IV SA/Po 686/17

WyrokWSA w Poznaniu2017-11-30

Skład orzekający: Donata Starosta, Ewa Kręcichwost-Durchowska, Anna Jarosz

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy policjant, który nabył spadek obejmujący lokal mieszkalny, ma obowiązek niezwłocznego poinformowania organu o tej okoliczności, nawet jeśli nie jest jeszcze pewien, czy jego udział w spadku odpowiada co najmniej dwóm normom zaludnienia, a tym samym czy utracił prawo do równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że policjant ma obowiązek niezwłocznego poinformowania organu o każdej zmianie mogącej mieć wpływ na uprawnienia do równoważnika pieniężnego, w tym o nabyciu spadku, nawet jeśli nie jest jeszcze pewne, czy jego udział w spadku spełnia kryteria do cofnięcia świadczenia. Obowiązek ten wynika z § 5 rozporządzenia. Niewykonanie tego obowiązku uzasadnia wydanie decyzji o zwrocie nienależnie pobranego świadczenia na podstawie § 7 pkt 1 rozporządzenia. Sąd podkreślił, że nabycie spadku z chwilą otwarcia spadku (śmierci spadkodawcy) rodzi obowiązek informacyjny, a nie dopiero po stwierdzeniu nabycia spadku lub ustaleniu jego wielkości.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji o zwrocie nienależnie pobranego przez policjanta równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego. Policjant pobierał świadczenie, mieszkając w lokalu rodziców. Po śmierci ojca, policjant stał się spadkobiercą udziału w lokalu mieszkalnym. Organ uznał, że od dnia śmierci ojca policjant miał obowiązek poinformować o możliwości dziedziczenia i potencjalnym nabyciu lokalu, a jego zaniechanie w tym zakresie skutkowało nienależnym pobraniem świadczenia. Policjant kwestionował obowiązek informacyjny przed definitywnym ustaleniem jego udziału w spadku i jego wpływu na uprawnienia do równoważnika, a także podnosił zarzut przedawnienia.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Donata Starosta Sędziowie WSA Ewa Kręcichwost-Durchowska (spr.) WSA Anna Jarosz Protokolant ref. staż. Ewa Stawicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 listopada 2017 r. sprawy ze skargi S. W. na decyzję Komendanta Policji z dnia [...] kwietnia 2017 r., nr [...] w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranego równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego oddala skargę Decyzją z dnia [...] kwietnia 2017 r., nr [...] Komendant Policji po rozpoznaniu odwołania S. W. utrzymał w mocy decyzję Komendanta Powiatowego Policji w K. z dnia [...] lutego 2017 r., nr [...] o zwrocie nienależnie pobranego równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego. W uzasadnieniu organ wskazał, że na podstawie decyzji [...] z dnia [...] marca 1998 r. Komendanta Rejonowego Policji w K. policjant pobierał równoważnik pieniężny za brak lokalu mieszkalnego, ponieważ zamieszkiwał w lokalu mieszkalnym będącym własnością jego rodziców. W dniu [...] listopada 2016 r. policjant złożył oświadczenie mieszkaniowe, w którym poinformował Komendanta Powiatowego Policji w K., że posiada lokal mieszkalny w K. będący przedmiotem spadku, a jego udział w spadku wynosi [...] całości co daje 20,025 m2 powierzchni mieszkalnej. P. przedstawił odpis skróconego aktu zgonu, z którego wynika, że ojciec policjanta zmarł [...] lutego 2012 r. oraz dodatkowe oświadczenie, że dziedziczenie nastąpiło w związku ze sporządzonym przez ojca testamentem. Wobec powyższego, w dniu [...] grudnia 2016 r. Komendant Powiatowy Policji w K. wydał decyzję nr [...], na podstawie której cofnął S. W. uprawnienia do równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego. Decyzja ta stała się ostateczna w dniu [...] grudnia 2016 r. Komendant Powiatowy Policji w K. w dniu [...] lutego 2017 r. wydał decyzję nr [...], wzywającą stronę do zwrotu nienależnie pobranego równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego w okresie od [...] lutego 2012 r. do [...] listopada 2016 r. w wysokości [...] zł. Organ swoją decyzję uzasadnił faktem posiadania przez policjanta lokalu mieszkalnego od dnia śmierci ojca tj. od dnia [...] lutego 2012 r., uznając iż z tym dniem policjant stał się spadkobiercą, uzyskując [...] części mieszkania w wysokości 20.025 m2 powierzchni mieszkalnej, która odpowiada co najmniej dwóm normom zaludnienia. Od powyższego orzeczenia policjant odwołał się do Komendanta Policji zarzucając naruszenie § 7 pkt 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 28 czerwca 2002 r. w sprawie wysokości i szczegółowych zasad przyznawania, odmowy przyznania, cofania i zwracania przez policjantów równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego (Dz. U. z 2013 poz. 1130 ze zm. – dalej jako "rozporządzenie"). Poza tym, strona zarzuciła niedokładne zbadanie okoliczności mających znaczenie dla sprawy. Odwołujący podniósł, że organ nie uwzględnił, iż mieszka w lokalu z żoną i dzieckiem. To oznacza, że udział w spadku nie odpowiada przysługującym policjantowi trzem normom zaludnienia. Wskazał również, że w spornym okresie otrzymał z tytułu wypłaty świadczenia [...] zł Ponadto, podniósł zarzut przedawnienia roszczenia, wynikający z art. 107 ustawy o Policji. W dalszej części uzasadnienia organ odwoławczy wskazał, że stosownie do § 6 pkt 4 rozporządzenia decyzję o cofnięciu uprawnienia do dotychczas przyznanego równoważnika pieniężnego wydaje się jeżeli w miejscu pełnienia służby lub miejscowości pobliskiej policjant uzyskał lokal mieszkalny stanowiący odrębną nieruchomość lub dom jednorodzinny (część domu) albo spółdzielczy własnościowy lokal mieszkalny będący przedmiotem spadku, jeżeli udział w spadku odpowiada co najmniej dwóm normom zaludnienia. Jest to wyjątek od ogólnej zasady, że równoważnik pieniężny za brak lokalu mieszkalnego przysługuje, jeżeli policjant nie posiada lokalu lub zajmowany lokal nie zaspokaja potrzeb mieszkaniowych wynikających z norm mieszkaniowych jakie przysługują policjantowi i członkom jego rodziny. Wyjątek ten jednoznacznie stanowi, że świadczenie to nie przysługuje, gdy wielkość udziału w spadku odpowiada co najmniej dwóm normom zaludnienia. Nie ma zatem wówczas znaczenia ilość członków rodziny funkcjonariusza (vide wyrok NSA sygn. akt OSK 1258/15). Organ wyjaśnił, że Komendant Powiatowy Policji w K. wydał w dniu [...] grudnia 2016 r. decyzję nr [...] cofającą uprawnienia do dotychczas przyznanego policjantowi równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego. Jak wynikało z oświadczenia, w wyniku spadkobrania policjant stał się współwłaścicielem w wysokości [...] udziału lokalu mieszkalnego w K. na osiedlu J. [...]. Przysługująca mu z tytułu udziału powierzchnia mieszkalna wynosi 20,025 m2. Spełniły się zatem przesłanki do cofnięcia świadczenia określone w § 6 pkt 4 rozporządzenia. Policjant miał prawo odwołać się od tej decyzji i wówczas podnieść zarzut, że udział w spadku nie zaspokaja przysługujących mu norm zaludnienia. W niniejszym postępowaniu w sprawie zwrotu nienależnie pobranego świadczenia, kwestia ta pozostaje bez znaczenia dla sprawy i słusznie organ pierwszej instancji nie brał jej pod uwagę. Następnie, gdy wymieniona wyżej decyzja stała się ostateczna organ zasadnie wszczął z urzędu postępowanie w sprawie wydania decyzji o zwrocie nienależnie pobranego świadczenia. W § 7 rozporządzenia sprecyzowano, w jakich przypadkach następuje zwrot przyznanego równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego. Następuje to między innymi w przypadku nienależnego pobrania na skutek niepoinformowania o wystąpieniu zmian lub podania nieprawdziwych danych w oświadczeniu mieszkaniowym, mających wpływ na istnienie uprawnienia do tego równoważnika lub na jego wysokość. Zwrot nienależnie pobranego świadczenia powinien nastąpić jeżeli policjant pobierał je w okresie, gdy uprawnienie takie już mu nie przysługiwało i zostało mu cofnięte poprzez wydanie ostatecznej decyzji. Wydając decyzję o zwrocie pobranego świadczenia Komendant Powiatowy Policji właściwie oznaczył okres, w którym ono nie przysługiwało. W dniu [...] lutego 2012 r. zmarł ojciec policjanta i od tego dnia stał się on jego spadkobiercą. Stosownie do art. 922 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz. U. z 2017 r. poz.459) prawa i obowiązki majątkowe zmarłego przechodzą na spadkobierców z chwilą śmierci. Powołanie do spadku wynika z ustawy albo z testamentu (art. 926 § 1). Dlatego też, policjant miał obowiązek niezwłocznie po śmierci ojca poinformować o możliwości dziedziczenia ustawowego bądź z testamentu, przez złożenie stosownego oświadczenia mieszkaniowego. Obowiązek ten wynika z § 5 rozporządzenia, zgodnie z którym policjant jest obowiązany niezwłocznie zawiadomić, składając nowe oświadczenie mieszkaniowe, o każdej zmianie mogącej mieć wpływ na uprawnienia do otrzymania równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego. W takiej sytuacji rolą i obowiązkiem organów byłoby zbadanie ilu normom zaludnienia odpowiada udział w spadku. Od tego bowiem § 6 pkt 4 rozporządzenia uzależnia cofnięcie uprawnienia do równoważnika. Z tego obowiązku nie zwalnia policjanta okoliczność, że rodzina nie przeprowadziła postępowania spadkowego. Niestety policjant zaniechał wywiązania się z tego obowiązku. Stosowne oświadczenie złożył dopiero po rzekomym, przypadkowym pozyskaniu informacji o istniejącym testamencie, dotyczącym tylko lokalu mieszkalnego mieszczącego się w K. na osiedlu J. [...]. W swoim odwołaniu strona podnosi, że w przypadku dziedziczenia ustawowego przysługiwałby mu udział w spadku wynoszący [...] całości. Jednak jak już wcześniej stwierdzono to rolą organu było zbadanie czy udział w spadku przypada co najmniej dwóm normom zaludnienia. Tym bardziej, że z akt mieszkaniowych policjanta wynika, że jego rodzice byli również właścicielami nieruchomości w miejscowości K. i nieruchomość ta również mogła wchodzić w skład masy spadkowej. Organ podniósł, iż art. 926 § 2 Kodeksu cywilnego wyraża generalną zasadę, iż powołanie do dziedziczenia z testamentu ma pierwszeństwo przed dziedziczeniem ustawowym. Zasada ta zabezpiecza pełną realizację swobody w dysponowaniu swoim majątkiem na wypadek śmierci. Dziedziczenie ustawowe co do całości spadku ma miejsce wówczas, gdy spadkodawca nie pozostawił testamentu lub też żadna z osób powołanych w testamencie nie chce iub nie może być spadkobiercą (art. 926 § 2 k.c). Jeżeli więc nikt nie legitymuje się testamentowym tytułem powołania do dziedziczenia, ma wówczas miejsce dziedziczenie ustawowe. Tak więc celem sporządzenia przed notariuszem testamentu przez ojca policjanta (cztery dni przed śmiercią) było rozporządzenie swoim majątkiem po śmierci według własnej woli. Trudno zatem uznać za wiarygodne tłumaczenie policjanta, że przez okres przeszło czterech lat nie miał wiedzy, że taki testament istnieje, i że to właśnie on jako jedyny dziedziczy przysługującą ojcu część nieruchomości w K. na osiedlu J. [...]. Odnosząc się do zarzutu strony, że w wyznaczonym przez organ okresie nienależnego pobierania świadczenia faktycznie otrzymał jedynie [...] zł, a z wyliczeń organu jest to kwota [...]zł, organ wyjaśnił, iż wysokość równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego określona jest w § 2 ust. 1 rozporządzenia. Natomiast różnica wypłaty (netto) wynika z odprowadzonego przez płatnika (jednostkę wypłacającą świadczenie) podatku dochodowego od osób fizycznych, do wskazanego przez podatnika (tu: policjanta) właściwego urzędu skarbowego. W razie zwrotu nienależnie pobranych świadczeń, które uprzednio zwiększały dochód podlegający opodatkowaniu możliwym jest rozliczenie przez podatnika z właściwym urzędem skarbowym (art. 26 wymienionej powyżej ustawy). Odnosząc się do zarzutu odwołującego, że stosownie do art. 107 ustawy o Policji nastąpiło częściowe przedawnienie zwrotu roszczenia, organ odwoławczy wyjaśnia, że w niniejszej sprawie przepis ten nie ma zastosowania, gdyż dotyczy on świadczeń uregulowanych w rozdziale 9 ustawy o Policji. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wniósł S. W. zarzucając jej: 1. naruszenie prawa materialnego, tj. § 5 rozporządzenia, przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, polegającą na niesłusznym przyjęciu, że policjant ma obowiązek informować o każdej zmianie mogącej mieć wpływ na uprawnienie do otrzymania równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego, pomimo tego, że z treści naruszonego przepisu wynika, że taki obowiązek występuje jedynie w przypadku wystąpienia okoliczności, które niewątpliwie mają wpływ na uprawnienie do równoważnika, 2. naruszenie prawa materialnego, tj. § 7 pkt 1 rozporządzenia, przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, polegającą na błędnym przyjęciu, że skarżący od dnia [...] lutego 2012 roku nienależnie pobierał równoważnik pieniężny za brak lokalu mieszkalnego na skutek niepoinformowania o wystąpieniu zmian, mających wpływ na istnienie uprawnienia do tego równoważnika lub na jego wysokość, 3. naruszenie prawa materialnego, tj. art. 107 ust. 1 ustawy o Policji, polegające na błędnej wykładni i niewłaściwym zastosowaniu tego przepisu poprzez niesłuszne przyjęcie, że przepis ten, określający trzyletni termin przedawnienia roszczenia z tytułu prawa do uposażenia i innych świadczeń oraz należności pieniężnych, nie znajduje zastosowania w sprawie zwrotu nienależnie pobranego równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego, 4. naruszenie prawa procesowego, tj. art. 7 i 77 ustawy z dnia [...] czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r., poz. 23 ze zm. – dalej jako "Kpa"), polegające na naruszeniu zasady praworządności, zasady uwzględniania z urzędu interesu publicznego i słusznego interesu obywatela, a także na niewszechtronnym wyjaśnieniu okoliczności sprawy i na dowolnym przyjęciu, że skarżący od dnia [...] lutego 2012 roku nienależnie pobierał równoważnik pieniężny za brak lokalu mieszkalnego na skutek niepoinformowania o wystąpieniu zmian, mających wpływ na istnienie uprawnienia do tego równoważnika lub na jego wysokość, a także na nieustaleniu czasu, w którym skarżący dowiedział się o istnieniu testamentu, 5. naruszenie prawa procesowego, tj. art. 8 Kpa, polegające na naruszeniu zasady pogłębiania zaufania obywatela do organów administracji publicznej, przez przyjęcie z góry, że skarżący w chwili otwarcia spadku wiedział o istnieniu testamentu, na podstawie którego odziedziczył udział wynoszący [...] w spółdzielczym własnościowym prawie do lokalu nr [...] położonego w K. na Os. J. [...] i celowo zataił ten fakt przed organem właściwym. Wskazując na powyższe strona wniosła o uchylenie decyzji organu I i II instancji w całości i umorzenie postępowania w całości. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie powtarzając argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Kontrola sądu administracyjnego, zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1066) i art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.; dalej jako "Ppsa") polega na badaniu zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu istotnie wpływającym na wynik sprawy. Przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Na podstawie art. 134 § 1 Ppsa, w postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada oficjalności. Zgodnie z jej treścią, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną. Podstawę materialnoprawną decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2017 r. nr 287, poz. 2067 – dalej jako "ustawa o Policji") oraz rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 28 czerwca 2002 r. w sprawie wysokości i szczegółowych zasad przyznawania, odmowy przyznania, cofania i zwracania przez policjantów równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 1130 ze zm. – dalej jako "rozporządzenie"). Zgodnie z treścią art. 88 ust. 1 wskazanej ustawy, policjantowi w służbie stałej przysługuje prawo do lokalu mieszkalnego w miejscowości, w której pełni służbę, lub w miejscowości pobliskiej, z uwzględnieniem liczby członków rodziny oraz ich uprawnień wynikających z odrębnych przepisów. Stosownie natomiast do regulacji art. 92 ust. 1 ustawy o Policji, policjantowi przysługuje równoważnik pieniężny, jeżeli on sam lub członkowie jego rodziny nie posiadają lokalu mieszkalnego w miejscu pełnienia służby lub w miejscowości pobliskiej. Szczegółowe zasady przyznawania i cofania uprawnień do tego świadczenia zostały zawarte w rozporządzeniu wymienionym na wstępie. W myśl § 6 pkt 4 rozporządzenia decyzję o cofnięciu uprawnienia do dotychczas przyznanego równoważnika pieniężnego wydaje się jeżeli w miejscu pełnienia służby lub miejscowości pobliskiej policjant uzyskał lokal mieszkalny stanowiący odrębną nieruchomość lub dom jednorodzinny (część domu) albo spółdzielczy własnościowy lokal mieszkalny będący przedmiotem spadku, jeżeli udział w spadku odpowiada co najmniej dwóm normom zaludnienia. Ponadto zgodnie § 7 pkt 1 rozporządzenia decyzję o zwrocie wypłaconego równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego wydaje się w przypadku: 1) nienależnego pobrania na skutek niepoinformowania o wystąpieniu zmian lub podania nieprawdziwych danych w oświadczeniu, o którym mowa w § 3, mających wpływ na istnienie uprawnienia do tego równoważnika lub na jego wysokość, 2) uprawomocnienia się decyzji stwierdzającej nieważność decyzji o przyznaniu równoważnika. W rozpoznawanej sprawie podstawą żądania zwrotu było nienależne pobranie na skutek niepoinformowania o wystąpieniu zmian mających wpływ na istnienie uprawnienia. Istota sporu sprowadza się do rozstrzygnięcia kwestii, w którym momencie skarżący nabył uprawnienia do lokalu mieszkalnego. Z cywilistycznego punktu widzenia spadkobierca nabywa spadek z chwilą otwarcia spadku czyli śmierci spadkodawcy (art. 922 § 1 Kodeksu cywilnego). Definitywne nabycie spadku następuje gdy spadkobierca złoży oświadczenie o przyjęciu spadku (art. 1015 Kodeksu cywilnego). W następstwie definitywnego nabycia spadku, a jeszcze przed stwierdzeniem nabycia spadkobierca może już podejmować określone czynności dotyczące spadku – może objąć go w posiadanie, zarządzać nim i rozporządzać. Stwierdzenie nabycia spadku ma charakter deklaratoryjny gdyż nie czyni danej osoby spadkobiercą tylko dokumentuje fakt że jest ona spadkobiercą. W ocenie Sądu już z chwilą otwarcia spadku skarżący miał obowiązek poinformowania organu o śmierci ojca i potencjalnym nabyciu w drodze spadku praw do nieruchomości. Stosownie do § 5 rozporządzenia policjant jest obowiązany niezwłocznie zawiadomić, składając nowe oświadczenie mieszkaniowe, o każdej zmianie mogącej mieć wpływ na uprawnienia do otrzymania równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego. Wbrew zarzutom skargi z powyższego przepisu jednoznacznie wynika, że policjant jest obowiązany zawiadomić o każdej zmianie mogącej mieć wpływ na uprawnienia do otrzymania równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego. Powyższe oznacza, iż nawet w sytuacji gdy ostatecznie zmiana ta nie będzie miała wpływu na przysługujące uprawnienia, to i tak obowiązkiem policjanta jest niezwłoczne zawiadomienie o zmianach. Zmiany te mogą, a nie muszą potencjalnie wpłynąć na jego uprawnienia. Stanowisko strony, że obowiązek informowania występuje jedynie w przypadku wystąpienia okoliczności, które niewątpliwie mają wpływ na uprawnienia nie znajduje uzasadnienia w przepisach. Aby przyjąć wykładnie prezentowaną przez stronę przepis art. § 5 rozporządzenia wskazywałby o obowiązku informowania o każdej zmianie "mającej", a nie tylko "mogącej mieć" wpływ na uprawnienia. Na gruncie analizowanych przepisów administracyjnych regulujących zagadnienia związane prawem do równoważnika pieniężnego nie można wyciągnąć wniosku, że strona miała obowiązek poinformować o powyższym dopiero w sytuacji gdy była pewne, że nabyła spadek w odpowiedniej wysokości. Omawiane przepisy nie przewidują by spadkobierca musiał legitymować się dowodem na przeprowadzony dział spadku, czy nawet posiadać stwierdzenie nabycia spadku. Ustawodawca nie wymaga też, by osoba której cofa się uprawnienie do równoważnika stała się właścicielem określonego lokalu. Wystarczające jest posiadanie lokalu na dowolnej podstawie prawnej, nawet w ramach posiadania zależnego, co wynika z analizy § 1 rozporządzenia. Zawarte w § 6 pkt 4 stwierdzenie "uzyskał" również nie precyzuje charakteru prawa do lokalu, co sugeruje, że wystarczające jest prawo do zajmowania lokalu, który wszedł w skład majątku spadkowego. Taka regulacja wydaje się racjonalna, gdyż zapobiega sytuacjom, w których dany podmiot miałby zaspokojone potrzeby mieszkaniowe, faktycznie zajmował określony lokal, a jednocześnie korzystał z równoważnika pieniężnego, celowo nie doprowadzając do działu spadku. Należy bowiem mieć na uwadze, że przepisy Kodeksu cywilnego nie zakreślają terminu do ubiegania się nawet o stwierdzenie nabycia spadku. Z powyższych względów słusznie organ uznał, iż policjant miał obowiązek niezwłocznie po śmierci ojca poinformować o możliwości dziedziczenia ustawowego bądź z testamentu, przez złożenie stosownego oświadczenia mieszkaniowego, a rolą i obowiązkiem organów byłoby zbadanie ilu normom zaludnienia odpowiada udział w spadku. W niniejszej sprawie niespornym jest również, iż skarżący powyższego obowiązku nie wykonał, co uzasadniało w świetle § 7 pkt 1 rozporządzenia orzeczenie o zwrocie nienależnie pobranego świadczenia. Podsumowując wskazać należy, że od momentu otwarcia spadku skarżący nabył uprawnienie do lokalu mieszkalnego, a nie jak stara się sugerować od momentu w którym dowiedział się o testamencie. Z powyższych względów zarzut naruszenia § 7 pkt 1 rozporządzenia nie zasługiwał na uwzględnienie. Za niezasadny uznać należy również zarzut naruszenia art. 7 i 77 Kpa. Wbrew zarzutom skargi w niniejszej sprawie nie ulega wątpliwości, iż skarżący nie poinformował organu o śmierci ojca, oraz że uczynił to dopiero w terminie późniejszym. Natomiast okoliczność kiedy skarżący dowiedział się o testamencie, w świetle wyżej poczynionych wywodów, nie ma znaczenia w sprawie. Jak wskazano już wyżej w momencie otwarcia spadku skarżący nabył uprawnienie do lokalu. Sam fakt potwierdzenia powyższej okoliczności w późniejszym terminie nie ma wpływu na ocenę chwili nabycia. Policjant już o samej potencjalnej możliwości nabycia w drodze spadku nieruchomości winien poinformować organ, aby ten w prowadzonym postępowaniu mógł jednoznacznie ustalić czy doszło do nabycia lokalu odpowiadającego normom zaludnienia. Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 107 ust. 1 ustawy o Policji wskazać należy, iż w niniejszej sprawie nie doszło do przedawnienia roszczenia. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym istnieje rozbieżność w kwestii czy powyższy przepis znajduje zastosowanie do spraw zawartych w rozdziale 8 ustawy o Policji. W wyroku z dnia 20 listopada 2009 r. sygn. akt I OSK 98/09 Naczelny Sąd Administracyjny stanął na stanowisku, że skoro art. 107 ustawy o Policji zawarty został w rozdziale 9 tejże ustawy zatytułowanym "Uposażenie i inne świadczenia pieniężne policjantów", to nie dotyczy spraw z zakresu pomocy mieszkaniowej zawartych w rozdziale 8 ustawy "Mieszkania funkcjonariuszy Policji", a w konsekwencji nie dotyczy świadczeń i należności pieniężnych z tytułu równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego. Odmienne stanowisko zostało zaprezentowane przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 10 listopada 2015 r. sygn. akt I OSK 1294/14, gdzie stwierdzono: "przepis ten (art. 107 § 1 ustawy o Policji) zamieszczony został wprawdzie w rozdziale 9 "Uposażenie i inne świadczenia pieniężne policjantów", ale ma on zastosowanie do wszelkich świadczeń pieniężnych wynikających z ustawy. Przekonuje o tym jego literalna wykładnia. Po myśli tej regulacji: "roszczenia z tytułu prawa do uposażenia i innych świadczeń oraz należności pieniężnych ulegają przedawnieniu z upływem 3 lat od dnia, w którym roszczenie stało się wymagalne", a zatem jej zakres obejmuje "inne świadczenia" związane ze służbą w Policji, w tym także świadczenia wynikające z przepisów niezamieszczonych w rozdziale 9 ustawy o Policji. Na gruncie niniejszej sprawy powyższa rozbieżność nie ma znaczenia, ponieważ gdyby nawet przyjąć, że przepis art. 107 ustawy o Policji znajduje zastosowanie do spraw zawartych w rozdziale 8 ustawy o Policji, to i tak w niniejszej sprawie nie mamy do czynienia z przedawnieniem. Podkreślić należy, ze przepis art. 107 ust. 1 ustawy o Policji, wiąże rozpoczęcie biegu przedawnienia roszczenia od dnia, w którym świadczenie stało się wymagalne. Policyjna ustawa pragmatyczna nie definiuje pojęcia wymagalności. Przyjmuje się jednak, że jest to stan, w którym wierzyciel uzyskuje możność żądania zaspokojenia, a dłużnik zostaje obarczony obowiązkiem spełnienia świadczenia. W przypadku żądania przez organ Policji zwrotu nienależnie wypłaconego funkcjonariuszowi równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego wymagalność powstaje wówczas, gdy stosowanym aktem administracyjnym zostanie wyeliminowana z obrotu prawnego decyzją przyznająca przedmiotowe świadczenie. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy należy wskazać, iż decyzja Komendanta Powiatowego Policji w K. z dnia [...] grudnia 2016 r., nr [...] o cofnięciu uprawnienia do równoważnika za brak lokalu mieszkalnego, wobec jej niezaskarżenia, stała się ostateczna [...] grudnia 2016 r. Tym samym stwierdzić należy, iż organ uzyskał uprawnienie do żądania zwrotu nienależnie pobranego świadczenia dopiero od momentu, w którym decyzja o cofnięciu uprawnień stała się ostateczna. Zatem roszczenie organu Policji o zwrot nienależnie pobranego równoważnika pieniężnego stało się wymagalne od dnia [...] grudnia 2016 r. i niewątpliwi nie uległo przedawnieniu, bowiem nie upłynął jeszcze okres trzech lat, o którym mowa w art. 107 ust. 1 ustawy o Policji. Tym samym zarzut naruszenia art. 107 ust. 1 ustawy o Policji nie zasługiwał na uwzględnienie. Również za niezasadny Sąd uznał zarzut naruszenia art. 8 Kpa. Z zasady wyrażonej w powyższym przepisie wynika przede wszystkim wymóg praworządnego i sprawiedliwego prowadzenia postępowania i rozstrzygnięcia sprawy przez organ administracji publicznej. W niniejszej sprawie organ działał na podstawie przepisów prawa i na jej podstawie wydał zaskarżoną decyzję. W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 151 Ppsa skargę oddalił.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło