IV SA/Po 70/08

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu - Damian Mataczyński po rozpoznaniu w dniu 20 maja 2008r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi C.W. o wznowienie postępowania przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych postanawia przyznać skarżącemu prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka /-/D.Mataczyński Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w dniu 18 marca 2008r. odrzucił skargę C.W. o wznowienie postępowania przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych. Skarżący wraz z własną skargą kasacyjną (odrzuconą postanowieniem z dnia 13 maja 2008r.) wniósł o przyznanie prawa pomocy. Mając na uwadze fakt, iż powyższy wniosek złożony został z uchybieniem art. 252 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej ppsa), Sąd przesłał skarżącemu formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy i wezwał do jego wypełnienia i przesłania w terminie 7 dni. C.W. w odpowiedzi na powyższe wezwanie w zakreślonym przez Sąd terminie przesłał urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Z informacji zawartych we wniosku wynika, że wnioskodawca prowadzi gospodarstwo domowe wraz z żoną i synem a źródłem ich dochodów jest zasiłek pielęgnacyjny skarżącego, renta żony i wynagrodzenie za pracę syna, co daje łączną kwotę 1966zł. Dodatkowo skarżący czerpie dochody z dzierżawy nieruchomości rolnej o pow. 6,59 ha wynoszące 6 kwintali. Opisując swą sytuację finansową wnioskodawca oszacował również bieżące wydatki na łączną kwotę 1905 zł., z czego na lekarstwa i dojazdy na leczenie i badania (400 zł.), prąd (170 zł.) opał (300 zł.), podatek (15 zł.), wodę i wywóz śmieci (100 zł.), żywność (700 zł.), abonament i telefony (50 zł.), PKP i PKS (120 zł.) oraz inne wydatki (50 zł.). Na podstawie art. 245 § 1-3 ppsa prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie m.in. adwokata. Z kolei prawo pomocy z zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przesłanki regulujące przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej zawarte są w art. 246 §1 pkt 1 i 2 ppsa, zgodnie z którymi przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym następuje w przypadku gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z kolei prawo pomocy w zakresie częściowym Sąd przyznaje, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Prawo pomocy jest więc szczególną formą pomocy państwa przyznawanej osobom znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej uniemożliwiającej lub ograniczającej dostęp do sądu. Przy czym, chodzi o trudną sytuację materialną danej osoby lub rodziny, ale uwzględniającą także odniesienia obiektywne, tzn. sytuację na rynku pracy, poziom wynagrodzeń i świadczeń z tytułu ubezpieczenia społecznego oraz poziom życia większości rodzin. Co do zasady prawo pomocy nie powinno być więc udzielane osobom, które otrzymują stałe miesięczne dochody w wysokości przewyższającej kwotę przeznaczaną na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Sytuacja taka pozwala bowiem na przygotowanie się do wszczęcia akcji sądowej poprzez zaoszczędzenie odpowiednich środków na ten cel (por. M. Budachowska, Prawo pomocy w postępowaniu sądowo-administracyjnym, cz. II. Doradztwo Podatkowe 2005/9/51, Lex nr 49597). Zauważyć należy również, iż zgodnie z ogólną zasadą, strona która wniosła skargę do sądu powinna gromadzić środki finansowe na pokrycie kosztów związanych z postępowaniem sądowym. Dla uznania wniosku za uzasadniony decydujące znaczenie ma więc brak możliwości zgromadzenia środków finansowych w dłuższym okresie, o ile istniały podstawy do przewidywania tego wydatku. Potwierdza to orzecznictwo sądowe z którego wynika, że ubiegający się o zwolnienie od kosztów sądowych w każdym przypadku powinien poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdy poczynione w ten sposób oszczędności okazały się nie wystarczające – może zwrócić się o pomoc państwa (zob. postanowienie SN z dnia 24 września 1984r. II CZ 104/84). Obowiązek wykazania, iż nie jest w stanie zgromadzić odpowiednich środków na opłacenie kosztów koniecznych do prowadzenia postępowania przed sądem administracyjnym, w tym również w drodze oszczędności we własnych wydatkach spoczywa jednak na wnioskodawcy. Mając powyższe na uwadze, oceniając informacje przedłożone przez wnioskodawcę stwierdzić należy, że C.W. przy uwzględnieniu uzyskiwanych dochodów w kwocie 1966 zł. i średnich wydatków oszacowanych w wysokości 1905 zł. może zostać uznany za osobę, która nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów. Tym samym można uznać skarżącego za osobę spełniającą przesłanki do przyznania prawa pomocy w całości. Wobec powyższego, na podstawie art. 258 §1 i § 2 pkt 7 oraz art. 245 §1 - §3, art. 246 §1 pkt 1 i 2 ppsa, postanowiono jak w sentencji. /-/D.Mataczyński MZ