IV SA/Po 706/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Grossmann Sędzia WSA Józef Maleszewski asesor sąd. WSA Jacek Rejman (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Monika Zaporowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 listopada 2025 r. sprawy ze skargi K. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 5 czerwca 2025 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę w całości Decyzją z dnia 5 czerwca 2025 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej również: Kolegium; organ II instancji; organ odwoławczy), w wyniku rozpatrzenia odwołania K. Z. (dalej również: wnioskodawca; skarżący; strona), na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024 r., poz. 572) - dalej: k.p.a., utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Gminy [...] z dnia 30 kwietnia 2025 r. nr [...], wydaną w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego. Decyzje te zostały wydane w następujących okolicznościach sprawy. Decyzją z dnia 30 kwietnia 2025 r. Burmistrz Gminy [...], po rozpatrzeniu wniosku z dnia 11 kwietnia 2025 r. potwierdzonego w czasie wywiadu środowiskowego z dnia 22 kwietnia 2025 r., odmówił K. Z. przyznania świadczenia z pomocy społecznej w formie zasiłku celowego z przeznaczeniem na pokrycie kosztów: zakupu okularów - [...] zł, alimentów, zakupu paliwa - [...] zł, zakupu kopert - [...] zł; zakupu artykułów ogrodniczych - [...] zł; zakupu tonera - [...] zł; zakupu artykułów biurowych i papieru - [...] zł; energii elektrycznej - [...] zł. Decyzja ta została wydana na podstawie art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 1, 3 i 4, art. 7 pkt 5 i 6, art. 8 ust. 1 pkt 1, art. 14, art. 17 ust. 1 pkt 5, art. 41 pkt 1 oraz art. 106 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2024 r., poz. 1283 [aktualnie: Dz.U. z 2025 r., poz. 1214] ze zm.) - dalej: u.p.s., jak też na podstawie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 lipca 2021 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz.U. z 2024 r., poz. 1044). Burmistrz jako podstawę odmowy przyznania oczekiwanego wsparcia finansowego wskazał brak podstaw do uznania, że zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek warunkujący przyznanie przedmiotowego świadczenia. W odwołaniu od powyższej decyzji wnioskodawca domagał się jej uchylenia. K. Z. opisał swoją trudną sytuację finansową i życiową oraz przedstawił stanowisko co od niedostatecznego poziomu dotychczas przyznawanej mu pomocy. Opisał także nieprawidłowości w działaniu organów w jego sprawie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, motywując swoje rozstrzygnięcie, w uzasadnieniu decyzji z dnia 5 czerwca 2025 r. wyjaśniło, że organ I instancji po rozpatrzeniu wniosku skarżącego z dnia 11 kwietnia 2025 r. odmówił przyznania świadczenia z pomocy społecznej w formie zasiłku celowego z przeznaczeniem na pokrycie kosztów: zakupu okularów - [...] zł, alimentów, zakupu paliwa - [...] zł, zakupu kopert - [...] zł; zakupu artykułów ogrodniczych - [...] zł; zakupu tonera - [...] zł; zakupu artykułów biurowych i papieru - [...] zł; energii elektrycznej - [...] zł. Kolegium zauważyło, że rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy, a potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeśli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Organ II instancji wskazał na to, że 22 kwietnia 2025 r. przeprowadzono wywiad środowiskowy, w trakcie którego ustalono, że sytuacja osobista, dochodowa i zdrowotna wnioskodawcy od ostatnio sporządzonego wywiadu środowiskowego nie uległa zmianie; strona zamieszkuje nadal w domu jednorodzinnym swojego brata W. Z., na które to zamieszkiwanie, jak podaje, posiada umowę najmu, jednakże nie reguluje opłaty za czynsz z uwagi na trudną sytuację finansową; skarżący oznajmił, że choruje na dnę moczanową, niewydolność nerek, ciężkie uszkodzenie serca, cukrzycę, ma problemy ze wzrokiem i wycieki płynu stawowego. Organ odwoławczy zauważył, że K. Z. jest objęty pomocą usługową z Ośrodka Pomocy Społecznej w [...]; legitymuje się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności z dnia 11 listopada 2023 r., wydanym przez PZON w [...] na okres do 30 listopada 2025 r.; otrzymuje zasiłek stały w wysokości [...] zł miesięcznie. Kolegium stwierdziło, że dochód skarżącego w marcu 2025 r. wyniósł [...] zł, gdyż zasiłek stały stanowi jego jedyne źródło dochodu; miesięczny dochód wnioskodawcy przekracza kryterium dochodowe dla osoby samotnie gospodarującej i dlatego strona nie kwalifikuje się do pomocy w formie zasiłku celowego na podstawie art. 39 ust. 1 i 2 u.p.s. W następnej kolejności organ II instancji wyjaśnił, że z uwagi na przekroczenie kryterium dochodowego rozważona została możliwość przyznania świadczenia w formie specjalnego zasiłku celowego z art. 41 ust. 1 u.p.s. Kolegium, odwołując się do stanowiska orzecznictwa, wyjaśniło, że zasiłek celowy przyznawany jest w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, zaś niezbędna potrzeba to taka, bez zaspokojenia której osoba nie może egzystować; to potrzeba związana z codziennym funkcjonowaniem każdego człowieka i niezbędna do normalnej, godnej egzystencji na poziomie elementarnym. Organ odwoławczy zauważył, że w trakcie wywiadu środowiskowego skarżący zwrócił się z prośbą o przyznanie pomocy z przeznaczeniem na pokrycie kosztów zakupu okularów i w tym zakresie wyjaśnił, że decyzją z dnia 7 kwietnia 2025 r. nr [...], [...] przyznano stronie pomoc z przeznaczeniem na częściowe pokrycie kosztów zakupu okularów w wysokości [...] zł. Kolegium podniosło, że skarżący dysponuje własnym dochodem, nie ponosi wydatków związanych z utrzymaniem mieszkania, w związku z czym, wykorzystując własne zasoby, ma możliwość częściowego sfinansowania zakupu okularów. Stąd też uznał, że wniosek w tym zakresie nie zasługuje na uwzględnienie. W odniesieniu do wystąpienia o pomoc finansową na zakup artykułów ogrodniczych, organ II instancji zauważył, że do wniosku dołączono specyfikację sprzedaży z dnia 19 kwietnia 2025 r. na kwotę [...]zł, a zakup ten nie stanowi niezbędnej potrzeby bytowej. Następnie organ wskazał na to, że skarżący dołączył także do wniosku paragon za zakup artykułów biurowych i papieru na kwotę [...]zł oraz fakturę z dnia 18 kwietnia 2025 r. za zakup tonera na kwotę [...]zł. Według organu powyższe potrzeby nie stanowią niezbędnych potrzeb życiowych, a ponadto zostały one już zaspokojone przez wnioskodawcę, gdyż przedmioty te zakupione zostały z własnych środków finansowych. Kolegium wyjaśniło również, że skarżący przedstawił faktury i paragony fiskalne za zakup paliwa, uzasadniając tę potrzebę tym, że z uwagi na zły stan zdrowia konieczne jest poruszanie się samochodem. W odniesieniu do tego żądania organ odwoławczy wskazał na to, że wnioskodawca ma przyznane usługi opiekuńcze i większość czynności wykonuje opiekunka. Zaznaczył również, że zakup paliwa nie stanowi niezbędnej potrzeby życiowej. Dodał, że strona wystąpiła także o uregulowanie alimentów zasądzonych na rzecz dzieci. Poza tym wnioskodawca dołączył do wniosku o pomoc finansową przedsądowe wezwanie do zapłaty za energię elektryczną i usługę dystrybucji z dnia 27 marca 2025 r. w łącznej kwocie [...]zł. W tym względzie Kolegium podniosło, że organ I instancji odmówił przyznania pomocy na ten cel, uznając, że należność ta jest bardzo wysoka, a skarżący winien podjąć wszelkie działania w kierunku wyjaśnienia tak znacznego zużycia energii - i co za tym idzie, kosztów rozliczenia przedłożonej faktury. Organ II instancji zwrócił uwagę na art. 2 ust. 1 u.p.s., który zawiera jedną z fundamentalnych zasad pomocy społecznej, tj. zasadę pomocniczości (subsydiarności). Treść tej zasady kształtowana przez prawne uregulowania, odwołuje się do samodzielności obywateli i zgodnie z tą zasadą państwo nie może ograniczać inicjatywy obywateli, wyręczać ich, pozbawiać możliwości wyboru ani przejmować za nich odpowiedzialności. Zasada subsydiarności wyraża spoczywającą na jednostce powinność pełnego wykorzystania własnych zasobów, możliwości oraz uprawnień w celu pokonania trudnej sytuacji życiowej. Kolegium dodało, że celem pomocy społecznej jest wspieranie osób w przezwyciężaniu trudnych sytuacji życiowych, nie zaś ich trwałe wyręczanie w zaspokajaniu potrzeb bytowych. Organy pomocy społecznej nie wyręczają obywatela z obowiązku utrzymywania się w trudnej życiowo sytuacji, ale wymagają od niego aktywności w pokonywaniu niepomyślności życiowych. Są zobowiązane jedynie do współuczestnictwa w podejmowanych samodzielnie przez potrzebującego środkach zaradczych. Pomoc przyznawana na podstawie przepisów ustawy o pomocy społecznej – bez względu na jej rodzaj – ma charakter jedynie przejściowy czasowy i zakłada wykształcenie odpowiednich postaw u osób z niej korzystających w celu pokonania życiowych trudności. Nie ma ona w żadnym wypadku zamieniać się w stale i jedyne źródło utrzymania dla osób o nią występujących. Następnie Kolegium wyjaśniło, że warunkiem otrzymania specjalnego zasiłku celowego jest nie tylko wykazanie konieczności zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, ale też zaistnienie "szczególnie uzasadnionego przypadku". Wprowadzenie przez ustawodawcę tej przesłanki związane jest z tym, że świadczenie to może zostać przyznane w sytuacji, gdy wnioskodawca przekracza kryterium dochodowe. Ustawodawca nie zdefiniował tego, co należy rozumieć pod pojęciem "szczególnie uzasadnionego przypadku". Dlatego też wymaga ono odniesienia do każdego indywidulanego przypadku, zaś o uprawnieniu do świadczenia z art. 41 u.p.s. nie decyduje dochód strony, lecz sytuacja życiowa, w której się ona znalazła. Organ podkreślił, że z tej formy pomocy społecznej nie można wyprowadzać wniosku, że przyznanie tego rodzaju zasiłku jest obowiązkiem organu, tak jak czyni się to w odniesieniu do osób spełniających kryteria dochodowe. Przyznanie bądź odmowa przyznania specjalnego zasiłku celowego uzależniona jest nie tylko od tego, w jakim stopniu podstawowe potrzeby wnioskodawcy mogą zostać zaspokojone z jego własnych środków, ale przede wszystkim od wystąpienia szczególnych okoliczności, w związku z którymi konieczne jest udzielenie wsparcia pomimo przekroczenia kryterium dochodowego. Musi to być zatem przypadek na tyle charakterystyczny i odbiegający od sytuacji innych osób znajdujących się w trudnym położeniu, że uzasadnia przyznanie pomocy z uwagi na nadzwyczajność zdarzenia, które wystąpiło i jest na tyle dotkliwe w skutkach, że dana osoba sobie z nim nie poradzi, nawet przy uwzględnieniu możliwości ludzkiej zapobiegliwości. Ponadto zauważył, że, rozpoznając wniosek o przyznanie zasiłku, właściwy organ musi mieć na względzie nie tylko interes wnioskodawcy, lecz także interesy innych osób będących w trudnej sytuacji materialnej, a korzystających z pomocy społecznej. Organ musi uwzględniać fakt, że posiadane ograniczone środki finansowe, jakimi dysponuje, powinny zostać rozdysponowane w sposób budzący zaufanie do państwa, czyli z jednej strony trafić do jak największej liczby osób potrzebujących, a z drugiej - do tych najbardziej potrzebujących. Organy są niewątpliwie upoważnione do limitowania wysokości przyznawanych świadczeń z uwagi na ograniczone fundusze, a posiadane środki finansowe muszą rozdzielać pomiędzy stale rosnącą liczbę osób występujących o wsparcie. warunkiem otrzymania specjalnego zasiłku celowego jest nie tylko wykazanie konieczności zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, ale też zaistnienie "szczególnie uzasadnionego przypadku". Wprowadzenie przez ustawodawcę tej przesłanki związane jest z tym, że świadczenie to może zostać przyznane w sytuacji, gdy wnioskodawca przekracza kryterium dochodowe. Ustawodawca nie zdefiniował tego, co należy rozumieć pod pojęciem "szczególnie uzasadnionego przypadku". Dlatego też wymaga ono odniesienia do każdego indywidulanego przypadku, zaś o uprawnieniu do świadczenia z art. 41 u.p.s. nie decyduje dochód strony, lecz sytuacja życiowa, w której się ona znalazła. Organ podkreślił, że z tej formy pomocy społecznej nie można wyprowadzać wniosku, że przyznanie tego rodzaju zasiłku jest obowiązkiem organu, tak jak czyni się to w odniesieniu do osób spełniających kryteria dochodowe. Przyznanie bądź odmowa przyznania specjalnego zasiłku celowego uzależniona jest nie tylko od tego, w jakim stopniu podstawowe potrzeby wnioskodawcy mogą zostać zaspokojone z jego własnych środków, ale przede wszystkim od wystąpienia szczególnych okoliczności, w związku z którymi konieczne jest udzielenie wsparcia pomimo przekroczenia kryterium dochodowego. Musi to być zatem przypadek na tyle charakterystyczny i odbiegający od sytuacji innych osób znajdujących się w trudnym położeniu, że uzasadnia przyznanie pomocy z uwagi na nadzwyczajność zdarzenia, które wystąpiło i jest na tyle dotkliwe w skutkach, że dana osoba sobie z nim nie poradzi, nawet przy uwzględnieniu możliwości ludzkiej zapobiegliwości. Ponadto zauważył, że, rozpoznając wniosek o przyznanie zasiłku, właściwy organ musi mieć na względzie nie tylko interes wnioskodawcy, lecz także interesy innych osób będących w trudnej sytuacji materialnej, a korzystających z pomocy społecznej. Organ musi uwzględniać fakt, że posiadane ograniczone środki finansowe, jakimi dysponuje, powinny zostać rozdysponowane w sposób budzący zaufanie do państwa, czyli z jednej strony trafić do jak największej liczby osób potrzebujących, a z drugiej - do tych najbardziej potrzebujących. Organy są niewątpliwie upoważnione do limitowania wysokości przyznawanych świadczeń z uwagi na ograniczone fundusze, a posiadane środki finansowe muszą rozdzielać pomiędzy stale rosnącą liczbę osób występujących o wsparcie. W ocenie Kolegium, mając na uwadze okoliczności niniejszej sprawy, należało stwierdzić, że organ I instancji prawidło odmówił przyznania wnioskodawcy tej pomocy finansowej. Ponadto, odnosząc się do treści odwołania, Kolegium wyjaśniło, że K. Z. wystąpił o przeprowadzenie przez organ odwoławczy rozprawy, jednakże zasadą jest że samorządowe kolegium odwoławcze rozstrzyga sprawę na posiedzeniach niejawnych, a tym samym strony postępowania w nich nie uczestniczą, zaś organ nie ma obowiązku informowania stron o terminie takiego posiedzenia. W ocenie Kolegium zasady prowadzenia postępowania administracyjnego nie zostały naruszone przez organ I instancji, który podjął działania zmierzające do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy (art. 7 k.p.a.), wyczerpująco zebrał i rozpatrzył cały materiał dowodowy na podstawie art. 77 § 1 k.p.a. oraz dokonał oceny, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 k.p.a.). W skardze na decyzję organu II instancji K. Z. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przyznanie pełnomocnika z urzędu. Podniósł, że pomoc nie została mu przyznana, pomimo że jego potrzeby nie zostały zakwestionowane. W uzasadnieniu skarżący wskazał m.in., że przyczyną jego trudnego położenia życiowego jest sytuacja zdrowotna i materialna, która jest znana Ośrodkowi Pomocy Społecznej w [...], który jednakże nie udziela mu odpowiedniego, niezbędnego wsparcia finansowego. Kolegium w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji. Ustanowiony w ramach prawa pomocy pełnomocnik skarżącego (adwokat) na rozprawie w dniu 13 listopada 2025 r. oświadczył, że popiera skargę. Ponadto wskazał na zbyt wąską interpretację przez organy pojęcia niezbędnych potrzeb życiowych. Zauważył, że można się spierać, czy wszystkie potrzeby wskazane przez wnioskodawcę stanowią tego rodzaju potrzeby, ale nie zgadza się ze stanowiskiem organu co do interpretacji art. 41 u.p.s., gdyż jest to wykładnia zbyt wąska i nieuzasadniona w świetle tego przepisu. Prowadzi do uznania, że praktycznie niezbędne potrzeby życiowe to tylko żywność i woda. Ponadto podniósł, że w toku postępowania były formułowane przez stronę, wprawdzie nieporadnie, wnioski dowodowe z dokumentacji wcześniejszej, dlatego organ powinien był w tej sprawie rozważyć przeprowadzenie dowodów z urzędu, a nie tylko poprzestać na danych zawartych w przeprowadzonym wywiadzie środowiskowym. Pełnomocnik zwrócił również uwagę na prezentowane w orzecznictwie odmienne, szersze rozumienie potrzeb bytowych. Podniósł, że takie potrzeby należy oceniać w okolicznościach każdej konkretnej sprawy. Ograniczone zasoby finansowe są argumentem, który może być podnoszony przy odmowie udzielenia wsparcia, ale interes publiczny nie ma prymatu nad interesem prywatnym. Na poparcie swoich twierdzeń pełnomocnik przywołał wyrok o sygn. akt II SA/Go 593/24. Na pytanie Sądu pełnomocnik oświadczył, nie składa wniosku o zwrot kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu, która nie została opłacona nawet w części. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935) - dalej: p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy (wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu), nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. W wyniku przeprowadzenia tak rozumianej kontroli Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem kontroli sądowej w niniejszej sprawie była decyzja Kolegium utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji, którą odmówiono K. Z. przyznania świadczenia z pomocy społecznej w formie zasiłku celowego z przeznaczeniem na pokrycie kosztów: zakupu okularów - [...] zł, alimentów, zakupu paliwa - [...] zł, zakupu kopert - [...] zł; zakupu artykułów ogrodniczych - [...] zł; zakupu tonera - [...] zł; zakupu artykułów biurowych i papieru - [...] zł; energii elektrycznej - [...] zł. Sytuację skarżącego rozpatrzono na gruncie przepisów dotyczących zasiłku (art. 39 u.p.s.) i specjalnego zasiłku celowego (art. 41 u.p.s.). Według zasady z art. 8 ust. 1 u.p.s., prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, z zastrzeżeniem art. 40, art. 41, art. 53a i art. 91, przysługuje: 1) osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 1010 zł, zwanej dalej "kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej", 2) osobie w rodzinie, w której dochód na osobę nie przekracza kwoty 823 zł, zwanej dalej "kryterium dochodowym na osobę w rodzinie", 3) rodzinie, której dochód nie przekracza sumy kwot kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, zwanej dalej "kryterium dochodowym rodziny" - przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednego z powodów wymienionych w art. 7 pkt 2-15 lub innych okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy społecznej. Ustawa ta w art. 7, wśród przyczyn udzielania pomocy społecznej wskazuje m.in.: niepełnosprawność (pkt 5), długotrwałą lub ciężką chorobę (pkt 6), zdarzenie losowe i sytuację kryzysową (pkt 14). Zgodnie z art. 39 u.p.s., w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy (ust. 1). Zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków, środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego, wyrobów medycznych i leczenia, ogrzewania, w tym opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu (ust. 2). Według art. 40 u.p.s. zasiłek celowy może być m.in. przyznany również osobie albo rodzinie, które poniosły straty w wyniku zdarzenia losowego (ust. 1). Zasiłek celowy, o którym mowa w ust. 1 i 2, może być przyznany niezależnie od dochodu i może nie podlegać zwrotowi (ust. 3). Natomiast art. 41 u.p.s. stanowi, że w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany: 1) specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi; 2) zasiłek okresowy, zasiłek celowy lub pomoc rzeczowa, pod warunkiem zwrotu części lub całości kwoty zasiłku lub wydatków na pomoc rzeczową. Z miejsca też należy zauważyć, że wobec prawidłowo ustalonej wysokości dochodu w gospodarstwie domowym skarżącego w miesiącu poprzedzającym wystąpienie z wnioskiem o pomoc, tj. za marzec 2025 r., wynoszącego [...] zł (kwota zasiłku stałego), kryterium dochodowe z art. 8 ust. 1 pkt 2 u.p.s. (1010 zł), uprawniające do ubiegania się o świadczenia pieniężne z pomocy społecznej, zostało przekroczone. Przy czym, zgodnie z art. 8 ust. 3 u.p.s. za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, z pomniejszeniami z tytułów wskazanych w tym przepisie. W związku z tym nie było podstaw do rozpatrzenia wniosku na podstawie art. 39 u.p.s. Natomiast sprawę należało przeanalizować pod kątem możliwości przyznania specjalnego zasiłku celowego na podstawie art. 41 u.p.s. Wobec powyższego trzeba wyjaśnić, że decyzje wydawane na podstawie art. 41 u.p.s. mają charakter uznaniowy. Oznacza to, że nawet po dokonaniu ustalenia, że strona spełnia przesłanki normatywne, od zaistnienia których uzależniona jest możliwość zastosowania wsparcia z art. 41 u.p.s., organ nie ma obowiązku orzekać zgodnie z wnioskiem strony. Zatem nawet trudna sytuacja bytowa osoby czy rodziny występującej o tę formę wsparcia nie jest jeszcze równoznaczne ze szczególnie uzasadnionym przypadkiem, o którym mowa w tym przepisie. Stąd też, jeżeli organy przeprowadzą prawidłowo postępowanie wyjaśniające i uargumentują w sposób przekonujący swoją decyzję wydaną w granicach przysługującego im uznania, to sąd administracyjny nie ma podstaw do zakwestionowania takiej decyzji i oceny jej słuszności (patrz np. wyroki NSA z dnia 21 lipca 2020 r. sygn. akt I OSK 3349/19 i 18 stycznia 2023 r. sygn. akt I OSK 503/22, dostępne jw.). W przypadku decyzji uznaniowych sądowa kontrola ogranicza się do tego, czy organ administracji w sposób prawidłowy przeprowadził postępowanie dowodowe i czy wyjaśnił wszystkie okoliczności sprawy, tak aby mógł podjąć rozstrzygnięcie. W przypadku tego typu decyzji poza kontrolą pozostaje już sam proces wyboru następstwa prawnego, czyli podjęcie konkretnego rozstrzygnięcia (patrz: wyrok NSA z dnia 24 kwietnia 2020 r. sygn. akt I OSK 1140/19, dostępny w Internecie: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Odnosząc powyższe uwagi do zakwestionowanych decyzji, Sąd wyjaśnia, że nie dopatrzył się w tej sprawie naruszenia granic uznania administracyjnego po stronie organów pomocowych, które w wyniku oceny sytuacji wnioskodawcy nie stwierdziły, żeby w związku ze zgłoszoną potrzebą wystąpił "przypadek szczególnie uzasadniony" w rozumieniu art. 41 u.p.s. Stanowisko organów w tym zakresie okazało się zasadne, gdyż ustalenia faktyczne i rozważania prawne wskazują na dostateczne wyjaśnienie sprawy. Zdaniem Sądu, w sprawie zaszły warunki, które umożliwiały jej prawidłowe rozstrzygnięcie w granicach uznania administracyjnego. Z poczynionych w trakcie postępowania ustaleń organów wynika, że skarżący prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, zamieszkuje w domu jednorodzinnym swojego brata. Utrzymuje się z zasiłku stałego w kwocie [...]zł, choruje przewlekle, jest zgłoszony do ubezpieczenia zdrowotnego, legitymuje się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności. Jak wynika z treści powołanego art. 39 ust. 1 u.p.s. ustawodawca użył w konstrukcji tego przepisu pojęcia niedookreślonego "niezbędna potrzeba bytowa", które jest powtórzeniem regulacji zawartej w art. 3 ust. 1 u.p.s., zgodnie z którym, pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka. Przepis ten wskazuje jako cel pomocy społecznej zaspakajanie niezbędnych potrzeb życiowych, stanowiąc dodatkowo w art. 3 ust. 3, że rodzaj forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy. Przez niezbędną potrzebę bytową należy rozumieć potrzebę usprawiedliwioną ze względu na zachowanie życia, zdrowia, a także odgrywania ról społecznych, możliwości zarobkowania i pełnienia funkcji członka rodziny. Jest to potrzeba uzasadniona podstawowym katalogiem dóbr zasługujących na ochronę, z założenia konsumująca się jednorazowo, której zadość czyni zaspokojenie jej w minimalnym standardzie (por. wyrok NSA z dnia 28 października 2024 r. sygn. akt I OSK 3020/23, dostępny jw.). Jak wskazuje się w literaturze, pomoc społeczna zaspokaja jedynie potrzeby bieżące, nie jest instytucją odszkodowawczą ani refundującą poniesione wcześniej wydatki, nie spłaca również zaległych zobowiązań. Wiele interesujących spostrzeżeń w tej kwestii wynika z orzecznictwa. I tak za niezbędną potrzebę bytową nie zostały uznane spłata zaciągniętego kredytu ani sfinansowanie udziału adwokata jako pełnomocnika przed sądem. W innych orzeczeniach NSA stwierdził, że konieczność pokrycia zaległości w opłatach za mieszkanie nie mieści się w pojęciu niezbędnej potrzeby bytowej. Podobnie należy potraktować konieczność spłacenia długu, zakup biletu miesięcznego, uiszczenie opłaty paszportowej, zaspokojenie potrzeb zwierząt domowych, wydatki na naprawę obuwia, dodatki krawieckie, opłaty za radio i telewizję, zakup przyborów biurowych, prasy, książki, biletu do kina, zniczy i kwiatów, wynajęcie firmy ochroniarskiej, zapłatę podatku od nieruchomości (patrz: I. Sierpowska, Pomoc społeczna. Komentarz, wyd. VI, WKP 2023). Podzielając powyższe poglądy, Sąd zarazem aprobuje kwalifikację przez organy obu instancji potrzeb zgłoszonych przez skarżącego i objętych zaskarżoną decyzją, jako takich, które w uwarunkowaniach tej konkretnej sprawy zasadniczo nie mieszczą się w ramach pojęcia "niezbędnej potrzeby bytowej". Zarazem Sąd nie zgodził się z zarzutem pełnomocnika strony, który wskazał na zbyt wąską interpretację przez organ pojęcia niezbędnych potrzeb życiowych na gruncie art. 41 u.p.s. W szczególności zaś Sąd nie mógł podzielić kategorycznego stwierdzenia pełnomocnika strony, że według wykładni organu niezbędne potrzeby życiowe to praktycznie tylko żywność i woda. Pełnomocnik zasadnie podniósł, że takie potrzeby należy oceniać w okolicznościach każdej konkretnej sprawy, jednakże według Sądu w realiach niniejszej sprawy tak właśnie się stało. Przy tym, ustalenia faktyczne zostały prawidłowo w tej sprawie poczynione. Z akt sprawy wynika także, że organy dokonały niezbędnych ustaleń dotyczących sytuacji osobistej (w tym zdrowotnej) i materialnej skarżącego. Nie było potrzeby przeprowadzania innych dowodów. Wywiad środowiskowy (aktualizacja) pozwolił na odpowiednie ustalenia – względnie potwierdzenie znanego już organowi stanu – co do sytuacji życiowej, osobistej i materialnej skarżącego. Na potrzeby związane z zakupem okularów skarżący uzyskał wcześniej pomoc decyzją z dnia 7 kwietnia 2025 r. nr [...], [...], którą przyznano stronie pomoc z przeznaczeniem na częściowe pokrycie kosztów zakupu okularów w wysokości [...] zł. W istocie skarżący był w stanie zaspokoić tę potrzebę (koszty w kwocie [...]zł) również z udziałem środków własnych. Wniosek w tym zakresie, mimo że dotyczył niezbędnej potrzeby bytowej, nie zasługiwał zatem na uwzględnienie. W zakresie pomocy finansowej na zakup artykułów ogrodniczych (specyfikacja sprzedaży z dnia 19 kwietnia 2025 r. na kwotę [...]zł), jak też na zakup artykułów biurowych i papieru (paragon na kwotę [...]zł) oraz na zakup tonera (faktura z dnia 18 kwietnia 2025 r. na kwotę [...]zł), organy zasadnie stwierdziły, że powyższe potrzeby nie stanowią niezbędnych potrzeb życiowych, a ponadto zostały one już zaspokojone przez wnioskodawcę, gdyż przedmioty te zakupione zostały z własnych środków finansowych. Również kwestie pokrycia kosztów zakupionego paliwa (skarżący przedstawił faktury i paragony fiskalne), zostały należycie wyjaśnione, ze wskazaniem, że wnioskodawca ma przyznane usługi opiekuńcze i większość czynności wykonuje opiekunka. W takich warunkach organy zasadnie uznały, że zakup paliwa nie stanowi niezbędnej potrzeby życiowej. Nie jest również taką niezbędną potrzebą konieczność spłaty zadłużenia (według wezwania do zapłaty za energię elektryczną i usługę dystrybucji z dnia 27 marca 2025 r. w łącznej kwocie [...]zł). To samo należy odnieść do kwestii alimentów. Brak jest podstaw do przerzucania na organy pomocowe obowiązku zapłaty alimentów na rzecz uprawnionych, a do tego sprowadzałoby się udzielenie wnioskodawcy pomocy na ten cel. Ponadto, spłaty należności alimentacyjnych nie sposób zakwalifikować do niezbędnych potrzeb bytowych. Nie można przy tym pominąć, że rozstrzygnięcie w przedmiocie przyznania zasiłku celowego podejmowane jest przez organy w ramach uznania administracyjnego. Obejmuje ono prawo organu do oceny hierarchii zgłaszanych potrzeb, które należy ustalać w kontekście ogólnej liczby osób ubiegających się o pomoc oraz zgłoszonych przez nich żądań, a także wysokości środków finansowych przeznaczonych na świadczenia z zakresu pomocy społecznej. Sam fakt spełnienia ustawowych kryteriów nie oznacza automatycznego przyznania osobie zainteresowanej zasiłku celowego i to w wysokości zgodnej z jej oczekiwaniami (por. wyroki NSA z dnia 15 kwietnia 2010 r. sygn. akt I OSK 1724/09, 17 lutego 2012 r. sygn. akt I OSK 1740/11 oraz 21 października 2020 r. sygn. akt I OSK 1033/20 - dostępne jw.). Dodatkowo trzeba zauważyć, że pomoc społeczna, w tym również przyznanie zasiłku celowego, ma charakter subsydiarny, uzupełniający, a więc taki, który ze swej istoty nie zaspokaja całkowicie potrzeb jej beneficjentów. Wynika to z art. 2 ust. 1 u.p.s. zawierającego definicję pomocy społecznej, w myśl której jest ona instytucją polityki społecznej państwa mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Z definicji tej jednoznacznie zatem wynika, że pomoc społeczna ma na celu wspieranie osób i rodzin w ich wysiłkach do zaspokojenia niezbędnych potrzeb, do życiowego usamodzielnienia i integracji społecznej, udzielane zaś świadczenia mają być adekwatne do sytuacji korzystających z pomocy, od których z kolei wymaga się współdziałania w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej. Powszechnie wiadomo, że organy pomocy społecznej dysponują ograniczonymi środkami finansowymi, a posiadane fundusze muszą być rozdzielane pomiędzy wiele osób wymagających wsparcia. Skoro środki finansowe, jakimi dysponują organ pomocy społecznej, są ograniczone i nie wystarczają na zaspokojenie w pełni potrzeb wszystkich wnioskodawców, to zasadnym było przyznanie skarżącemu zasiłku w wysokości mniejszej, niż tego oczekiwał. Organy pomocy społecznej zobowiązane są bowiem, w ramach posiadanych środków finansowych, identyfikować najistotniejsze potrzeby wszystkich tych osób, które takiej pomocy wymagają, co w niniejszej sprawie organy administracji w wystarczający sposób wykazały. Przyznanie wsparcia w zakresie mniejszym od żądanego nie oznacza, że wnioskodawca jest traktowany w dyskryminujący sposób. Ponadto, na organach nie spoczywa obowiązek wskazania w każdym przypadku, w uzasadnieniu decyzji w przedmiocie zasiłku celowego, precyzyjnie możliwości finansowych organu pomocy społecznej. Taki obowiązek nie wynika z art. 39 ust. 1 i 2 oraz art. 41, art. 3 ust. 4 u.p.s. czy też z art. 107 § 3 k.p.a. Nadto, kontrola sądowa decyzji uznaniowych w przedmiocie pomocy społecznej nie może tym samym sięgać do okoliczności z zakresu celowości wydatkowania świadczeń z pomocy społecznej. Taka kontrola byłaby bowiem sprzeczna z przepisem art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r., poz. 1267). W sprawach z zakresu pomocy społecznej, rozstrzyganych – jak już powiedziano wyżej – na zasadzie uznania administracyjnego, kryteriami wyboru rozstrzygnięcia powinny być cele i zadania pomocy społecznej, a nie subiektywne oczekiwania osób uprawnionych, zmierzające do obarczenia organów pomocy społecznej pełnym zakresem obowiązków przejęcia całkowitej opieki finansowej i życiowej nad osobą dotkniętą jedną z form niedostatku, określonych w art. 7 u.p.s. Mając to na uwadze, należało podzielić pogląd, że brak jest przepisów, z których wynikałby obowiązek organu udowadniania kosztów związanych z jego działalnością i rozdysponowaniem środków pomocowych (por. np. wyrok NSA z dnia 23 lutego 2024 r. sygn. akt I OSK 132/23, dostępny jw.). Wracając jeszcze do twierdzeń pełnomocnika, że interes publiczny nie ma prymatu nad interesem prywatnym, Sąd zgadza się z takim założeniem, jednakże analiza stanowiska organów nie prowadzi do takiego wniosku, na jaki wskazuje pełnomocnik. Poza tym, nawet w przywołanym przez pełnomocnika wyroku WSA w Gorzowie Wlkp. z dnia 22 stycznia 2025 r. sygn. akt II SA/Go 593/24 (dostępnym jw.) nie przedstawiono takich poglądów, które byłyby sprzeczne z wykładnią, jaką przedstawił tutejszy Sąd w niniejszej sprawie. Warto w tym miejscu zauważyć, że poza wspomnianą już pomocą na zakup okularów (500 zł) przyznaną decyzją z dnia 7 kwietnia 2025 r. nr [...], [...], jak też przyznaną w innej decyzji z dnia 20 kwietnia 2025 r. nr [...] pomocą na zakup żywności ([...] zł) oraz na pokrycie kosztów leczenia ([...] zł), tutejszemu Sądowi z urzędu znany jest fakt, że poza zasiłkiem stałym skarżącemu udzielana jest systematycznie pomoc w ramach możliwości posiadanych przez organy pomocy społecznej. Jak wyjaśnił Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w wyroku z dnia 20 listopada 2025 r. sygn. akt IV SA/Po 847/24, na skutek wniosku z dnia 9 stycznia 2024 r. skarżącemu przyznano decyzją z dnia 5 lutego 2024 r. zasiłek celowy w kwocie [...]zł, a wcześniej decyzjami z dnia 11 grudnia 2023 r. przyznano mu zasiłek celowy w łącznej kwocie [...]zł, oraz świadczenie pieniężne na zakup posiłku lub żywności wysokości [...] zł. Nadto Sądowi temu z urzędu (z akt administracyjnych sprawy o sygn. IV SA/Po 847/24, w której rozprawa odbyła się także w dniu 20 listopada 2025 r.) wiadomo było, że decyzją z dnia 3 kwietnia 2024 r. przyznano skarżącemu specjalny zasiłek celowy w kwocie [...]zł. Z powyższego wynika zatem, że skarżący nie został pozostawiony bez wsparcia, natomiast wsparcie ze środków pomocy społecznej nie może stanowić sposobu na pokrycie wszystkich niedostatków. Przyjęty w polskim prawie model pomocy społecznej nie bazuje na założeniu, że świadczenia z pomocy służą zapewnieniu stałego źródła utrzymania i zaspokojenia w efekcie wszystkich bytowych potrzeb. Przepisy art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 1 i 2 oraz art. 4 u.p.s. określają zasady funkcjonowania pomocy społecznej i udzielania wsparcia. Cechą tych przepisów mających charakter zasady jest to, że nie podlegają stosowaniu na zasadzie "wszystko albo nic", ale mogą być realizowane w pewnym wymiarze, ich realizacja podlega stopniowaniu (zob. wyrok NSA z dnia 13 marca 2024 r. sygn. akt I OSK 534/23, dostępny jw.). Z tych wszystkich powodów Sąd nie zgodził się ze stanowiskiem pełnomocnika, który zarzucał organom nieprawidłową interpretację przepisów w zakresie rozumienia niezbędnych potrzeb bytowych, jak i danie prymatu interesowi publicznemu. W tym wypadku zgłoszone przez wnioskodawcę potrzeby zostały ocenione w kontekście konkretnych uwarunkowań osobistych, życiowych i materialnych skarżącego, z uwzględnieniem udzielanego mu wsparcia finansowego ze środków pomocy społecznej. W konsekwencji, poza brakiem uchybień w zakresie wykładni i zastosowania prawa materialnego, Sąd nie stwierdził też po stronie organów naruszenia przepisów postępowania, jak w szczególności art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a. Skoro zaś skarga okazała się niesłuszna, to należało ją oddalić. W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.