IV SA/Po 745/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maciej Dybowski Sędziowie WSA Ewa Kręcichwost-Durchowska WSA Izabela Bąk-Marciniak (spr.) Protokolant st.sekr.sąd. Justyna Frankowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 09 listopada 2010 r. sprawy ze skargi Z. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] czerwca 2010 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę , Wnioskiem z dnia [...] maja 2010r. Z. P. domagał się przyznania pomocy finansowej na zakup leków. Decyzją z dnia [...] maja 2010r. nr [...] Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w Cz. działający z upoważnienia Burmistrza Miasta Cz., na podstawie art. 7, art. 8 ust 1, art. 39 ust. 1 i 2, art.104 ust.1-3, art. 106 ust.1 i 4, art.109 ustawy z dnia 12 marca 2004 o pomocy społecznej ( Dz. U. Nr 64, poz. 593 z 2004 ze zm.- dalej jako ustawa o pomocy społecznej) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 ze zm. - dalej jako kpa) odmówił Z. P. udzielenia pomocy w formie zasiłku celowego ze środków samorządowych przeznaczonych na pomoc społeczną. W uzasadnieniu wskazano, że dochód Z. P. stanowi netto :dopłata do czynszu w kwocie 101,67 zł oraz świadczenie rentowe w kwocie 616,72 zł, co łącznie wynosi kwotę 718,39 zł i przewyższa kryterium dochodowe tj. kwotę 477 zł o 241,39 zł. Ponadto organ ustalił, iż wnioskodawca prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, nie pracuje ze względu na stan zdrowia (II grupa inwalidzka), a poniesione koszty na zakup leków wyniosły w miesiącu kwietniu 2010r. – 22,01 zł; w miesiącu maju 2010r. – 26,71 zł. Z. P. odwołał się od tej decyzji podnosząc, iż organ celowo pominął kwestię jego nieodwracalnej choroby, ale i faktycznej wartości jego dochodu, która wynosi w jego ocenie 616,72 zł. Wyraził też niezadowolenie z działań miejscowego MOPS-u, który jego zdaniem pracuje tendencyjnie i bezdusznie. Decyzją z dnia [...]czerwca 2010r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P., na podstawie art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1994r. o samorządowych kolegiach odwoławczych ( Dz. U. z 2001 r., Nr 79, poz. 856), art. 127 § 2, art. 138 § 1 pkt 1 kpa w związku z art. 3 ust. 4, art. 8 ust. 3, art. 39 ust. 1 i 2, art.41 ustawy o pomocy społecznej oraz art.138 par 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 ze zm. - dalej jako kpa) zaskarżoną decyzję utrzymało w mocy. W uzasadnieniu wskazano, iż nie ulega wątpliwości, że skarżący jako osoba samotnie gospodarująca osiąga dochód w kwocie 718,39 zł, a więc przekracza kryterium dochodowe osoby prowadzącej jednoosobowe gospodarstwo domowe, które wynosi 477 zł. Samo wykupienie leków przez odwołującego oraz poziom tego wydatku oznacza, że jest w stanie z własnych środków zaspokoić tą potrzebę, a zaskarżona decyzja nie przekracza granic uznania administracyjnego. Z. P. wniósł skargę na powyższą decyzję, podnosząc te same argumenty co w odwołaniu, ponadto podając, iż nie otrzymał także przydziału na drewno. Do skargi dołączył zaświadczenie lekarskie o stanie zdrowia z dnia [...].06.2010r., z którego wynika, iż choruje na nadciśnienie tętnicze, dusznicę bolesną, hyperlipidemię, zespół bólowy kręgosłupa i nadczynność tarczycy. Ponadto ma charakteropatię, obustronny niedosłuch i chorobę wrzodową żołądka w wywiadzie. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest bezzasadna. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych( Dz. U. z 2002 r.. nr 153, poz. 1269, dalej: u. s .a.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności organów administracji publicznej. Jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, kontrola, o której mowa w art. 1 § 2 u. s. a., sprawowana jest pod względem zgodności z prawem - art. 1 § 2 u. s. a. Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowoadministracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do ustalonego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Podstawą materialnoprawną rozstrzygnięć administracyjnych podjętych w niniejszej sprawie były przepisy ustawy o pomocy społecznej. Zasady ogólne wyrażone w art. 2 ust. 1 i art. 3 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej stanowią, że świadczenia pomocy społecznej mają na celu umożliwienie przezwyciężania trudnych sytuacji życiowych, których osoby ubiegające się nie są w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości oraz zaspokajanie niezbędnych potrzeb i umożliwienie im życia w warunkach odpowiadających godności człowieka. Jak wynika z powyższych przepisów pomoc społeczna jest instytucją stosowaną wyjątkowo, w sytuacjach w których obywatel nie jest w stanie sam podołać okolicznościom życiowym. W niniejszej sprawie przedmiotem jest świadczenie pomocy społecznej w postaci zasiłku celowego. Art. 39 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej stanowi, że w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy. Ust. 2 tego artykułu precyzuje, iż zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Wykładnia przepisów regulujących przesłanki udzielenia pomocy w formie zasiłku celowego dokonywana musi być z uwzględnieniem treści art.2 ust. 1 oraz 3 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej. Analiza tych przepisów prowadzi do konkluzji, iż organy realizujące zadania w zakresie pomocy społecznej, korzystające ze środków publicznych o ograniczonym zakresie, obowiązane są do analizy zgłoszonego wniosku pod kątem jego rzeczywistej niezbędności dla zaspokojenia potrzeb bytowych. Jak wynika z powołanych przepisów, przyznanie świadczenia zależy od uznania organu rozstrzygającego sprawę ( wyrok WSA w Warszawie z dnia 11 maja 2005 r., I SA / Wa 448/04, LEX nr 166677). W orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się, ze uznanie organu doznaje ograniczeń w świetle brzmienia art. 7 k. p. a. Zgodnie z powołanym przepisem, organ winien załatwiać sprawę mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Z tej przyczyny organ- działając w ramach uznania- winien przeprowadzić wnikliwe postępowanie zmierzające do oceny stwierdzonego stanu faktycznego. Taka konstrukcja nie wyklucza możliwości odmowy przyznania świadczenia( wyrok NSA z dnia 18 maja 1999 r., sygn. akt II SA/Gd 25/98, LEX nr 44078), jednakże nakłada na organ obowiązek każdorazowego precyzyjnego wskazania przesłanek odmowy udzielenia świadczenia. Również przyznanie świadczenia w takiej, a nie innej wysokości, obliguje organ do podania uzasadnienia prawnego i faktycznego podjętego rozstrzygnięcia. Konieczność taka związana jest z jednej strony z obowiązującą w postępowaniu administracyjnym zasadą przekonywania ( art. 11 k.p.a.), z drugiej zaś z koniecznością umożliwienia Sądowi przeprowadzenia kontroli legalności. W przedmiotowej sprawie w toku postępowania wyjaśniającego organy ustaliły, że skarżący nie spełnia kryterium dochodowego zgodnie z art. 8 ust 1 pkt 3 ustawy o pomocy społecznej, jego dochód przekracza bowiem kwotę 477 zł. Jest osobą samotnie gospodarującą, pobiera rentę w wysokości 616,72 zł i dodatek mieszkaniowy w wysokości 101,67zł. Wsparcie finansowe udzielane skarżącemu jest odpowiednie do jego sytuacji i zabezpiecza niezbędne potrzeby bytowe. Jest także zgodne z celami i możliwościami pomocy społecznej w rozumieniu art. 3 ust. 3 i 4 ustawy o pomocy społecznej. Ponadto należy wskazać, iż skarżący w złożonym wniosku do organu I instancji domagał się przyznania pomocy na zakup leków. W odwołaniu i w skardze zaś wskazał okoliczność braku przyznania mu świadczenia na zakup opału. Organy zaś rozpoznając sprawę, z uwagi na przekroczenie kryterium dochodowego odmówiły udzielenia pomocy w formie zasiłku celowego, choć wniosek skarżącego nie dotyczył przyznania pomocy na kupno opału. W ocenie Sądu, organy rozstrzygające przedmiotową sprawę nie dopuściły się naruszenia obowiązujących przepisów prawa. W szczególności w stwierdzonym stanie faktycznym odmowa udzielenia pomocy z uwagi na okoliczność, że zakup mieści się w kategorii niezbędnej potrzeby bytowej , lecz z uwagi na przekroczone kryterium dochodowe nie podlega przyznaniu zasiłku odpowiada prawu. Mając na uwadze przepisy ogólne ustawy o pomocy społecznej, a w szczególności art. 2 ust. 1 i art. 3 ust. 1 ustawy, nie sposób uznać, że odmowa przyznania pomocy finansowej, jest sprzeczna z przepisami szczególnymi regulującymi przyznawanie zasiłku celowego. Jak wynika z wykładni przepisów ustawy o pomocy społecznej, osoby wnioskujące o przyznanie pomocy zobligowane są w pierwszej kolejności do przezwyciężania we własnym zakresie swych problemów, a dopiero gdy nie są w stanie tego dokonać, pomoc społeczna może zostać przyznana. Wyznacznikami przyznania lub odmowy przyznania zasiłku celowego są więc: sytuacja materialna wnioskodawcy i cel, na który zasiłek jest przyznawany, możliwości finansowe organu pomocy społecznej i potrzeby innych osób znajdujących się w zasięgu jego działania. Nadto wskazać należy, że skoro świadczenia pomocy społecznej mają charakter uznaniowy i zmierzają do wspierania w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb, to nie bez znaczenia jest fakt udzielania pomocy skarżącemu na przestrzeni lat w rozmiarze znajdującym odbicie w materiale dowodowym zgromadzonym przez organy administracji publicznej Sąd za niezbędne uznał wskazanie, że świadczenia udzielane przez organy administracji publicznej mają w pierwszej kolejności na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać oraz wspierać ich w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb. Zadaniem organów jest więc pomoc w dążeniu samego zainteresowanego do polepszenia swojej sytuacji życiowej. Ponadto Sąd zwraca uwagę, że system prawa na pierwsze miejsce wśród instytucji pomocy osobom będącym w niedostatku, zgodnie z zasadą subsydiarności, wysuwa obowiązek alimentacyjny ( odpowiednio- wyrok SN z dnia 03 września 1998 r.- I CKN 908/ 97- OSNC 3/99/53 z g glosą T. Smyczyńskiego - OSP 10/99/ 173, akceptowany przez M. Andrzejewskiego " Ochrona praw dziecka w rodzinie dysfunkcyjnej" Zakamycze 2003 str. 147 i nast.). Z tej przyczyny organ pomocy społecznej może w drodze wywiadu środowiskowego ustalać na przykład. czy potrzeby skarżącego nie mogą zostać w całości lub w części zaspokojone przez osoby na których ciąży obowiązek alimentacyjny. Zgodnie z art. 128 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego (Dz. U. z 1964., nr 9, poz. 59 ze zm.) obowiązek dostarczania środków utrzymania, a w miarę potrzeby także środków wychowania (obowiązek alimentacyjny) obciąża krewnych w linii prostej albo rodzeństwo. Stąd też zważyć należy, czy oprócz pomocy publicznej, nie ma innych osób zobowiązanych do wywiązania się z obowiązku alimentacyjnego wobec skarżącego. Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. z 2002r , nr 153, poz. 1270 ze zm. ) oddalił skargę.