IV SA/Po 726/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Stankowski Sędziowie NSA Grażyna Radzicka WSA Anna Jarosz (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Joanna Kujawa po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 stycznia 2016 r. sprawy ze skargi K. W. na decyzję Wojewody Wielkopolskiego z dnia [...] lipca 2015 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania oddala skargę Decyzją z dnia [...] marca 2015r., nr [...], Prezydent Miasta Poznania (dalej Prezydent lub organ I instancji), na podstawie art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010r. o ewidencji ludności (Dz. U. z 2010r., nr 217, poz. 1427 ze zm. - dalej ustawa o ewidencji) orzekł o wymeldowaniu K. W. (dalej odwołujący lub skarżący) z pobytu stałego w lokalu nr [...] na [...] w Poznaniu. W uzasadnieniu organ podał, że postępowanie administracyjne zostało wszczęte na wniosek H. W., która stwierdziła, że K. W. od około 12 lat nie mieszka w przedmiotowym lokalu, wyprowadził się początkowo do mieszkania na [...] a aktualnie mieszka przy ul. [...] w Poznaniu. W lokalu na [...] nie ma jego rzeczy osobistych, nie partycypuje w kosztach utrzymania mieszkania. W toku postępowania ustalono, że K. W. nie jest zameldowany na pobyt czasowy w innym miejscu w kraju, w przedmiotowym lokalu pojawiał się sporadycznie odwiedzając syna po rozwodzie, została w nim tylko reszta jego książek, wyprowadził się dobrowolnie do innej kobiety, ostatnio był tam około 2 lata temu. W lokalu zostały zmienione zamki w drzwiach wejściowych, a K. W. nie kontaktował się nigdy w sprawie ewentualnego powrotu do mieszkania. W sprawie przesłuchano świadków, sąsiadów, którzy zeznali, że: P. D. - K. W. kiedyś był jego sąsiadem, od około 8 lat nie mieszka a później widywał go jak przyjeżdżał pod blok po syna; K. C. - nie utrzymuje kontaktów z sąsiadami, nie zna K. W.; P. S. - znał z widzenia K. W., ale ten opuścił lokal kilka lat temu. W przesłuchaniu świadków zainteresowany, jak również wnioskodawczyni nie brali udziału pomimo zawiadomienia. K. W. złożył w Sądzie Rejonowym Poznań - Stare Miasto w Poznaniu pozew negatoryjny i posesoryjny ( sprawa [...]), pozew jednak został przez Sąd zwrócony w czerwcu 2014r., a następny pozew w tej samej sprawie ( pod sygnaturą [...]) został wyrokiem z dnia [...] maja 2015r. oddalony. Wyrok jest prawomocny. Organ uzasadniając swe rozstrzygnięcie podał, iż istotnym zagadnieniem w sprawie było ustalenie czy strona opuściła miejsce stałego pobytu, która to przesłanka, w rozumieniu art. 35 ustawy o ewidencji jest spełniona, jeżeli to opuszczenie ma charakter trwały i dobrowolny. Powołał sie na utrwalone orzecznictwo sądowoadministracyjne w związku z tym zagadnieniem. Organ podniósł także, że K. W. zainteresował się powrotem do przedmiotowego lokalu dopiero dwa miesiące po wszczęciu niniejszego postępowania, a nie zamieszkuje tam od kilkunastu lat - wskazuje to na pozorność działań; podniósł także, że toczące się przed sądem powszechnym powództwo o przywrócenie naruszonego posiadania nie stanowi zagadnienia wstępnego w rozumieniu przepisów art. 97 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013r. , poz. 267 ze zm., dalej kpa). Zgodnie z art. 28 ust. 4 ustawy o ewidencji zameldowanie na pobyt stały lub czasowy służy wyłącznie celom ewidencyjnym i ma na celu potwierdzenie faktu pobytu osoby w miejscu, w którym się zameldowała. Zgodnie z przepisami ustawy, w przypadku puszczenia, czyli faktycznego zerwania więzi z lokalem, w którym posiada się zameldowanie, zachodzą przesłanki określone w art. 33 ustawy stanowiącego, że obowiązek meldunkowy polega na wymeldowaniu się z miejsca pobytu stałego lub czasowego. Skoro więc w niniejszej sprawie nastąpiło faktyczne opuszczenie lokalu oraz niedopełnienie obowiązku wymeldowania postępowanie wyjaśniające ogranicza się do ustalenia tych faktów i wydania decyzji o wymeldowaniu. Odwołanie od tej decyzji złożył K.W. wnosząc o uchylenie decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Decyzji zarzucił naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na wynik sprawy tj. art. 7, 8 11, 75 § 1, 77 § 1 i art. 80 oraz 107 § 1 i 3 kpa, w szczególności brak przeprowadzenia wnikliwego postępowania, które pozwoliłoby na prawidłowe rozstrzygnięcie. nie wzięcie pod uwagę dowodów - dokumentów w postaci wydruków korespondencji mailowej, przyjęciu nieuprawionego domniemania faktycznego, że strona dobrowolnie i trwale opuściła lokal i nie stanowił on centrum jego spraw życiowych, niedokonaniu właściwej oceny dowodów. Odwołujący zarzucił też naruszenie art. 97 § 1 kpa oraz art. 35 ustawy o ewidencji. Zaznaczył, że H. W. zawłaszczyła bezprawnie lokalem przez wymianę zamków i przez 12 lat ukrywała ten fakt przed nim, mimo, iż przychodził on odwiedzać syna. Decyzją z dnia [...] lipca 2015r., nr [...] Wojewoda Wielkopolski (dalej Wojewoda lub organ II instancji), , na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa w związku z art. 35 ustawy o ewidencji - utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. Organ podzielił ustalenia faktyczne i prawne organu I instancji i po analizie materiału dowodowego oraz zastosowanych przepisów podkreślił, że obecnie obowiązek meldunkowy rozumiany jest jako czynność wyłącznie techniczna, związana z rejestracją ruchu ludności, a meldunek potwierdza jedynie fakt pobytu w danym lokalu. Stan faktyczny i przeprowadzone dowody (w których to czynnościach odwołujący nie uczestniczył mimo prawidłowego zawiadomienia, nie stawił się również celem złożenia zeznań) potwierdziły, iż nie mieszka on od wielu lat w lokalu i lokal ten nie stanowi jego centrum spraw życiowych. Organ podkreślił, że meldunek (zameldowanie lub wymeldowanie) nie może być mylone z prawami majątkowymi do lokalu, np. prawem własności, którego nie traci się wraz z wymeldowaniem. Podał też w uzasadnieniu, że pozew o przywrócenie posiadania został przez Sąd Rejonowy w Poznaniu oddalony prawomocnie; zwrócił też uwagę, że pozew ten został złożony dopiero w 2013r. na potrzeby niniejszego postępowania - gdyż wcześniej odwołujący nie starał się wrócić do przedmiotowego lokalu i był przez wiele lat bierny. Skargę na tę decyzję złożył K. W., podnosząc zarzuty podobne jak w odwołaniu, i wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji jak również decyzji organu I instancji. Skarżący podał, że zerwanie więzi z lokalem i przeniesienie swojego centrum życiowego w inne miejsce nie wynikało z jego woli ale było spowodowane wieloletnim konfliktem rodzinnym, bezprawnym działaniem wnioskodawczyni i ukrywaniem przez nią faktu wymiany zamków przez wiele lat. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie podnosząc argumenty takie jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył co następuje: Sądy administracyjne, zgodnie z art. 1 § 2 ustawa z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Kontrola wojewódzkiego sądu administracyjnego obejmuje kwestie związane z procesem stosowania prawa w postępowaniu administracyjnym, a więc to, czy organ dokonał prawidłowych ustaleń co do obowiązywania zaskarżonej normy prawnej, czy normę tę właściwe interpretował i czy nie naruszył zasad ustalenia określonych faktów za udowodnione. Konsekwencją takiego unormowania jest zasada, iż uchylenie decyzji lub postanowienia może nastąpić jedynie w sytuacji, gdy wydanie zaskarżonego orzeczenia nastąpiło w wyniku naruszenia prawa materialnego lub procesowego, które to naruszenie miało lub mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co wynika jednoznacznie z brzmienia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2015r., poz.658 - w skrócie ppsa). Stosownie zaś do treści art. 134 § 1 ppsa sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą skargi. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 35 ustawy o ewidencji ludności, właściwy organ gminy wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub podmiotów wskazanych w art. 28 ust. 2, decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się. W świetle powołanego przepisu, warunkiem wydania decyzji o wymeldowaniu jest uprzednie ustalenie przez organ, że osoba opuściła miejsce stałego pobytu, nie dopełniając obowiązku wymeldowania się. W ocenie Sądu, zgromadzony w aktach administracyjnych materiał dowodowy jest wystarczający do oceny wystąpienia w kontrolowanej sprawie przesłanek wymeldowania skarżącego z pobytu stałego w lokalu. Podnieść należy, że zgodnie z art. 25 ust. 1 ustawy o ewidencji, pobytem stałym jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. W orzecznictwie sądowym, na gruncie poprzednio obowiązującej ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych, ukształtował się pogląd, że miejscem stałego pobytu osoby jest miejsce, w którym osoba ta stale realizuje swoje podstawowe funkcje życiowe, ma tam urządzone centrum życiowe (mieszka, nocuje, spożywa posiłki, wypoczywa, przechowuje rzeczy niezbędne do codziennego użytku, przyjmuje i nadaje korespondencję) – zob. wyrok NSA z 25 listopada 2014 r., sygn. akt II OSK 1120/13, dostępny pod adresem www.orzeczenia.nsa.gov.pl. Pogląd ten zachowuje aktualność także na gruncie aktualnie obowiązującej ustawy o ewidencji ludności, a ponadto pogląd ten podziela także sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie. Analiza zgromadzonych w niniejszej sprawie dowodów (m. in. zeznania świadków, wnioskodawczyni oraz stwierdzenie samego skarżącego) pozwala na sformułowanie wniosku, że organy obu instancji dokonały prawidłowej oceny, że lokal, z którego skarżący został wymeldowany, nie stanowi jego centrum życiowego, a wizyty skarżącego w tym lokalu co najmniej od dwóch lat do dnia wydania zaskarżonej decyzji nie miały miejsca, a wcześniej miały charakter jedynie sporadyczny. Okolicznościom tym zdaje się nie zaprzeczać także skarżący, który sam podaje, że opuścił lokal w 2002 r. na skutek konfliktów rodzinnych, dostęp do lokalu miał w czasie obecności wnioskodawczyni i nawet nie wiedział o wymianie zamków w drzwiach przez nią. Odnosząc się natomiast do argumentów skarżącego, dotyczących przyczyn opuszczenia lokalu i braku zamiaru jego opuszczenia, wskazać należy, że o charakterze opuszczenia lokalu decydują nie tylko kwestie subiektywnej woli konkretnej osoby, lecz także okoliczności faktyczne sprawy. Zameldowanie i wymeldowanie są bowiem jedynie aktami rejestracji danych dotyczących pobytu danej osoby w określonym lokalu bądź ustania tego pobytu w dotychczasowym miejscu - opuszczenia lokalu. Ewidencja ludności służy zatem jedynie posiadaniu danych o miejscu zamieszkiwania i pobytu osób, a więc rejestracji stanu faktycznego, a nie stanu prawnego poprzez rejestrowanie uprawnień do lokalu przez organ meldunkowy (por. wyrok TK z dnia 27 maja 2002 r., K 20/01, OTK-A 2002, Nr 3, poz. 34). Stąd też, przy ocenie przesłanek wymeldowania danej osoby z lokalu, kwestia dobrowolności jego opuszczenia ma drugorzędne znaczenie, a najważniejszą przesłanką jest brak faktycznego przebywania danej osoby pod adresem zameldowania, w którym jak wynika z akt rozpoznawanej sprawy skarżący nie przebywał i nie starał się przez wiele lat o uzyskanie dostępu do lokalu, mimo, że miał taką możliwość, choćby poprzez złożenie pozwu o przywrócenie posiadania zgodnie z przepisami kodeksu cywilnego. Powództwo to, złożone po wszczęciu niniejszego postępowania nie wywołało już pożądanego skutku, jako złożone po terminie roku od opuszczenia lokalu. Skarżący taką postawą wykazał, że nie koncentrował w tym lokalu swoich spraw życiowych, co może świadczyć o zamiarze trwałego związania swojego centrum życiowego w innym miejscu ( w tym pod adresem, który wskazała była żona - wnioskodawczyni). Podkreślić przy tym należy, że nie daje podstaw do kontynuowania zameldowania jedynie zamiar zamieszkiwania pod określonym adresem i okazjonalne przebywanie w lokalu. Zameldowanie, a w tym na pobyt stały jest bowiem tylko potwierdzeniem- rejestracją pobytu osoby pod danym adresem i dlatego jeżeli dana osoba powróci do lokalu na stałe lub na pobyt czasowy może ponownie w nim się zameldować w trybie obowiązujących przepisów powołanej ustawy o ewidencji ludności. Meldunek, będący tylko rejestracją pobytu danej osoby pod konkretnym adresem nie ma natomiast związku z posiadaniem lub utratą tytułu do lokalu. W rozpoznawanej sprawie, w ocenie Sądu, zgromadzony przez organy administracji materiał dowodowy pozwolił na dokładne wyjaśnienie wszystkich kwestii, które były istotne dla potwierdzenia bądź zaprzeczenia faktu zamieszkania przez skarżącego w lokalu. Prawidłowa była także ocena organu odwoławczego co do braku zasadności przeprowadzenia wnioskowanych przez skarżącego dowodów. Zgodnie bowiem z art. 78 § 1 k.p.a., żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu należy uwzględnić, jeżeli przedmiotem dowodu jest okoliczność mająca znaczenie dla sprawy. W świetle jednak art. art. 78 § 2 k.p.a., organ administracji publicznej może nie uwzględnić żądania (§ 1), które nie zostało zgłoszone w toku przeprowadzania dowodów lub w czasie rozprawy, jeżeli żądanie to dotyczy okoliczności już stwierdzonych innymi dowodami, chyba że mają one znaczenie dla sprawy. Jak zostało już podane, kwestia opuszczenia przez skarżącego lokalu była co do zasady niesporna. Bez wpływu na wynik niniejszej sprawy pozostawała natomiast kwestia przyczyn opuszczenia tego lokalu przez skarżącego. Obie te okoliczności miały być zaś dowodzone za pomocą wnioskowanych dokumentów, o których przeprowadzenie wnosił skarżący. W tych okolicznościach za nieuprawnione uznać należy zarzuty skarżącego dotyczące naruszenia przez organ odwoławczy art. 7, art. 9, art. 78 § 1, art. 77 i art. 80 k.p.a. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 ppsa, orzeczono jak w sentencji.