IV SA/Po 78/13
WyrokWSA w Poznaniu2013-06-05
Skład orzekający: Grażyna Radzicka, Izabela Bąk-Marciniak, Maciej Busz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy działka o charakterze zabudowy mieszkaniowej, na której prowadzona jest niewielka uprawa rolna i hodowla kur, może zostać zakwalifikowana jako użytek rolny (grunty orne lub grunty rolne zabudowane) w rozumieniu przepisów rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków?Ratio decidendi
Działka o charakterze zabudowy mieszkaniowej, na której prowadzona jest niewielka uprawa rolna (np. kukurydzy) i hodowla kur, nie może zostać zakwalifikowana jako użytek rolny, jeśli nie jest poddana stałej uprawie mechanicznej, nie stanowi siedliska gospodarstwa rolnego, a budynki na niej nie służą produkcji rolniczej. Niewielka powierzchnia uprawy i posiadanie narzędzi rolniczych nie przesądzają o jej rolniczym charakterze, jeśli nie jest prowadzona faktyczna działalność rolnicza na większą skalę.Stan faktyczny
Skarżący wniósł o zmianę użytku gruntowego na działce nr [...] z "tereny mieszkaniowe" na "grunty rolne zabudowane", argumentując, że uprawia na niej kukurydzę i trzyma kury. Organy administracji odmówiły tej zmiany, uznając, że działka ma charakter budowlany ze względu na wielkość, zagospodarowanie, stan techniczny budynków i brak stałej uprawy mechanicznej oraz prowadzenia gospodarstwa rolnego. Skarżący odwołał się od decyzji, podnosząc, że działka jest wykorzystywana rolniczo i stanowi funkcjonalną całość z inną nieruchomością. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego utrzymał w mocy decyzję pierwszej instancji.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
| |Sygn. akt IV SA/Po 78/13 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 05 czerwca 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grażyna Radzicka Sędziowie WSA Izabela Bąk-Marciniak WSA Maciej Busz (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Monika Zaporowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 05 czerwca 2013 r. sprawy ze skargi J.S. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w P. z dnia [...] listopada 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wprowadzenia zmiany do operatu ewidencji gruntów i budynków 1. oddala skargę; 2. zasądza na rzecz adwokat A.D. od Skarbu Państwa (Prezesa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu) wynagrodzenie w kwocie [...] ([...]) złotych podwyższone o kwotę [...] ([...]) złotych stanowiącą podatek od towarów i usług – łącznie [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej.
IV SA/Po 78/13
Uzasadnienie
Prezydent Miasta K. decyzją z dnia [...].07.2012r. nr [...] na podstawie art.104 ustawy z dnia 14.06.1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000r., Nr 98, poz.1071, ze zm., zwanej dalej Kpa), art.22 ust.1 ustawy z dnia 17.05.1989r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz.U. z 2010r., Nr 193, poz.1287., zwanej dalej p.g.i.k.), § 45 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29.03.2001r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz.U. Nr 38, poz.454) odmówił wprowadzenia zmiany do operatu ewidencji gruntów i budynków w zakresie użytku gruntowego na działce nr [...] położonej w K. przy ul. O., w obrębie ewidencyjnym [...][...].
W uzasadnieniu organ wskazał, że J.S. wniósł o zmianę wyżej opisanego użytku gruntowego wykazanego w ewidencji gruntów i budynków jako "tereny mieszkaniowe" na "grunty rolne zabudowane" motywując to tym, że zarówno "obecnie jak i w przeszłości na działce tej uprawiana jest kukurydza i trzymane są kury". Analogiczny wniosek został już załatwiony odmownie decyzją Prezydenta Miasta K. z dnia [...].10.2009r., nr [...], lecz Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w P. swą decyzją z dnia [...].02.2010r. uchylił tę decyzję Prezydenta i przekazał ją do ponownego rozpoznania nakazując ustalenie:
1/ czy skarżący prowadzi gospodarstwo rolne w rozumieniu ustawy z 20.12.1990r. o ubezpieczeniu społecznym rolników;
2/ czy w myśl art.4 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych budynki na tej działce służą magazynowaniu i przetwarzaniu wyprodukowanych przez siebie w prowadzonym gospodarstwie (jeżeli jest to gospodarstwo rolnicze) produktów rolniczych;
3/ czy nastąpiło ograniczenie wartości użytkowej gruntów lub ich całkowity zanik zdolności produkcji rolniczej.
Organ I instancji ustalił, że działka nr [...] ma pow. [...] m.kw. i w rejestrze gruntów figuruje jako "tereny mieszkaniowe". Znajduje się na niej niezamieszkały i nie nadający się do zamieszkania dom mieszkalny i stara obora (usunięta z ewidencji na wniosek właściciela) będąca w złym stanie technicznym i nie wykorzystywana dla celów produkcji rolniczej. Ponadto na działce znajdują się stare samochody i narzędzia rolnicze. Charakter działki wskazuje na to, że powstała ona wskutek wydzielenia z siedliska dawnego gospodarstwa rolnego. Działka nie jest poddawana stałej uprawie mechanicznej, na części działki ręcznie może być uprawiana kukurydza. Na działce tej właściciel chowa kilka kur. Wielkość i kształt działki, usytuowanie budynków, utwardzone żużlem dojścia do nich, złożone stare narzędzia uniemożliwiają racjonalną uprawę gruntu niezajętego przez budynki i narzędzia. Powstała wskutek odłączenia z dawnego gospodarstwa rolnego działka nr [...] nie ma już charakteru rolnego. Obecnie działka ma charakter działki budowlanej z uwagi na wielkość i zagospodarowanie. Nawet chów kur i uprawa części działki za pomocą szpadla pod kukurydzę tego nie zmienia. Jest to ogródek przydomowy. Skarżący nie posiada innych gruntów funkcjonalnie związanych z tą działką, a także nie posiada gospodarstwa rolnego. Posiada on jeszcze jedynie działkę nr [...] o pow. [...] ha tworzącą oddzielną całość. Na działce tej jest położony budynek mieszkalny oraz niemieszkalny. Organ wskazał, że skarżący nie posiada gospodarstwa w rozumieniu przepisów ustawy z 20.12.1990r. o ubezpieczeniu społecznym rolników i nie jest objęty tym ubezpieczeniem. Budynki posadowione na przedmiotowej działce nie służą wyłącznie produkcji rolniczej. Nadto z dniem 01.01.2009r. przepisy ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych nie stosuje się do gruntów rolnych stanowiących użytki rolne położone w granicach administracyjnych miast. Natomiast badanie zdolności produkcji rolniczej gruntu w świetle przytoczonego stanu faktycznego w ocenie organu I instancji straciło swą aktualność.
Odwołanie od powyższej decyzji wniósł J.S. Wskazał, że zarówno uprzednio jak i obecnie sporna działka była i jest wykorzystywana rolniczo i nie jest działką budowlaną. Jest obsiana kukurydzą na części nie wysypanej żużlem i niezajętej przez sprzęt. Chwilowe zmniejszenie pogłowia kur nie przesądza jego zdaniem o zmianie charakteru działki na budowlaną. Podniósł, że sporna działka jest uzupełnieniem nieruchomości rolnej (działka nr [...]) położonej w odległości 100m przy ul. O. [...] o pow. [...] m.kw., której nie uprawia z uwagi na deficyt wody. Co do uprawy mechanicznej wskazał, że ma 2 ciągniki.
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w P. decyzją z dnia [...].11.2012r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu organ II instancji wskazał, że w myśl § 46 ust.1 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29.03.2001r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków dane zawarte w ewidencji podlegają aktualizacji z urzędu lub na wniosek. Kryteria zaliczania poszczególnych gruntów do użytków gruntowych precyzuje załącznik nr 6 do w/w rozporządzenia.
W myśl ust.3 pkt 1 w/w załącznika do gruntów ornych zalicza się grunty:
- poddane stałej uprawie mechanicznej mającej na celu produkcję ziemiopłodów rolniczych lub ogrodniczych, w tym grunty na których urządzone zostały ogrody działkowe oraz szklarnie i inspekty,
- nadające się do uprawy ale zajęte pod uprawy chmielu, wikliny, drzew (choinek)drzew ozdobnych
- ugory i odłogi.
Do gruntów rolnych zabudowanych zalicza się grunty zajęte pod budynki mieszkalne oraz inne budynki i urządzenia budowlane służące produkcji rolniczej, nie wyłączając produkcji rybnej, oraz przetwórstwu rolno – spożywczemu (kotłownie, komórki, garaże, szopy, stodoły, wiaty, spichlerze, budynki inwentarskie, place składowe i manewrowe w obrębie zabudowy), a także zajęte pod ogródki przydomowe w gospodarstwach rolnych. Przy czym zawarty w tej definicji zwrot "gospodarstwach rolnych" odnosi się do ogródków przydomowych. Tereny mieszkaniowe to grunty niewykorzystywane do produkcji rolniczej lub leśnej zajęte pod budynki mieszkalne, urządzenia funkcjonalnie związane z budynkami mieszkalnymi.
Organ II instancji podkreślił, że spór sprowadza się do oceny, czy działka nr [...] jest terenem mieszkaniowym, czy też gruntem rolnym. Działka nr [...] wchodziła w skład gospodarstwa rolnego o pow. [...] ha z którego w latach 1976-1984 wydzielono kilka działek. W 2005r. z urzędu przeprowadzono modernizację ewidencji gruntów i budynków w wyniku której zmieniono przeznaczenie działki nr [...] z gruntów rolnych zabudowanych na grunty zabudowane. Modernizacja ta została wyłożona i była dostępna, jednakże skarżący nie zgłaszał wówczas do niej zastrzeżeń.
Wojewódzki Inspektor wskazał, że skarżący nie posiada gospodarstwa rolnego w rozumieniu przepisów ustawy o podatku rolnym, jak również ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników. Zdaniem organu II instancji usytuowanie uprawianego na działce nr [...] gruntu, jego kształt i niewielka powierzchnia uprawy nadają mu charakter ogródka przydomowego. Wykluczona jest uprawa mechaniczna typowa dla gruntów ornych. Samo posiadanie narzędzi rolniczych, chowanie kilku kur i obsiewanie niewielkiego obszaru kukurydzą nie kwalifikuje działki do uznania działki za użytek rolny. Na wniosek skarżącego wykreślono budynek obory z ewidencji z uwagi na jego zły stan techniczny, nie można więc żądać uznania go za służący do produkcji rolnej. Budynek mieszkalny jest również w złym stanie i stanowi pustostan. Budynki te nie są wykorzystywane do przetwarzania i magazynowania produktów rolnych. Opisany stan rzeczy wskazuje, że działka nr [...] nie stanowi siedliska. Nie można również stwierdzić jednoznacznego związku funkcjonalnego pomiędzy tą działką, a działką nr [...]. Fakt posiadania na działce nr [...] środków umożliwiających prowadzenie produkcji rolnej, bez jej faktycznego prowadzenia, nie przesądza o zaliczeniu tej działki do gruntów rolnych zabudowanych.
W ocenie organu II instancji Skarżący nie wykazał, by sporny grunt stanowił użytek rolny. Nie złożył żadnych dokumentów na poparcie tego twierdzenia. Organ nie zakwestionował faktu uprawiania przez skarżącego kukurydzy na działce nr [...], jednak uprawa ta ma jedynie charakter ogródka przydomowego. Skarżący bowiem nie posiada gospodarstwa rolnego. Mając powyższe na uwadze organ doszedł do wniosku, że nie istnieje podstawa do zmiany użytku gruntowego na działce nr [...].
Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wniósł J.S. W obszernej skardze poruszył wiele wątków. Podniósł m.in., że w 2005r. "nie było podstaw do przekształcenia mojej nieruchomości rolnej na działkę budowlaną", a także że nie zabiegał o wykreślenie obory z ewidencji. Kwestionował w związku z tym konieczność opłacania przez niego wyższego podatku od nieruchomości. Zarzucił, że działka nr [...] jest poddawana stałej uprawie mechanicznej i służy uprawie rolnej. Przyznał, że od dwóch lat chowa tam kilka, kilkanaście kur. Działki nr [...] i [...] jego zdaniem stanowią jedną całość funkcjonalną. Dalej jednak przyznał, że po zasypaniu starorzecza P. na większej działce [...] nie prowadzi działalności rolniczej z uwagi na deficyt wody. Zarzucił, że organ nie dopełnił obowiązku utrzymania w/w starorzecza (obniżył się poziom wód gruntowych). Nie było też jego zdaniem podstawy prawnej do "przekwalifikowania działki rolnej nr [...] na działkę budowlaną."
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w P. w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując swa dotychczasową argumentację. Podkreślił, że nieuczestniczenie przez skarżącego w wykonywanej w 2005r. modernizacji ewidencji gruntów i budynków nie daje podstawy do uznania jej za bezprawną. Złożony przez skarżącego w dniu 17.04.2009r. wniosek skarżącego o przywrócenie działce nr [...] statusu działki rolniczej, który zainicjował niniejsze postępowanie, mógł być jedynie potraktowany jako wniosek o dokonanie zmiany danych ewidencji gruntów i budynków. W niniejszym postępowaniu nie wykazano, by działka ta stanowiła użytek rolny.
Skarżący w dalszych, obszernych pismach procesowych podnosił różnorodne zarzuty. Między innymi dotyczące utraty prawa własności nieruchomości, fałszowania dokumentów, przestępstwa rabunkowego popełnionego na rodzicach skarżącego i będącego przyczyną ich śmierci.
Pismem z dnia 16.04.2013r. skarżący – reprezentowany już przez fachowego pełnomocnika – wskazał, że przedmiotem skargi w niniejszym postępowaniu jest decyzja Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w P. z dnia [...].11.2012r. nr [...]. (k.71 akt sądowych)
Na rozprawie w dniu 05.06.2013r. skarżący podtrzymał swe stanowisko zarzucając, że organ nie wyjaśnił na jakiej podstawie doszło do pierwotnej zmiany w ewidencji gruntów i budynków. Ponadto skarżący wskazał, że jego rodzice zostali zamordowani.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.
Kontrola sądu administracyjnego, zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) i art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 – dalej "Ppsa") polega na badaniu zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu istotnie wpływającym na wynik sprawy. Przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Na podstawie art. 134 § 1 Ppsa, w postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada oficjalności. Zgodnie z jej treścią, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną.
Sąd administracyjny jest sądem kasacyjnym. W razie stwierdzenia istotnych uchybień sąd administracyjny nie ma więc kompetencji do merytorycznego rozstrzygnięcia danego postępowania, lecz jest upoważniony jedynie do uchylenia bądź stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji lub aktu.
Biorąc pod uwagę wyżej wskazany zakres właściwości sądu administracyjnego, przyznane przez ustawodawcę kompetencje orzecznicze tego sądu mają – jak już wspomniano - charakter zasadniczo kasacyjny. Podkreśla się bowiem, że sąd administracyjny nie może zastępować organów administracji publicznej w procesie administrowania (R. Hauser, Konstytucyjny model polskiego sądownictwa administracyjnego, w: red. J. Stelmasiak, J. Niczyporuk, S. Fundowicz, Polski model sądownictwa administracyjnego, Lublin 2003 r., str. 145). Sąd dokonując kontroli zgodności z prawem zaskarżonej decyzji był zobowiązany do sformułowania - na podstawie art. 153 Ppsa - oceny prawnej oraz wiążących wskazań co do dalszego postępowania w sprawie, które wiążą następnie zarówno Sąd, jak i organy administracji orzekające w sprawie.
Przedmiotem kontroli w niniejszym postępowaniu była decyzja Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w P. z dnia [...].11.2012r. nr [...] oraz poprzedzająca ją decyzja Prezydenta Miasta K. z dnia [...].07.2012r. nr [...].
Przeprowadzając ocenę zgodności z prawem podjętych w sprawie rozstrzygnięć należy stwierdzić, że zaskarżona decyzja - jak i poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji – nie naruszały przepisów prawa materialnego i procesowego w taki sposób, który mógłby mieć istotny wpływ na ich wynik.
W myśl art.26 ust.2 p.g.i.k. minister właściwy do spraw administracji publicznej, w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw rozwoju wsi, określi, w drodze rozporządzenia, sposób zakładania i prowadzenia ewidencji gruntów i budynków oraz szczegółowy zakres informacji objętych tą ewidencją, sposób i terminy sporządzania powiatowych, wojewódzkich i krajowych zestawień zbiorczych danych objętych tą ewidencją, a także rodzaje budynków i lokali, które nie będą wykazywane w ewidencji, oraz zakres informacji objętych rejestrem cen i wartości nieruchomości, zapewniając informację o gruntach, budynkach, lokalach, ich właścicielach oraz o innych osobach fizycznych lub prawnych, władających tymi gruntami, budynkami i lokalami, a także szczegółowe zasady wymiany danych ewidencyjnych.
W oparciu o powyższą delegację ustawową Minister Rozwoju Regionalnego Budownictwa wydał rozporządzenie z dnia 29 maja 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. Nr 38, poz. 454, zwane dalej rozporządzeniem).
Zgodnie z § 46 ust. 1 rozporządzenia dane zawarte w ewidencji podlegają aktualizacji z urzędu lub na wniosek osób, organów i jednostek organizacyjnych, o których mowa w § 10 i 11.
Biorąc pod uwagę, że w 2005r. skarżący nie kwestionował dokonywanej wówczas aktualizacji gruntów i budynków WINGiK w P. prawidłowo przyjął, że złożony przez skarżącego w dniu 17.04.2009r. wniosek skarżącego o przywrócenie działce nr [...] statusu działki rolniczej, który zainicjował niniejsze postępowanie, mógł być jedynie potraktowany jako nowy wniosek o dokonanie zmiany danych ewidencji gruntów i budynków.
Wprowadzenie zmian danych ewidencyjnych zgodnie z przepisami rozporządzenia może nastąpić w dwojakim trybie. Po pierwsze w trybie czynności materialno - technicznej w postaci wprowadzenia do bazy danych zmiany na podstawie udokumentowanego zgłoszenia (art. 22 ust. 2 i 3 ustawy o Prawo geodezyjne i kartograficzne w zw. z § 48 ust. 1 i 2 rozporządzenia), o czym organ zawiadamia (§ 49 ust. 1 i 2); po drugie w formie decyzji administracyjnej, gdy aktualizacja operatu wymaga przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego lub uzyskania dodatkowych dowodów (§ 47 ust. 3) i wówczas starosta przeprowadza postępowanie administracyjne, które kończy się wydaniem decyzji administracyjnej.
Zgodnie z § 45 ust.1 rozporządzenia aktualizacja operatu ewidencyjnego następuje poprzez wprowadzanie udokumentowanych zmian do bazy danych ewidencyjnych. Według ust.2 do aktualizacji operatu ewidencyjnego przepisy § 35 stosuje się odpowiednio.
W myśl § 35 rozporządzenia źródłami danych ewidencyjnych niezbędnych do założenia ewidencji są:
1) materiały i informacje zgromadzone w państwowym zasobie geodezyjnym i kartograficznym,
2) wyniki pomiarów fotogrametrycznych,
3) wyniki terenowych pomiarów geodezyjnych,
4) dane zawarte w innych ewidencjach i rejestrach, prowadzonych na podstawie odrębnych przepisów przez: sądy, organy administracji publicznej oraz państwowe i samorządowe jednostki organizacyjne,
5) dane zawarte w dokumentach udostępnionych przez zainteresowane osoby, organy i jednostki organizacyjne,
6) dane zawarte w dokumentacji architektoniczno-budowlanej gromadzonej i przechowywanej przez organy administracji publicznej,
7) wyniki oględzin.
W świetle powyższego nie budzi wątpliwości, że ustawodawca w sposób jednoznaczny określił na podstawie jakich danych możliwe jest aktualizowanie ewidencji. Fakt ten determinował zakres i charakter postępowania dowodowego przeprowadzonego przez organy administracji.
Kodeks postępowania administracyjnego zawiera szereg zasad, których przestrzeganie przesądza o prawidłowości prowadzonego postępowania. Przepisy te z jednej strony dają organowi uprawnienia do podjęcia czynności mających na celu takie wyjaśnienie stanu faktycznego, aby możliwe było podjęcie prawidłowego rozstrzygnięcia, natomiast z drugiej strony nakładają na organ obowiązek czuwania na jego przebiegiem. Przepis art. 7 Kpa ustanawiający zasadę prawdy obiektywnej, zobowiązuje organy administracji publicznej do podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Myśl tę rozwija następnie art. 77 § 1 Kpa nakładając na organ administracji obowiązek zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. W toku prowadzonego postępowania administracyjnego organy administracji publicznej podejmują więc wszelkie kroki zmierzające do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz do podjęcia rozstrzygnięcia, a nadto zobligowane są do zebrania w sposób wyczerpujący materiału dowodowego i do wnikliwego jego rozpatrzenia (por. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 2 czerwca 2011 r., sygn. akt IV SA/GL 683/10, Lex nr 821599). Oznacza to, że organ ten jest obowiązany rozpatrzyć wszystkie dowody zgromadzone lub odzwierciedlone w aktach sprawy oraz że organ powinien rozpatrzyć te dowody w ich wzajemnej łączności. Dla każdego postępowania kluczowe znaczenie ma ustalenie stanu faktycznego sprawy, bowiem tylko w takim przypadku możliwe jest prawidłowe ustalenie praw i obowiązków strony tego postępowania. Inaczej rzecz ujmując, tylko dla prawidłowo ustalonego stanu faktycznego można zastosować przepisy prawa materialnego skutkujące powstaniem praw i obowiązków strony postępowania administracyjnego. Co prawda w procedurze administracyjnej regułą jest, że to na organie spoczywa ciężar udowodnienia faktów istotnych dla rozstrzygnięcia, jednakże również na stronie ciąży obowiązek współdziałania z organem i przedstawienia konkretnych dowodów na poparcie swoich twierdzeń zwłaszcza, gdy postępowanie zmierza do nałożenia na nią obowiązków, a nieudowodnienie konkretnego faktu może prowadzić do wydania decyzji dlań niekorzystnej. W wyroku z dnia 23 września 1998 r. o sygn. akt III SA 2792/97 (LEX nr 44742), Naczelny Sąd Administracyjny przyjął, że: "Zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej w sprawach, w których na stronie spoczywa ciężar wskazania konkretnych faktów i zdarzeń, z których wywodzi ona dla siebie określone skutki prawne, a twierdzenia strony w tym zakresie są ogólnikowe lub lakoniczne, obowiązkiem organu prowadzącego postępowanie jest wezwanie strony do uzupełnienia i sprecyzowania tych twierdzeń. Dopiero gdy strona nie wskaże takich konkretnych okoliczności, można z tego wywieść negatywne dla niej wnioski".
Stanowisko organu prowadzącego postępowanie - po przeprowadzeniu koniecznych czynności procesowych - winno znaleźć swój wyraz w uzasadnieniu decyzji, sporządzonym stosownie do reguł wskazanych w art. 107 § 3 Kodeksu. Uzasadnienie stanowi bowiem integralny składnik decyzji, którego zadaniem jest wyjaśnienie rozstrzygnięcia, stanowiącego dyspozycyjną część decyzji (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 maja 2000 r., Sygn. akt I SA/Kr 856/98, Lex 43041). Powinno więc zawierać ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego, dokonaną przez organ wykładnię stosowanych przepisów oraz ocenę przyjętego stanu faktycznego w świetle obowiązującego prawa. Prawidłowo zredagowane pod względem merytorycznym i prawnym uzasadnienie decyzji administracyjnej jest też istotne z uwagi na zasadę przekonywania wyrażoną w art. 11 Kodeksu postępowania administracyjnego. Właśnie w uzasadnieniu organ administracji jest zobowiązany do wyjaśnienia stronom zasadności przesłanek, którymi kierował się przy załatwieniu sprawy. To zdecydowanie uzasadnienie jest elementem decydującym o przekonaniu strony co do trafności i słuszności przyjętego rozstrzygnięcia. Zasada przekonywania nie zostanie zaś zrealizowana, gdy organ pominie milczeniem niektóre twierdzenia lub nie odniesie się do faktów istotnych dla sprawy. Takie działanie organu pozostanie nadto w sprzeczności z zasadą wyrażoną w art. 8 Kodeksu, tj. zasadą pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa. Zasadzie tej nie odpowiadać będzie takie postępowanie, w którym występują sprzeczne interesy stron, a organy prowadzące postępowanie bez wszechstronnego wyjaśnienia okoliczności sprawy, uwzględniają tylko jeden z wchodzących w grę interesów, nie ustosunkowując się do zgłaszanych w toku postępowania twierdzeń i wniosków stron reprezentujących inne interesy.
W ocenie Sądu wydanie zaskarżonej decyzji w niniejszej sprawie zostało poprzedzone wyczerpującym zebraniem i analizą niezbędnego materiału dowodowego z uwzględnieniem oświadczeń skarżącego. Na tej podstawie organ poczynił prawidłowe ustalenia w zakresie stanu prawnego i faktycznego działki nr [...], które zresztą w istocie rzeczy (co do obecnego stanu i sposobu wykorzystywania tej nieruchomości) nie były przez skarżącego kwestionowane (różnice dotyczyły oceny niespornych faktów). Następnie dokonano prawidłowej oceny ustalonych w ten sposób okoliczności przez pryzmat przepisów Prawa geodezyjnego i kartograficznego oraz wspomnianego rozporządzenia wykonawczego. Również uzasadnienie zaskarżonej decyzji jest zgodne z normą zawarta w art.107 § 3 Kpa.
W niniejszej sprawie zasadniczo – jak słusznie wskazał organ II instancji - spór sprowadzał się do oceny, czy działka nr [...] jest terenem mieszkaniowym (jak twierdziły organy) , czy też gruntem rolnym (jak twierdził skarżący)
Według ust.1. Załącznika Nr 6 do wspomnianego rozporządzenia określającego zaliczanie gruntów do poszczególnych użytków gruntowych:
użytki rolne to :
1) Grunty orne
Do gruntów ornych zalicza się grunty:
a) poddane stałej uprawie mechanicznej mającej na celu produkcję ziemiopłodów rolniczych lub ogrodniczych, w tym grunty, na których urządzone zostały ogrody działkowe oraz szklarnie i inspekty,
b) nadające się do uprawy, o której mowa pod lit. a), ale zajęte pod plantacje chmielu, wikliny, drzew (np. choinek) oraz szkółki drzew ozdobnych i krzewów,
c) ugory, odłogi.
2) Sady
Do sadów zalicza się grunty o powierzchni co najmniej 0,1000 ha zasadzone drzewami i krzewami owocowymi o zwartym nasadzeniu (minimum 600 drzew lub 2.000 krzewów na 1 ha), szkółki drzew i krzewów owocowych oraz winnice.
3) Łąki trwałe
Do łąk trwałych zalicza się grunty pokryte zwartą wieloletnią roślinnością, złożoną z licznych gatunków traw, roślin motylkowych i ziół, tworzących ruń łąkową, systematycznie koszoną, a w rejonach górskich - hale i połoniny z zasady koszone.
4) Pastwiska trwałe
Do pastwisk trwałych zalicza się grunty pokryte podobną jak na łąkach roślinnością, z reguły wypasane, a w rejonach górskich - hale i połoniny, które z zasady nie są koszone, lecz wypasane.
5) Grunty rolne zabudowane
Do gruntów rolnych zabudowanych zalicza się grunty zajęte pod budynki mieszkalne oraz inne budynki i urządzenia budowlane służące produkcji rolniczej, nie wyłączając produkcji rybnej, oraz przetwórstwu rolno-spożywczemu (kotłownie, komórki, garaże, szopy, stodoły, wiaty, spichlerze, budynki inwentarskie, place składowe i manewrowe w obrębie zabudowy itp.), a także zajęte pod ogródki przydomowe w gospodarstwach rolnych.
6) Grunty pod stawami
Do gruntów pod stawami zalicza się grunty pod zbiornikami wodnymi (z wyjątkiem jezior i zbiorników zaporowych z urządzeniami do regulacji poziomu wód), wyposażonymi w urządzenia hydrotechniczne, nadającymi się do chowu, hodowli i przetrzymywania ryb, obejmujące powierzchnię ogroblowaną wraz z systemem rowów oraz tereny przyległe do stawów i z nimi związane, a należące do obiektu stawowego.
7) Grunty pod rowami
Do gruntów pod rowami zalicza się grunty zajęte pod otwarte rowy pełniące funkcje urządzeń melioracji wodnych dla gruntów wykorzystywanych do produkcji rolniczej.
Natomiast wg ust.3 pkt 1 wspomnianego Załącznika Nr 6 do terenów mieszkaniowych zalicza się grunty, niewykorzystywane do produkcji rolniczej i leśnej, zajęte pod budynki mieszkalne, urządzenia funkcjonalnie związane z budynkami mieszkalnymi (podwórza, dojazdy, przejścia, przydomowe place gier i zabaw itp.), a także ogródki przydomowe.
W rozpatrywanym przypadku – w świetle twierdzeń skarżącego - istotne było w szczególności ustalenie, czy stanowiąca własność skarżącego działka nr [...] stanowi grunty orne bądź grunty rolne zabudowane.
Jak wcześniej już wskazano do gruntów ornych zalicza się grunty m.in. poddane stałej uprawie mechanicznej mającej na celu produkcję ziemiopłodów rolniczych lub ogrodniczych, w tym grunty, na których urządzone zostały ogrody działkowe oraz szklarnie i inspekty. W tym zakresie organ w zaskarżonej decyzji prawidłowo przyjął, że działka nr [...] nie jest poddana stałej uprawie mechanicznej. Już sama jej niewielka powierzchnia, na której dodatkowo posadowiony jest budynek mieszkalny i gospodarczy, składowane są pojazdy i różnego rodzaju narzędzia, do tego częściowo utwardzona żużlem, uniemożliwia racjonalną stałą uprawę mechaniczną tej działki. Oczywiście nie jest tożsamy ze stałą uprawą mechaniczną fakt składowania na tej działce narzędzi rolniczych, w tym ciągników, jak również fakt ręcznego uprawiania kukurydzy na dostępnych fragmentach tej działki. Działka ta nie jest również zajęta pod uprawę chmielu, wikliny, drzew, drzew ozdobnych i krzewów, jak również nie jest ugorem i odłogiem. Tak więc niewątpliwie słusznie organ II instancji przyjął, że nie stanowi ona gruntu ornego.
Natomiast grunty rolne zabudowane to grunty zajęte pod budynki mieszkalne oraz inne budynki i urządzenia budowlane służące produkcji rolniczej, nie wyłączając produkcji rybnej, oraz przetwórstwu rolno-spożywczemu (kotłownie, komórki, garaże, szopy, stodoły, wiaty, spichlerze, budynki inwentarskie, place składowe i manewrowe w obrębie zabudowy itp.), a także zajęte pod ogródki przydomowe w gospodarstwach rolnych.
Jak prawidłowo ustaliły organy, a co podnosił także skarżący, działka nr [...] jest obsiana kukurydzą na części nie wysypanej żużlem i niezajętej przez sprzęt. Znajduje się na niej niezamieszkały i nie nadający się do zamieszkania dom mieszkalny i stara obora będąca w złym stanie technicznym i nie wykorzystywana dla celów produkcji rolniczej. Ponadto na działce znajdują się stare samochody i narzędzia rolnicze. Wielkość i kształt działki, usytuowanie budynków, utwardzone żużlem dojścia do nich, złożone stare narzędzia uniemożliwiają racjonalną uprawę gruntu niezajętego przez budynki i narzędzia. Powstała wskutek odłączenia z dawnego gospodarstwa rolnego działka nr [...] nie ma już charakteru rolnego. Fakt posiadania na działce nr [...] środków umożliwiających prowadzenie produkcji rolnej, bez jej faktycznego prowadzenia, nie przesądza o zaliczeniu tej działki do gruntów rolnych zabudowanych. Tak samo nie przesądza o tym ręczna uprawa kukurydzy na niewielkiej części tej działki, która ma relatywnie niedużą (w kontekście ewentualnego gospodarstwa rolnego) powierzchnię. Obecnie działka ta ma charakter działki budowlanej z uwagi na wielkość i zagospodarowanie. Skarżący nie posiada innych gruntów funkcjonalnie związanych z tą działką, a także nie posiada gospodarstwa rolnego. Posiada on wprawdzie jeszcze działkę nr [...] o pow. [...] ha tworzącą oddzielną całość na której jest położony budynek mieszkalny oraz niemieszkalny. Jednakże sam skarżący w skardze przyznał, że po zasypaniu starorzecza P. na większej działce [...] nie prowadzi działalności rolniczej z uwagi na deficyt wody. Tym samym potwierdził on ustalenia organu, że działki nr [...] i [...] nie mogą stanowić funkcjonalnej całości o przeznaczeniu rolniczym.
W świetle powyższego nie budziło wątpliwości, że budynki i usytuowane na działce nr [...] nie służą produkcji rolniczej. Tym samym działka ta nie może stanowić gruntu rolnego zabudowanego. Niewątpliwie działka ta nie może być także zakwalifikowana jako sady, łąki, pastwiska, grunty pod stawami, czy też grunty pod rowami. Reasumując nie stanowi ona użytku rolnego.
Podzielić należy ocenę organu II instancji, że usytuowanie uprawianego na działce nr [...] gruntu, jego kształt i niewielka powierzchnia uprawy nadają mu charakter ogródka przydomowego.
W toku przeprowadzonego prawidłowo postępowania administracyjnego organy administracji nie ustaliły, by w przypadku przedmiotowej działki nr [...] spełnione były wyżej wskazane przesłanki kwalifikujące tą działkę do użytków rolnych, a w szczególności do gruntów ornych lub gruntów rolnych zabudowanych.
Mając powyższe na uwadze, na zasadzie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), Sąd orzekł o oddaleniu skargi.
ja
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło