IV SA/Po 780/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Popowska (spr.) Sędziowie WSA Kręcichwost- Durchowska WSA Tomasz Grossmann Protokolant st. sekr. sąd. Małgorzata Błoszyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 08 grudnia 2011 r. sprawy ze skargi D.N. na decyzję Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w P. z dnia [...] czerwca 2011 r. nr [...] w przedmiocie pozwolenia wodnoprawnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty M. z dnia [...] lutego 2011 r. nr [...]; 2. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana; 3. zasądza od Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w P. na rzecz D.N. kwotę [...] złotych ([...]) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego P.M. wnioskiem z dnia 28.02.2005 r. wystąpił do Starosty M. o wydanie pozwolenia wodnoprawnego na szczególne korzystnie z wód - z rowu Iz-1 dla potrzeb własnego gospodarstwa rybackiego w G., gm. B.. W załączeniu złożono operat wodnoprawny wraz z instrukcją gospodarowania wodą. Starosta M. decyzją z dnia [...].03.2006 r. znak: [...] działając na podstawie art. 105 §1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (jt: Dz. U. z 2000r., nr 98, poz. 1071 ze zm. - dalej kpa) w związku z art. 5 ust. 3 pkt 1, art. 9 ust. 1 pkt 13, art. 12, art. 36 ust. 1 i 2 oraz art. 140 ustawy z dnia 18 lipca 2001r. – Prawo wodne (j.t. Dz.U. z 2005r. nr 239, poz. 2019 ze zm. – dalej też ustawa) umorzył, jako bezprzedmiotowe, postępowanie wszczęte na ww. wniosek. Wojewoda L. po rozpatrzeniu odwołania D.N. decyzją z dnia [...].06.2006r. nr [...] uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. W wyniku skargi wniesionej przez D.N., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. wyrokiem z dnia 7.12.2006 r., sygn. akt. SA/Go 441/06, uchylił decyzję Wojewody L. Rozpoznając ponownie sprawę Wojewoda L. decyzją z dnia [...].06.2007 r. znak: [...] uchylił zaskarżoną decyzję Starosty M. z dnia [...] .03.2006r., i udzielił P.M. pozwolenia wodnoprawnego na szczególne korzystanie z wód. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim wyrokiem z dnia 28.12.2007r., sygn. akt II SA/Go 592/07 po rozpatrzeniu skargi D.N. na w/w decyzję Wojewody L. uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty M. z dnia [...].03.2006 r. znak: [...]. W ocenie Sądu wydanie przedmiotowej decyzji nie zostało poprzedzone dostateczną oceną merytoryczną zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. Sąd stwierdził, że organ drugiej instancji nie rozważył adekwatności przedłożonych dokumentów wobec stanu faktycznego sprawy w dacie orzekania , pomimo wielokrotnie zgłaszanych w tym zakresie szeroko uzasadnionych zarzutów uczestnika postępowania. W uzasadnieniu decyzji organ nie wskazał, czy dokonywał oceny zgodności przedłożonych wraz z wnioskiem dokumentów tj. operatu wodnoprawnego oraz instrukcji gospodarowania wodą, z wymogami przepisów art. 132 Prawa wodnego oraz rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 17 sierpnia 2006 r. w sprawie zakresu instrukcji gospodarowania wodą (Dz.U. Nr 150, póz. 1087), a treść przedłożonych aktów także na to nie wskazuje. W ocenie Sądu, z treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że organ ograniczył przeprowadzone przez siebie postępowanie dowodowe do zaakceptowania (bez analizy merytorycznej treści) przedłożonych przez stronę dokumentów i transponowania ich do treści wydanego pozwolenia wodnoprawnego, bez jakiegokolwiek uzasadnienia czy podane w dokumentach dane są adekwatne do stany faktycznego sprawy. Sąd podkreślił, iż D.N. dysponuje ważnym pozwoleniem wodnoprawnym (ostatecznym), którego warunków nie może naruszać decyzja wydana w niniejszym postępowaniu. Okoliczność ta winna zostać uwzględniona w operacie wodnoprawnym. W ocenie Sądu, organ prowadzący postępowanie winien wykorzystać wszelkie instrumenty procesowe, którymi dysponuje do ustalenia stanu faktycznego sprawy tj. uzyskać opinię niezależnego biegłego, zobligować osobę sporządzającą operat wodnoprawny i pozostałe dokumenty hydrologiczne do szczegółowego ustosunkowania się do zarzutów strony postępowania, a przede wszystkim do uzupełnienia przedłożonych dokumentów hydrologicznych w sposób umożliwiający np. weryfikację danych, na których opierał się sporządzając dokumenty, mające w tej sprawie zasadnicze znaczenie. Nadto, z uwagi na znaczny okres czasu pomiędzy złożeniem wniosku o wydanie pozwolenia wodnoprawnego (luty 2005 r.) a datą wydania decyzji merytorycznej w sprawie (czerwiec 2007 r.), organ winien rozważyć czy nie zachodzi potrzeba dokonania chociażby aktualizacji danych zawartych we wniosku i dołączonych do niego dokumentach. W uzasadnieniu wyroku zwrócono również uwagę na fakt, iż w okresie pomiędzy złożeniem wniosku, a rozpoznaniem sprawy weszły w życie przepisy, wskazanego wyżej, rozporządzenia z dnia 17 sierpnia 2006 r. w sprawie zakresu instrukcji gospodarowania wodą. Ponadto należy podkreślić, iż zgodnie z przepisem art. 128 ust. 3 ustawy Prawo wodne, instrukcję gospodarowania wodą na korzystanie z wód powierzchniowych za pomocą urządzeń do piętrzenia lub na zależne od siebie korzystanie z wód przez kilka zakładów zatwierdza się w pozwoleniu wodnoprawnym i doręcza się tym zakładom oraz dyrektorowi regionalnego zarządu gospodarki wodnej. Sąd stwierdził również, że decyzja została wydana z naruszeniem przepisu art. 128 ust. 3 ww. ustawy, a naruszenie to wpływa na wynik sprawy, gdyż w konsekwencji instrukcja gospodarowania wodą na korzystanie z wód powierzchniowych, w sposób w nim opisany (co najmniej w zakresie piętrzenia wody), nie została zatwierdzona. Niezależnie od wskazanych wyżej uchybień przepisom postępowania administracyjnego - art. 7, art. 77 § 1, art. 80 kpa, zaskarżona decyzja została wydana przedwcześnie także z tej przyczyny, że organ pominął obowiązkowe przy badaniu przesłanek wydania pozwolenia wodnoprawnego, dokonanie ustaleń co do zaistnienia w sprawie przesłanek, o których mowa w art. 125 i 126 Prawa wodnego. Ponadto Sąd uznał, iż uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie spełnia wymogów określonych w art. 107 § 3 kpa., zarówno co do uzasadnienia prawnego, jak i faktycznego. Organ ograniczył się bowiem do wskazania przebiegu postępowania w sprawie, oraz odniesienia się do zarzutów odwołania. Uzasadnienie nie zawiera natomiast pełnej i wyczerpującej oceny zgromadzonych dowodów, ani wskazania faktów, które organ uznała za udowodnione, ani też wyjaśnienia podstawy prawnej decyzji w kontekście konkretnego, ustalonego w tym postępowaniu stanu faktycznego sprawy. W jakikolwiek sposób organ nie uzasadnił także przyczyn, dla których wobec zgłaszanych przez skarżącego zarzutów co do powtarzających się naruszeń przez wnioskodawcę wymogów poprzedniego pozwolenia wodnoprawnego, udzielił pozwolenia wodnoprawnego na. maksymalny dopuszczony przez ustawodawcę okres 20 lat. Starosta M. decyzją z dnia [...].02.2010 r., nr [...] udzielił P.M. pozwolenia wodnoprawnego na szczególne korzystanie z wód rowu Iz-1 w zakresie podniesienia rzędnej przepływu wody w rowie Iz-1, w pkt 2. decyzji zobowiązał wnioskodawcę do: utrzymywania przepływu nienaruszalnego w rowie Iz-1 Qn=0,0062 m3/s; wykonania w szandorach mnichów otworów zapewniających przepuszczenie przepływu nienaruszalnego; utrzymywanie maksymalnego piętrzenia wody w stawach nr 1 i 2 w miesiącach luty - listopad. E.N. będąc pełnomocnikiem D.N. wniósł odwołanie od powyższej decyzji. Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w P. decyzją z dnia [...].06.2010 r., znak: [...] uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. W uzasadnieniu organ II instancji przede wszystkim wskazał na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 28.12.2007 r., sygn. akt II SA/Go 592/07, którym organ był związany przy ponownym rozpatrywaniu sprawy. Starosta M. w wyniku ponownego rozpatrzenia wniosku, decyzją z dnia [...].08.2010 r., znak: [...] ponownie udzielił P.M. pozwolenia wodnoprawnego na szczególne korzystanie z wód rowu Iz-1 w zakresie podniesienia rzędnej przepływu wody w rowie Iz-1, w pkt 2 zobowiązał wnioskodawcę do utrzymywania maksymalnego piętrzenia wody w stawach nr 1 i 2 w miesiącach luty-listopad, w pkt. 3 zatwierdził instrukcję gospodarowania wodą dla gospodarstw rybackich w miejscowościach GM i Ch sporządzoną w listopadzie 2006 r. przez H.R. oraz uzupełnienie Instrukcji gospodarowania wodą z wprowadzonymi zmianami na szczególne korzystanie z wód dla potrzeb gospodarstwa rybackiego w G. i Ch. sporządzone 15.06.2009 r. przez R.F. Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w P. po rozpatrzeniu odwołania D.N. decyzją z dnia [...].10.2010 r., znak: [...] uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Organ II instancji w uzasadnieniu decyzji wskazał m.in. iż, Starosta M. nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego w sposób wystarczający. Organ odwoławczy wskazał, iż stosownie do art. 128 ust. 1 pkt 7, 8 Prawa wodnego w pozwoleniu wodnoprawnym ustala się obowiązki wobec innych zakładów posiadających pozwolenie wodnoprawne lub uprawnionych do rybactwa, narażonych na szkody w związku z wykonywaniem tego pozwolenia wodnoprawnego; niezbędne przedsięwzięcia ograniczające negatywne oddziaływanie na środowisko. Określenie obowiązków wobec innych zakładów oraz niezbędnych przedsięwzięć ograniczających negatywne oddziaływanie na środowisko jest integralnym i koniecznym elementem pozwolenia wodnoprawnego prowadzącym do zachowania i utrzymania dobrego stanu ekologicznego wód, oczywiście w przypadku wystąpienia takiej potrzeby. Tym samym w związku z informacjami E.N. dotyczącymi zanieczyszczenia wód czubaczkiem amurskim, organ winien w powyższym zakresie przeprowadzić stosowne postępowanie wyjaśniające, a wynik tego postępowania winien znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji, a także w rozstrzygnięciu decyzji. Poza tym organ I instancji nie ustalił, niezbędnego przepływu wody w rowie, uwzględniającego warunki posiadanego przez E.N. ostatecznego pozwolenia wodnoprawnego z dnia [...].09.2003 r., znak: [...], na co szczególną uwagę zwrócił Sąd w wyroku z dnia 28.12.2007 r. sygn. akt II SA/Go 592/07. Starosta M. po ponownym przeprowadzeniu postępowania, decyzją z dnia [...].02.2011 r., znak: [...] udzielił P.M. pozwolenia wodnoprawnego na szczególne korzystanie z wód rowu IZ- 1 w zakresie podniesienia rzędnej przepływu wody w rowie Iz-1; zobowiązał wnioskodawcę do utrzymywania maksymalnego piętrzenia wody w stawach nr 1 i 2 w miesiącach luty - listopad. W pkt. 3 zatwierdził instrukcję gospodarowania wodą dla gospodarstwa rybackiego w miejscowości G. i Ch. sporządzoną w listopadzie 2006 r. poprzez H.R. oraz uzupełnienie Instrukcji gospodarowania wodą z wprowadzonymi zmianami na szczególne korzystanie z wód dla potrzeb gospodarstwa rybackiego w G. i Ch. sporządzone [...].06.2009 r. przez R.F. Od powyższej decyzji odwołanie złożył D.N. reprezentowany przez E.N., zaskarżając w całości decyzję, z uwagi na naruszenie art. 125, ar. 126 i art. 128 ust. 7 - 7a Prawa wodnego. Skarżący w swoim odwołaniu zarzucił podniesienie rzędnej przepływu wody w rowie Iz-1, nie uwzględniając zalewania terenu leżącego wzdłuż rowu po obu stronach, który jest odrębną działką. Skarżący wskazał iż zobowiązano wnioskodawcę do utrzymania maksymalnego piętrzenia wody w stawach nr 1 i 2 pomijając siedem stawów paciorkowych przez które przepływa woda rowu Iz-1. Zdaniem D.N. instrukcja gospodarowania wodą rowu Iz-1 H.R. i R.F. oraz dokumentacja D.D.S., są skrajnie subiektywne i sporządzone z naruszeniem art. 125 i art. 126 oraz art. 128 ust. 7 - 7a Prawa wodnego. Skarżący wskazał, iż gospodarstwo w Ch. zostało wykonane jako pierwsze i zgodnie z pozwoleniem wodnoprawnym oraz dokumentacją techniczną zatwierdzoną przez Wojewodę, zaś stawy rybne w G. zostały wykonane samowolnie i bez wymaganego pozwolenia, wszelkie opracowania winny w pierwszej kolejności zabezpieczyć wodę z rowu Iz-1 dla gospodarstwa rybackiego w Ch. Skarżący podtrzymał również swoje żądanie wyniesienia rowu Iz-1 poza obręb stawów w G. rurociągiem Ø 250 od pkt pomiarowego Nr 1 poza groble stawu Nr 1 do rowu Iz-1. Do odwołania załączono kopię opinii lekarsko - weterynaryjnej sporządzonej w dniu 10.01.2007 r. przez lekarza weterynarii I.K., mówiącą o dokonanych oględzinach obiektu D.N. i ujścia rowu melioracyjnego Iz-1 doprowadzającego wodę do ww. stawów. W powyższym dokumencie opisano, iż przy ujściu rowu - na doprowadzalniku, stwierdzono bardzo duże ilości ryby -czubaczka amurskiego, który może być zagrożeniem dla zdrowotności obsad karpiowych. W opinii zapisano również, że właściciel starał się zabezpieczyć doprowadzalnik siatką, ale jest to trudne ze względu na małe rozmiary ryby. Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w P. po rozpatrzeniu w/w odwołania decyzją z dnia [...].06.2011 r., znak: [...] utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy stwierdził, iż z dniem 18.03.2011 r. weszła w życie ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. o zmianie ustawy - Prawo wodne oraz niektórych innych ustaw (Dz. U z 2011 r. Nr 32, poz. 159), w której zgodnie z art. 20 do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe. Organ II instancji podniósł, iż Starosta M. odnosząc się do wytycznych Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w P. w związku z wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie z dnia 28.12.2007 r. II SA/Go 592/07, ponownie przeprowadził postępowanie administracyjne w trakcie, którego ustalił, iż nie zachodzi potrzeba nałożenia dodatkowych obowiązków wobec innych zakładów oraz niezbędnych przedsięwzięć ograniczających negatywne oddziaływanie na środowisko, a treść instrukcji gospodarowania wodą w wystarczający sposób zabezpiecza potrzeby prawidłowego funkcjonowania stawów w Ch.. Odnosząc się do kwestii czubaczka amurskiego wskazano na pismo P.M., z którego wynika, że ten gatunek ryb jest szeroko rozpowszechnionym w Polsce gatunkiem, którego ikra może być przenoszona różnymi ciekami wody. Właściciel stawów w G. podczas zrzutu wody ze stawów na odpływie zakłada sadz z drobnymi oczkami uniemożliwiający przedostanie się ryb poza obręb stawów. Przywołano przy tym stanowisko organu I instancji zgodnie z którym występowanie czubaczka amurskiego tzw. chwastu rybiego jest sprawą marginalną w powyższym postępowaniu gdyż sprawa wydania pozwolenia wodnoprawnego na korzystanie z wód rowu nie obejmuje występowania niepożądanych organizmów żywych, które mogą pochodzić z niezależnego od stawów w G. źródła. Odnośnie ustalenia niezbędnego przepływu wody w rowie, uwzględniającego warunki posiadanego przez E.N. ostatecznego pozwolenia wodnoprawnego z dnia [...].09.2003 r., znak: [...], organ odwoławczy stwierdził, że Starosta M. w uzasadnieniu decyzji na podstawie opracowanej opinii D.D.S. uznał, że P.M. korzystając - zgodnie z Instrukcją gospodarowania wodą oraz jej uzupełnieniem -z wody rowu Iz-1 nie narusza praw D.N. wynikających z pozwolenia wodnoprawnego. Ponadto zacytowano opinię hydrologiczną z grudnia 2009 r., zgodnie z którą "... w warunkach przepływów średnich miesięcznych wyznaczonych za podstawie pomiarów prowadzonych dla lat hydrologicznych 2007-2009 i przy założeniu braku stawów w G.: - obiekt stawowy w Ch. nie ma możliwości funkcjonowania także w przypadku likwidacji obiektu stawowego w G.; należy podkreślić, że pojawiające się wówczas na obiekcie stawowym w Ch. niedobory wody są dużo wyższe, niż przy istnieniu obiektu w G.;". Organ II instancji stwierdził, że Starosta nie określił przepływu nienaruszalnego, ponieważ rów jest urządzeniem wodnym, które prowadzi wodę w sposób ciągły lub okresowy (art. 9 ust. 1 pkt 13 Prawa wodnego). Odnosząc się do zarzutów skarżącego, a dotyczących podniesienia rzędnej wody w stawach zaznaczono, iż warunki korzystania z wód zostały określone na podstawie dokumentów dołączonych do wniosku i uzupełnionych w trakcie postępowania administracyjnego. Ponadto na podstawie dokumentacji stwierdzono, że dopuszczalne podniesienie rzędnej wody w stawach nie wpłynie ujemnie na wody gruntowe terenów przyległych, które usytuowane są powyżej, natomiast w przypadku terenów przyległych od strony północnej do stawów nr 1 i nr 2 są one zabezpieczone przed podtopieniem poprzez istniejący rów opaskowy. Funkcjonowanie obiektu stawowego nie ma negatywnego wpływu na stosunki wodne gruntów przyległych i wody podziemne w regionie wodnym. Odnośnie pozostałych uwag skarżącego podkreślono, iż przedmiotowe postępowanie dotyczy szczególnego korzystania z wód rowu Iz-1, tym samym Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w P. ocenia wyłącznie legalność skarżonego rozstrzygnięcia. Dokonując oceny decyzji dotyczącej wydania pozwolenia wodnoprawnego na szczególne korzystanie z wód, nie jest więc uprawniony do kontroli całokształtu sytuacji, w jakiej znalazł się skarżący. Podsumowując, Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w P., stwierdził, że przedstawione dokumenty przez wnioskodawcę tj. operat wodnoprawny wraz /, uzupełnieniami spełniają wymagania określone w art. 132 Prawa wodnego, a także instrukcja gospodarowania wodą sporządzona została w sposób właściwy. Zdaniem organ u odwoławczego postępowanie przez organ I instancji zostało przeprowadzone w sposób prawidłowy, zaś decyzja wydana zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa, wypełnia w pełni dyspozycję z art. 107 kpa. D.N. reprezentowany przez E.N. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu. Zdaniem skarżącego instrukcja gospodarowania wodą rowu Iz-1 H.R. i R.F. oraz dokumentacja D.D.S., są skrajnie subiektywne i sporządzone z naruszeniem art. 125 i art. 126 oraz art. 128 ust. 7 - 7a Prawa wodnego. Skarżący odniósł się również do wyjaśnień P.M. z dnia 26.05.2011r, wskazując że nie wzięto w nich pod uwagę, iż 1/3 rowu Iz– 1 powyżej stawów ciągnie się wąwozem przez łąki i nie ma dopływów wody – przepływ wody jest zablokowany mnichem wysokości 1 metra od dna rowu. Skarżący podniósł, iż część rowu Iz – 1 przepływa przez 9 stawów o łącznej powierzchni 19 ha. Jest to sprzeczne z ustaleniami zawartymi w opiniach i zaskarżonej decyzji, z których przyjęto powierzchnie stawów wynoszącą 11,40 ha. odpowiadającą stawom od grobli czołowej stawu nr 2 do drogi z G. do T. a staw nr 1 nie był ujęty w dokumentacji. W skardze opisano przebieg rowu Iz – 1, wskazując iż kożuch glonów tworzący się na powierzchni wody w stawach M., w trakcie zwiększonych opadów deszczu i przepływu wody przez stawy zanieczyszczenie spływa rowem Iz - 1 do stawów rybnych w CH., powodując przyduchę i śnięcie ryb. Skarżący wskazał, iż M. wybudował stawy rybne samowolnie bez pozwolenia wodnoprawnego z naruszeniem art. 37 pkt 8, art. 122, art. 191 i 192 prawa wodnego. Skarżący podniósł, iż grunty przeznaczone na wyniesienie rowu Iz - 1 poza obręb stawu wykorzystane zostały na powiększenie powierzchni stawów. W wyniku prac ziemnych naruszono strukturę uszczelniającą dno stawów co spowodowało utratę wody. Odnosząc się do instrukcji gospodarowania wodą rowu Iz-1 H.R. i R.F. oraz dokumentacji D.D.S. skarżący wskazał, iż obliczenia miesięcznych dopływów wody rowem Iz – 1 dla stawów rybnych w Ch. są zawyżone, gdyż dla obliczenia przesiąków przyjęto długość grobli 400 m, której w stawach w Ch. nie ma. Ponadto skarżący zarzucił błędne wyliczenie zlewni zasilającej należący do niego staw rybny. Wnoszący skargę podniósł również, iż dotychczasowe opinie i Instrukcje Gospodarowania Wodą nie gwarantują niezbędnej ilości czystej (natlenionej) wody. Zdaniem skarżącego woda z przesiąków i przepływów ze stawów G. jest wodą nie nadającą do wykorzystania w stawach rybnych. Zgodnie z bowiem z zasadami chowu i hodowli ryb, w stawach konieczne jest zapewnienie niezbędnej ilości wody natlenionej, która jest gwarantem prawidłowego rozrodu i przyrostu wagowego ryb w okresie hodowlanym oraz zabezpieczenie ryb przed pasożytami i chorobami mogącymi wystąpić w stawach G.. Skarżący wniósł również o zasądzenie odszkodowania od Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w P. za naruszenie praw nabytych w korzystaniu z wody rowu Iż – 1 do prowadzenie gospodarstwa rybackiego w Ch. Skarżący podtrzymał również swoje żądanie wyniesienia rowu Iz-1 poza obręb stawów w G. Skarżący wskazał przy tym, iż obiekt stawowy G (stawy nr 1 – nr 6) został wykonany niezgodnie z pozwoleniem wodnoprawnym na jego wykonanie t.j nie wyniesiono rowu Iż - ! poza obręb stawów G jako odrębnej działki Skarbu Państwa, gwarantującej niezależny dopływ czystej wody do stawów w Ch. Zdaniem skarżącego w świetle pozwolenia wodnoprawnego na wykonanie stawów nr 1 – nr 6 o pow. 10,80 ha bez ujętej powierzchni obecnego stawu nr 1. Punktem rozdziału wody dla obiektów Ch. i G. był wylot przepustu drogowego pod drogą T. – G. Do skargi załączono sporządzone przez skarżącego zestawienie dopływu wody do stawów Ch. za rok 2009, 2010 i I półrocze 2011r. Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w P. odpowiadając na skargę, wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Kontrola sądu administracyjnego, zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002r., nr 153, poz. 1269) i art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r., nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej ppsa), ogranicza się do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Kontrola ta sprowadza się więc do zbadania czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, czy zgodnie z art. 7, 77 § 1 i 80 kpa dokonano ustalenia stanu faktycznego a dokonana ocena tych ustaleń znajduje oparcie w materiale dowodowym i uzasadnieniu decyzji sporządzonym zgodnie z art. 107 kpa, a więc w sposób przekonywujący. Ponadto Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany powołaną podstawą prawną (art. 134 §1 ppsa). Prowadzona w niniejszej sprawie kontrola sądowoadministracyjna sprowadza się do oceny legalności decyzji Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w P z dnia [...] 06.2011 r., znak: [...] utrzymującej w mocy decyzję Starosty M. z dnia [...].02.2011 r., znak: [...] udzielającej P.M. pozwolenia wodnoprawnego na szczególne korzystnie z wód - z rowu Iz-1 dla potrzeb własnego gospodarstwa rybackiego w G, gm. B. Materialnoprawną podstawę orzekania w przedmiocie wydania pozwolenia wodnoprawnego winny stanowić przepisy rozdziału 4 ustawy Prawo wodne. Zgodnie z przepisem art. 131 ustawy, pozwolenie wodnoprawne wydaje się na wniosek, do którego należy dołączyć operat wodnoprawny, (spełniający wymogi określone w art. 132 ustawy), decyzję o warunkach zabudowy, jeżeli jest ona wymagana - w przypadku wniosku o wydanie pozwolenia wodnoprawnego na wykonanie urządzenia wodnego, opis prowadzenia zamierzonej działalności sporządzony w języku nietechnicznym. Nadto, zgodnie z art. 131 ust 2a ustawy, do wniosku o wydanie pozwolenia wodnoprawnego na piętrzenie wód powierzchniowych lub na zależne od siebie korzystanie z wód przez kilka zakładów dołącza się projekt instrukcji gospodarowania wodą, zawierający opis sposobu gospodarowania wodą i zaspokajania potrzeb wszystkich użytkowników odnoszących korzyści z urządzenia wodnego, którego dotyczy instrukcja. W art. 125 ustawy, zastrzeżono, iż pozwolenie wodnoprawne nie może naruszać: 1) ustaleń planu gospodarowania wodami na obszarze dorzecza, z wyjątkiem okoliczności, o których mowa w art. 38j, lub ustaleń warunków korzystania z wód regionu wodnego lub warunków korzystania z wód zlewni; 2) ustaleń miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego, decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego oraz decyzji o warunkach zabudowy; 3) wymagań ochrony zdrowia ludzi, środowiska i dóbr kultury wpisanych do rejestru zabytków oraz wynikających z odrębnych przepisów. Zgodnie z art. 126 Prawa wodnego, odmawia się udzielenia pozwolenia wodnoprawnego, jeżeli projektowany sposób korzystania z wody narusza ustalenia dokumentów, o których mowa w art. 125 pkt 1 i 2, lub nie spełnia wymagań, o których mowa w art. 125 pkt 3, albo projektowany sposób korzystania z wody dla celów energetyki wodnej nie zapewni wykorzystania potencjału hydroenergetycznego w sposób technicznie i ekonomicznie uzasadniony. Analiza powyższych przepisów wskazuje, że w przypadku spełnienia przez stronę, która ubiega się o udzielenie pozwolenia wodnoprawnego, warunków przewidzianych w art. 131 ww. ustawy, odmowa udzielenia pozwolenia wodnoprawnego dopuszczalna jest zasadniczo tylko wówczas, gdy zaistnieją okoliczności przewidziane w art. 126 ustawy. Podkreślić należy, iż organ administracji publicznej, dokonując oceny zaistnienia przesłanek udzielenia pozwolenia wodnoprawnego, zobligowany jest do zachowania wymogów procedury administracyjnej. Zgodnie z ogólnymi zasadami postępowania administracyjnego, organ administracji publicznej stoi na straży praworządności i podejmuje kroki niezbędne do dokładnego ustalenia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 kpa). Organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 kpa) i dopiero na podstawie całokształtu materiału dowodowego ocenia, czy dana okoliczność została udowodniona (zasada swobodnej oceny dowodów – art. 80 kpa). Obowiązek rozpatrzenia całego materiału dowodowego jest związany ściśle z przyjętą zasadą swobodnej oceny dowodów. Swobodna ocena dowodów, aby nie przerodziła się w samowolę, musi być dokonana zgodnie z normami prawa procesowego oraz z zachowaniem reguł tej oceny, tj.: po pierwsze – opierać się należy na materiale dowodowym zebranym przez organ, z zastrzeżeniem wyjątków przewidzianych w przepisach prawa. Po drugie – ocena powinna być oparta na wszechstronnej ocenie całokształtu materiału dowodowego i po trzecie – organ powinien dokonać oceny znaczenia i wartości dowodów dla toczącej się sprawy, z zastrzeżeniem ograniczeń dotyczących dokumentów urzędowych, które mają na podstawie art. 76 § 1 kpa szczególną moc dowodową. Organ może odmówić wiary określonym dowodom, jednakże dopiero po wszechstronnym ich rozpatrzeniu, wyjaśniając przyczyny takiej ich oceny. W końcu, po czwarte – rozumowanie, w wyniku którego organ ustala istnienie okoliczności faktycznych, powinno być zgodne z zasadami logiki. Na wstępie należy stwierdzić, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim wyrokiem z dnia 28.12.2007r., sygn. akt II SA/Go 592/07 po rozpatrzeniu skargi D.N. na decyzję Wojewody L. z dnia [...].06.2007 r. znak: [...], uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty M. z dnia [...].03.2006 r. znak: [...]. Zgodnie z treścią art. 153 ppsa, ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu Sądu wiążą w sprawie ten Sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Z powyższego wynika, że orzeczenie sądu administracyjnego wywiera skutki wykraczające poza zakres postępowania sądowoadministracyjnego, w którym zostało wydane oraz poza zakres postępowania administracyjnego, w którym wydane zostało zaskarżone rozstrzygnięcie. Zasięgiem jego objęte jest przyszłe postępowanie administracyjne w sprawie (por. wyrok NSA z dnia 22 marca 1999r. sygn akt SA 527/97, LEX 47275). Z treści powołanego przepisu w jednoznaczny sposób wynika obowiązek organu orzekającego w sprawie podporządkowania się wyrażonej w orzeczeniu sądu ocenie prawnej jak i wytycznym sądu co do dalszego postępowania w sprawie. Ocena prawna może dotyczyć zarówno samej wykładni prawa materialnego i procesowego, jak i braku wyjaśnienia w kontrolowanym postępowaniu administracyjnym istotnych okoliczności stanu faktycznego (por. wyrok NSA z dnia 29 lipca 1999r. sygn. IV SA 1177/97, LEX 47301). Oceną prawną wyrażoną w wyroku związany jest też sąd, ilekroć dana sprawa będzie rozpoznawana przez sąd, jeżeli nie ulegną zmianie przepisy (wyrok SN z dnia 25 lutego 1998r., sygn. akt III RN 130/97, OSNP 1999, nr 1, poz. 2). Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, iż organy administracji nie wykonały w pełni wytycznych Sądu zawartych w wyroku z dnia 28.12.2007r., sygn. akt II SA/Go 592/07. Sąd oceniając poprzednio wydane decyzje podkreślił bowiem, iż organ II instancji nie rozważył adekwatności przedłożonych dokumentów wobec stanu faktycznego sprawy w dacie orzekania, pomimo wielokrotnie zgłaszanych w tym zakresie szeroko uzasadnionych zarzutów uczestnika postępowania. Oceniając decyzję objętą zakresem niniejszego postępowania stwierdzić należy, iż organ oparł się na zatwierdzonej w decyzji organu I instancji Instrukcji gospodarowania wodą dla gospodarstw rybackich w miejscowościach G. i Ch. sporządzonej w listopadzie 2006 r. przez H.R. oraz uzupełnieniu Instrukcji gospodarowania wodą z wprowadzonymi zmianami sporządzonej 15.09.2009r. przez R.F. Zwrócić należy jednak uwagę, iż zaskarżona w ramach niniejszego postępowania decyzja organu I instancji wydana została dnia [...].02.2011 r. W decyzji tej organ I instancji, wbrew wytycznym Sądu, uwzględniając upływ czasu pomiędzy złożeniem wniosku (2005r.) oraz uzupełnieniem operatu wodnoprawnego i instrukcji gospodarowania wodą (czerwiec 2009r.), nie odniósł się do kwestii aktualności w/w dokumentów, zatwierdzając w pkt 3 Instrukcję gospodarowania wodą dla gospodarstw rybackich w miejscowościach G. i Ch. sporządzoną w listopadzie 2006r. przez H.R. oraz jej uzupełnienie z wprowadzonymi zmianami na szczególne korzystanie z wód sporządzone 15.06.2009r. przez R.F. Wskazać należy przy tym, iż organy administracji w żaden sposób nie odniosły się do przedkładanego przez Gospodarstwo Rybackie w Chycinie z. dopływu wody (załącznik 197 akt sprawy), które zaktualizowane zostało w zestawieniu załączonym do skargi oraz zeszytu pomiaru wody (załącznik 205 akt sprawy). Ma to szczególne znaczenie przy uwzględnieniu przedmiotu postępowania, jakim jest udzielenie pozwolenia wodnoprawnego jak i prawidłowego uzasadnienia, w szczególności w części dotyczącej okresu, na jaki przyznano przedmiotowe pozwolenie. W tym miejscu należy wskazać, iż WSA w Gorzowie Wielkopolskim w ww. wyroku z 28.12.2007 r. uchylającym wcześniej wydane decyzje w przedmiocie pozwolenia wodnoprawnego dla P.M. stwierdził, iż organ nie uzasadnił przyczyn, dla których – wobec zgłaszanych przez skarżącego zarzutów co do powtarzających się naruszeń przez wnioskodawcę wymogów poprzedniego pozwolenia wodnoprawnego, udzielił pozwolenia na maksymalny dopuszczony przez ustawodawcę okres 20 lat. W nawiązaniu do powyższego podkreślić należy, iż w myśl art. 127 ust. 2 ustawy, pozwolenie wodnoprawne na szczególne korzystanie z wód wydaje się na okres nie dłuższy niż 20 lat. Orzeczenie co do okresu na jaki jest wydane pozwolenie wodnoprawne ma zatem charakter uznaniowy, w związku z czym powinno spełniać szczególne wymagania. Sąd kontrolując decyzje podejmowane w ramach uznania administracyjnego, bada bowiem, czy na podstawie przepisów prawa dopuszczalne było wydanie decyzji, a organy przy ich wydaniu nie przekroczyły granic uznania i czy uzasadniły rozstrzygnięcia dostatecznie zindywidualizowanymi przesłankami tak, że nie można im postawić zarzutu dowolności. W ramach tak zakreślonej kontroli Sąd dokonuje oceny, czy przy podjęciu decyzji spełniona została zawarta w art. 7 kpa powinność uwzględnienia słusznego interesu społecznego i słusznego interesu strony oraz czy respektowana była konstytucyjna zasada równości wobec prawa. Nadto, zaakceptowanie zakresu, w jakim organy uczyniły użytek z przyznanych im uprawnień, zależy od ustalenia, że stan faktyczny sprawy został wszechstronnie wyjaśniony (art. 10 § 1 i art. 77 kpa) w świetle wszystkich przepisów prawa materialnego, mogących mieć zastosowanie w sprawie. Sam wybór rozstrzygnięcia, dokonywany przez organy na podstawie kryteriów słuszności i celowości, pozostaje już jednak poza granicami kontroli sądowej. Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, iż zaskarżona decyzje organu I i II instancji nie zawierają prawidłowego uzasadnienia w części dotyczącej okresu na jaki udzielono wnioskodawcy pozwolenia wodnoprawnego, co przy uwzględnieniu uznaniowego charakteru decyzji w tym zakresie oznacza, iż organy obu instancji naruszyły art. 7, art. 8, art. 11, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 1 i 3 kpa w stopniu, który mógł mieć wpływ na wynik postępowania. Orzekający Sąd zauważa także, iż organy rozpoznające sprawę nie odniosły się prawidłowo do podnoszonej przez skarżącego m.in. w piśmie z dnia 8.09.2010r. kwestii zanieczyszczenia wód i pominęły zarzuty dotyczące powierzchni stawów należących do P.M. W decyzji organu I instancji, opierając się na przedstawionym przez P.M. zestawieniu produkcji ryb za okres 2005-2009r. , organ stwierdził, iż na tym obiekcie nie jest prowadzona intensywna produkcja ryb, w związku z czym zgodnie z art. 9 ust. 1 pkt 14 ustawy Prawo wodne, wody wykorzystane, odprowadzane z tego obiektu nie są ściekami. Zwrócić należy jednak uwagę na fakt, iż skarżący posiada własne gospodarstwo rybackie, dla prowadzenia którego koniecznym jest doprowadzenie odpowiedniej ilości natlenionej wody zgodnie z posiadanym pozwoleniem wodnoprawnym. W związku z powyższym stwierdzić należy, iż przyjęte przez organy administracyjne założenie, że woda spływająca z gospodarstwa rybackiego należącego do P.M. nie jest ściekiem w rozumieniu ustawy Prawo wodne, w ocenie Sądu nie przesądza o tym, iż woda dopływająca do stawów należących do D.N. umożliwia mu prowadzenie hodowli ryb. W kontekście zgłaszanych przez skarżącego wniosków dotyczących przeniesienia rowu Iz – 1 poza gospodarstwo rybackie w G., organ prowadząc postępowanie w sprawie, wykonując w pełni zalecenia zawarte w wyroku Sądu z dnia 28.12.2007r., sygn. akt II SA/Go 592/07 dotyczące konieczności przeprowadzenia dodatkowego postępowania dowodowego, powinien rozważyć powołanie biegłego celem oceny jakości wód spływających do stawów należących do skarżącego. Powyższa okoliczność ma o tyle istotne znaczenie, iż ostateczna decyzja Starosty Powiatowego z dnia [...].09.2003r. nr [...] obejmuje pobór wody z rowu Iz – 1. Tym samym, w sytuacji, gdyby jakość wody spływająca do stawów rybnych skarżącego nie odpowiadała jakości wody spływającej do stawów rybnych G. (a szczególnie jej natlenienia), wniosek skarżącego dotyczący wyniesienia rowu Iz – 1 nie byłby bezpodstawny. W tym miejscu należy wskazać, iż na ewentualność wyniesienia rowu Iz – 1 poza obręb stawów należących obecnie do P.M. wskazano już w piśmie Ministerstwa Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa z dnia [...].04.1994r. nr [...] (załącznik 58c). Z powyższego wynika, iż organy administracyjne nie odniosły się we właściwy sposób do zgłaszanych przez skarżącego wniosków dotyczących przeniesienia rowu Iz – 1, nie wykonując tym samym zaleceń zawartych w wyroku Sądu z dnia 28.12.2007r., w którym uchylając decyzję wskazano organom, iż dążąc do ustalenia stanu faktycznego sprawy winny mieć na uwadze konieczność zabezpieczenia w równym stopniu interesów i rzeczywistych potrzeb co do korzystania z wód rowu Iz-1 obydwu gospodarstw rybackich w Ch. oraz G., zakaz naruszania warunków korzystania z wód regionu wodnego lub wód zlewni oraz konieczność zapewnienia przestrzegania i jednocześnie skutecznego zapobiegania ewentualnym naruszeniom zasady zrównoważonego rozwoju, jak i dobrego stanu ekologicznego wód w związku z kwestionowanym pozwoleniem wodnoprawnym. Stwierdzić należy również, iż w ocenie Sądu w wadliwy sposób przeprowadzono dowód z opinii biegłego. Jak wynika bowiem z akt sprawy, organ I instancji wykonując zalecenia zawarte w wyroku Sądu z dnia 28.12.2007r. powołał biegłego hydrologa – D.D.S. celem ustalenia, czy P.M. korzystając z rowu Iz – 1 w G. Gm. B. nie narusza praw D.N. wynikających z pozwolenia wodnoprawnego nr [...] z dnia [...].09.2003r. W powyższej opinii biegła stwierdziła, iż przeprowadzona przez nią analiza upoważnia do stwierdzenia, że P.M. korzystając zgodnie z założeniami i zasadami podanymi w Instrukcji gospodarowania wodą oraz w jej uzupełnieniu z wody rowu Iz – 1 nie narusza praw D.N. wynikających z pozwolenia wodnoprawnego. Powyższe wnioski zostały wprost transponowane do treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji. W trakcie postępowania administracyjnego organy nie dokonały jednak oceny powyższej opinii, co w kontekście podnoszonych przez skarżącego zarzutów dotyczących rzetelności w/w opinii powoduje, iż organy naruszyły przepisy postępowania w sposób mogący mieć wpływ na wynik postępowania. Zgodnie bowiem z art. 84 § 1 kpa, w sytuacji gdy w sprawie wymagane są wiadomości specjalne, organ administracji publicznej może zwrócić się do biegłego lub biegłych o wydanie opinii. Rozstrzygnięcie sprawy wymaga zaś wiadomości specjalnych wtedy, gdy przy jej rozstrzyganiu wyłoni się zagadnienie mające znaczenie dla rozstrzygnięcia, którego wyjaśnienie przekracza zakres wiadomości i doświadczenia życiowego osób mających wykształcenie ogólne i nie jest możliwe bez posiadania wiadomości specjalnych w określonej dziedzinie. Mając powyższe na uwadze, uwzględniając przedmiot niniejszej sprawy, stwierdzić należy, iż organ słusznie powołał biegłego w zakresie hydrologii, wykonując zalecenia zawarte w wyroku WSA w Gorzowie. W doktrynie i orzecznictwie zgodnie przyjmuje się, iż organ nie jest jednak związany ani skrępowany opinią biegłego i ocenia taką opinię na podstawie własnej wiedzy. Może ją zatem przyjąć, jeśli uzna, że jest ona trafna. Może ją także odrzucić w całości lub w części i przyjąć odmienną opinię opartą na nauce i doświadczeniu. Opinia biegłego jest bowiem dla organu tylko materiałem, który powinien mu pomóc w rozstrzygnięciu sprawy, nie może go jednak w tym zastępować. Z tych względów, organ nie może ograniczyć się w uzasadnieniu decyzji do powołania się na konkluzję zawartą w opinii biegłego, lecz obowiązany jest sprawdzić, na jakich przesłankach biegły oparł swoją konkluzję i skontrolować prawidłowość rozumowania biegłego. Ponadto, organ ma obowiązek odnieść się do uwag podnoszonych przez stronę do opinii biegłego i wskazać, które stanowisko uznaje za prawidłowe i dlaczego. Organy administracji, jako organy kompetentne do wydawania orzeczeń w zakresie pozwoleń wodnoprawnych, oceniając sporządzoną opinię biegłego powinny zwrócić szczególną uwagę na fakt, iż w opinii tej na str. 8 wskazuje się na błędy w operacie i instrukcji w tak istotnych dla sprawy kwestiach, jak mylenie przepływu dyspozycyjnego w rowie Iz – 1 z przepływem pomierzonym na stanowisku pomiarowym nr 1, błędne przyjęcie powierzchni zlewni rowu Iz – 1 (6,06 km2 ) przy wyznaczeniu za pomocą formuła empirycznych średniorocznego przepływu w rowie na ujęciu dla stawów w G., błędne przyjęcie powierzchni zlewni rowu Iz – 1 (7,6 km2 ) przy wyznaczeniu za pomocą formuł empirycznych średniorocznego przepływu w rowie na ujęciu dla stawów w Ch., podanie błędnych wartości, tj. innych od wcześniej wyliczonych – strat na przesiąki w bilansach potrzeb dla stawów w G. i Ch. i brak zapisu o konieczności pozostawienia przepływów nienaruszalnych w przekrojach poniżej stawów w G. i Ch. Starosta M, pomimo w/w uwag, w zaskarżonej decyzji powyższe kwestie zupełnie pomija, zatwierdzając zarówno Instrukcję gospodarowania wodą oraz uzupełnienie w/w instrukcji zawierające wady wskazane przez biegłego. Nie wiadomo więc, czy przyjmuje stanowisko przyjęte w opinii powołanego przez siebie biegłego czy w uwagach do opinii złożonych przez R.F.. Fakt zatwierdzenie Instrukcji gospodarowania wodą wraz z jej uzupełnieniem wskazuje na to, iż organ przyjął stanowisko zaprezentowane w w/w dokumentach. Organ nie wyjaśnił jednak swojego stanowiska. Mając więc na uwadze wskazane wyżej naruszenia zasad postępowania, organ administracji publicznej rozpoznając ponownie sprawę, przed wydaniem decyzji powinien przeprowadzić postępowanie dowodowe mające na celu ustalenie, czy możliwe jest wydanie pozwolenia wodnoprawnego na szczególne korzystanie z wód rowu Iz – 1 w zakresie podniesienia rzędnej przepływu wód w celu wykorzystania stawów, z wykorzystaniem wytycznych zawartych w powyższym wyroku i wcześniejszym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 28.12.2007r., sygn. akt II SA/Go 592/07. Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 145 §1 ust 1 pkt 1c p.p.s.a. orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku. O wykonalności orzeczono na podstawie art. 152 p.p.s.a., a o kosztach na podstawie art. 200 i art. 205 tej ustawy. W tym ostatnim zakresie należy wskazać, iż zgodnie z art. 200 p.p.s.a., w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność albo dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Zgodnie zaś z art. 205 § 1 p.p.s.a., do niezbędnych kosztów postępowania prowadzonego przez stronę osobiście zalicza się poniesione przez stronę koszty sądowe (wpis), koszty przejazdów do sądu strony lub pełnomocnika oraz równowartość zarobku utraconego wskutek stawiennictwa w sądzie. W myśl § 3 art. 205 tej ustawy, zasady ustalania wysokości przysługujących stronie należności, o których mowa w § 1 i 2, oraz tryb przyznawania i sposób wypłacania tych należności, określają przepisy odrębne. Uwzględniając powyższe należy wskazać, w odniesieniu do kosztów przejazdów do sądu strony, iż chodzi wyłącznie o przypadki wynikające z art. 91 § 3 p.p.s.a., gdy strona została zobowiązana przez sąd do stawiennictwa osobiście lub przez pełnomocnika (stawiennictwo obowiązkowe, por. post. NSA z 13.10.2009 r., II GZ 222/09, niepubl.).