IV SA/Po 74/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Paweł Miładowski Sędziowie NSA Ewa Makosz – Frymus (spr.) WSA Maciej Dybowski Protokolant st.sekr.sąd. Agata Tyll-Szeligowska po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 27 maja 2009 r. sprawy ze skargi A. M. na decyzję Przewodniczącego Odwoławczej Komisji Stypendialnej Akademii Wychowania Fizycznego w P. z dnia (...) w przedmiocie stypendium socjalnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wydziałowej Komisji Stypendialnej Wydziału Wychowania Fizycznego Akademii Wychowania Fizycznego w P. z dnia (...) 2. zasądza od Rektora Akademii Wychowania Fizycznego w P. na rzecz A. M. kwotę (...) zł ((...) złotych) tytułem zwrotu kosztów sądowych /-/ M. Dybowski /-/ P. Miładowski /-/ E. Makosz-Frymus Dnia (...) A. M. złożył do Dziekana Wydziału Wychowania Fizycznego AWF w P. podanie o przyznanie pomocy materialnej w postaci stypendium socjalnego oraz stypendium na wyżywienie. Decyzją z dnia (...) Wydziałowa Komisja Stypendialna Wydziału Wychowania Fizycznego AWF w P., działając na podstawie art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego ( t. j. z 2000r. Dz. U. Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej kpa) w związku z art. 173 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. Nr 164, poz. 1365 ze zm., dalej ustawa Prawo o szkolnictwie wyższym) oraz zarządzenia nr 21/2006 Rektora Akademii Wychowania Fizycznego w P. z dnia (...) w sprawie "Regulaminu przyznawania pomocy materialnej studentom i doktorantom AWF w P.", dalej Regulaminu, nie przyznała wnioskującemu pomocy materialnej na rok akademicki 2008/2009. W uzasadnieniu podano, iż wnioskodawca nie spełnił kryteriów określonych w art. 179, 181 i 182 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym oraz wymogów przewidzianych w Regulaminie (przekroczenie podstawy naliczenia). W odwołaniu od powyższej decyzji A. M. wniósł o jej uchylenie, podnosząc iż dochód na jedną osobę w jego rodzinie nie przekracza ustalonego limitu warunkującego przyznanie pomocy materialnej, bowiem faktycznie na utrzymaniu jest sześć osób, ponieważ najstarszy brat jest absolwentem UAM i jeszcze nie znalazł pracy. Decyzją z dnia (...) Nr (...) Odwoławcza Komisja Stypendialna, Dział Nauczania i Spraw Studenckich AWF w P., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa w związku z art. 173 ust. 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym oraz Regulaminu utrzymała w mocy zaskarżoną decyzję, podzielając argumentacje organu I instancji. W skardze A. M. wniósł o uchylenie decyzji Odwoławczej Komisji Stypendialnej z dnia (...) jako naruszającej prawo, podnosząc, iż dochód na jednego członka w jego rodzinie wyniósł (...) zł ((...)PLN/ 5 członków rodziny = (...)PLN), a wiec nie przekroczył limitu ustalonego na podstawie Regulaminu. W wyliczeniu tym zgodnie z art. 179 ust. 4 pkt 3 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym nie uwzględniono brata skarżącego, który w momencie składania przedmiotowego wniosku ukończył studia wyższe i nie podjął jeszcze pracy. W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji, podając jednocześnie w jaki sposób dokonał wyliczenia miesięcznego dochodu przypadającego na jedną osobę w rodzinie skarżącego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r.. nr 153, poz. 1269, dalej: u. s .a.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności organów administracji publicznej. Jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, kontrola, o której mowa w art. 1 § 2 u. s. a., sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowoadministracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do ustalonego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowią przepisy ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym, ustawy o pomocy społecznej, ustawy o świadczeniach rodzinnych, a także Regulamin przyznawania pomocy materialnej studentom i doktorantom Akademii Wychowania Fizycznego w P. Przepis art. 173 ust. 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym w punktach 1-8 wymienia różne formy pomocy materialnej, o które może ubiegać się student. W niniejszej sprawie skarżący, będący na utrzymaniu rodziców, złożył wniosek o przyznanie stypendium socjalnego (art. 173 ust. 1 pkt 1) oraz stypendium na wyżywienie (art. 173 ust. 1 pkt 6). Zgodnie z art. 179 ust. 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym stypendium socjalne ma prawo otrzymywać student znajdujący się w trudnej sytuacji materialnej. Rektor w porozumieniu z uczelnianym organem samorządu studenckiego ustala wysokość dochodu na osobę w rodzinie studenta uprawniającą do ubiegania się m. in. o stypendium socjalne i stypendium na wyżywienie (ust. 2 art. 179 cytowanej wyżej ustawy). Przy czym jak wynika z ust. 3 art. 179 ustawy wysokość dochodu uprawniającego do uzyskania stypendium nie może być niższa niż kwota, o której mowa w art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.), oraz wyższa niż suma kwot określonych w art. 5 ust. 1 i art. 6 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 228, poz. 2255 ze zm.). Ponadto zgodnie z art. 179 ust. 4 pkt 3 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym, przy ustalaniu wysokości dochodu uprawniającego studenta do ubiegania się m. in. o stypendium socjalne i stypendium na wyżywienie uwzględnia się dochody osiągane przez rodziców (...) studenta i będące na ich utrzymaniu dzieci niepełnoletnie, dzieci pobierające naukę do 26 roku życia (...). Natomiast we wspomnianym wyżej Regulaminie określono zasady ustalania wysokości przyznawania i wypłacania świadczeń pomocy materialnej dla studentów i doktorantów AWF w P. W przedmiotowej sprawie zaskarżona decyzja oraz utrzymana nią w mocy decyzja organu pierwszej instancji naruszają przepisy postępowania w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z brzmieniem art. 107 § 3 kpa uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Przenosząc te regulacje na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, iż wydane w sprawie decyzje obu organów nie spełniają podanych powyżej kryteriów. Zarówno w decyzji Wydziałowej Komisji Stypendialnej jak i decyzji Odwoławczej Komisji Stypendialnej organy uzasadnienia napisały w sposób lakoniczny, ograniczając się do jednozdaniowych wypowiedzi wskazujących jedynie podstawę prawną rozstrzygnięcia i podając, że skarżący nie spełnia kryteriów w nich określonych. Natomiast uzasadnienie prawne powinno zawierać przytoczenie zastosowanych przepisów prawa wraz z ich wyjaśnieniem, czego jednak w niniejszej sprawie zabrakło. Ponadto zaskarżone decyzje nie zawierają kolejnego obligatoryjnego elementu uzasadnienia decyzji jakim jest uzasadnienie faktyczne. Organy obu instancji nie wskazały faktów, które uznały za udowodnione, nie wskazały również na podstawie jakich dowodów doszły do przekonania, że skarżący nie spełnia kryteriów uprawniających do otrzymania wnioskowanego stypendium. Nie wspominając o dokonaniu oceny wiarygodności dowodów i podaniu przyczyn, dla których określonym dowodom jej odmówiono. Naruszono tym również art. 7 i 77 kpa, zgodnie z którymi organy stosują zasadę prawdy obiektywnej i w tym celu mają obowiązek zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Zgromadzony w sprawie materiał nie został rozpatrzony w sposób zgodny ze wskazanymi wyżej przepisami. Z uwagi na wskazane uchybienia decyzje te całkowicie uchylają się spod kontroli Sądu. Ponadto podkreślić należy, że organ odwoławczy naruszył zasadę dwuinstancyjności, ponieważ nie rozpoznał i nie rozpatrzył ponownie sprawy. Pomimo, iż skarżący w odwołaniu podniósł, iż dochód na jedną osobę w jego rodzinie nie przekracza ustalonego limitu warunkującego przyznanie pomocy materialnej, ponieważ faktycznie na utrzymaniu rodziców jest sześć osób, z tego względu, że najstarszy brat jest tegorocznym absolwentem (...) i jeszcze nie znalazł pracy, organ II instancji nie podjął próby dokonania wyjaśnień w tym zakresie, wskazując jedynie za organem I instancji podstawę prawną rozstrzygnięcia i stwierdzając, iż skarżący nie spełnia kryteriów w nich określonych. Wskazać także należy, iż Sąd został pozbawiony możliwości oceny poprawności przeprowadzonego w sprawie postępowania, między innymi prawidłowości zastosowania zawartej w art. 80 k.p.a. zasady swobodnej oceny dowodów. Zgodnie z nią, organy wydają rozstrzygnięcie na podstawie zgromadzonych w sprawie dowodów, które muszą zostać poddane wszechstronnej ocenie w odniesieniu do każdego środka dowodowego w kontekście całokształtu materiału. Dokonując ustaleń faktycznych w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy organy powinny kierować się zasadami logiki i doświadczenia życiowego. W uzasadnieniach zaskarżonych decyzji organy nie tylko nie dokonały jakiejkolwiek oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego ale nie wskazały jakichkolwiek dowodów, na podstawie których ustaliły stan faktyczny. Decyzje te uchylają się więc spod oceny legalności. Trzeba też nadmienić, że naprawienie tych uchybień nie może nastąpić w odpowiedzi na skargę, jak starał się to uczynić organ II instancji, gdyż nie jest ona częścią decyzji, a prezentuje stanowisko organu względem skargi. Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organy wydadzą w oparciu o wskazane wyżej przepisy prawa materialnego i procesowego prawidłową decyzję zawierającą pełne uzasadnienie faktyczne i prawne. W tym stanie rzeczy, Sąd mając na względzie przedstawiony stan faktyczny i prawny sprawy, na podstawie art.145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł, jak w sentencji wyroku. O zwrocie kosztów orzeczono na podstawie art. 200 cytowanej wyżej ustawy. /-/M.Dybowski /-/P.Miładowski /-/E.Makosz-Frymus KP