IV SA/Po 731/10

WyrokWSA w Poznaniu2010-11-25

Skład orzekający: Karol Pawlicki, Bożena Popowska, Danuta Starosta

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy nieruchomość wywłaszczona pod budowę drogi ruchu przyspieszonego, która nie została zagospodarowana zgodnie z tym przeznaczeniem i znajduje się poza układem drogowym, może zostać zwrócona poprzednim właścicielom lub ich spadkobiercom na podstawie przepisów o zwrocie wywłaszczonych nieruchomości?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że spełnione zostały przesłanki do zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, ponieważ działka, pierwotnie przeznaczona pod budowę drogi ruchu przyspieszonego, nie została zagospodarowana zgodnie z tym celem, a obecnie znajduje się poza układem drogowym. Organy prawidłowo ustaliły, że nie powstała na niej infrastruktura osiedlowa mogąca spełniać cel publiczny, co uzasadnia zastosowanie art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami.
Stan faktyczny
Starosta Poznański orzekł o zwrocie części wywłaszczonej nieruchomości na rzecz spadkobierców poprzednich właścicieli. Nieruchomość ta, pierwotnie wywłaszczona pod budowę drogi ruchu przyspieszonego, według ustaleń organów nie została zagospodarowana zgodnie z tym przeznaczeniem i znajduje się poza układem drogowym. Miasto P. wniosło odwołanie, zarzucając naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych, w tym brak ustalenia konkretnego celu wywłaszczenia oraz błędną ocenę, że działka stanowi integralną część osiedla i jest niezbędna jako infrastruktura towarzysząca. Wojewoda Wielkopolski utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Miasto P. wniosło skargę do WSA w Poznaniu.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę Miasta P.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Karol Pawlicki (spr.) Sędziowie WSA Bożena Popowska WSA Danuta Starosta Protokolant st.sekr.sąd. Justyna Hołyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 listopada 2010 r. sprawy ze skargi Miasta P. na decyzję Wojewody Wielkopolskiego z dnia [...] lipca 2010 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości oddala skargę Decyzją z dnia [...] kwietnia 2010 r. Starosta Poznański orzekł o zwrocie na rzecz J.P., K.P., I.P., M.P. i M.P. nieruchomości położonej w P. przy ul. K., oznaczonej o ewidencji gruntów: obręb Ż., arkusz mapy [...], działka nr [...], zapisaną w księdze wieczystej nr [...] jako własność Miasta P. Jednocześnie organ zobowiązał w/w osoby do zwrotu na rzecz Miasta P stosownych kwot na łączną kwotę [...] zł. Ponadto w punkcie III decyzji organ umorzył postępowanie o zwrot nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] i [...] , które wykazane są w księgach wieczystych jako własność Miasta P i pozostające w użytkowaniu wieczystym Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]". W punkcie IV decyzji organ odmówił w/w osobom zwrotu nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...], zapisanej w księdze wieczystej jako własność Spółdzielni "[...]". W uzasadnieniu organ wskazał, że własność części nieruchomości położonej w P – [...], obręb Ż , przy ul. Ch , Rz , G i O , stanowiącej gospodarstwo rolne o obszarze 6. 5362 ha, dla której urządzona była księga wieczysta kw nr [...], wpisane na rzecz M. i K. małżonków P. w ogólnej wspólności majątkowej, zbyta została aktem notarialnym nr rep. A.I. nr [...] z dnia [...].11.1977 r. na rzecz Skarbu Państwa. Zbycie nastąpiło w trybie art.. 6 ustawy o zasadach i trybie wywłaszczenia nieruchomości z dnia 12.03.1958 r. z przeznaczeniem pod budowę [...]. Wywłaszczeniem objęto część wyżej opisanej nieruchomości stanowiącej działkę nr [...] o obszarze 2.2845 ha. Do aktu notarialnego przedłożono odpis decyzji Prezydium Rady Narodowej Miasta P. Wydziału Budownictwa i Architektury z dnia [...].11.1972 r. nr [...] o zatwierdzeniu planu Górnego Tarasu Rataj. Organ ustalił, że uprawnionymi do zwrotu nieruchomości są: J.P., K.P. zd. P., I.P., M.P. oraz M.P. Na podstawie analizy mapy stanu prawnego ustalono, że wywłaszczonej działce nr [...] o powierzchni 1407 m2 odpowiadają obecne działki nr [...],[...] (o powierzchni 7.395 m2 ), nr [...],[...] cz., nr [...] cz., nr [...] cz., nr [...] cz., I nr [...] cz. Z oględzin przeprowadzonych dnia 16.10.2009 r. wynika, iż działka nr [...] stanowi teren zagospodarowany, na którym posadowiona jest część jednokondygnacyjnego budynku mieszkalnego oraz towarzysząca infrastruktura w postaci ciągów komunikacyjnych oraz zieleni osiedlowej. Działka nr [...] stanowi teren zagospodarowany, część parkingu strzeżonego oraz zieleni osiedlowej. Natomiast działka nr [...] stanowi teren niezagospodarowany, porośnięty roślinnością spontaniczną (chwasty wysokie, samosiejki krzewów). W części wschodniej znajduje się bunkier w ziemi nieużytkowany. Na działce posadowiono reklamy (wzdłuż ulicy). Działka zaśmiecona, luźne składowisko śmieci i odpadów. Stan zgodny z mapą zasadniczą. Również z operatu szacunkowego sporządzonego 13.11.2009 r. i przekazanego przez rzeczoznawców majątkowych, określającego wartość nieruchomości tj. działki nr [...], w części dotyczącej wizji lokalnej wynika, iż jest to grunt niezabudowany częściowo ogrodzony – ogrodzenie o znacznym stopniu zużycia, skorodowane, zdeformowane, z licznymi ubytkami w siatce ogrodzeniowej. Grunt nieużytkowany, pofałdowany ze skupiskami gruzu pobudowanego oraz śmieci. Na działce znajduje się część bunkra – nieużytkowanego. Teren działki obficie jest porośnięty samosiewami drzew i krzewów pospolitych. Nieruchomość znajduje się w zasięgu pełnego uzbrojenia – infrastruktura osiedlowa. W południowej części grunt obciążony przebiegiem linii kablowych 6eWN-skrajny przebieg przez narożnik działki. Organ wskazał, że zgodnie z art. 136 ust. 3 ustawy z dnia 21.08.1997 r. o gospodarce nieruchomościami poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części jeżeli, stosownie do przepisu art. 137, stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli: - pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo - pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany. Dla dopuszczalności zwrotu zbędnej na cel wywłaszczenia nieruchomości wystarczającym jest spełnienie jednego z ww. warunków. Zgodnie z art. 216 ust. 1 ustawy, przepisy o zwrocie wywłaszczonych nieruchomości stosuje się również do nieruchomości nabytych na rzecz Skarbu Państwa w trybie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1961 r., Nr 18, poz. 94). Ze zgromadzonego materiału dowodowego jednoznacznie wynika, iż działka nr [...] (odpowiadająca części wywłaszczonej działki nr [...] zbyta została w trybie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1985 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości aktem notarialnym nr rep. A.I. nr [...] z dnia [...].11.1977 r. na rzecz Skarbu Państwa, z przeznaczeniem pod budowę [...]. Do aktu notarialnego przedłożono odpis decyzji Prezydium Rady Narodowej Miasta P Wydziału Budownictwa i Architektury z dnia [...].11.1972 r. nr [...] o zatwierdzeniu planu [...]. Jak wynika z przesłanego przez Miejską Pracownię Urbanistyczną w P dnia [...].10.2007 r. wypisu i wyrysu z planu szczegółowego zagospodarowania przestrzennego [...] w P. (Uchwała nr [...] Prezydium Rady Narodowej miasta P. z dnia [...].03.1971 r., opublikowany w Dz. Urz. Rady Narodowej miasta Poznania nr 4, poz.14) działka nr [...] znajdowała się na obszarze oznaczonym symbolem KP 1 i była przeznaczona pod ulicę ruchu przyspieszonego I klasy. Działka nr [...] stanowi teren niezagospodarowany, porośnięty roślinnością spontaniczną. To, iż na terenie m.in. działki nr [...] zrealizowano inwestycję polegającą na budowie kanalizacji sanitarnej i deszczowej na [...] dla osiedla mieszkaniowego Ż. - jednostka "[...]", nie stanowi podstawy do odmowy zwrotu, gdyż budowa infrastruktury technicznej w postaci kanalizacji wraz przyłączami - z natury rzeczy - nie koliduje ze zwrotem nieruchomości na rzecz dawnych właścicieli. Ponadto zbędność na cele określone w decyzji o wywłaszczeniu należy oceniać przez pryzmat sposobu korzystania z tej nieruchomości. Oceniając w takich kategoriach zbędność działki nr [...] organ uznał, iż nie została ona wykorzystana pod budowę [...]. Odwołanie od powyższej decyzji wniosło Miasto P., które zarzuciło jej naruszenie art. 7 i 77 § 1 kpa oraz art. 136 ust. 3 i art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Strona wniosła o uchylenie p. I i II rozstrzygnięcia. Zdaniem skarżącego organ nie zebrał całego materiału dowodowego i nie ustalił konkretnego celu, na jaki przedmiotowa nieruchomość została wywłaszczona. Z decyzji wynika, że organ nie dokonał stosownych ustaleń na podstawie planu realizacyjnego dotyczącego osiedla mieszkaniowego. Zdaniem strony w ramach budowy osiedla można realizować wiele różnych zadań, przy czym należy zaznaczyć, że przedmiotowa działka mogła nie być przeznaczona pod zabudowę kubaturową. W ocenie strony działka nr [...] stanowi integralną część osiedla mieszkaniowego, zajętą pod infrastrukturę towarzyszącą niezbędną do funkcjonowania osiedla. Decyzja z dnia [...] lipca 2010 r. Wojewoda Wielkopolski utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Organ stwierdził, że bezsporna w sprawie jest okoliczność, iż aktem notarialnym z [...] listopada 1977 r. zawarta została umowa sprzedaży nieruchomości. Strony nie ustaliły szczególnego celu sprzedaży, jednak umowa ta została zawarta wskutek decyzji Prezydium Rady Narodowej m. P. z [...] listopada 1972 r. o zatwierdzeniu Planu [...]. Jak wynika ze szczegółowego planu zagospodarowania przestrzennego GTR działka [...] objęta była terenem o oznaczeniu KP 1 i była przeznaczona pod ulicę ruchu przyspieszonego I klasy. Tymczasem zgromadzony materiał dowodowy pozwala uznać, że obecnie działka nr [...] znajduje się poza układem drogowym ul. K. Przeprowadzone zaś oględziny oraz wizja lokalna rzeczoznawcy potwierdzają, że przedmiotowa działka nie została w żaden sposób zagospodarowana. W ocenie organu odwoławczego na działce nie powstała infrastruktura osiedlowa mogąca spełniać jakikolwiek cel publiczny. W skardze z dnia 5 sierpnia 2010 r. Miasto P. wniosło o uchylenie decyzji organu I i II, zarzucając im naruszenie przepisów procesowych – art. 7,8 i 77 § 1 kpa oraz art. 136 ust. 3 i art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Strona podtrzymała swoje wcześniejsze stanowisko, iż organy nie ustaliły konkretnego celu na jaki przedmiotowa działka miała zostać wykorzystana. Odpowiadając na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga okazała się bezzasadna. Odnośnie zarzutu naruszenia przepisów postępowania należy zauważyć, że organ I instancji zebrał wystarczający materiał dowodowy, pozwalający na wydanie przedmiotowej decyzji. W aktach administracyjnych znajdują się: - akt notarialny z [...] listopada 1977 r. (k. 201-204 akt organu I instancji), w którym w § 2 wskazano, iż stawający przedstawili odpis decyzji Prezydium Rady Narodowej m. P Wydział Budownictwa, Urbanistyki i Architektury z [...] listopada 1972 r. o zatwierdzeniu planu [...], - wypis i wyrys planu szczególnego zagospodarowania przestrzennego [...] w Poznaniu (pismo Miejskiej Pracowni Urbanistycznej z [...] października 2007 r. – k. 99-133), - operat szacunkowy i protokół z wizji lokalnej (teczka w aktach). Na podstawie zebranych dowodów prawidłowo więc organy ustaliły, że na przedmiotowej działce nie powstała infrastruktura osiedlowa mogąca spełniać jakikolwiek cel publiczny. Z planu opracowanego dla [...] wynikało, że działka [...] była objęta terenem o oznaczeniu KP 1 i była przeznaczona pod ulicę ruchu przyspieszonego. Obecnie działka ta pozostaje poza układem drogowym ul. K. W tych okolicznościach organy zasadnie uznały, iż spełnione zostały warunki, o których mowa w art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomości. W konsekwencji, wobec złożenia przez spadkobierców poprzednich właścicieli wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, należało wydać stosowną decyzję. Wobec niestwierdzenia przez Sąd naruszenia zarówno prawa procesowego jak i materialnego należało orzec jak w sentencji na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). mb

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło