prawo użytkowania wieczystego przekształca się w prawo własności nieruchomości z dniem, w którym decyzja, o której mowa w ust. 1, stała się ostateczna", natomiast "decyzja ta stanowi podstawę wpisu do księgi wieczystej". Nietypowy charakter niniejszej sprawy sądowoadministracyjnej wynika z faktu, że Prokurator nie zarzuca zaskarżonej decyzji naruszenia prawa materialnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a Ppsa) ani przepisów postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c Ppsa) obowiązujących w dacie jej wydania, ale powołuje się na art. 145 § 1 pkt 1 lit. b Ppsa. i w tym kontekście zaznacza, iż wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 10 marca 2015 r., K 29/13 stwierdzono niekonstytucyjność przepisów stanowiących podstawę prawną kwestionowanej decyzji. Prima facie nasuwać się może wniosek, że skarga Prokuratora jest oczywiście uzasadniona. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. b Ppsa "Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie [...] uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi [...] naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego". Z kolei art. 145a § 1 Kpa określa przesłankę wznowieniową i stanowi, że "można żądać wznowienia postępowania również w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego została wydana decyzja". Gruntowna systemowa analiza art. 145 § 1 pkt 1 lit. b Ppsa oraz art. 145a § 1 Kpa oraz powiązanych z nimi regulacji, w tym konstytucyjnych (o tym niżej) prowadzi jednak do wniosku, iż nie jest dopuszczalne uchylenie przez sąd administracyjny decyzji z powołaniem na art. 145 § 1 pk1 lit. b Ppsa z uwagi na przesłankę wznowieniową z art. 145a § 1 Kpa, jeżeli żądania uchylenia decyzji nie formułuje strona uprawniona do jego złożenia. W pierwszej kolejności podkreślić należy, że w myśl art. 145 § 1 pkt 1 lit. b Ppsa sąd uwzględnia skargę, jeżeli stwierdzi "naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego". Zwraca uwagę fakt, że w przepisie tym ustawodawca nie wskazuje, że sąd "stwierdza zaistnienie podstawy wznowieniowej", ale zidentyfikować musi naruszenie prawa "dające podstawę" ku wznowieniu. Mając na uwadze powyższe rozważenia wymaga, czy w okolicznościach niniejszej sprawy można twierdzić, że art. 145a § 1 Kpa – w kontekście wydania przez Trybunał Konstytucyjny wyroku z dnia 10 marca 2015 r., sygn. K 29/13 – "daje podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego" zakończonego tą decyzją, w sytuacji gdy strona postępowania (R. R.) o to nie tylko nie występowała, a nawet się takiemu wznowieniu jednoznacznie sprzeciwiła. W ocenie Sądu orzekającego w niniejszym składzie przesłanka wznowieniowa z art. 145a § 1 Kpa nie daje podstaw do wznowienia postępowania w okolicznościach, gdy nie powołuje się na nią strona postępowania. Należy wyjaśnić, że art. 145a § 1 Kpa nie zawiera typowej przesłanki wznowieniowej, a więc takiej której wystąpienie powinno być brane pod rozwagę z urzędu (art. 145a § 1 Kpa brzmi "Można żądać wznowienia postępowania [...]" i różni się znacznie od art. 145 § 1 Kpa - "W sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie [...]"). Omawiany przepis realizuje zasadę wynikającą z art. 190 ust. 4 Konstytucji RP i w tym kontekście powinien być interpretowany i stosowany. Art. 190 ust. 4 Konstytucji RP brzmi: "Orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą aktu normatywnego, na podstawie którego zostało wydane prawomocne orzeczenie sądowe, ostateczna decyzja administracyjna lub rozstrzygnięcie w innych sprawach, stanowi podstawę do wznowienia postępowania, uchylenia decyzji lub innego rozstrzygnięcia na zasadach i w trybie określonych w przepisach właściwych dla danego postępowań". W świetle utrwalonego orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego (zob. wyrok z dnia 9 czerwca 2003 r., SK 5/05, OTK ZU 2003, Nr 6A, poz. 50; postanowienie z dnia 2 marca 2004 r., S 1/04, OTK ZU 2004, Nr 3A, poz. 24 oraz wyroku z dnia 27 października 2004 r., SK 1/04, OTK ZU 2004, Nr 9A, poz. 96), akceptowanego także w doktrynie (L. Bagińska, Skarga konstytucyjna, Warszawa 2010, wyd. el. Legalis) art. 190 ust. 4 Konstytucji RP stanowi przede wszystkim o prawie podmiotowym jednostki do przywrócenia stanu konstytucyjności po stwierdzeniu przez Trybunał Konstytucyjny niekonstytucyjności prawnej podstawy orzeczenia. W jednym z wyżej wymienionych wyroków (SK 1/04) Trybunał zwrócił też uwagę, że art. 190 ust. 4 Konstytucji RP, przyznając jednostce prawo podmiotowe do rozstrzygnięcia sprawy w następstwie utraty mocy przez zdyskwalifikowaną normę prawną, nie deklaruje utraty skuteczności prawnej ex lege niekonstytucyjnych aktów stosowania prawa. Art. 190 ust. 4 Konstytucji tworzy natomiast gwarancje rzetelności mechanizmu ochronnego uprzedniej skargi konstytucyjnej (art. 79 Konstytucji). Uznanie, że art. 190 ust. 4 Konstytucji RP wyraża prawo podmiotowe stanowiące w gruncie rzeczy mechanizm gwarantujący skuteczność skargi konstytucyjnej, istotnie rzutuje na sposób rozumienia przepisów ustawowych, na podstawie których to prawo jest realizowane. Przyjmując perspektywę konstytucyjną nie budzi zdziwienia fakt, że art. 145a § 1 Kpa stanowi, iż "można żądać wznowienia" z powodu wydania wyroku przez Trybunał Konstytucyjny, w odróżnieniu od formuły "w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie" zawartej w art. 145 § 1 Kpa. Przesłanka z art. 145a § 1 Kpa, w odróżnieniu od pozostałych przesłanek wznowieniowych ma ewidentnie charakter wnioskowy i wyraża podstawę do realizacji prawa podmiotowego. Potwierdza to dobitnie art. 147 zd. 2 Kpa, który stanowi, że "Wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 oraz w art. 145a i art. 145b następuje tylko na żądanie strony". Szczególny charakter przesłanki z art. 145a § 1 Kpa podkreślany jest w doktrynie, gdzie zwraca się uwagę na zasadę skargowości. Jak trafnie wyjaśnia B. Adamiak: "W konstrukcji prawnej podstaw weryfikacji decyzji konkurują dwie wartości: ochrona praworządności i ochrona praw nabytych. Wyrazem ochrony praworządności, której jedną z podstawowych reguł jest zasada lex retro non agit, jak i przede wszystkim ochrony praw nabytych, jest ograniczenie dopuszczalności wznowienia postępowania na podstawie art. 145a § 1 zasadą skargowości. Wznowienie postępowania na tej podstawie może nastąpić wyłącznie na podstawie żądania strony, co wynika zarówno z art. 145a § 1, który stanowi, że można żądać wznowienia postępowania, jak i z art. 147 in fine, który expressis verbis wprowadza tę zasadę: "Wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 oraz art. 145 a może nastąpić tylko na żądanie strony". Przyjęte w art. 145a § 1 rozwiązanie: "można żądać wznowienia postępowania" oznacza, że w tym zakresie zasada skargowości pozostawiona jest w pełni rozporządzalności strony, co oznacza, że wyłącznie od jej oceny zależy złożenie żądania wszczęcia postępowania w sprawie wznowienia postępowania. Złożenie takiego żądania przez stronę powoduje obowiązek wszczęcia przez właściwy organ postępowania w sprawie wznowienia postępowania. Ustalenie, czy ta podstawa wystąpiła w sprawie rozstrzygniętej decyzją ostateczną jest przedmiotem postępowania wyjaśniającego (art. 149 § 2)". Autorka stwierdza dalej, że "prawo do żądania wszczęcia postępowania w sprawie wznowienia postępowania na tej podstawie ma wyłącznie strona. Takie ograniczenie zasady skargowości oznacza wyłącznie prawo do żądania wszczęcia postępowania w oparciu o tę podstawę przez podmioty na prawach strony. Oparcie w tym zakresie wszczęcia postępowania wyłącznie na zasadzie rozporządzalności tym prawem przez stronę wynika z tego, że nie można na stronę przerzucić negatywnych następstw wadliwego ustawodawstwa. Od oceny strony zależy zatem czy oparcie decyzji na wadliwej, z punktu widzenia Konstytucji RP, podstawie prawnej narusza jej prawa nabyte, czy też nie. Jeżeli w jej ocenie do takiego naruszenia nie doszło, nie ma podstaw do weryfikacji decyzji. Należy podkreślić, że tą oceną strony objęta jest decyzja ostateczna niezależnie od jej treści, a zatem decyzja zarówno tworząca prawa, jak i decyzja, z której dla strony prawa nie wypływają". Wreszcie jej zdaniem "żądanie strony z art. 145a § 1 jest zatem żądaniem materialnoprawnym, żądaniem rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy. Nie można go więc wyłącznie rozpatrywać jako prawa procesowego do złożenia nadzwyczajnego środka zaskarżenia (B. Adamiak [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, Warszawa 2011, s. 563). Powyższy pogląd Autorka wyraża także w innej swej publikacji (B. Adamiak [w:] R. Hauser, Z. Niewiadomski, A. Wróbel – red., System Prawa Administracyjnego, Prawo procesowe Administracyjne, Tom 9, Warszawa 2010, s. 258). W tym ostatnim opracowaniu stwierdza nadto, że zasada skargowości definiuje zakres "niedopuszczalności wznowienia z przyczyn przedmiotowych", wśród których B. Adamiak wymienia regulacje, gdy przepisy wprowadzają wyłączenie zasady oficjalności. Jej zdaniem przykładem takiej regulacji jest właśnie art. 145a § 1 Kpa i podkreśla, że ta przesłanka nie może być powołana przez prokuratora. Pogląd co do materialnoprawnego i wnioskowego charakteru żądania z art. 145a § 1 Kpa podziela także W. Czerwiński (W. Czerwiński, Udział prokuratora w postępowaniu administracyjnym, Toruń 2009, s. 279). Mając to wszystko na uwadze Sąd w niniejszym składzie doszedł do przekonania, że zarzut Prokuratora, iż decyzja Prezydenta z dnia 27 lutego 2015 r., została wydana w oparciu o przepis prawa uznany wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 10 marca 2015 r., K 29/13 za niezgodny z ustawą zasadniczą, nie mógł odnieść oczekiwanego skutku. W dacie wydania kwestionowanej decyzji przepisy ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności korzystały z domniemania konstytucyjności i posiadały moc obowiązującą. Na ich podstawie R. R.nabył prawo własności. W zaistniałych okolicznościach, zgodnie z art. 145a § 1 i art. 147 zd. 2 Kpa, wznowienia postępowania może żądać tylko strona tego postępowania, a ze względu na zasadę skargowości nie jest dopuszczalne stwierdzenie przesłanki wznowieniowej bez takiego żądania (niedopuszczalność wznowienia przedmiotowa - B. Adamiak, System..., s. 258). W konsekwencji również Sąd nie może stwierdzić na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b Ppsa, że zaistniała przesłanka "dająca podstawę" do wznowienia postępowania z art. 145a § 1 Kpa. Na tą przesłankę skutecznie może powołać się bowiem tylko strona. Warto zwrócić też uwagę, że w niniejszej sprawie decyzją z dnia 27 lutego 2015r. przekształceniu podlegało prawo użytkowania wieczystego na gruncie stanowiącym własność Skarbu Państwa. Doszło zatem do kuriozalnej sytuacji, w której Państwo (w aspekcie publicznoprawnym) samo ustanowiło prawo uprawniające jednostki do przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności, ale gdy prawo to zostało zakwestionowane przez Trybunał Konstytucyjny (zresztą z inicjatywy jednostek samorządu terytorialnego i głównie ze względu na naruszenia praw tych jednostek), to samo Państwo, którego interesy w gruncie rzeczy reprezentuje obecnie prokurator, dąży do przerzucenia negatywnych następstw wadliwego ustawodawstwa na stronę, która nabyła prawo własności. To wszystko następuje przy wykorzystaniu prawa podmiotowego z art. 190 ust. 4 Konstytucji (skonkretyzowanego w art. 145a § 1 Kpa) przysługującego jednostce i objętego zasadą skargowości. W ocenie Sądu taka sytuacja jest nie do zaakceptowania z punktu widzenia zasady pewności prawa stanowiącej fundament zasady zaufania do państwa i stanowionego przez nie prawa. Do powyższych rozważań dopowiedzieć trzeba, że nabycie prawa własności nastąpiło odpłatnie, a więc decyzji z dnia [...] lutego 2015 r. nie można postrzegać wyłącznie jako źródła uprawnień po stronie R. R., które mogą być cofnięte z powołaniem na argument, że ich nabycie było nieusprawiedliwione. Decyzja ta uregulowała definitywnie określone stosunki prawne w sferze prawa rzeczowego w zamian za określony i odpowiedni ekwiwalent finansowy. Obecnie jej wyeliminowanie z obrotu z powodu późniejszego wyroku Trybunału Konstytucyjnego podważałoby zatem poważnie stabilność stosunków prawa rzeczowego i zaufanie do państwa. Na marginesie można dodać też, że zgodnie ze stanowiskiem Trybunału Konstytucyjnego "zasady ochrony praw nabytych oraz bezpieczeństwa i pewności prawa chronią jednostki i inne podmioty stosunków prawnych przed ingerencją władzy państwowej, natomiast nie dotyczą w takim samym zakresie Skarbu Państwa (państwa jako podmiotu stosunków prywatnoprawnych). [...] Ze względów pojęciowych niemożliwe są bowiem roszczenia Skarbu Państwa wobec samego państwa z tytułu ochrony praw nabytych czy innych praw konstytucyjnych. Skarb Państwa to bowiem samo państwo, określane tylko w stosunkach prywatnoprawnych w szczególny i wynikający z tradycji sposób" (wyrok z dnia 31 stycznia 2001 r., P 4/99, ZU OTK nr 1/2001, poz. 5.)". Prowadzi to do wniosku, że samo Państwo, które skutecznie "zbyło" prawo własności w oparciu o ustanowione przez siebie prawo (i to odpłatnie – o czym nie należy zapominać) skonkretyzowane ostateczną decyzją administracyjną, nie powinno i nie może powoływać się na zasady konstytucyjne, by zaistniałe na podstawie tego prawa skutki prawne odwracać. Warto wreszcie w tym miejscu przywołać także uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 października 2000 r., (OPK 14/00, ONSA 2001, Nr 1, poz. 17). Sąd stwierdził w niej, że "Gmina nie ma legitymacji procesowej do wniesienia skargi o wznowienie postępowania na podstawie art. 145a Kpa w sprawie zakończonej decyzją ostateczną samorządowego kolegium odwoławczego o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności, w sytuacji gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności z Konstytucją wskazanych przepisów ustawy z dnia 4 września 1997 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności /Dz.U. 1999 nr 65 poz. 746 ze zm./, stanowiących podstawę prawną tej decyzji". Nie sama sentencja tej uchwały jest jednak najbardziej interesująca. W jej uzasadnieniu wskazano, że ustawodawca rezygnując z trybu nieważnościowego weryfikacji decyzji ostatecznych, których podstawa prawna została uznana za niekonstytucyjną, określonego w art. 156 § 1 pkt 7 Kpa (w zw. z art. 31 ust. 3 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o Trybunale Konstytucyjnym - Dz.U. 1991 r. Nr 109, poz. 470 ze zm.) i wszczynanego z urzędu oraz na wniosek, na rzecz rozwiązania z art. 145a Kpa przyjął "nie tylko odmienny tryb weryfikacji decyzji, ale i ustanowił, że wznowienie postępowania, w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności z Konstytucją, umową międzynarodową lub ustawą przepisu, na podstawie którego została wydana decyzja, może nastąpić tylko na żądanie strony". Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego "wychodząc z założenia racjonalnego ustawodawcy, należy konsekwentnie przyjąć, iż świadomie ograniczono w takich sytuacjach możność weryfikacji ostatecznych decyzji administracyjnych do postępowania wszczynanego na żądanie strony, ze względu na pewność obrotu prawnego". Niezależnie od powyższych rozważań Sąd przeprowadził pełną kontrolę legalności zaskarżonej decyzji i nie stwierdził żadnych naruszeń prawa, które mogłyby stanowić podstawę do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c Ppsa. W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 151 Ppsa oddalił skargę.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło