IV SA/Po 782/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: starszy referendarz sądowy Damian Mataczyński po rozpoznaniu w dniu 5 września 2017r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K. P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Rektora Uniwersytetu/Politechniki/Akademii z dnia [...] kwietnia 2017r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania stypendium postanawia odmówić przyznania prawa pomocy K. P. reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika wniosła skargę na decyzję Rektora Uniwersytetu/Politechniki/Akademii z dnia [...] kwietnia 2017r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania stypendium. Wraz ze skargą skarżąca złożyła niosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, w którym podała, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, nie ma żadnego majątku a jej jedyny dochód stanowi renta alimentacyjne w kwocie [...]– [...] zł. i dochód z praktyki studenckiej wynoszący [...] zł. Dodatkowo skarżąca wyjaśniła, że korzysta pomocy finansowej brata. Zgodnie z oświadczeniem zawartym we wniosku wnioskodawczyni opłaca koszty najmu mieszkania ([...] zł.) i abonament telefoniczny ([...] zł.). W uzasadnieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżąca wskazała, że jest osobą bezrobotną aktywnie poszukującą pracy. Celem doprecyzowania informacji dotyczących sytuacji finansowej wnioskodawczyni, pismem z dnia 11 sierpnia 2017r. (odebranym w dniu 17 sierpnia 2017r. - k. 34 akt), wezwano ją za pośrednictwem pełnomocnika do przedłożenia wyciągów i wykazów za okres ostatnich 6 miesięcy ze wszystkich rachunków bankowych oraz dokumentów dotyczących lokat, kont i kart kredytowych, kopii zawartej umowy najmu mieszkania, kserokopii dokumentów (np. rachunków, faktur za media, w tym gaz, energię elektr., wodę, telefon; itp.), celem ustalenia jakiego rzędu kwoty obciążają miesięcznie budżet domowy z tytułu stałych opłat związanych z prowadzeniem gospodarstwa domowego, oraz oświadczenia brata i ojca wnioskodawczyni w przedmiocie wysokości udzielanej pomocy finansowej wraz z dowodem potwierdzającym wysokość uzyskiwanych przez nich miesięcznie dochodów. W odpowiedzi na powyższe wezwanie pełnomocnik wnioskodawczyni pismem z dnia 24 sierpnia 2017r. przesłał wyciąg z rachunku bankowego skarżącej w banku [...] S.A., kopię umowy najmu mieszkania, kopie rachunków i faktur za media (w tym energię elektryczną, gaz, telefon i Internet), oświadczenie brata o wysokości udzielanej pomocy finansowej wraz z kopią umowy o pracę i zestawieniem wpłat od brata od stycznia 2016r., oraz dowody wpłat na konto dokonywanych przez ojca wnioskodawczyni w okresie od stycznia 2016r. W piśmie wyjaśniono również, że w okresie od lutego 2017r. do czerwca 2017r. skarżąca była zobowiązana do ponoszenia opłat za studia w wysokości wykazanej w wyciągu. Dalej wyjaśniono, że skarżąca nie utrzymuje kontaktów z ojcem w związku z czym nie posiada wiedzy w zakresie jego dochodów i ich tytułu. Mając powyższe na uwadze należy wskazać, iż na podstawie art. 245 § 1 i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2017r. poz. 1369 - dalej P.p.s.a.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym, które obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przesłanki regulujące przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej zawarte są w art. 246 §1 pkt 2 P.p.s.a., zgodnie z którym prawo pomocy w zakresie częściowym Sąd przyznaje, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Instytucja prawa pomocy jest jednak wyjątkiem od ogólnej zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest więc formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Należy także podkreślić, iż celem instytucji prawa pomocy jest umożliwienie skorzystania z drogi sądowej osobom o znikomych dochodach, znajdujących się na skraju ubóstwa, wobec których konieczność poniesienia kosztów sądowych mogłaby spowodować uszczerbek w koniecznym utrzymaniu. Nie można pominąć także i tego, że wyłożenie kosztów przez stronę skarżącą jest tylko czasowe, bowiem w przypadku uwzględnienia jej skargi, będzie jej przysługiwało prawo domagania się zwrotu kosztów postępowania. Odnosząc te uwagi do rozpatrywanej sprawy, w świetle okoliczności wskazanych we wniosku, stwierdzić należy, że nie można skarżącej uznać za osobę, której winno zostać przyznane prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Odnosząc się szczegółowo do uzasadnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy i okoliczności wynikających z dokumentów przesłanych jako uzupełnienie wniosku o przyznanie prawa pomocy należy wskazać, że skarżąca uszykuje stały dochód z tytułu renty alimentacyjnej wypłacanej przez ojca w wysokości [...] zł. i korzysta ze stałej pomocy finansowej brata (vide przesłany wyciąg z konta bankowego wraz z zestawieniem wpływów z konta brata w okresie od 2016r.). Dodatkowo jak wskazała skarżąca, utrzymuje się ona z dochodu z praktyk studenckich. Oceniając powyższe w świetle wyciągu z konta bankowego można jednak wskazać, iż powyższe nie stanowi jedynego źródła utrzymania skarżącej. Swiadczyć o tym mogą np. wpłaty własne skarżącej w kwocie [...]zł. (z dnia 10.2.2017r.), w kwocie [...]zł. (z dnia 7.03.2017r.), w kwocie [...]zł.(z dnia 3.04.2017r.), w kwocie [...]zł. (z dnia 05.05.2017r.), w kwocie [...]zł. (z dnia 13.06.2017r.), w kwocie [...]zł. (z dnia 10.07.2017r.). Stale kwoty tychże wpłat i ich regularność wskazuje na to, iż wpłacane kwoty, przy udokumentowaniu na koncie pozostałych wpłat z tytułu alimentów i pomocy brata, stanowią dodatkowy dochód wnioskodawczyni. Wskazać należy również, iż w okresie za który udostępniono wyciąg bankowy na konto skarżącej wpływały liczne przelewy od osób postronnych. Nadto zwrócić należy uwagę na fakt, iż skarżąca dokonywała przelewów opisanych jako lokata na konto K. R. (vide operacja z dnia 21.06.2017 w kwocie [...]zł., z dnia 10.07.2017r. w kwocie [...]zł.). W ocenie orzekającego w sprawie referendarza świadczy to o tym, iż skarżąca może dysponować środkami finansowymi w wysokości pozwalającej na opłacenie kosztów sądowych, które na obecnym etapie ograniczają się do kosztów wpisu sądowego wynoszącego [...] zł. – vide § 2 ust. 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 roku w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.). Wobec powyższego, na podstawie art. 258 §1 i § 2 pkt 7 oraz art. 245 §1 i §3, art. 246 §1 pkt 2 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.