IV SA/Po 770/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grażyna Radzicka Sędziowie NSA Ewa Makosz-Frymus (spr.) WSA Ewa Kręcichwost-Durchowska Protokolant Sekr.sąd. Krystyna Pietrowska po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 06 września 2007 r. sprawy ze skargi K.P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]nr [...] w przedmiocie zasiłku okresowego oddala skargę /-/E.Kręcichwost – Durchowska /-/G.Radzicka /-/E.Makosz – Frymus MB Wnioskiem z [...] marca 2006r. K.P. zwróciła się do Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w P., Filia [...] o przyznanie na miesiąc kwiecień 2006r. zasiłku na wyżywienie w kwocie [...] zł, opłatę za mieszkanie, na środki czystości w kwocie [...] zł, na energię elektryczną i gaz w kwocie [...] zł, oraz na bilet miesięczny na przejazdy środkami komunikacji miejskiej i na uzupełnienie apteczki domowej w kwocie [...] zł. Ponadto K.P. podała, że nie ma środków na obuwie. W dniu [...] marca 2006r. doręczono skarżącej pismo z dnia [...] marca 2006r., w którym wezwano skarżącą do obecności w miejscu zamieszkania w dniu [...] marca 2006r. w godzinach od 11.00 do 14.00 celem aktualizacji wywiadu środowiskowego. Natomiast w przypadku braku możliwości przeprowadzenia wywiadu we wskazanym terminie, zobowiązano skarżącą do stawienia się w Filii Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w terminie 3 dni od daty otrzymania wezwania. Zgodnie z protokołem z dnia [...] kwietnia 2006r. K.P. uzgodniła z Kierownikiem [...]nr [...], że wywiad środowiskowy zostanie przeprowadzony w mieszkaniu skarżącej w dniu [...]kwietnia 2006r. W wyniku przeprowadzonego we wskazanym dniu wywiadu środowiskowego oraz uzgodnień spisanych między pracownikiem socjalnym, a skarżącą Prezydent Miasta P. wydał [...]decyzję nr [...]. Zgodnie z art. 38 ust. 1 pkt 1, ust. 2 pkt 1, ust. 5 i art. 147 ust.2 pkt 1 ustawy z 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2004r., nr 64, poz. 593 ze zm. dalej: u.p.s.) K.P. przyznano zasiłek okresowy na miesiąc kwiecień w kwocie [...] zł, nadając decyzji rygor natychmiastowej wykonalności. W uzasadnieniu organ wskazał, że skarżąca odmówiła przedstawienia dokumentacji wypłat na poczet czynszu, energii elektrycznej i gazu za okres od czerwca 2004r. do kwietnia 2006r., wobec czego organ zastrzegł, że rozstrzygnięcie w tym zakresie nastąpi po uzyskaniu odpowiednich informacji. Przyznana kwota [...] zł tytułem zasiłku okresowego miała służyć zaspokojeniu potrzeb zakupu żywności – [...] zł oraz środków czystości za kwotę [...] zł. Decyzją nr [...] z [...] maja 2006r. Prezydent Miasta P. na podstawie art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 1 i ust. 3, art. 4, art. 8 ust. 1 pkt 1, art. 7 pkt 4, art. 11 ust. 2 w zw. z art. 38 ust. 1 i ust. 2 oraz art. 106 ust. 4 i art. 108 ust. 1 i 2 u.p.s. odmówił przyznania K.P. zasiłku okresowego ponad orzeczone [...] zł w części dotyczącej kwoty na opłatę czynszu, rachunku za energię i gaz w miesiącu kwietniu 2006r. oraz w miesiącach maju i czerwcu 2006r. w wysokości [...] zł miesięcznie. Organ ustalił, że K.P. spełnia kryterium dochodowe określone w ustawie o pomocy społecznej. Nadto w wyniku uzgodnień dokonanych ze skarżącą, ustalono, ze w okresie od kwietnia 2006r. do czerwca 2006r. zasiłek okresowy w kwocie [...] zł miesięcznie, zostanie przeznaczony na zakup żywności – kwota [...] zł, na opłacenie rachunku za energię elektryczną i gaz – kwota [...] zł, na opłacenie czynszu – kwota [...] zł oraz na środki czystości – kwota [...] zł. Na podstawie pisemnej informacji udzielonych przez ENEA S.A. w P. dnia [...] kwietnia 2006r. organ ustalił, że skarżąca nie opłacała rachunków za energie elektryczną obejmujących okres od czerwca 2005r. do stycznia 2006r., natomiast Spółdzielnia Mieszkaniowa "[...]" w piśmie z [...] maja 2006r. podała, że w okresie od czerwca 2004r. do kwietnia 2006r. skarżąca dokonywała na poczet czynszu wpłat w wysokości [...] zł miesięcznie za miesiące od stycznia 2005r. do lipca 2005r. Organ podniósł, że wbrew poczynionym wcześniej uzgodnieniom skarżąca nie przeznaczała przyznanej pomocy na pokrycie należności za czynsz, gaz i energię elektryczną. W ocenie organu taka postawa skarżącej nie wypełnia przesłanek określonych w art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 1 i art. 4 u.p.s. Ponadto organ wskazał, że skarżąca została pozbawiona statusu bezrobotnego przez Powiatowy Urząd Pracy wobec zaniechania wizyt w urzędzie. Na skutek odwołania skarżącej z dnia [...]Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło zaskarżoną decyzję z [...]nr [...] w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi i instancji. Organ odwoławczy wskazał, ze ustalenia z [...] kwietnia 2006r. wskazywały, że K.P. nie wykazuje dochodu, stąd zasiłek miał wynosić [...] zł, a ostatecznie skarżącej przyznano [...] zł. Ponadto organ odwoławczy zakwestionował zastosowanie art. 108 ustawy z 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2000r., nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej: k.p.a.). Odwołanie od decyzji nr [...] z [...] maja 2006r. skarżąca złożyła do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w dniu [...] czerwca 2006r., wnosząc o jej zmianę w sposób uwzględniający jej wniosek o przyznanie pomocy społecznej. Decyzją nr [...] z [...]Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ odwoławczy podzielił stanowisko organu I instancji, wskazując, że w okresie od czerwca 2004r. do stycznia 2006r. na poczet czynszu dokonywane były przez skarżącą jedynie wpłaty w miesiącach od stycznia 2005r. do lipca 2005r. w wysokości po [...] zł miesięcznie. Zdaniem organu takie postępowanie świadczy o przeznaczeniu zasiłku okresowego niezgodnie z wnioskowanym celem, co zgodnie z art. 11 ust. 1 u.p.s. uzasadnia ograniczenie lub odmowę przyznania świadczenia z pomocy społecznej. Nadto organ podniósł, ze w myśl art. 3 ust. 4 u.p.s. głównym celem pomocy społecznej jest wspieranie i pomoc w przezwyciężaniu trudnych sytuacji życiowych, a nie bezwarunkowe zaspokajanie potrzeb. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skarżąca podtrzymała swoje stanowisko. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga jest bezzasadna. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002r., nr 153, poz. 1269, dalej: u.s.a.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności organów administracji publicznej. Jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, kontrola, o której mowa w art.1 §1 u.s.a., sprawowana jest pod względem zgodności z prawem – art. 1 § 2 u.s.a. Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowoadministracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do ustalonego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Podstawą materialnoprawną rozstrzygnięć administracyjnych podjętych w niniejszej sprawie były przepisy ustawy o pomocy społecznej. Przedmiotem niniejszej sprawy jest świadczenie pomocy społecznej w postaci zasiłku okresowego, który zgodnie z art. 38 ust. 1 u.p.s. przysługuje w szczególności ze względu na długotrwałą chorobę, niepełnosprawność, bezrobocie, możliwość utrzymania lub nabycia uprawnień do świadczeń z innych systemów zabezpieczenia społecznego osobie samotnie gospodarującej, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, lub rodzinie, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego rodzin Podstawą odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia były stwierdzone przez organy administracji publicznej naruszenia zasad ogólnych wskazanych w ustawie o pomocy społecznej warunkujących przyznawanie świadczeń oraz przepisów art. 11 ust. 1 i ust. 2 u.p.s. Zasady ogólne wskazanej ustawy, wyrażone w art. 2 ust. 1 i art. 3 ust. 1 u.p.s. stanowią, że świadczenia pomocy społecznej mają na celu umożliwienie przezwyciężania trudnych sytuacji życiowych, których osoby ubiegające się nie są w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości oraz zaspokajanie niezbędnych potrzeb i umożliwienie im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka. Jak wynika z powyższych przepisów pomoc społeczna jest instytucją stosowaną wyjątkowo, w sytuacjach w których obywatel nie jest w stanie sam podołać okolicznościom życiowym. Mając na uwadze powyższe regulacje, Sąd uznał, że organy prawidłowo zastosowały przepis art. 11 ust. 1 i ust. 2 u.p.s. Zgodnie ze wskazanymi przepisami ograniczenie świadczeń, odmowa ich przyznania albo przyznanie pomocy w formie świadczenia niepieniężnego może nastąpić, między innymi, na skutek korzystania z przyznanych świadczeń w sposób niezgodny z przeznaczeniem; podobnie jak podstawę do odmowy przyznania świadczenia, uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia lub wstrzymania świadczeń pieniężnych z pomocy społeczne, może stanowić brak współdziałania osoby lub rodziny z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej, odmowa zawarcia kontraktu socjalnego, niedotrzymywanie jego postanowień, nieuzasadniona odmowa podjęcia zatrudnienia. Organy prawidłowo ustaliły, na podstawie dowodu z dokumentów przedstawionych przez ENEA S.A. w P. i Spółdzielnię Mieszkaniową "[...]", że przyznane wcześniej świadczenia w postaci zasiłku okresowego nie były przez skarżącą przeznaczane na pokrycie należności za czynsz, gaz i energię elektryczną. Nadto wskazać należy, że materiał zgromadzony w aktach administracyjnych uzasadnia stanowisko organów rozstrzygających sprawę, zgodnie z którym uznano, że postawa skarżącej częstokroć udaremniająca nawiązanie współpracy z pracownikami pomocy społecznej, nie daje podstaw do przyjęcia, że skarżąca podejmuje wysiłki w celu poprawienia swojej sytuacji bytowej. W żadnym wypadku nie można bowiem uznać ciągłego występowania przez skarżącą z roszczeniami o przyznanie świadczeń objętych pomocą społeczną, za podejmowanie wysiłków zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwienia życia w warunkach odpowiadających godności człowieka, tj. spełnienie przesłanki wskazanej w art. 3 ust. 1 u.p.s. Sąd za niezbędne uznał wskazanie, że świadczenia udzielane przez organy administracji publicznej mają w pierwszej kolejności na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać oraz wspierać ich w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb. Zadaniem organów jest więc pomoc w dążeniu samego zainteresowanego do polepszenia swojej sytuacji życiowej. Ponadto Sąd zwraca uwagę, że system prawa na pierwsze miejsce wśród instytucji pomocy osobom będącym w niedostatku, zgodnie z zasadą subsydiarności, wysuwa obowiązek alimentacyjny (odpowiednio – wyrok SN z dnia 03 września 1998 r.- I CKN 908/97 – OSNC 3/99/53 z glosą T. Smyczyńskiego - OSP 10/99/173, akceptowany przez M. Andrzejewskiego "Ochrona praw dziecka w rodzinie dysfunkcyjnej" Zakamycze 2003 str.147 i nast.). Stąd też organ pomocy społecznej winien ustalać, czy potrzeby skarżącego nie mogą być w całości lub części zaspokojone przez osoby, na których ewentualnie ciąży obowiązek alimentacyjny. Niedokonanie tych ustaleń przez organ odwoławczy w okolicznościach niniejszej sprawy, nie stanowi uchybienia istotnie wpływającego na wynik sprawy. Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002r., nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) /-/ E. Kręcichwost-Durchowska /-/ G. Radzicka /-/ E. Makosz-Frymus za nieobecnego Sędziego E. Makosz – Frymus MB