IV SA/Po 736/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Bąk-Marciniak Sędziowie WSA Donata Starosta (spr.) WSA Anna Jarosz Protokolant st.sekr.sąd. Agata Tyll-Szeligowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 01 grudnia 2010 r. sprawy ze skargi R. S. na decyzję Wielkopolskiego Kuratora Oświaty w P. z dnia [...] lipca [...] r. nr [...] w przedmiocie skreślenia z listy uczniów 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Zespołu Szkół Handlowych im. [...], znak: [...] z dnia [...] kwietnia [...] r. 2. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana 3. zasądza od Wielkopolskiego Kuratora Oświaty w P. na rzecz skarżącej R. S. kwotę 200 złotych (dwieście) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2010 r. (nr [...]) Dyrektor Zespołu Szkół Handlowych im. [...] w P. (zwany dalej dyrektorem), działając na podstawie art. 39 ust. 2 ustawy z dnia 7 września 1991 roku o systemie oświaty (t. j. Dz. U. 2004 r., nr 256, poz. 2572, ze zm., zwaną dalej ustawą o systemie oświaty), uchwały nr [...] Rady Pedagogicznej [...] z dnia [...] grudnia 2009 roku, po zasięgnięciu dnia 26 marca 2010 roku opinii Prezydium Samorządu Uczniowskiego Zespołu Szkół, podjętej zgodnie z § 39 ust. 2 pkt 2 Statutu Zespołu Szkół Handlowych w P. (zwanego dalej statutem), w imieniu Samorządu Uczniowskiego Zespołu Szkół, utrzymanej przez ten organ postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2010 roku, w wyniku przeprowadzonego postępowania administracyjnego w sprawie skreślenia z listy uczniów M. S. - ucznia klasy [...] Technikum Ekonomiczno-Handlowego Zespołu Szkół, w związku z uchyleniem i przekazaniem do ponownego rozpoznania decyzji Dyrektora Zespołu Szkół z dnia [...] stycznia 2010 roku, decyzją Wielkopolskiego Kuratora Oświaty (nr [...]) z dnia [...] lutego 2010 roku, uznając, że M. S. swoim zachowaniem w dniu [...] listopada 2009 roku polegającym na tym, że nie wskazał, mimo dwukrotnego wezwania do ujawnienia posiadanej informacji, znanego mu sprawcy rozpylenia substancji mogącej zagrozić zdrowiu i życiu ludzi naruszył zasady bezpieczeństwa, mogące prowadzić do zagrożenia zdrowia i życia własnego lub innych ludzi, co zgodnie z § 99 ust. 11 w związku z § 87 ust. 1 pkt 1 statutu stanowi wystarczającą przesłankę dla zastosowania kary skreślenia z listy uczniów szkoły wchodzącej w skład Zespołu Szkół bez wyczerpania kar niższego rzędu, skreślił M. S. z dniem [...] sierpnia 2010 roku z listy uczniów Technikum [...] w P. W uzasadnieniu dyrektor przedstawiając stan faktyczny rozpoznawanej sprawy zauważył, że dnia [...] listopada 2009 roku około godz. 10.50 w czasie zakończenia przerwy międzylekcyjnej, na trzeciej kondygnacji budynku [...] w P. nastąpiło rozpylenie substancji drażniącej oczy, gardło i nos, powodującej utratę przytomności u najciężej porażonych. W wyniku zdarzenia wicedyrektor sprawujący nadzór nad szkołą rozpoczął akcję ratowniczą wzywając policję i służby ratownicze, podejmując równocześnie próbę ustalenia sprawcy lub sprawców, a wraz z tym pozyskania i zabezpieczenia dla potrzeb służb ratowniczych substancji rażącej. Ustalono, że prawdopodobny sprawca lub sprawcy zdarzenia to uczniowie klasy [...], którzy znajdowali się w najbliższej okolicy hipotetycznego miejsca rozpylenia substancji rażącej. Wicedyrektor prowadzący akcję ratowniczą udał się do uczniów tej klasy polecając im wskazać sprawcę. Żaden z uczniów polecenia tego nie wykonał. Próbę ustalenia sprawcy kierujący akcją, w obecności dwóch przedstawicieli kierownictwa szkoły i Pełnomocnika Dyrektora [...] w P. do spraw obrony cywilnej, wydał ponownie uczniom wskazanej klasy polecenie ujawnienia sprawcy przedmiotowego zdarzenia. Polecenia tego również nikt nie wykonał. Uczniowie tej klasy otrzymali także od kierownika akcji, jednoznaczne polecenie pozostania w rejonie rozśrodkowania do czasu zakończenia akcji ratowniczej. Rozpoczęto ewakuację osób z budynku szkoły oraz działania w zakresie udzielania pomocy medycznej poszkodowanym. Wielu z poszkodowanych nie mogło o własnych siłach opuścić budynku. Lekarz przybyłego na miejsce zdarzenia pierwszego pogotowia ratunkowego udzielał pomocy medycznej poszkodowanym, a następnie przybyłe na miejsce zdarzenia karetki pogotowia przewoziły wskazanych do szpitala. Łącznie hospitalizowano [...] osób, w tym [...] uczniów. Większa część z hospitalizowanych przebywała w szpitalu do godzin popołudniowych dnia [...] listopada 2009 roku, niemal wszyscy hospitalizowani przeszli badania medyczne w celu określenia substancji, która poraziła ich organizmy. Zgodnie z ustaleniami, bezpośrednio zagrożonymi były [...] osoby, przebywające w strefie rażenia. Ponieważ ewakuowana z budynku szkoły młodzież wraz z nauczycielami przebywała na terenie boiska szkolnego w niskich temperaturach, poproszono pobliską parafię o udostępnienie kościoła dla potrzeb zgromadzenia ewakuowanych osób do czasu zakończenia akcji ratowniczej. W czasie przemieszczania się uczniów, część uczniów klasy [...] mimo wyraźnego polecenia pozostania, uzyskała od księdza zajmującego się przeprowadzaniem młodzieży do kościoła zwolnienie i opuściła teren rozlokowania. Wicedyrektor pełniący w chwili zdarzenia obowiązki dyrektora szkoły podjął niezwłocznie próbę przywołania uczniów, którzy opuścili teren rozlokowania. Za pomocą łączności telefonicznej (SMS) skontaktowano się z nimi, w wyniku czego siedmioro uczniów powróciło do szkoły. Nie powróciło do szkoły drugich siedmioro, wśród których, jak ustalono w wyniku analizy zabezpieczonego nagrania ze szkolnego monitoringu, był bezpośredni sprawca zdarzenia M. S. oraz jego kolega M. S., który swoim zachowaniem spowodował bezpośrednie działanie sprawcy i w konsekwencji przyjął jako pierwszy bezpośrednio na siebie wspomnianą substancję, nie odnosząc w związku ze zdarzeniem żadnych obrażeń. Ustalono, że M. S. towarzyszył sprawcy, kiedy ten chował do torby urządzenie rozpylające niebezpieczną substancję. Sprawca chowając do torby urządzenie rozpylające przekazał stojącemu obok M. S. swoją butelkę z wodą mineralną, po czym razem opuścili miejsce zdarzenia. Jak ustalono, M. S. jako jedyny, obok bezpośredniego sprawcy zdarzenia, wiedział kto jest sprawcą zdarzenia i mógł wykonać polecenie wskazania sprawcy. Ustalono ponad wszelką wątpliwość także to, że M. S. nie kierował się w swoim nagannym postępowaniu strachem przed represjami mogącymi grozić mu ze strony sprawcy lub osób trzecich, łączyły go bowiem ze sprawcą koleżeńskie, poprawne więzi. Kierował się chęcią "nie wsypania kolegi", nie podjął także żadnej próby nakłonienia sprawcy do przyznania się ani też do jakiegokolwiek anonimowego przekazania środka rażenia, nawet wówczas gdy samowolnie opuszczając szkołę widział mijające go liczne, podążające w kierunku szkoły karetki pogotowia. Na podstawie dokonanych ustaleń dyrektor stwierdził, że M. S. poprzez odmowę ujawnienia znanego mu sprawcy zdarzenia, do czego był dwukrotnie wezwany, wyczerpał przesłankę określoną § 99 ust. 11 statutu, upoważniającą do zastosowania kary skreślenia ucznia i słuchacza każdej szkoły wchodzącej w skład Zespołu Szkół w przypadku naruszenia zasad bezpieczeństwa, mogącego prowadzić do zagrożenia zdrowia lub życia własnego lub innych ludzi. Zgodnie z procedurą określoną § 87 ust. 1 pkt 1 statutu kara ta jest możliwa do zastosowania z pominięciem wymienionych w § 93 statutu kar niższego rzędu. Strona zgodnie z nakreślonym jej terminem, dnia [...] grudnia 2009 roku zapoznała się ze zgromadzonymi materiałami w sprawie i do dnia [...] grudnia 2009 r. mogła wypowiedzieć się w przedmiotowej sprawie, z czego nie skorzystała. Dnia [...] stycznia 2010 roku Samorząd Uczniowski [...] w P. wydał korzystną dla M. S. opinię w przedmiotowej sprawie. Ustosunkowując się natomiast do decyzji Wielkopolskiego Kuratora Oświaty z siedzibą w P. (zwanego dalej kuratorem) nr [...] z dnia [...] lutego 2010 roku, mocą której uchylona została uprzednia decyzja Dyrektora Zespołu Szkół z dnia [...] stycznia 2010 roku, a sprawa przekazana temu organowi do ponownego rozpoznania, dyrektor przeprowadził ponownie postępowanie administracyjne w sprawie, o czym powiadomił stronę, doręczonym jej dnia [...] marca 2010 roku pismem sporządzonym dnia [...] marca 2010 roku. W związku z zarzutem postawionym organowi I instancji przez organ wyższego stopnia, jakoby z dokumentacji zgromadzonej w przedmiotowej sprawie wynikało, że M. S. był ofiarą zdarzenia, dyrektor postanowił uzupełnić zebrane w sprawie dowody powiadamiając stronę, wskazanym pismem z dnia [...] marca 2010 roku, o zamiarze zobowiązania do złożenia pisemnych wyjaśnień pracowników Zespołu Szkół: prowadzącej akcję ratunkową w związku z rozpyleniem substancji rażącej w dniu 27 listopada 2019 roku, pani J. G. - Wicedyrektora Zespołu Szkół Handlowych d/s opiekuńczo-wychowawczych, na okoliczność przebiegu zdarzenia i utrudniania niwelacji jego skutków przez M. S., - pani M. T. - pedagoga w Zespole Szkół, na okoliczność dokonanych w czasie wyjaśniania sprawy ustaleń, ze szczególnym uwzględnieniem prezentowanej przez M. S. postawy oraz wskazania przyczyn, jakimi się wymieniony uczeń kierował prezentując swoje zachowanie. Dnia [...] marca 2010 roku w/w pracownicy Zespołu Szkół zostali wezwani do złożenia pisemnych wyjaśnień, które złożyli do akt sprawy w dniach [...] i [...] marca 2010 roku. Wyjaśnienia te, podobnie jak późniejsze uzasadnienia do postanowień Prezydium Samorządu Uczniowskiego, złożone do akt sprawy w dniach [...] marca i [...] kwietnia 2010 roku, wskazują jednoznacznie, że M. S., jak sam oświadczał, świadomie nie wskazał sprawcy zdarzenia, licząc, że sprawca nie zostanie ujawniony. Jedyną pobudką, jaką kierował się w swoim postępowaniu była solidarność koleżeńska. Nie podjął jakiejkolwiek próby nakłonienia sprawcy do ujawnienia się lub chociażby ujawnienia substancji rażącej. Los przewożonych do szpitali poszkodowanych w wyniku rażenia ludzi był mu obojętny. Nadto, mimo wyraźnego polecenia pozostania w rejonie rozśrodkowania, M. S. samowolnie opuścił to miejsce, czym także utrudnił działania służb ratowniczych. Ustalony stan faktyczny potwierdził również wychowawca klasy [...] M. P. w złożonym do akt sprawy dnia [...] marca 2010 roku uzasadnieniu ustalonej za pierwszy semestr roku szkolnego 2009/2010 oceny zachowania M. S., jakie wydał na wniosek matki ucznia. Należy zauważyć, że przy ocenie zaprezentowanej przez M. S. postawy w czasie zdarzenia Dyrektor Zespołu Szkół wydając swoją decyzję wziął pod uwagę również opisywane w przedmiotowej opinii zachowanie M. S. po zdarzeniu. Zgodnie ze stwierdzeniami wychowawcy uczeń nie zauważa w swoim postępowaniu jakiejkolwiek naganności. Za pierwszy semestr nauki zaproponował sobie bardzo dobrą ocenę zachowania, a opisywana przez wychowawcę klasy jego postawa wobec obecnego w klasie policjanta sugeruje, że M. S. prezentuje aspołeczną, pełną arogancji, wręcz "bohaterską" postawę. Zarówno M. S. jak i reprezentujący ucznia jego rodzice mogli i nadal mogą korzystać ze wszystkich ogólnodostępnych dokumentów regulujących życie szkoły, w tym Statutu, zgodnie z jego § 125. Na zasadzie ich ogólnej dostępności mają prawo do przeglądania, sporządzania z nich notatek, a nawet odwzorowywania. Jak wynika z prowadzonej przez nauczycieli biblioteki szkolnej dokumentacji, załączonej do akt sprawy, strona wielokrotnie w trakcie prowadzonego postępowania administracyjnego korzystała z tych możliwości. Jak wskazuje wspomniana, załączona do zgromadzonych materiałów w sprawie dokumentacja, pani S. zapoznawała się z prawem wewnątrzszkolnym w dniach [...].12.2009 r., [...].12.2009 r., [...].01.2009 r., [...].01.2010 r. Dyrektor stał i nadal stoi na stanowisku, że stronie udostępniono wszystkie dokumenty w przedmiotowej sprawie, na zasadach określonych przepisami prawa. Próba dokonania przez organ wyższego stopnia oceny konkretności § 99.11 Statutu przy wskazywaniu przez wymieniony organ nieskonkretyzowanego zapisu podanego w doktrynie, jako przykładowy t.j. uporczywe uchylanie się od obowiązku szkolnego, jest chybiona. Niewątpliwie pojęcie uporczywości nie należy do terminów jednoznacznie definiowalnych, podobnie jak wiązanie skreślenia ucznia ze skonkretyzowaną prawem karnym winą. Stronie zapewniono udział w przedmiotowym postępowaniu w każdym jego stadium. R. S. - przedstawiciel ustawowy strony, w dniu [...] kwietnia 2010 roku została zapoznana ze zgromadzonymi w sprawie materiałami, otrzymała także potwierdzone kserokopie wszystkich materiałów zgromadzonych w tej sprawie, jak również kopie zabezpieczonego nagrania ze szkolnego monitoringu. Nadto dyrektor umożliwił stronie wypowiedzenie się w przedmiotowej sprawie po zakończeniu zbierania materiałów, a przed wydaniem decyzji, nakreślając jej dla dokonania tych czynności siedmiodniowy termin, liczony od doręczenia stronie postanowienia Samorządu Uczniowskiego z dnia [...] kwietnia 2010 roku, ostatniego dokumentu koniecznego dla zakończenia tej sprawy. Strona otrzymała ów dokument dnia [...] kwietnia 2010 roku, zatem mogła wypowiedzieć się w sprawie, w formie pisemnej, do dnia [...] kwietnia włącznie. Strona nie skorzystała z tej możliwości. Odwołanie od powyższej decyzji w imieniu strony złożył jej ustawowy przedstawiciel – R. S., dnia [...] maja 2010 r. Motywując konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji wskazano, że oparta ona została na nieprawdziwych faktach. Dokumentacja oprócz tego, że została przygotowana niestarannie, jest niekompletna i stanowi odzwierciedlenie stanowiska wyłącznie dyrektora, nie zawiera także żadnych dokumentów, które potwierdzałyby współudział strony w zdarzeniu rozpylenia gazu oraz jego jakąkolwiek winę. Dokumentacja procesu skreślenia została sporządzona i dopasowana do podjętej decyzji. Decyzja o skreśleniu strony z listy uczniów, a zwłaszcza jej uzasadnienie, zawiera nieprawdziwe, sprzeczne oraz krzywdzące stronę informacje. M. S. - uczeń klasy [...] swoim zachowaniem nie doprowadził do zagrożenia zdrowia i życia własnego lub innych ludzi. Nie naruszył też zasad bezpieczeństwa. W zdarzeniu rozpylenia gazu był ofiarą, a nie sprawcą. Zapisy w statucie szkoły dotyczące ewentualnych przewinień, za które szkoła może podjąć decyzję o skreśleniu z listy uczniów nie odpowiadają zarzutom podanym w treści uzasadnienia decyzji o skreśleniu. Nadal nie wiadomo, jakie zasady bezpieczeństwa i w jakim akcie zawarte, strona naruszyła swoim zachowaniem. Użycie gazu przez kolegę z klasy, nie było reakcją na zachowanie strony, lecz przejawem bezmyślności. Potwierdził to pedagog szkolny M. T. w opinii, którą wystawiła sprawcy rozpylenia gazu oraz sam sprawca rozpylenia (opinia znajduje się u pedagoga szkolnego) oraz w wyjaśnieniach, złożonych na potrzeby procesu skreślenia a dołączonych do dokumentacji. Dyrektor nadal nie zgromadził kompletnej dokumentacji w sprawie skreślenia. Dyrektor zmienił uzasadnienie decyzji o skreśleniu, co poddaje w wątpliwość wiarygodność i pierwszej i drugiej decyzji o skreśleniu oraz świadczy o naginaniu, za wszelką cenę, zaistniałych okoliczności do wydanej decyzji o skreśleniu oraz nieznajomości i faktów i prawa. Dyrektor szkoły odmawiał stronie przekazania za odpłatnością kserokopii statutu szkoły, który miał w tej sprawie bardzo ważne znaczenie. Strona otrzymała ją (bez załączników) dopiero [...] kwietnia 2010 r. jako część składową dokumentacji procesu skreślenia. Decyzją z dnia [...] maja 2010 r. (nr [...]) Wielkopolski Kurator Oświaty (zwany dalej kuratorem) utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję dyrektora z dnia [...] kwietnia 2010 r. Analizując zebrany w sprawie materiał dowodowy organ II instancji doszedł do przekonania, że M. S. poprzez nieujawnienie sprawcy zdarzenia, a co za tym idzie rodzaju substancji, w której posiadaniu sprawca się znajdował, utrudnił przeprowadzenie akcji ratunkowej, w tym udzielenie pomocy medycznej osobom poszkodowanym. Zachowanie ucznia prowadziło zatem pośrednio do zagrożenia zdrowia i życia innych osób i w tym sensie stanowiło naruszenie zasad bezpieczeństwa. Wyczerpuje zatem znamiona określone w § 99 ust. 11 Statutu Zespołu Szkół Handlowych w P., który to przepis przewiduje sankcję skreślenia z listy uczniów nie tylko w sytuacji, gdy w wyniku naruszenia zasad bezpieczeństwa doszło do zagrożenia życia i zdrowia sprawcy, bądź osób trzecich, lecz także za spowodowanie możliwości wystąpienia takiego zagrożenia z powodu naruszenia zasad bezpieczeństwa. Przedstawiciel ustawowy strony został powiadomiony o przysługujących jemu prawach wynikających z procedury administracyjnej, jak również o zebraniu materiału dowodowego w sprawie. W toku postępowania, w szczególności podczas czynności zapoznawania się z zebranym materiałem dowodowym, R. S. nie wniosła o przeprowadzenie dodatkowych dowodów. W odwołaniu natomiast podniosła, że fakty podane w decyzji są nieprawdziwe i nieuzasadnione, nie precyzując jednak, o jakie fakty chodzi. W skardze na decyzję z dnia [...] maja 2010 r. złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w P. (dalej WSA) w dniu [...] sierpnia 2010 r. strona skarżąca reprezentowana przez swojego przedstawiciela ustawowego zakwestionowała stan faktyczny sprawy podkreślając, że zarówno przed podjęciem decyzji z dnia [...] kwietnia 2010 r., jak i przed podjęciem decyzji z [...] maja 2010 r. dyrektor nie zbadał okoliczności sprawy i nie zgromadził kompletnej dokumentacji, dotyczącej rozpylenia gazu w szkole (k. 2-11 akt sądowych). Strona skarżąca podkreśliła, że skreślenie z listy uczniów jest najsurowszą sankcją dyscyplinarną. Statut szkoły publicznej powinien wyraźnie regulować, w jakich przypadkach rada pedagogiczna może podjąć uchwałę upoważniającą dyrektora szkoły do wydania decyzji w w/w przedmiocie. Dlatego szkoła powinna w Statucie wyraźnie określić, jakie zasady bezpieczeństwa obowiązują na jej terenie, jaki dokument je normuje oraz podać konkretne zachowania ucznia, naruszające te zasady i stanowiące precyzyjne przesłanki do skreślenia z listy uczniów. Nikt nie powinien mieć żadnych wątpliwości, kiedy zachowanie ucznia narusza owe zasady, a kiedy nie. Sformułowanie "naruszanie zasad bezpieczeństwa, mogących prowadzić do zagrożenia zdrowia i życia własnego lub innych ludzi" jest zbyt ogólne i szkoła powinna podać konkretne zachowania ucznia, dostosowane do realiów danej placówki oraz stanowiące czytelne i nie budzące żadnych wątpliwości przesłanki do skreślenia z listy uczniów. Ponadto, gdyby rzeczywiście, jak twierdzi dyrektor, syn samowolnie opuścił teren szkoły podczas ewakuacji, z pewnością i taki zarzut pojawiłby się jako wystarczająca przesłanka do skreślenia, jednak takiego zarzutu dyrektor synowi nigdy nie postawił. Strona skarżąca zauważyła nadto, że Samorząd Uczniowski, zgodnie z zaleceniem kuratora zawartym w decyzji z dnia [...] lutego 2010 r. miał wydać decyzję na podstawie dokładnie ustalonego stanu faktycznego. Tymczasem, jak stwierdza w swojej opinii z dnia [...] marca 2010 r. "Prezydium Samorządu Uczniowskiego przeanalizowało stan faktyczny i prawny, przedstawiony w piśmie dyrektora z dnia [...] marca 2010 r.", a więc, nie zrobiło nic prócz przyjęcia stanu ustalonego przez dyrektora szkoły. Samorząd oparł się także na zeznaniach strony złożonych i zaprotokołowanych dnia [...] stycznia 2010 r.( miesiąc po zdarzeniu, lecz jeszcze przed wydaniem decyzji z dnia [...] lutego 2010 r. o skreśleniu), w których rzekomo skarżący przyznaje się do celowego zatajenia informacji o sprawcy rozpylenia oraz na wyjaśnieniach wychowawcy M. P., złożonych przed Prezydium Samorządu [...] marca 2010 r., lecz do dnia dzisiejszego Skarżący nie mógł się z nimi zapoznać, ponieważ żadnego z tych dokumentów nie włączono do dokumentacji sprawy, co kurator także przemilczał, a co sprawia, że dokumentacja jest jednak w dalszym ciągu niekompletna. To dyrektor jest odpowiedzialny za zgromadzenie pełnej dokumentacji i powołując się na konkretny dokument był zobowiązany włączyć go do akt sprawy, a tymczasem pracownicy szkoły do dnia dzisiejszego nie sporządzili nawet służbowej notatki ze zdarzenia rozpylenia gazu w dniu [...] listopada 2009 r. i do dnia dzisiejszego nie ma w dokumentacji sprawy, żadnej notatki dotyczącej rozpylenia gazu w szkole. W decyzji z dnia [...] lutego 2010 r. kurator stwierdza, że Regulamin Samorządu Uczniowskiego również powinien znaleźć się w dokumentacji sprawy. W/w regulamin również nie został nigdy włączony do akt, czego już Kurator w swojej decyzji z dnia [...] maja 2010 r. zupełnie nie skomentował, a co sprawiło, że dokumentacja pozostaje niekompletna. Dokumentacja procesu skreślenia strony z listy uczniów, zgodnie z wytycznymi kuratora została rzeczywiście uzupełniona, niestety wyłącznie o wyjaśnienia pracowników szkoły, którzy prezentują w przedmiotowej sprawie dokładnie takie samo stanowisko, jak dyrektor szkoły oraz o wypowiedzi strony, które przygotowała w jego imieniu - pedagog M. T., a których strona nigdy nie potwierdziła. W opinii strony skarżącej, kurator w swojej decyzji z dnia [...] maja 2010 r., utrzymującej decyzję dyrektora szkoły o skreśleniu, oparł się wyłącznie na uzasadnieniu zawartym w decyzji dyrektora z dnia [...] kwietnia 2010 r. oraz w piśmie z [...] maja 2010 r., pomijając zupełnie swoje argumenty i zarzuty zawarte w decyzji z dnia [...] lutego 2010 r. Dokumentacja procesu po wydaniu decyzji z dnia [...] lutego 2010 r., która została sporządzona 4 miesiące po zdarzeniu, jest mało wiarygodna i stanowi ewidentny przykład dopasowywania dokumentów do wcześniej podjętej decyzji. Została tak sporządzona, aby mogła świadczyć o wzorowym postępowaniu pracowników i dyrekcji szkoły, nie tylko w dniu rozpylenia, ale także w całym postępowaniu administracyjnym, dotyczącym procesu skreślenia skarżącego. W dalszej części swojego wywodu strona skarżąca zwróciła uwagę na szereg nieprawidłowości dotyczących sposobu prowadzenia postępowania, a przejawiających się w utrudnianiu jej czynnego udziału we wszystkich etapach postępowania. Poza tym organy I oraz II instancji zupełnie pominęły dotychczasowe, nienaganne zachowanie skarżącego w szkole. Przez cały rok szkolny 2009/10 otrzymał on tylko jedną uwagę. W całej sprawie bezspornym jest fakt, że to na M. S. została rozpylona substancja, a więc w zdarzeniu z [...] listopada 2009 r. to on był ofiarą ataku innego ucznia, a nie sprawcą rozpylenia gazu. Potwierdza to dyrektor już w zawiadomieniu o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie skreślenia, a także pedagog i wychowawca klasy w swoich opiniach. Żadna z osób: ani sprawca, ani syn-ofiara ataku, ani żaden z uczniów klasy [...], którzy, jak stwierdza dyrektor w piśmie do Samorządu Uczniowskiego z dnia [...] marca 2010 r. znajdowali się najbliżej hipotetycznego miejsca rozpylenia, nie odnieśli żadnych obrażeń, nie odczuwali żadnych dolegliwości. Żadnemu z w/w uczniów nie udzielano żadnej pomocy medycznej i zgodnie z wykazem uczniów, sporządzonym przez J. G., żadnego nie odwieziono do szpitala. Co więcej, po zdarzeniu wszyscy w/w uczniowie uczestniczyli w ostatniej tego dnia lekcji geografii. Ponadto "nieujawnienie informacji" ani umyślne, ani nieumyślne, nie jest ujęte w Statucie szkoły jako przesłanka do skreślenia z listy uczniów, a zaliczenie takiego zachowania do naruszania zasad bezpieczeństwa może skutkować tym, że szkoła będzie dowolnie, coraz to inne zachowania uczniów, traktować jako naruszanie zasad bezpieczeństwa oraz nadmiernie i zbyt pochopnie wykorzystywać jako powód do skreślania z listy uczniów. Nie jest prawdą, że syn uniemożliwił lekarzom podjęcie odpowiednich działań poprzez odmowę wskazania sprawcy. W decyzji z dnia [...] maja 2010 r. kurator pominął zupełnie, podkreślaną przez siebie, bardzo ważną kwestię motywów zachowania skarżącego, zwracając uwagę wyłącznie na to, " czy nieujawnienie przez M. S. rodzaju substancji, która wywołała niekorzystne skutki dla zdrowia osób poszkodowanych, miało wpływ na przebieg akcji ratowniczej", zapominając, że to skarżący był pierwszą osobą na którą ta substancja została rozpylona. W swojej decyzji z dnia [...] maja 2010 r. kurator ograniczył się tylko do zacytowania treści uzasadnienia decyzji dyrektora szkoły o skreśleniu z [...] kwietnia br., nie sprawdzając żadnych zawartych w w/w uzasadnieniu informacji. W odpowiedzi na powyższą skargę z dnia [...] sierpnia 2010 r. kurator wniósł o jej oddalenie powtarzając oraz ugruntowując swoją dotychczasową argumentację w sprawie (k. 46-49 akt sądowych). Postanowieniem WSA z dnia [...] września 2010 r. (sygn. akt IV SA/Po 736/10) wstrzymane zostało wykonanie zaskarżonej decyzji (k. 59-60 akt sądowych). Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2002 r., nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej ppsa) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Stosownie do art. 1 ust. 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2002 r., nr 153, poz. 1269 ze zm.), kontrola dokonywana przez sądy administracyjne sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy szczególne nie stanowią inaczej. Wynikający z przywołanych regulacji zakres kognicji sądów administracyjnych ograniczony został do kontroli sfery prawnej zaskarżonej decyzji administracyjnej. Ewentualne stwierdzenie uchybień w działaniu administracji publicznej obliguje sąd od uchylenia decyzji, stwierdzenia jej nieważności, bądź też stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem prawa (art. 145 ust. 1 ppsa). Sąd administracyjny, kontrolując działalność administracji publicznej, pozostaje zgodnie z art. 134 § 1 ppsa związany granicami sprawy, a nie granicami skargi. Nie będąc związany granicami skargi, sąd jest obowiązany do wzięcia pod uwagę z urzędu wszelkich naruszeń prawa oraz wszystkich przepisów, które winny znaleźć zastosowanie w sprawie, niezależnie od żądań i zarzutów podniesionych w skardze. Przedmiotem niniejszego postępowania jest decyzja Wielkopolskiego Kuratora Oświaty (zwanego w uzasadnieniu kuratorem) z dnia [...] lipca 2010 r. utrzymująca w mocy decyzje Dyrektora [...] (zwanego w uzasadnieniu dyrektorem) z dnia [...] kwietnia 2010 r. o skreśleniu skarżącego z listy uczniów [...] z siedzibą w P. Bezpośrednim powodem skreślenia skarżącego z listy uczniów był jego udział w zdarzeniu mającym miejsce dnia [...] listopada 2009 r., podczas którego na skutek rozpylenia substancji rażącej doszło do zagrożenia zdrowia zarówno uczniów, jak i pracowników szkoły. Zgodnie z art. 39 ust. 2 ustawy o systemie oświaty, dyrektor szkoły lub placówki może, w drodze decyzji, skreślić ucznia z listy uczniów w przypadkach określonych w statucie szkoły lub placówki. Skreślenie następuje na podstawie uchwały rady pedagogicznej, po zasięgnięciu opinii samorządu uczniowskiego. Z kolei zgodnie z art. 41 ust. 1 pkt 5 przywołanej ustawy, do kompetencji stanowiących rady pedagogicznej należy podejmowanie uchwał w sprawach skreślenia z listy uczniów. Stosownie do art. 60 ust. 1 pkt 7 ustawy o systemie oświaty, przypadki, kiedy uczeń może zostać skreślony z listy uczniów szkoły powinien określać jej statut, przygotowany przez radę pedagogiczną, natomiast uchwalony przez radę szkoły. Zastosowanie kary dyscyplinarnej w postaci skreślenia ucznia z listy uczniów przewiduje również w § 18 ust. 3 ramowy statut publicznego technikum, stanowiąc jedynie, że statut technikum określa przypadki, w których rada pedagogiczna może podjąć uchwałę upoważniającą dyrektora technikum do skreślenia ucznia z listy uczniów. Przedmiotowy statut stanowi załącznik nr 5a do rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 21 maja 2001 r. (Dz. U. 2001 r., nr 61, poz. 624 ze zm.) w sprawie ramowych statutów publicznego przedszkola oraz publicznych szkół. W doktrynie podkreśla się, że statut szkoły publicznej powinien wyraźnie regulować, w jakich przypadkach rada pedagogiczna może podjąć uchwałę upoważniającą dyrektora do skreślenia ucznia z listy uczniów. Przypadków tych ustawodawca nie określił jednak wprost, pozostawiając pełną swobodę w tym zakresie organom stanowiącym statuty szkół i placówek. Postępowanie w sprawie skreślenia ucznia z listy uczniów toczy się według przepisów kodeksu postępowania administracyjnego. Stanowi to rozwiązanie ze wszech miar trafne, gdyż chodzi tutaj o władczą ingerencję w prawa i obowiązki obywateli, będących podmiotami zewnętrznymi w stosunku do szkoły jako zakładu administracyjnego i skutkującą rozwiązaniem stosunku administracyjnoprawnego pomiędzy użytkownikiem, a zakładem. Dlatego właśnie istnieją poważne podstawy do tego, żeby oczekiwać od dyrektora jako organu skreślającego z listy uczniów wnikliwego rozważenia sprawy oraz dalszej możliwości kontroli prawidłowości tej decyzji w toku instancji (M. Pilich, Ustawa o systemie oświaty. Komentarz, Warszawa 2008 r., str. 433-434). Statut [...] w P. jako jedną z przesłanek skreślenia ucznia z listy uczniów bez uprzedniego wyczerpania kar niższego rzędu przewiduje w §99 ust. 1.1. naruszanie zasad bezpieczeństwa mogących doprowadzić do zagrożenia zdrowia i życia własnego lub innych ludzi. O dopuszczalności zastosowania najsurowszej z kar w pierwszej kolejności stanowi § 87 ust. 1.1. statutu. Odnosząc powyższe uwagi do rozpoznawanej sprawy, w pierwszej kolejności trzeba zauważyć, że nie został w niej prawidłowo ustalony stan faktyczny. Organy obu instancji naruszyły tym samym ogólną zasadę prawdy obiektywnej, statuowaną w art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. 2000 r., nr 98, poz. 1071 ze zm., zwaną dalej kpa) oraz przepisy szczególne dotyczące postępowania dowodowego, tj. art. 75 § 1 kpa, art. 77 § 1 kpa, art. 79 § 1 i 2 kpa, art. 80 kpa, art. 81 kpa. Z. Janowicz wskazuje, że zasada dochodzenia prawdy obiektywnej należy do dawna już do podstawowych zasad wszystkich postępowań. Nakłada ona na organy prowadzące postępowanie obowiązek wszechstronnego zbadania sprawy, tak pod względem faktycznym, jak i prawnym w celu ustalenia rzeczywistego stanu sprawy (Z. Janowicz, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa-Poznań 1992 r., str. 64). W rozpoznawanej sprawie jej stan faktyczny nie został ustalony w sposób dokładny, ponieważ organy obu instancji nie przeprowadziły wszystkich niezbędnych dowodów. W sprawie nie została przesłuchana strona postępowania – M. S., jak również inne osoby, które były naocznymi świadkami i uczestnikami rozpylenia substancji rażącej, przede wszystkim M. S., pozostali uczniowie, którzy w dniu [...] listopada 2009 r. przebywali w miejscu zdarzenia oraz nauczyciele, którzy tego dnia również przebywali w miejscu zdarzenia( w aktach sprawy brak protokołów takich przesłuchań). Z informacji uzyskanej z pisemnych wyjaśnień wicedyrektora szkoły J. G. wynika, że nauczycielami tymi byli: prof. A. K., która po zakończeniu przerwy miała odbyć zajęcia z klasą [...] oraz prof. Z. B., która miała odbyć lekcję z klasą, do której uczęszcza skarżący. Poza tym, analizując zebrany w sprawie materiał dowodowy Sąd nie potrafił ponad wszelką wątpliwość przyjąć, że jednym ze sprawców zdarzenia był skarżący. Nie wiadomo również, czy rozpylenie tego dnia w szkole substancji rażącej było działaniem zamierzonym, czy też stanowiło jedynie splot przypadkowo następujących po sobie wydarzeń. Z akt sprawy nie wynika ponadto, jaka substancja została rozpylona. Z pisma pedagoga szkolnego M. T. z dnia [...] grudnia 2009 r. wynika, że "kolega z klasy M. rozpylił gaz na terenie szkoły, sikając bezpośrednio tym gazem na M.". Także w samej decyzji z dnia [...] kwietnia 2010 r. mowa jest na wstępie o uczniach klasy [...] jako prawdopodobnych sprawcach zajścia, w dalszej części o skarżącym, który towarzyszył sprawcy chowającemu substancję rozpylającą do torby, a w końcowej części uzasadnienia o świadomym nieujawnieniu przez skarżącego sprawcy rozpylenia, co mogło narazić wielu ludzi na utratę życia i zdrowia. Należy w tym miejscu podkreślić, że skarżący wskazał sprawcę rozpylenia niewiadomego pochodzenia substancji w dniu [...] listopada 2010 r. podczas przesłuchania na komisariacie policji. Dyrektor szkoły mógł zatem zwrócić się o udzielenie informacji w tej materii przez policję. Poza tym, jak wskazuje przedstawiciel ustawowy skarżącego, dyrektor szkoły został poinformowany o sprawcy rozpylenia podczas przesłuchania skarżącego na policji (k. 10 akt sądowych). Wskazane okoliczności zostały natomiast zupełnie pominięte w ustalonym w niepełny sposób przez organy obu instancji stanie faktycznym. Reasumując, organy obu instancji nie przeprowadziły wszystkich niezbędnych dowodów. Nie można w tej materii zarazem przyjmować, że głównym źródłem dowodowym jest nagranie monitoringu. Ustawodawca w żaden sposób nie przewidział, że w sytuacji zarejestrowania zdarzenia urządzeniem audiowizualnym, przeprowadzenie pozostałych dowodów jest zbędne. Poza tym samo nagranie zdarzenia nie wyjaśnia jego dokładnego przebiegu, to znaczy nie ukazuje roli skarżącego, jego świadomości odnośnie substancji, która została rozpylona oraz tego, czy zdarzenie zostało również zaobserwowane przez inne osoby. Organy administracji nie zebrały zatem w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, a tym samym nie mogły ocenić na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została uznana za udowodnioną. Odrębnym zagadnieniem w przedmiotowej sprawie pozostaje sam sposób przeprowadzenia postępowania dowodowego. Zasadę czynnego udziału strony w postępowaniu statuuje art. 10 kpa. W doktrynie wskazuje się obrazowo, że art. 10 kpa oraz wiele realizujących go przepisów szczegółowych kodeksu zapewnia stronie nie jakieś bliżej nie określone prawo do "wypowiadania się", czy "wysłuchania" lub "obrony", lecz prawo do kształtowania wespół z organem administracyjnym przebiegu postępowania i jego wyniku - decyzji (Z. Janowicz, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa-Poznań 1992 r., str. 73. Zob. też rozważania na ten temat w uzasadnieniu wyroku WSA w Bydgoszczy z dnia 4 kwietnia 2007 r., sygn. akt II SA/Bd 991/06, baza orzeczeń NSA). Przejawem omawianej zasady jest rozdział 3 działu II kpa, zatytułowany "udostępnianie akt". Wynika z niego podstawowy obowiązek umożliwienia stronie przez organy administracji przeglądania akt sprawy oraz sporządzania z nich odpisów. Wyjątek od tej zasady przewidziany został w art. 74 § 1 kpa i dotyczy on jedynie akt sprawy objętych ochroną tajemnicy państwowej, a także innych akt, które organ administracji publicznej wyłączy ze względu na ważny interes państwowy. Uniemożliwianie zatem w trakcie toczącego się postępowania dostępu stronie skarżącej do akt sprawy, albo nawet żądanie uiszczenia wysokiej kwoty pieniężnej za możliwość ich powielenia, stanowi jaskrawe złamanie zasady czynnego udziału strony w postępowaniu. W przedmiotowej sprawie co prawda w dniu [...] kwietnia 2010 r. udostępniono stronie skarżącej dokumenty, z którymi chciała się zapoznać, jednakże należy jeszcze raz podkreślić, że nastąpiło to po wielu zabiegach z jej strony. Poza tym strona powinna zostać z urzędu poinformowana o każdej czynności toczącego się postępowania. Strona skarżąca nie została natomiast poinformowana przez dyrektora szkoły o złożonych pisemnie w dniu [...] marca 2010 r. wyjaśnieniach J. G. oraz w dniu [...] marca 2010 r. wyjaśnieniach M. T. Strona powinna otrzymać powyższe wyjaśnienia niezwłocznie po ich złożeniu, celem zajęcia stanowiska w sprawie, a nie dopiero dowiadując się o nich podczas zapoznawania się z materiałem sprawy. Należy nadto mieć na względzie, że organ I instancji nie wykonał wszystkich wytycznych zamieszczonych przez kuratora w decyzji z dnia [...] lutego 2010 r. Kurator wydając decyzję w dniu [...] lipca 2010 r. powinien był sprawdzić, czy organ I instancji zastosował się do jego wskazań. Tymczasem po uchyleniu zaskarżonej decyzji z dnia [...] stycznia 2010 r. organ I instancji nie przesłuchał M. S. ani też innych osób biorących udział w zdarzeniu. Przesłuchaniem tym nie może być oczywiście relacja z rozmowy ze skarżącym, jaka została dokonana w piśmie wyjaśniającym pedagog M. T. z dnia [...] marca 2010 r. Organ I instancji nie odniósł się w wystarczający sposób do zastrzeżeń kuratora odnośnie niedookreślonego sformułowania §99 ust. 1.1. statutu, wskazującego jedną z przesłanek skreślenia ucznia z listy uczniów. Organ II instancji zwrócił uwagę w tej materii, że to od dyrektora szkoły jako organu dokonującego skreślenia z listy uczniów należy oczekiwać wnikliwego rozważenia okoliczności sprawy, w szczególności w kontekście kontroli prawidłowości wydania decyzji w toku instancji oraz prawa do skargi do sądu administracyjnego. Organ II instancji ponownie rozpoznając sprawę na skutek złożonego przez stronę skarżącą odwołania w dniu [...] maja 2010 r. nie rozważył, czy zawarte w uzasadnieniu decyzji z dnia [...] lutego 2010 r. wskazania zostały zrealizowane przez dyrektora szkoły. Tym samym pomiędzy decyzjami kuratora z dnia [...] lutego 2010 r. oraz [...] lipca 2010 r. zachodzi sprzeczność. Powracając do zasygnalizowanej powyżej kwestii niedookreślonego sformułowania §99 ust. 1.1. statutu szkoły, Sąd rozpoznający niniejszą sprawę miał na względzie, że organy administracji publicznej posiadają w tej materii pewien zakres swobody w określeniu, czy skarżący naruszył zasady bezpieczeństwa, uzasadniające zastosowanie w stosunku do niego najsurowszej kary w postaci usunięcia z listy uczniów. Oprócz występującego w tej mierze uznania administracyjnego po stronie organu I instancji, ogólność przesłanki ujętej w §99 ust. 1.1. statut szkoły sprawia nadto, że prócz przyznania organowi administracji możliwości dokonania wyboru pomiędzy dwoma dopuszczalnymi rozstrzygnięciami posiadają one znaczny luz decyzyjny wynikający z szerokiego rozumienia zamieszczonych pojęć niedookreślonych. Zgodnie jednak z powszechnie akceptowanym poglądem, we wszystkich przypadkach uznania administracyjnego, jak i sytuacji, gdy przepisy operują pojęciami niedookreślonymi, nie może być mowy o jakiejś sprzecznej z zasadą praworządności oraz zasadą dochodzenia prawdy obiektywnej dowolności działania organu w toku postępowania administracyjnego. Wprost przeciwnie, obowiązki organu administracji w takiej sytuacji są znacznie poważniejsze niż w przypadku ustawowego związania organu (zob. Z. Janowicz, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa-Poznań 1992 r., str. 277-278, J. Borkowski, w: B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2003 r., str. 483-484. Zob. też wyrok NSA oz. w Katowicach z dnia 16 maja 2003 r., sygn. akt II SA/Ka 1583/01, baza orzeczeń NSA). Tymczasem w rozpoznawanej sprawie organ I instancji stosując wobec skarżącego najsurowszy wymiar kary nie rozważył możliwości oraz zasadności wymierzenia mniej dolegliwej sankcji. Dyrektor szkoły wymierzając karę kierował się bowiem jedynie zachowaniem skarżącego podczas zdarzenia w dniu [...] listopada 2009 r., pomijając zupełnie całokształt postawy skarżącego wykazywanej do daty zdarzenia. W orzecznictwie podkreśla się jednak, że zastosowanie najsurowszej z kar obliguje organy szkolne i organ odwoławczy do szczególnej staranności w zakresie dokumentowania podstaw poczynionych ustaleń (wyrok WSA w Krakowie z dnia 8 sierpnia 2006 r., sygn. akt III SA/Kr 383/06, baza orzeczeń NSA). Tymczasem z opinii pedagoga szkolnego wydanej w dniu [...] grudnia 2009 r. wynika, że skarżący osiąga zadowalające wyniki w nauce, uczęszcza do szkoły regularnie. Otrzymał nawet dwie pochwały od wychowawcy za wysoką frekwencję. Z kolei z opinii wychowawcy klasy z dnia [...] marca 2010 r. wynika, że skarżący pełnił również w klasie funkcję skarbnika. Dyrektor szkoły wydając decyzje w dniu [...] kwietnia 2010 r. w ogóle nie odniósł się do wskazanych powyżej, pozytywnych aspektów funkcjonowania skarżącego w szkole, ograniczając się jedynie do przypisania jemu winy za niepowiadomienie pracowników szkoły o sprawcy rozpylenia niebezpiecznej substancji oraz do zacytowania statutu szkoły, z którego wynika możliwość zastosowania względem ucznia najsurowszej z kar bez wymierzenia uprzednio kary łagodniejszego rodzaju. Dyrektor powinien zatem biorąc pod uwagę wszystkie okoliczności sprawy rozważyć uprzednio zasadność zastosowania względem skarżącego innego rodzaju kary o łagodniejszym wydźwięku. Reasumując powyższe rozważania, Sąd działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa uchylił w punkcie I zaskarżoną decyzję z dnia [...] lipca 2010 r. oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji z dnia [...] kwietnia 2010 r. Rozpoznając ponownie przedmiotową sprawę organ I instancji powinien w pierwszej kolejności ustalić w sposób dokładny stan faktyczny sprawy, opierając się w tej mierze na wszystkich dostępnych źródłach dowodowych, mogących wydatnie przyczynić się do wyjaśnienia sprawy. Przede wszystkim organ I instancji powinien przesłuchać M. S. oraz jego kolegę M. S. na okoliczność przebiegu zdarzenia w dniu [...] listopada 2009 r. oraz motywacji kierującej skarżącym. Jak bowiem celnie zauważył organ II instancji w uzasadnieniu decyzji z dnia [...] lutego 2010 r., zachowanie M. S. polegające na braku wskazania osoby winnej zdarzenia nie może podlegać ocenie w kontekście naruszenia zasad bezpieczeństwa bez poznania motywów, jakimi kierował się uczeń, okoliczności zdarzenia oraz jego konsekwencji. Zasadnym byłoby przesłuchanie w sprawie pozostałych świadków zdarzenia, w tym uczniów klas [...] oraz [...], a nadto nauczycieli: prof. A. K. oraz prof. Z. B. Organ I instancji ponownie rozpoznając sprawę powinien umożliwić czynny w niej udział stronie skarżącej. Należy w tym miejscu zwrócić uwagę nie tylko na ogólną zasadę informowania stron o przebiegu postępowania, która wynika z art. 9 kpa, lecz nadto na stanowiące jej urzeczywistnienie art. 78 § 1 kpa, art. 79 § 1 i 2 kpa, art. 81 kpa. Wydana po przeprowadzeniu ponownego postępowania decyzja administracyjna powinna nadto zawierać logiczne oraz spójne uzasadnienie zasadności wymierzenia (bądź odstąpienia od wymierzenia) kary skarżącemu, adekwatnemu do stopnia jego winy oraz rozwoju intelektualno-emocjonalnego. Organ I instancji powinien mieć również na względzie, że wymierzając ewentualnie najsurowszą karę w postaci usunięcia skarżącego z listy uczniów, powinien przeprowadzić pogłębione rozważania na temat niewystarczalności zastosowania kary łagodniejszego rodzaju. W punkcie II wyroku Sąd określił, zgodnie z art. 152 ppsa, ze zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Oznacza to, że nie wywołuje ona skutków prawnych, które wynikają z jej rozstrzygnięcia, od chwili wydania wyroku, mimo że wyrok uchylający tę decyzję nie jest jeszcze prawomocny (wyrok NSA z dnia 29.07.2004 r., sygn. akt OSK 591/04, ONSA i WSA 2004/2/32). W punkcie III wyroku Sąd działając na podstawie art. 200 ppsa zasądził od Wielkopolskiego Kuratora Oświaty w P. na rzecz skarżącej R. S. kwotę 200 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania. Na koszty postępowania w przedmiotowej sprawie złożyła się jedynie kwota 200 zł, którą stosownie do art. 220 § 1 i 2 w zw. z § 2 pkt 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2003 r., nr 221, poz. 2193) zobowiązana była uiścić skarżąca przy wniesieniu skargi.