IV SA/Po 706/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Jarosz po rozpoznaniu w dniu 22 września 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o wstrzymanie wykonania postanowienia w sprawie ze skargi Wyższej Szkoły T. w P. na postanowienie Okręgowego Inspektora Pracy w Poznaniu z dnia [...] sierpnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie grzywny w celu przymuszenia postanawia: odmówić wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia. Pismem z dnia [...] sierpnia 2015 r. Wyższa Szkoła T. w P. (zwana dalej: skarżąca) wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na postanowienie Okręgowego Inspektora Pracy w Poznaniu z dnia [...] sierpnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie grzywny w celu przymuszenia. W skardze zawarła skarżąca wniosek o wydanie przez Sąd postanowienia o wstrzymaniu wykonania w całości zaskarżonego postanowienia oraz postanowień utrzymanych przez nie w mocy. W uzasadnieniu wniosku skarżąca wskazała, iż zdaje sobie sprawę, że postanowienie o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia do wykonania obowiązku co do zasady nie jest rozstrzygnięciem, którego wykonanie może spowodować trudne do odwrócenia skutki. Postanowienie tego rodzaju dotyczy świadczenia pieniężnego, które z reguły jest odwracalne, a w przypadku zaskarżenia go do sądu administracyjnego i ewentualnego uwzględnienia takiej skargi, pozostaje możliwość domagania się jego zwrotu. Skarżąca podniosła jednocześnie, że w orzecznictwie wyrażono również pogląd, że w konkretnych okolicznościach sprawy, może być jednak zasadne rozważenie wstrzymania wykonania postanowienia o nałożeniu grzywny w postępowaniu egzekucyjnym. Co więcej, że uzasadnieniem takiego wniosku może być sytuacja majątkowa składającego wniosek. Skarżąca wskazała, iż znajduje się obecnie w bardzo trudnej sytuacji finansowej. Kłopoty te nie są zawinione przez skarżącą - do trudnej sytuacji finansowej doprowadziły ją po części niż demograficzny i trudna sytuacja na rynku usług edukacyjnych, a po części nierzetelne działanie pracowników, wobec których toczy się obecnie postępowanie cywilne. Niewydanie przez sąd postanowienia o wstrzymaniu wykonania postanowienia o nałożenia grzywny w celu przymuszenia może zatem doprowadzić do nieodwracalnego skutku w postaci likwidacji skarżącej i w efekcie utratę miejsc pracy przez wiele osób. Co więcej prowadzenie egzekucji administracyjnej w sytuacji poważnych kłopotów finansowych skarżącej, prowadzi – w jej ocenie – do absurdalnej sytuacji, w której blokowane są środki, które mogłyby być przeznaczone na regulacje zadłużenia wobec pracowników. To z kolei doprowadzi do narastania zadłużenia skarżącej wobec pracowników i w efekcie nakładania przez organy państwowej inspekcji pracy kolejnych grzywien w celu przymuszenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 61 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., zwanej dalej: Ppsa) wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Natomiast w myśl art. 61 § 3 tej ustawy, po przekazaniu sądowi skargi, sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, jeśli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Dotyczy to także aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy. W okolicznościach niniejszej sprawy wskazać należy, że jak podnosi się w orzecznictwie (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 sierpnia 2014 r., sygn. akt II FSK 2247/14, LEX nr 1492887) przymusowa realizacja zobowiązań w drodze egzekucji ze swej istoty jest dolegliwa i powoduje obciążenie w sferze majątkowej zobowiązanego, lecz wywieranie skutków finansowych dla strony jest normalną konsekwencją egzekucji administracyjnej. Instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia nie służy zabezpieczeniu strony przed jakimikolwiek skutkami egzekucji, ale jedynie przed takimi, których ewentualne wygranie sporu sądowego by nie naprawiło. Sąd nie jest zobowiązany z urzędu ustalać, czy wynikająca z decyzji (postanowienia) kwota jest wartością, której utrata stanowi znaczną szkodę, a także jej wyegzekwowanie prowadzić mogłoby do pogorszenia sytuacji majątkowej skarżącego. Aby możliwym było podjęcie rozstrzygnięcia, którego domaga się wnioskodawca, to on musi uprawdopodobnić okoliczności mieszczące się w granicach danych przesłanek. Przedmiotowy wniosek według Sądu nie wskazywał niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, a jedynie ogólnikowo określone obawy skarżącej. Jednocześnie podkreślenia wymaga (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 kwietnia 2008 r., sygn. akt I FZ 156/08, LEX nr 480294), że konieczne jest wykazanie szczegółowych przyczyn uzasadniających możliwość nastąpienia sytuacji, która spowoduje zajście choćby jednej z przesłanek wymienionych w art. 61 § 3 Ppsa. Faktu zaś egzekwowania obowiązku pieniężnego wynikającego z ostatecznej decyzji, nawet przy istnieniu trudnej sytuacji materialnej strony, nie można utożsamiać z niebezpieczeństwem wyrządzenia znacznej szkody, czy spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Za nieuzasadnione uznać trzeba stanowisko, iż jakikolwiek uszczerbek w majątku, w tym także wynikający z obowiązku uiszczenia grzywny, winien stanowić przesłankę dla uwzględnienia wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności (tak: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 listopada 2008 r., sygn. akt I OZ 834/08, dostępny na stronie: orzeczenia.nsa.gov.pl). Instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji nie służy zabezpieczeniu strony przed jakimikolwiek skutkami egzekucji, lecz jedynie przed takimi, których ewentualne wygranie sporu sądowego by nie naprawiło (tak: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 1 października 2014 r., sygn. akt II FZ 1380/14, LEX nr 1510345). Uszczuplenie stanu finansowego nie jest wystarczającą przesłanką wstrzymania wykonania ostatecznej decyzji administracyjnej (patrz: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 września 2014 r. sygn. akt I OZ 737/14, dostępny na stronie: orzeczenia.nsa.gov.pl). Sąd pierwszej instancji podziela również stanowisko organu, który w odpowiedzi na skargę wskazał, iż grzywna w celu przymuszenia nałożona postanowieniem nr rej. [...], wyniosła [...] zł. Organ egzekucyjny (inspektor pracy) wyznaczył grzywnę w takiej wysokości, aby wykonanie egzekwowanego nakazu było dla zobowiązanego bardziej opłacalne, niż zapłacenie grzywny w celu przymuszenia. Jeżeli bowiem egzekwowana decyzja nakładała na zobowiązaną obowiązek niezwłocznego wypłacenia wskazanym w decyzji pracownikom należnych świadczeń ze stosunku pracy w łącznej kwocie [...] zł, z czego do wypłaty pozostała łącznie kwota [...] zł, a grzywna została ustalona w wysokości [...] zł to oczywistym jest, że wykonanie egzekwowanego nakazu byłoby dla zobowiązanego bardziej opłacalne, niż zapłacenie grzywny w celu przymuszenia. Zobowiązany może zatem uwolnić się od zapłacenia grzywny, wykonując ciążący na nim obowiązek. W tym stanie rzeczy Sąd, działając na podstawie art. 61 § 3 i 5 Ppsa, orzekł jak w sentencji postanowienia.