IV SA/Po 768/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Ewa Kręcichwost – Durchowska Sędziowie NSA Ewa Makosz – Frymus As.sąd. Izabela Kucznerowicz(spr.) Protokolant Ref. staż. Justyna Hołyńska po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 25 czerwca 2008 r. przy udziale sprawy ze skargi K.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę /-/I. Kucznerowicz /-/E. Kręcichwost-Durchowska /-/E. Makosz-Frymus U Z A S A D N I E I E N I E Decyzją z dnia [...] nr [...] Prezydent Miasta nie przyznał K.K. pomocy finansowej w formie zasiłku celowego z przeznaczeniem na pokrycie kosztów zakupu żywności w łącznej kwocie 228, 92 zł, na części do roweru na łączną kwotę 6,50 zł , na zakup kleju w kwocie 6, 90 zł, na zakup nowego plecaka, deski na klapę zamykającą studzienkę i licznik wody 10 sztuk * 60 cm, 2 zawiasy, farbę impregnującą na części do roweru w kwocie 100 zł. , dętkę, zakup środka uszczelniającego, zakup farby oraz zakupu artykułów metalowych na kwotę 4, 60 zł. Podstawą wydania decyzji były art. 3 ust 1, 3, 4, art. 8 ust 1, art. 14, art.39 ust 1 i 2, art. 106 ust. 4 ustawy z dnia 12.03. 2004 o pomocy społecznej / Dz. U nr 64, poz. 593 z 2004 ze zm. dalej ups / oraz art. 104 kpa. W uzasadnieniu wskazano, że K.K. nie pracuje zawodowo, jest zarejestrowany w PUP jako osoba bezrobotna bez uprawnień do pobierania zasiłku dla bezrobotnych. Mieszka w domku letniskowym na działce, nie posiada żadnych dochodów. Domek jest zadbany, ocieplony, otynkowany, ogrzewany piecykiem elektrycznym oraz piecykiem tzw." kozą". K.K. otrzymuje regularną pomoc w formie zasiłku okresowego w wysokości 400 zł miesięcznie. Decyzjami z sierpnia 2006 r. została mu ponadto przyznana pomoc w formie zasiłków celowych na pokrycie kosztów zakupów biletów MPK na lipiec i sierpień 2006 r. na każdy miesiąc łącznie 40 zł oraz na zakup bonów kąpielowych i środków czystości na lipiec i sierpień 2006 na każdy miesiąc po 20 zł. W ocenie organu udzielane wsparcie finansowe jest odpowiednie do sytuacji i zabezpiecza niezbędne potrzeby bytowe, a także jest zgodne z celami i możliwościami pomocy społecznej. K.K. odwołał się od tej decyzji nie podnosząc żadnych argumentów. Decyzją z dnia [...] nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze na podstawie art. 1 i 2 ustawy z dnia 12.10. 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych ( Dz. U. z 2001 r., nr 79, poz. 856), art. 127 § 2 oraz art. 138 § 1 pkt 1 kpa zaskarżoną decyzję utrzymano w mocy. W uzasadnieniu podniesiono, że organ I instancji szczegółowo zajmuje się bytem K.K. Nadto, iż jak orzekł Naczelny Sąd Administracyjny: " udzielana pomoc społeczna nie zawsze musi być przyznawana w takiej wysokości , aby w pełni mogła zaspokoić zaistniałe potrzeby, gdyż nie pozwala na to ograniczoność środków, jakimi dysponują ośrodki pomocy społecznej". Ośrodki pomocy społecznej rozdzielając środki na świadczenia winny kierować się tym, czy dana osoba ubiegająca się o pomoc społeczną ze względu na brak dochodów lub ich nieznaczną wysokość jest w stanie egzystować bez udzielenia jej pomocy( wyrok NSA z dnia 24.09. 1996 r., sygn. S.A./ Gd 3281/ 95, LEX nr 44077). K.K. wniósł skargę na powyższą decyzję. Skarga nie zawiera uzasadnienia. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest bezzasadna. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych( Dz. U. z 2002 r.. nr 153, poz. 1269, dalej: u. s .a.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności organów administracji publicznej. Jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, kontrola, o której mowa w art. 1 § 2 u. s. a., sprawowana jest pod względem zgodności z prawem – art. 1 § 2 u. s. a. Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowoadministracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do ustalonego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Podstawą materialnoprawną rozstrzygnięć administracyjnych podjętych w niniejszej sprawie były przepisy ustawy o pomocy społecznej. Zasady ogólne wskazanej ustawy, wyrażone w art. 2 ust. 1 i art. 3 ust. 1 u. p. s. stanowią, że świadczenia pomocy społecznej mają na celu umożliwienie przezwyciężania trudnych sytuacji życiowych, których osoby ubiegające się nie są w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości oraz zaspokajanie niezbędnych potrzeb i umożliwienie im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka. Jak wynika z powyższych przepisów pomoc społeczna jest instytucją stosowaną wyjątkowo, w sytuacjach w których obywatel nie jest w stanie sam podołać okolicznościom życiowym. W niniejszej sprawie przedmiotem jest świadczenie pomocy społecznej w postaci zasiłku celowego. Art. 39 ust. 1 u. p. s., stanowi, że w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy. Ust. 2 tego artykułu precyzuje, iż zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Wykładnia przepisów regulujących przesłanki udzielenia pomocy w formie zasiłku stałego dokonywana musi być z uwzględnieniem treści art.2 ust. 1 oraz 3 ust. 4 u .p.s. Analiza tych przepisów prowadzi do konkluzji, iż organy realizujące zadania w zakresie pomocy społecznej, korzystające ze środków publicznych o ograniczonym zakresie, obowiązane są do analizy zgłoszonego wniosku pod kątem jego rzeczywistej niezbędności dla zaspokojenia potrzeb bytowych. Jak wynika z powołanych przepisów, przyznanie świadczenia zależy od uznania organu rozstrzygającego sprawę( wyrok WSA w Warszawie z dnia 11 maja 2005 r., I SA / Wa 448/04, LEX nr 166677). W orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się, ze uznanie organu doznaje ograniczeń w świetle brzmienia art. 7 k. p. a. Zgodnie z powołanym przepisem, organ winien załatwiać sprawę mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Z tej przyczyny organ- działając w ramach uznania- winien przeprowadzić wnikliwe postępowanie zmierzające do oceny stwierdzonego stanu faktycznego. Taka konstrukcja nie wyklucza możliwości odmowy przyznania świadczenia( wyrok NSA z dnia 18 maja 1999 r., sygn. akt II SA/Gd 25/98, LEX nr 44078), jednakże nakłada na organ obowiązek każdorazowego precyzyjnego wskazania przesłanek odmowy udzielenia świadczenia. Również przyznanie świadczenia w takiej, a nie innej wysokości, obliguje organ do podania uzasadnienia prawnego i faktycznego podjętego rozstrzygnięcia. Konieczność taka związana jest z jednej strony z obowiązującą w postępowaniu administracyjnym zasadą przekonywania ( art. 11 k.p.a.), z drugiej zaś z koniecznością umożliwienia Sądowi przeprowadzenia kontroli legalności. W przedmiotowej sprawie w toku postępowania wyjaśniającego organy ustaliły, że Skarżący, spełniający kryterium dochodowe, mieszka w altanie, ogrzewanej piecykiem na węgiel, tzw. " kozą". Altana jest domkiem ocieplonym, otynkowanym. Piecyk na węgiel jest sprawny. Domek jest zadbany i nie wymaga remontu. Posiada jeden pokój, aneks kuchenny, wc i stryszek, który skarżący zaadoptował dla celów mieszkalnych. Skarżący otrzymuje regularną pomoc w formie zasiłku okresowego w wysokości 400 zł oraz pomoc w formie zasiłków celowych na inne niezbędne wydatki. Decyzjami z sierpnia 2006 r. Skarżącemu została przyznana pomoc w formie zasiłków celowych na pokrycie kosztów zakupu biletów MPK na lipiec i sierpień 2006, łączne na kwotę 40 zł oraz na zakup bonów kąpielowych i środków czystości na miesiące lipiec i sierpień na każdy miesiąc po 20 zł. Wsparcie finansowe udzielane Skarżącemu jest odpowiednie do jego sytuacji i zabezpiecza niezbędne potrzeby bytowe. Jest także zgodne z celami i możliwościami pomocy społecznej w rozumieniu art. 3 ust. 3 i 4 ustawy o pomocy społecznej. W ocenie Sądu, organy rozstrzygające przedmiotową sprawę nie dopuściły się naruszenia obowiązujących przepisów prawa. W szczególności w stwierdzonym stanie faktycznym odmowa udzielenia pomocy z uwagi na okoliczność, że zakup nie mieści się w kategorii niezbędnej potrzeby bytowej odpowiada prawu. Mając na uwadze przepisy ogólne ustawy o pomocy społecznej, a w szczególności art. 2 ust. 1 i art. 3 ust. 1 ustawy, nie sposób uznać, że odmowa przyznania pomocy finansowej, jest sprzeczna z przepisami szczególnymi regulującymi przyznawanie zasiłku celowego. Jak wynika z wykładni przepisów ustawy o pomocy społecznej, osoby wnioskujące o przyznanie pomocy zobligowane są w pierwszej kolejności do przezwyciężania we własnym zakresie swych problemów, a dopiero gdy nie są w stanie tego dokonać, pomoc społeczna może zostać przyznana. Wyznacznikami przyznania lub odmowy przyznania zasiłku celowego są więc: sytuacja materialna wnioskodawcy i cel, na który zasiłek jest przyznawany, możliwości finansowe organu pomocy społecznej i potrzeby innych osób znajdujących się w zasięgu jego działania. Niezależnie od powyższego stwierdzić należy, że uznaniowy charakter decyzji w przedmiocie zasiłku celowego wzmocniony jest zapisem art. 11 ust. 2 u .p.s. oraz przepisami art. 106 ust. 4 i 107 ust. 4. Wskazane przepisy jasno określają, że brak współdziałania osoby z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej, odmowa zawarcia kontraktu socjalnego, niedotrzymywanie jego postanowień mogą stanowić podstawę do odmowy przyznania świadczenia, uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia lub wstrzymania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej. Ponadto przeprowadzenie wywiadu środowiskowego lub jego aktualizacji jest konieczne przy wydawaniu decyzji w zakresie przyznania lub odmowy przyznania świadczenia pomocy społecznej. Nadto wskazać należy, że skoro świadczenia pomocy społecznej mają charakter uznaniowy i zmierzają do wspierania w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb, to nie bez znaczenia jest fakt udzielenia pomocy skarżącemu w rozmiarze znajdującym odbicie w materiale dowodowym zgromadzonym przez organy administracji publicznej, oraz brak współpracy skarżącego w ustaleniu jego sytuacji bytowej i majątkowej. Sąd za niezbędne uznał wskazanie, że świadczenia udzielane przez organy administracji publicznej mają w pierwszej kolejności na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać oraz wspierać ich w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb. Zadaniem organów jest więc pomoc w dążeniu samego zainteresowanego do polepszenia swojej sytuacji życiowej. Ponadto Sąd zwraca uwagę, że system prawa na pierwsze miejsce wśród instytucji pomocy osobom będącym w niedostatku, zgodnie z zasadą subsydiarności, wysuwa obowiązek alimentacyjny ( odpowiednio- wyrok SN z dnia 03 września 1998 r.- I CKN 908/ 97- OSNC 3/99/53 z g glosą T. Smyczyńskiego - OSP 10/99/ 173, akceptowany przez M. Andrzejewskiego " Ochrona praw dziecka w rodzinie dysfunkcyjnej" Zakamycze 2003 str. 147 i nast.). Z tej przyczyny organ pomocy społecznej może w drodze wywiadu środowiskowego ustalać na przykład. czy potrzeby skarżącego nie mogą zostać w całości lub w części zaspokojone przez osoby na których ciąży obowiązek alimentacyjny. Zgodnie z art. 128 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego( Dz. U. z 1964., nr 9, poz. 59 ze zm.) obowiązek dostarczania środków utrzymania, a w miarę potrzeby także środków wychowania( obowiązek alimentacyjny) obciąża krewnych w linii prostej albo rodzeństwo. Stąd też zważyć należy, czy oprócz pomocy publicznej, nie ma innych osób zobowiązanych do wywiązania się z obowiązku alimentacyjnego wobec skarżącego. Mając na powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. z 2002r , nr 153, poz. 1270 ze zm. ) oddalił skargę. /-/ I. Kucznerowicz /-/ E. Kręcichwost-Durchowska /-/ E. Makosz-Frymus AT