IV SA/Po 774/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grażyna Radzicka (spr.) Sędziowie NSA Paweł Miładowski WSA Bożena Popowska Protokolant sekr.sąd. Krystyna Pietrowska po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 14 czerwca 2007 r. sprawy ze skargi J.M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie świadczenia rodzinnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w P. z dnia [...] nr [...] /-/ B. Popowska G. Radzicka /-/ P. Miładowski Zastępca Kierownika Działu do Spraw Realizacji Świadczeń Rodzinnych Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie, działając z upoważnienia Prezydenta Miasta P., decyzją z dnia [...] czerwca 2006 r. nr [...] przyznał J.M. dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego powyżej 5 roku życia – A.M. – w wysokości [...] złotych miesięcznie za okres od dnia [...] czerwca 2006 r. do dnia [...]czerwca 2006 r. W uzasadnieniu decyzji stwierdzono, że dnia [...] czerwca 2006 r. J.M. złożyła wniosek w celu ustalenia uprawnień do dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego – syna A.M. Ponadto zwróciła się z wnioskiem o spłatę tegoż świadczenia od dnia [...] września 2005 r. Organ I instancji stwierdziwszy, że wnioskodawczyni spełnia przesłanki do przyznania powyżej opisanego dodatku, nie uwzględnił jej żądania spłaty dodatku. Zdaniem organu w przypadku utraty ważności orzeczenia o niepełnosprawności lub stopniu niepełnosprawności, jeżeli osoba niepełnosprawna uzyska ponowne orzeczenie stanowiące kontynuację poprzedniego orzeczenia o niepełnosprawności, prawo do świadczeń rodzinnych ustala się od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym upłynął termin ważności poprzedniego orzeczenia, nie wcześniej jednak niż od miesiąca w którym osoba złożyła wniosek o kontynuację świadczenia rodzinnego. Ponieważ taki wniosek J.M. złożyła [...] czerwca 2006 r. brak jest podstaw do spłaty świadczenia za okres wcześniejszy. W odwołaniu od decyzji J.M. zarzuciła, że organy administracyjne nie poinformowały ją należycie o jej prawach. Podając, ze syn A. otrzymywał rentę socjalną z uwagi na stan zdrowia twierdziła, że rehabilitacja i leczenie syna jest bardzo kosztowne. Zarzuciła, że pracownik MOPR o prawie do zasiłku poinformował ją dopiero [...] czerwca 2006 r. mimo, że przychodził do odwołującej się na wywiady w grudniu 2005 r. i od stycznia do maja 2006 r., gdyż J.M. zwracała się o pomoc finansową na leki i odpowiednie odżywianie. W konkluzji odwołująca żądała przyznania spłaty dodatku z tytułu kształcenia i rehabilitacji niepełnosprawnego dziecka. W wyniku rozpoznania odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] lipca 2006 r. nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję i podzieliło argumentację organu I instancji. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżąca powtórzyła zarzuty z odwołania i wnosiła o uchylenie zaskarżonej decyzji. W odpowiedzi na skargę organ administracji wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona. Kontrola sądu administracyjnego, zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r., nr 153, poz. 1269 ze zm.) i art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r., nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi) ogranicza się do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Kontrola ta polega więc na zbadaniu, czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Sąd administracyjny dokonał tej kontroli na podstawie akt sprawy i według stanu prawnego istniejącego w dniu wydawania zaskarżonego aktu. Rozstrzygając skargę w powyższym zakresie Sąd uznał, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania które miało wpływ na wynik sprawy. Ponieważ w chwili wydawania decyzji przez organ I instancji A.M. miał więcej niż 16 lat życia, ale nie ukończył 24 roku życia, warunkiem przyznania prawa do dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego było, zgodnie z art. 13 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. j. Dz. U. z 2006 r. nr 139, poz. 992 ze zm., dalej ustawa o świadczeniach rodzinnych), legitymowanie się przez dziecko orzeczeniem o umiarkowanym lub znacznym stopniu niepełnosprawności. Syn skarżącej posiadał odpowiednik takiego orzeczenia (art. 3 pkt 21 lit. "b" ustawy o świadczeniach rodzinnych) – orzeczenie komisji lekarskiej ZUS nr [...] z dnia [...] października 2005 r. wskazujące, że jest całkowicie niezdolny do pracy na okres od daty wniosku do października 2007 r. Z pisma Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w P. (k. 51 akt administracyjnych) wynika, że decyzją z [...] maja 2004 r. nr [...] przyznano skarżącej zasiłek rodzinny oraz dodatek z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego na okres od dnia [...] maja 2004 r. do dnia [...] lipca 2004 r. W piśmie zaznaczono, że do dnia [...] lipca 2004 r. obowiązywało znajdujące się w dokumentacji orzeczenie o niepełnosprawności A.M. Tego orzeczenia, jak również przywołanej decyzji nie ma w przedłożonych Sądowi aktach administracyjnych. Zgodnie z art. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych określa ona warunki nabywania prawa do świadczeń rodzinnych oraz zasady ustalania, przyznawania i wypłacania tych świadczeń. Przepis art. 24 § 2 tej ustawy stanowi, że prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego. Nowelizując ustawę o świadczeniach rodzinnych dodano do art. 24 ust. 3a, zgodnie z którym w przypadku utraty ważności orzeczenia o niepełnosprawności lub stopniu niepełnosprawności, jeżeli osoba niepełnosprawna uzyska ponownie orzeczenie o niepełnosprawności lub odpowiednim stopniu niepełnosprawności, stanowiące kontynuację poprzedniego orzeczenia, prawo do świadczeń rodzinnych uzależnionych od niepełnosprawności ustala się od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym upłynął termin ważności poprzedniego orzeczenia. Sąd podziela pogląd Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zgodnie z którym wskazany przepis art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych dotyczy sytuacji, gdy wniosek o przyznanie określonego świadczenia jest pierwszym wnioskiem wszczynającym postępowanie. Przepis ten nie ma natomiast zastosowania, gdy zainteresowana osoba uzyskała prawo do świadczenia wcześniej i składa kolejny wniosek, w szczególności, gdy zachodzi ciągłość niepełnosprawności uprawniającej do świadczenia (wyrok WSA w Warszawie z dnia 02 czerwca 2006, sygn. akt I SA/Wa 459/06, LEX nr 229647). Analizowany przepis ma na celu zmobilizowanie wnioskodawców do przedstawienia organowi kompletu dokumentacji pozwalającej na prawidłowe rozstrzygnięcie wniosku, natomiast nie może być interpretowany w oderwaniu od podstawowych zasad postępowania administracyjnego. Winien być stosowany w tych przypadkach, w których strona była prawidłowo poinformowana o wymogach formalnych do otrzymania świadczenia, a potrzebne do rozpoznania sprawy dokumenty składała nie jednocześnie, a w różnym czasie. Jak wynika z akt administracyjnych organy pomocy społecznej systematycznie udzielają pomocy skarżącej, zatem organ I instancji posiadał wiedzę zarówno o sytuacji materialnej jak i zdrowotnej w rodzinie J.M. Mimo tego, składając w dniu [...] sierpnia 2005 r. wniosek o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego strona nie została pouczona o obowiązującym od [...] czerwca 2005 r. przepisie art. 24 ust. 3a ustawy o świadczeniach rodzinnych. Należycie wówczas poinformowana o przysługujących uprawnieniach J.M. mogłaby przedłożyć orzeczenie Komisji Lekarskiej Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Na mocy art. 32 §2 ustawy o świadczeniach rodzinnych w sprawach nieuregulowanych w tej ustawie stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2000 r. nr 98 poz. 1071 ze zm., dalej kpa). W ocenie Sądu naruszony został art. 9 kpa, zgodnie z którym organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Zgodnie natomiast z art. 7 kpa organy administracji w toku postępowania stoją na straży praworządności i powinny dążyć do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Obowiązkiem organu jest zebranie i rozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego – art. 77 § 1 kpa. Nie można zatem odmówić racji skarżącej, która w swoim piśmie z dnia 05 czerwca 2006 r. załączonym do wniosku o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego napisała, a w odwołaniu i w skardze powtórzyła, że nie zna wszystkich przepisów. To organy administracji powinny dbać, żeby strona nie poniosła szkody z powodu nieznajomości prawa. W postępowaniu administracyjnym jak i w skardze do Sądu J.M. domagała się spłaty zaległego dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego oraz zasiłku pielęgnacyjnego. W zaskarżonej decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze skierowało odwołanie w części dotyczącej zasiłku pielęgnacyjnego do rozstrzygnięcia odrębną decyzją, zatem ponownie rozpoznając sprawę organy administracji sprawdzą również, czy taka decyzja zapadła, a w razie potrzeby rozstrzygną również w kwestii zasiłku pielęgnacyjnego. Mając powyższe na uwadze stwierdzić trzeba, że organy obu instancji naruszyły przepisy art. 7 kpa, art. 9 kpa art. 77 § 1 kpa i art. 80 kpa w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W związku z powyższym na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono, jak w sentencji. Przepisu art. 152 tej ustawy Sąd nie zastosował, ponieważ zaskarżoną decyzją nie przyznano żadnych uprawnień, które podlegałyby wykonaniu. /-/ B. Popowska /-/ G. Radzicka /-/ P. Miładowski AT