IV SA/Po 778/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maciej Dybowski Sędziowie WSA Anna Jarosz (spr.) WSA Tomasz Grossmann Protokolant st. sekr. sąd. Monika Zaporowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 listopada 2011 r. sprawy ze skargi Przedsiębiorstwa Handlowo-Usługowo-Produkcyjne "A" S.A. z siedzibą w P. na decyzję Wojewody W. z dnia (...) r. nr (...) w przedmiocie sprzeciwu w sprawie zamiaru wykonania robót budowlanych polegających na rozbiórce budynku mieszkalnego oddala skargę Decyzją nr (...), z dnia(...) r. Prezydent Miasta P., na podstawie art. 30 ust.2 ustawy z dnia 7 lipca 1994r, - Prawo budowlane (Dz. U. z 2010r.,nr 243, poz. 1623), oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r., nr 98, poz. 1071 ze zm. – dalej kpa) zgłosił sprzeciw co do zgłoszonego zamiaru rozbiórki budynku mieszkalnego przy ul. P. (...) w Poznaniu, złożonego przez W. Przedsiębiorstwo Handlowo – Usługowo - Produkcyjne "A." SA w P. (dalej Przedsiębiorstwo "A", inwestor, odwołujący lub skarżący)). Decyzja ta została wydana na tle następująco ustalonego stanu faktycznego: Dnia (...) r.. Przedsiębiorstwo "A." zgłosiło zamiar rozbiórki budynku opisanego wyżej. Wobec braków w powyższym zgłoszeniu postanowieniem z dnia(...) r. organ zobowiązał do uzupełnienia zgłoszenia poprzez, m. in. złożenie oświadczenia o prawie dysponowania nieruchomością na cele budowlane i złożenie ostatecznego pozwolenia Miejskiego Konserwatora Zabytków – na podstawie art. 36 ust. 1 ustawy z dnia 23 lipca 2003r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz. U. z 2003r., nr 162, poz. 1568 ze zm. dalej ustawa o ochronie zabytków). Inwestor w terminie nie uzupełnił w powyższym zakresie postanowienia, w pozostałym zakresie braki zostały uzupełnione. Inwestor podał, że rozbiórka budynku już nastąpiła w związku z wystąpieniem zagrożenia zdrowia i życia ludzi w oparciu o art. 30 ust 5 prawa budowlanego. Wszyscy lokatorzy zostali umieszczeni w innych mieszkaniach należących do inwestora a roboty zabezpieczające zostały wykonane bezpośrednio po wystąpieniu awarii. Przedsiębiorstwo "A." już pismem z dnia(...) r. zgłosiło rozbiórkę przedmiotowego budynku, załączając opinię biegłego rzeczoznawcy, posiadającego uprawnienia projektanta w specjalności konstrukcyjno – budowlanej, a pismem z dnia(...) r..zgłosiło zakończenie rozbiórki. Wobec nieuzupełnienia w całości wymaganej dokumentacji, zdaniem organu, zgłoszenie sprzeciwu było uzasadnione. Organ podniósł też, że zgłoszenie dotyczy robót budowlanych objętych obowiązkiem uzyskania pozwolenia na rozbiórkę. W odwołaniu od tej decyzji inwestor wniósł o "oddalenie sprzeciwu jako bezzasadnego" i o wydanie decyzji zatwierdzającej rozbiórkę, podnosząc, że w dniu 11 marca 2011r. zawalił się strop, a następnie dach budynku przez co wypchnięta została boczna ściana. Z pisma Miejskiego Konserwatora Zabytków z dnia (...) r., oraz postanowienia nr (...) z dnia (...) r. tegoż Konserwatora, które zostały załączone do akt przez inwestora wynika, że budynek jest położony w obrębie zespołu urbanistyczno – architektonicznego W. objętego ochroną konserwatorską i od 6.10.1982r. wpisanego do rejestru zabytków pod nr A 239. Postanowienie to zostało wydane w związku z trybem uzgodnieniowym w myśl art. 106 kpa w sprawie ustalenia warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie budynku mieszkalnego wielorodzinnego w częścią usługową i garażem podziemnym przy ul. P. (...) w P. Postanowienie to uzgadniało projekt decyzji o odmowie ustalenia warunków zabudowy dla tej inwestycji. Decyzją z dnia (...) r.., nr (...), Wojewoda W. uchylił decyzję organu I instancji w części dyspozytywnej przywołującej podstawę prawną, tj. art. 30 ust. 2 prawa budowlanego i w to miejsce przywołał podstawę prawną w postaci art. 30 ust. 6 pkt 1 prawa budowlanego, w pozostałej części decyzję utrzymał w mocy. Uzasadniając Wojewoda podał, że skoro jak wynika z pisma Miejskiego Konserwatora Zabytków z dnia (...) r. (k.26 akt II inst.) przedmiotowy budynek jest objęty ochroną konserwatorską jako element zespołu urbanistyczno – architektonicznego najstarszych dzielnic P., wpisanego do rejestru zabytków pod nr A 239 decyzją z dnia 6.10.1982r. – jego rozbiórka wymaga pozwolenia na budowę z nie zgłoszenia. Ponadto zgodnie z art. 39 ust. 1 prawa budowlanego prowadzenie robót budowlanych na obszarze wpisanym do rejestru zabytków wymaga, przed wydaniem decyzji o pozwoleniu na budowę, uzyskania pozwolenia na prowadzenie tych robót przez właściwego wojewódzkiego konserwatora zabytków. Obowiązek uzyskania tego pozwolenia ciąży na inwestorze. Również art. 36 ust. 1 pkt 11 ustawy o ochronie zabytków wymaga uzyskania pozwolenia konserwatorskiego na usunięcie elementu zespołu urbanistyczno – architektonicznego. W skardze na tę decyzję Przedsiębiorstwo "A." zarzuciło sprzeczność ustaleń faktycznych z treścią zebranego materiału poprzez przyjęcie, że skarżący naruszył prawo budowlane i nie działał w stanie zagrożenia dla bezpieczeństwa ludzi i mienia, oraz iż decyzja organu II instancji została wydana z naruszeniem i błędnym zastosowaniem art. 30 ust 2 i 6 prawa budowlanego, naruszeniem innych przepisów ( art. 106 § 5 kpa i Konstytucji). Skarżący nie zgadza się na odmowę wydania decyzji o rozbiórce obiektu budowlanego położonego w P., ul. P (...), ponosząc także, że w sprawie brak jest jakichkolwiek ograniczeń co do dysponowania nieruchomością. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie przywołując argumenty podniesione w decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie była uzasadniona. Kontrola sądu administracyjnego, zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) i art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej p.p.s.a.) polega na badaniu zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu istotnie wpływającym na wynik sprawy, przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. W pierwszej kolejności podnieść należy, że wbrew twierdzeniom skarżącego, niespornym jest, że budynek mieszkalny, położony na ul. P (...) w P., wprawdzie nie był wpisany indywidualnie do rejestru zabytków lecz stanowił element obszaru wpisanego do takiego rejestru. A zatem - w myśl art. 39 ust. 1 Praw budowlanego prowadzenie robót budowlanych przy takim obiekcie wymaga - przed wydaniem decyzji o pozwoleniu na budowę uzyskania pozwolenia na prowadzenie tych robót przez właściwego wojewódzkiego konserwatora zabytków. Zgodnie natomiast z treścią art. 3 pkt 7 Prawa budowlanego przez roboty budowlane należy rozumieć budowę a także prace polegające na przebudowie, montażu, remoncie lub rozbiórce obiektu budowlanego. A zatem nie może budzić wątpliwości, że pozwolenie na rozbiórkę obiektu położonego na obszarze wpisanym do rejestru zabytków wymaga zgody na prowadzenie tych prac organów ochrony zabytków. Takie stanowisko zajął także WSA w Warszawie w wyroku z dnia 10 września 2004 r. w sprawie IV SA 4227/02 (niepubl). Wyjątkiem od tej zasady jest pozwolenie na rozbiórkę obiektu wpisanego (indywidualnie) do rejestru zabytków. W takim wypadku pozwolenie na jego rozbiórkę może być wydane po uzyskaniu decyzji Generalnego Konserwatora Zabytków o skreśleniu tego obiektu z rejestru zabytków (ust. 2 art. 39 Prawa budowlanego). Z taką sytuacją nie mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Z art. 3 pkt 2 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami wynika, że zabytkiem nieruchomym może być zespół nieruchomości, zaś w art. 6 ust. 1 pkt 1 lit. b w związku z art. 3 pkt 13 tej ustawy mowa jest o tym, że zabytkiem nieruchomym może być zespół budowlany, który tworzy powiązana przestrzennie grupa budynków wyodrębnioną ze względu na formę architektoniczną, styl, zastosowane materiały, funkcje, czas powstania lub związek z wydarzeniami historycznymi. W przypadku wpisania do rejestru zabytków zespołu budowlanego jego elementami są budynki (obiekty budowlane) tworzące ten zespół. To, że każdy z budynków wchodzących w skład zespołu budowlanego wpisanego do rejestru zabytków może być wpisany także odrębnie do rejestru zabytków (art. 9 ust. 3 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami), nie oznacza, że nie wpisanie do rejestru zabytków takiego budynku powoduje, iż budynek ten nie jest objęty ochroną wynikającą z wpisu do rejestru zabytków zespołu budowlanego. Jedynie zakres i formy ochrony budynku (obiektu budowlanego) wchodzącego w skład zespołu budowlanego wpisanego do rejestru zabytków są inne niż w przypadku, gdy do rejestru zabytków zostanie wpisany dodatkowo także ten budynek jako zabytek nieruchomy. Ma to znaczenie zarówno w toku wydawania pozwoleń na prowadzenie robót budowlanych przy zabytku, jak i w toku podejmowania działań w celu zachowania zabytku. W przypadku wpisania do rejestru zabytków zespołu budowlanego (powiązanej przestrzennie grupy budynków) przedmiotem ochrony jest ten zespół, który tworzą wchodzące w jego skład budynki, ze względu na wyróżniające cechy zespołu (art. 3 pkt 13 ustawy), natomiast w razie wpisania do rejestru zabytków dodatkowo takiego budynku (nieruchomości), który wchodzi w skład zespołu budowlanego, przedmiotem ochrony dodatkowej jest sam budynek ze względu na cechy zabytkowe tego budynku. Z tych względów wpisanie do rejestru zabytków zespołu budowlanego, w którego skład wchodził budynek przy ul. P. (...), oznaczało, że również ten budynek był objęty ochroną wynikającą z wpisu do rejestru zabytków w zakresie ochrony zespołu budowlanego. Nie jest więc trafne stanowisko skarżącej Spółki, że ten obiekt nie był objęty taką ochroną jak zabytek wpisany do rejestru zabytków. Konsekwencją stanowiska, że budynek wchodzący w skład zespołu budowlanego wpisanego do rejestru zabytków jest objęty ochroną z tytułu wpisu do rejestru zespołu budowlanego w zakresie cech tego zespołu, jest stosowanie przepisów ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami co do zachowania i utrzymania zabytku (także elementów tworzących ten zabytek), a w szczególności obowiązku uzyskania pozwoleń wojewódzkiego konserwatora zabytków na prowadzenie prac budowlanych przy zabytku oraz kompetencji organów ochrony zabytków w zakresie nadzoru konserwatorskiego. Rozbiórka takiego, opisanego wyżej obiektu, oprócz zezwolenia Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków wymaga też zezwolenia właściwego organu architektoniczno – budowlanego na podstawie art. 28 ust. 1 w związku z art. 31 ust. 5 prawa budowlanego. Od obowiązku uzyskania takiego zezwolenia nie zwalniał inwestora przepis art. 31 ust.5 prawa budowlanego, albowiem przepis ten zezwala inwestorowi jedynie na rozpoczęcie robót zabezpieczających i rozbiórkowych przed uzyskaniem pozwolenia na rozbiórkę w celu usunięcia bezpośredniego zagrożenia bezpieczeństwa ludzi lub mienia, a nie na całkowite rozebranie budynku. Ponadto czym innym jest rozpoczęcie robót zabezpieczających i rozbiórkowych w celu usunięcia bezpośredniego zagrożenia bezpieczeństwa ludzi lub mienia, a czym innym wykonanie całkowitej rozbiórki budynku. Uprawnienie i obowiązek inwestora do podjęcia natychmiastowych działań w celu usunięcia bezpośredniego zagrożenia, o którym mowa w art. 31 ust. 5 prawa budowlanego, nie może być rozumiany w ten sposób, że w ramach tego działania inwestor może przekroczyć granice wyznaczone tym przepisem i wykonać bez pozwolenia rozbiórkę budynku w zakresie wykraczającym poza konieczność usunięcia bezpośredniego zagrożenia bezpieczeństwa ludzi lub mienia. Skoro zatem , jak wyżej była mowa rozbiórka przedmiotowego budynku wymagała pozwolenia zarówno organów budowlanych jak i konserwatora zabytków obowiązkowe było wniesienie sprzeciwu wobec zgłoszenia robót budowlanych, gdy zgłoszenie dotyczyło wykonywania robót budowlanych objętych obowiązkiem uzyskania pozwolenia na budowę. Fakt, że obiekt będący przedmiotem postępowania administracyjnego został już rozebrany, nie jest jednoznaczny z brakiem przedmiotu takiego postępowania, inaczej mówiąc, dokonanie rozbiórki nie powoduje, że postępowanie w sprawie pozwolenia na rozbiórkę jest bezprzedmiotowe, choć pociąga za sobą inne konsekwencje – np. nie jest możliwe nakazanie przewrócenia rozebranego budynku wchodzącego w skład zespołu budowlanego wpisanego do rejestru zabytków do stanu poprzedniego. Sąd podziela także pogląd organu, który w zaskarżonej decyzji, jako podstawę prawną sprzeciwu podał art. 30 ust. 6 pkt 1 prawa budowlanego, a nie ustęp 2, art. 30, który mówi o zasadach złożenia prawidłowo zgłoszenia o zamiarze wykonania robót budowlanych. Zgodnie z art. 30 ust. 6 pkt 1 tej ustawy właściwy organ wnosi sprzeciw jeżeli zgłoszenie dotyczy budowy lub wykonania robót budowlanych objętych obowiązkiem uzyskania pozwolenia na budowę. Taka sytuacja zaistniała w niniejszym postępowaniu. Mając powyższe na względzie Sąd na mocy art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.