IV SA/Po 744/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Stankowski Sędziowie NSA Grażyna Radzicka WSA Donata Starosta (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Laura Szukała po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 06 grudnia 2011 r. sprawy ze skargi L. Ś. na postanowienie Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w P. z dnia [...] czerwca [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia oraz stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia 1. stwierdza nieważność zaskarżonego postanowienia w części odmawiającej przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia; 2. w pozostałym zakresie skargę oddala. Postanowieniem z dnia [...] marca 2011 r., nr [...], znak [...] (dalej postanowienie z dnia [...] marca 2011 r.) Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. (dalej PINB albo organ I instancji) działając na podstawie art. 56 ust. 1 ustawy z dnia 24 października 1974r. Prawo budowlane (Dz.U. 1974 r., nr 38, poz. 229 ze zm., dalej pb z 1974 r.), w związku z art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz. U. 2006 r., nr 156, poz. 1118 ze zm.) oraz art. 123 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. 2000 r., nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej kpa) po rozpatrzeniu z urzędu sprawy prawidłowości budowy zbiornika na ścieki sanitarne na działce o nr ewid. [...] w m. S. ul. S. [...], nałożył na L. Ś. (dalej zwanego inwestorem) obowiązek wykonania i przedłożenia w siedzibie Inspektoratu w terminie do dnia [...] maja 2011 r. ekspertyzy technicznej dotyczącej stanu technicznego zbiornika na ścieki sanitarne zlokalizowanego na działce o nr ewid. [...] w miejscowości S. ul. S. [...]. Przedmiotowe postanowienie zostało doręczone inwestorowi dnia [...] marca 2011 r. Pismem z dnia [...] maja 2011 r. inwestor złożył wniosek o przywrócenie terminu do złożenia zażalenia na postanowienie z dnia [...] marca 2011 r. Jednocześnie z wnioskiem tym inwestor połączył wniesienie zażalenia na powyższe postanowienie, wskazując, że na należącej do niego działce będzie wykonywana kanalizacja sanitarna. Nie ma zatem potrzeby wykonania ekspertyzy technicznej stanu technicznego zbiornika na ścieki sanitarne. Jako powód uchybienia terminowi do złożenia zażalenia inwestor wskazał na sprawy rodzinne. Pismem z dnia [...] czerwca 2011 r., nr [...], W. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej WWINB) wezwał inwestora do podania, czy podanie z dnia [...] kwietnia 2011 r. zostało złożone bezpośrednio do PINB, czy też zostało wysłane za pośrednictwem Poczty Polskiej (w takim wypadku WWINB wezwał inwestora o przesłanie dowodu nadania podania z dnia [...] kwietnia 2011 r., ewentualnie zwrotnego potwierdzenia odbioru podania przez PINB w K.) oraz do wskazania przyczyn uchybienia terminu do złożenia zażalenia, jak i do wyjaśnienia kiedy ustała przyczyna uchybienia tego terminu. WWINB zakreślił inwestorowi termin na uczynienie zadość powyższym obowiązkom w terminie 14 dni od dnia otrzymania wezwania, pod rygorem rozpatrzenia wniesionego zażalenia na podstawie dotychczas zebranych w sprawie dowodów. Przedmiotowe wezwanie inwestor odebrał dnia [...] czerwca 2011 r. Pismem z dnia [...] czerwca 2011 r. inwestor wyjaśnił, że podanie z dnia [...] maja 2011 r. złożył bezpośrednio do PINB dnia [...] kwietnia 2011 r. Powodem złożenia zażalenia po upływie terminu były problemy rodzinne inwestora, o których nie chciałby wspominać. Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2011 r., nr [...] (dalej postanowienie z dnia [...] czerwca 2011 r.) WWINB działając na podstawie art. 59 § 4 i art. 134 w zw. z art. 123 § 1 kpa odmówił przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia oraz stwierdził niedopuszczalność zażalenia. W uzasadnieniu WWINB opisując dotychczasowy przebieg postępowania stwierdził, że postanowienie z dnia [...] marca 2011 r. jest postanowieniem wydanym w toku prowadzonego postępowania i nie rozstrzyga o istocie sprawy. Zgodnie z art. 141 § 1 kpa, na wydane w toku postępowania postanowienie służy stronie zażalenie, gdy kodeks tak stanowi. Na postanowienie, wydane na 56 ust. 1 pb z 1974 r. zażalenie nie przysługuje. Błędne pouczenie o możliwości wniesienia zażalenia nie jest przesłanką do jego rozpatrzenia. Brak jest zatem podstawy do przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia skoro zażalenie nie przysługuje. Wniesienie samoistnego zażalenia na postanowienie wydane na podstawie art. 56 pb z 1974 r. jest niedopuszczalne. Zgodnie z art. 142 kpa postanowienie, na które nie służy zażalenie, strona może skarżyć tylko w odwołaniu od decyzji. Odmowa przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia załatwienia nie tylko sprawę wniosku o przywrócenie terminu, ale jednocześnie rozstrzyga również o tym, co jest przedmiotem postanowienia z art. 134 kpa. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w P. (dalej WSA) z dnia [...] czerwca 2011 r. L. Ś. (dalej skarżący) wskazał, że zbiornik na ścieki sanitarne posadowiony na działce o nr ewid. [...] w miejscowości S., ul. S. [...], jest przeznaczony do likwidacji. Jego użytkowanie jest uzależnione od budowy kanalizacji sanitarnej w części miasta S. w obrębie ul. S. Zgodnie z decyzją Burmistrza S. ul. S. jest w trakcie prac przy budowie kanalizacji sanitarnej. Stąd użytkowanie zbiornika sanitarnego jest konieczne tylko do czasu uzyskania przyłącza sanitarnego. W związku z przedstawionymi okolicznościami skarżący wniósł o odstąpienie od żądania wykonania ekspertyzy przez wzgląd na to, że oznaczony powyżej zbiornik na ścieki został przeznaczony do likwidacji (k. 4 akt sądowych). W odpowiedzi na skargę z dnia [...] lipca 2011 r., nr [...], WWINB wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu (k. 7 akt sądowych). Pismem z dnia [...] września 2011 r. skarżący wniósł o umorzenie postępowania, ponieważ zbiornik na ścieki, który jest przedmiotem sprawy zostanie usunięty z dniem podłączenia domu skarżącego do kanalizacji miejskiej, co nastąpi w październiku 2011 r. Przyłącze jest już założone i w chwili obecnej skarżący czeka na decyzję gminy o przyłączeniu (k. 27 akt sądowych). Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Złożona skarga zasługiwała w części na uwzględnienie, aczkolwiek z innych powodów aniżeli w niej wskazane. Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej ppsa), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem. W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jej wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi wyeliminowanie decyzji z obrotu prawnego. Wskazać również należy, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ppsa). Badając zgodność z prawem postanowienia z dnia [...] czerwca 2011 r. oraz poprzedzającego jego wydanie postępowania Sąd podzielił ustalenia faktyczne dokonane przez WWINB w powyższym postanowieniu przyjmując je za własne oraz czyniąc podstawą poniższych rozważań. W pierwszej kolejności Sąd miał na względzie, że instytucja przywrócenia terminu o której stanowi art. 58 kpa stwarza możliwość skutecznego dokonania czynności procesowej przez stronę w sytuacji, upłynął termin do jej podjęcia. MA ona na celu usunięcie ujemnych następstw procesowych wynikłych dla strony na skutek uchybienia terminu procesowego. W orzecznictwie sądowym oraz w doktrynie zwraca się uwagę, że przywrócenie terminu jest dopuszczalne przy łącznym wystąpieniu czterech przesłanek dekodowanych z art. 58 kpa. Pierwszą z nich jest uprawdopodobnienie przez osobę zainteresowaną braku winy w uchybieniu terminu, drugą złożenie wniosku o przywrócenie terminu, trzecią dochowanie terminu do wniesienia wniosku, czwartą dopełnienie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu tej czynności, dla której był ustanowiony termin (zob. wyrok WSA w P. z dnia 09.12.2010 r., sygn. akt III SA/Po 594/10, baza orzeczeń NSA, A. Matan, w: G. Łaszczyca, Cz. Martysz, A. Matan, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2010 r., str. 497-500). Należy jednak podkreślić, że niejako wstępnym warunkiem zastosowania analizowanej instytucji jest istnienie terminu prawa procesowego, któremu uchybił zainteresowany. Tymczasem WWINB w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia zauważył, że na postanowienie z dnia 24 marca 2011 r. nie przysługiwało zażalenie, ponieważ zostało ono wydane w toku postępowania, którego jest częścią oraz nie rozstrzyga ono o istocie sprawy. Tak samo w orzecznictwie sądowym wskazuje się, że na postanowienie wydane na podstawie art. 56 ust. 1 pb z 1974 r. nie przysługuje zażalenie. Skoro zatem niedopuszczalne jest wniesienie zażalenia na postanowienie organu I instancji, brak jest podstaw prawnych do wydania zaskarżonego postanowienia stwierdzającego wniesienie zażalenia z uchybieniem terminu. Bez znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy jest okoliczność, że postanowienie organu I instancji zawierało pouczenie o możliwości wniesienia zażalenia (wyrok NSA z dnia 19.03.1998 r., sygn. akt IV SA 881/96, lex nr 43335). W niniejszej sprawie nie było więc podstawy prawnej do złożenia zażalenia na postanowienie z dnia [...] marca 2011 r. Nie było zatem również podstawy prawnej do wzywania przez WWINB skarżącego do uzupełnienia braków formalnych podania z dnia [...] maja 2011 r. oraz do uprawdopodobnienia przyczyn uchybienia terminu do złożenia zażalenia, jak również podstawy takiej nie było do odmówienia skarżącemu przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia w zaskarżonym postanowieniu z dnia [...] czerwca 2011 r. Stosownie do art. 156 § 1 pkt 1 kpa, organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która wydana została bez podstawy prawnej. Jako jedną z przesłanek braku podstawy prawnej do wydania decyzji wskazuje się na wyjście w załatwieniu sprawy poza granice dopuszczalne przepisem prawnym (J. Borkowski, w: B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2011 r., str. 626). Tego rodzaju sytuacja zaistniała w niniejszym postępowaniu administracyjnym, ponieważ WWINB uznając prawidłowo, że od postanowienia z dnia [...] marca 2011 r. nie przysługuje zażalenie, nie powinien był prowadzić postępowania nakierowanego na przywrócenie terminu do jego wniesienia. Mając na uwadze powyższe Sąd w pkt 1 wyroku działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ppsa w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 kpa stwierdził nieważność postanowienia z dnia 22 czerwca 2011 r. w części odmawiającej przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia. Za zasadne należało natomiast uznać zaskarżone postanowienie w pozostałej części, w której WWINB stwierdził niedopuszczalność zażalenia co spowodowało oddalenie skargi w tym zakresie na podstawie art. 151 ppsa.