IV SA/Po 719/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Grażyna Radzicka (spr.) Sędziowie WSA Bożena Popowska WSA Izabela Kucznerowicz Protokolant Sekr. sąd. Joanna Andrzejak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 grudnia 2009 r. sprawy ze skargi E. M. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] czerwca 2009 r., nr [...] w przedmiocie sprostowania błędu pisarskiego w akcie własności ziemi 1. stwierdza nieważność zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia Starosty [...] z dnia [...] kwietnia 2009 r. nr [...] 2. określa, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz skarżącej E. M. kwotę 100 złotych (słownie: sto złotych) tytułem zwrotu kosztów sądowych /-/ I. Kucznerowicz /-/ G. Radzicka /-/ B. Popowska Pismem z dnia [...] lutego 2009 r. złożonym w Starostwie [...] E. M. zwróciła się o sprostowanie błędnie wpisanego numeru działki w akcie własności ziemi nr [...] z dnia [...] grudnia 1972 r. Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2009 r. nr [...] Starosta [...], działając na podstawie art. 113 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej kpa) odmówił sprostowania błędu pisarskiego w akcie własności ziemi nr [...] z dnia [...] grudnia 1972 r. wydanego przez Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...]. W uzasadnieniu wskazał, że wniosek nie dotyczy błędu pisarskiego, rachunkowego bądź innej oczywistej omyłki, lecz dotyczy rozstrzygnięć merytorycznych w sprawie. Jak wynika z przepisów art. 63 ust. 2-3 ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa (t. j. Dz. U. z 2004 r. nr 208 poz. 2128) do ostatecznych decyzji wydanych na podstawie przepisów ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (Dz. U. Nr 27, poz. 250 ze zm.) nie stosuje się przepisów kpa dotyczących wznowienia postępowania, stwierdzenia nieważności i uchylenia lub zmiany decyzji. Taki stan prawny oznacza, że od dnia 01 stycznia 1992 r. nie ma możliwości prawnej skutecznego wzruszenia, w trybie przepisów kpa ostatecznych decyzji wydanych w przedmiocie uregulowania własności gospodarstw rolnych, bez względu na istniejący stan faktyczny. Od opisanego postanowienia zażalenie złożyła wnioskodawczyni. Napisała, że przedmiotowy akt własności ziemi dotknięty jest oczywistą omyłką, albowiem objęto nim inną działkę niż ta, która była w posiadaniu poprzedników prawnych wnioskodawczyni tj. małżonków [...] w dniu [...] listopada 1971 r. Starosta pominął tą okoliczność. W akcie własności ziemi popełniono oczywistą omyłkę bowiem działka gruntu, która omyłkowo została objęta tym aktem (tj. działka [...]) prawidłowo jest uwzględniona także w akcie wydanym w tym samym dniu lecz w innej sprawie o numerze [...], którym to aktem między innymi na tą działkę uwłaszczono także małżonków [...]. Przyjęcie stanowiska Starosty, że w przedmiotowym akcie nie ma oczywistego błędu pozwala na wyprowadzenie, zdaniem skarżącej, wniosku o tym, że dwoma różnymi aktami można uwłaszczyć tą samą nieruchomość, przy czym jednym z nich udział we współwłasności, a drugim pełną własność. Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2009 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 kpa utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu wskazano, że w przedmiotowej sprawie nie zaistniała oczywista omyłka pisarska, czy też błąd pisarski i rachunkowy, możliwy do skorygowania w trybie art. 113 § 1 kpa. Stwierdzenie takie nie przesądza o prawidłowości przedmiotowego aktu własności ziemi, bowiem organ administracji nie jest władny dokonywać tego rodzaju zmiany aktu. W ocenie Kolegium wniosek dotyczy zmiany aktu własności ziemi co do jego meritum, a właściwy do rozpoznania wniosku będzie sąd powszechny nie zaś organ administracji. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skarżąca powtórzyła argumenty zawarte w zażaleniu. Zarzuciła, że Kolegium w ogóle nie zajęło się okolicznościami wykazanymi w zażaleniu i nie wskazało nawet, w jaki sposób winna być usunięta omyłka popełniona w akcie własności ziemi. W odpowiedzi na skargę organ administracji wniósł o jej oddalenie, powtarzając argumenty zawarte w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Jakkolwiek skarga nie wskazuje uzasadnionych zarzutów co do meritum sprawy, należało stwierdzić nieważność zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia Starosty Konińskiego z dnia [...] kwietnia 2009 r. nr [...] z tego powodu, że w sprawie w pierwszej instancji rozstrzygał organ niewłaściwy. Ustawa o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych z dnia 26 października 1971 r. (Dz. U. nr 27, poz. 250 ze zm.) na podstawie której został wydany akt własności ziemi, a w stosunku do którego strona złożyła podanie o jego sprostowanie na podstawie art. 113 kpa, została uchylona art. 4 ustawy z dnia 26 marca 1982 r. o zmianie ustawy Kodeks cywilny oraz uchyleniu ustawy o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (Dz. U. z 1982 r. nr 11 poz. 81 z późn. zm.), a sprawy dotyczące stwierdzenia nabycia na podstawie tej ustawy własności nieruchomości oraz sprawy o odroczenie terminu zapłaty należności z tytułu nabycia własności tych nieruchomości powierzyła sądom powszechnym. Kolejne akty normatywne wyłączyły spod jurysdykcji organów administracji publicznej dalszy katalog czynności. W myśl art. 63 ust. 2 ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa (t. j. Dz. U. z 2004 r. Nr 208 poz. 2128 ze zm.) do ostatecznych decyzji wydanych na podstawie przepisów ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych, nie stosuje się przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego dotyczących wznowienia postępowania, stwierdzenia nieważności i uchylenia lub zmiany decyzji. Z powyższego wynika więc, iż we wskazanym powyżej zakresie w obecnym stanie prawnym nie jest władny rozstrzygać żaden z organów administracji publicznej. Z kolei, stosownie do treści art. 113 § 1 kpa właściwym w sprawie sprostowania błędu bądź oczywistej omyłki w decyzji jest wyłącznie ten organ administracji publicznej, który te decyzje wydał, zatem w tej kategorii spraw właściwy jest tryb postępowania administracyjnego. Za argumentem takim przemawia również orzecznictwo sądów administracyjnych zgodnie z którym, przepisy art. 63 ust. 2 i ust. 3 ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa wyraźnie i wyczerpująco określają zakres wyłączenia stosowania przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Przepis ten nie wyłączył dopuszczalności stosowania art. 113 § 1 Kpa o sprostowaniu błędów i omyłek w stosunku do decyzji (aktów własności ziemi) wydanych na podstawie przepisów ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych. Jakkolwiek art. 113 § 1 kpa nie definiuje pojęcia oczywistej omyłki to należy przyjąć, że oczywista omyłka to taka, która nie budzi wątpliwości, bezsporna, pewna. We wniosku E. M. zwróciła się o sprostowanie aktu własności ziemi z dnia [...] grudnia 1972 r. o numerze [...] poprzez wpisanie w miejsce numeru działki [...]. Tego rodzaju pomyłka organu wydającego akt własności ziemi nie ma przymiotu "oczywistej omyłki" gdyż ostatecznie zmierza do weryfikacji decyzji – aktu własności ziemi. Z tych powodów organy zasadnie oceniły, iż przedmiotowy wniosek nie mógł być załatwiony pozytywnie w trybie art. 113 § kpa, a zarzutów skargi nie można uznać za uzasadnione. Natomiast powodem dla którego Sąd stwierdził nieważność zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia Starosty [...] jest to, że podczas kontroli przedmiotowej sprawy uznano, że w pierwszej instancji orzekał organ właściwy. Skład orzekający w niniejszej sprawie podziela pogląd wyrażony w uzasadnieniu postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 sierpnia 2005 r. sygn. akt II OW 34/05 – ONSAiWSA 2006/2/40 w którym wskazano, że sprawy przyznania indywidualnym podmiotom w drodze decyzji administracyjnej tytułu własności do gospodarstw rolnych zaliczyć należy do spraw o znaczeniu lokalnym na poziomie samorządu gminnego, co oznacza, że właściwość w tych sprawach na podstawie art. 6 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2001 r Nr 142, poz.1591 ze zm.) trzeba przypisać samorządowi gminy. Podobny pogląd wyrażono w wyroku NSA z 28 maja 2008 r. sygn. OSK 568/07. W konsekwencji należy przyjąć, że skoro nieruchomość o której mowa leży w granicach Gminy [...] to właściwym do sprostowania oczywistej omyłki, gdyby faktycznie do takiej doszło w akcie własności ziemi z [...] grudnia 1972 r. o nr [...], byłby Wójt Gminy [...]. W myśl art. 156 § 1 pkt 1 kpa naruszenie każdego rodzaju właściwości przez organ administracji przy wydawaniu decyzji, postanowienia powoduje nieważność orzeczenia bez względu na trafność merytorycznego rozstrzygnięcia. Z tych powodów na podstawie art. 145 § 1 pkt 2, art. 145 i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzeczono jak w sentencji wyroku. /-/ I. Kucznerowicz /-/ G. Radzicka /-/ B. Popowska za nieobecnego sędziego /-/ G. Radzicka ja