IV SA/Po 783/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Paweł Miładowski (spr.) Sędziowie NSA Ewa Makosz-Frymus WSA Ewa Kręcichwost-Durchowska Protokolant st. sekr. sąd. Monika Zaporowska po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 12 grudnia 2007 r. sprawy ze skargi D. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] z dnia [...]r. nr [...] /-/E. Kręcichwost-Durchowska /-/P. Miładowski /-/E. Makosz-Frymus Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] decyzją z [...] r. odmówił przyznania D. W. pomocy finansowej w formie zasiłku stałego regulowanego wówczas art. 27 ust. 1 ustawy z 29 listopada 1991 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 1998 nr 64 poz. 414 ze zm.). Rozpoznając odwołanie strony Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] r. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Na skutek wniesionej przez D. W. skargi Wojewódzki Sąd Administracyjny w [...] wyrokiem z [...] r. w sprawie [...] uchylił decyzję organów obu instancji stwierdzając naruszenie m.in. prawa materialnego – art. 6b ust. 3 pkt 7 i 8 ustawy z 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz.U. nr 123, poz. 776 ze zm.) i art. 27 ust. 1 wymienionej wyżej ustawy o pomocy społecznej. Ponownie rozpoznając wniosek strony Kierownik GOPS w [...] decyzją z [...] r. znak: [...] umorzył postępowanie w sprawie, a rozpoznając odwołanie D. W. od tej decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z [...] r. w sprawie [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Organy obu instancji zgodnie podkreślały, iż z dniem 1 maja 2004 r. weszła w życie nowa ustawa o pomocy społecznej tj. ustawa z dnia 12 marca 2004 r. (Dz.U. nr 64 poz. 593 ze zm. – dalej ups). Zgodnie z dyspozycją art. 149 tejże z dniem wejścia w życie nowej ustawy wygasają decyzje wydane na podstawie ustawy o pomocy społecznej z 29 listopada 1990 r., za wyjątkiem decyzji przyznających świadczenie w zakresie objętym artykułami 16, 17, 18, 21 oraz art. 31 ust. 6-10 omawianej ustawy. Świadczenia powyższe realizowane były według przepisów dotychczasowych, przez czas na jaki decyzje zostały wydane nie dłużej jednak niż do 31 grudnia 2004 r. Z kolei w art. 150 ups do spraw wszczętych i nie zakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy stosuje się przepisy nowej ustawy o pomocy społecznej. Nowa ustawa o pomocy społecznej (z 12 marca 2004 r.) w katalogu świadczeń pieniężnych nie przewiduje pomocy finansowej tożsamej z zasiłkiem stałym wynikającym z art. 27 ust. 1 ustawy z 29 listopada 1990 r. W tej sytuacji organy orzekające uznały, iż wobec nowych regulacji brak jest podstaw do rozstrzygania o zasiłku stałym, a wobec tego postępowanie w sprawie wobec braku przedmiotu postępowania winno ulec umorzeniu. Jednocześnie organ odwoławczy zwrócił uwagę, że od 1 maja 2004 r. weszła w życie ustawa z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, gdzie w art. 17 ust. 1 przewidziano pomoc finansową w formie świadczenia pielęgnacyjnego dla osób decydujących się na rezygnację z zatrudniania lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad dzieckiem legitymującym się orzeczeniem o niepełnosprawności. Skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] ponownie wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego D. W. zarzucając rażące naruszenie uprawnień obywatelskich i pozbawienie prawa do zasiłku stałego. Skarżąca domagała się uchylenia zaskarżonej decyzji i przyznanie jej zasiłku stałego za przedmiotowy okres zgodnie z poprzednio obowiązującymi przepisami. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o oddalenie skargi. W związku z pytaniem prawnym z jakim Wojewódzki Sąd Administracyjny w [...] zwrócił się do Trybunału Konstytucyjnego, co do zgodności art. 150 ups z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej w szczególności w zakresie w jakim wyłącza on zastosowanie art. 27 ust. 1 ustawy z 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej do spraw wszczętych i nie zakończonych przed dniem 1 maja 2004 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w [...] postanowieniem z dnia [...] r. zawiesił postępowanie. Wyrokiem z 30 października 2007 r. Trybunał Konstytucyjny w sprawie P 28/06 orzekł, iż art. 150 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej w zakresie w jakim wyłącza zastosowanie art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej do spraw wszczętych i nie zakończonych przed dniem 1 maja 2004 r.: a) jest niezgodny z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej przez to, że narusza zasadę ochrony praw nabytych i, b) jest niezgodny z art. 32 Konstytucji. W tych okolicznościach Wojewódzki Sąd Administracyjny podejmując postanowieniem z dnia [...] r. zawieszone postępowanie i po rozpoznaniu w dniu [...] r. na rozprawie zważył co następuje. Skarga strony ma uzasadnione podstawy. Błędnie bowiem organy obu instancji oparły swoje rozstrzygnięcie na przepisie niezgodnym z konstytucyjnym porządkiem prawnym. Wynika to w sposób wyraźny z przywołanego wyżej orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego w sprawie P28/06. Wbrew zatem twierdzeniu organów nie istniały przeszkody do prowadzenia postępowania o przyznanie przedmiotowego zasiłku. Strona złożyła bowiem wniosek o jego przyznanie w czasie obowiązywania ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej a wobec wyeliminowania z porządku prawnego ograniczenia co do dalszego stosowania reguł wynikających z tej ustawy do spraw wszczętych i nie zakończonych przed dniem 1 maja 2004 r. aktualnie nie można twierdzić, iż postępowanie administracyjne w omawianej sprawie jest bezprzedmiotowe jak to niesłusznie przyjęły organy obu instancji. Także w ocenie składu orzekającego wszystkie podmioty, które przed 1 maja 2004 r. spełniały określone w ówcześnie obowiązującej ustawie kryteria przyznania zasiłku stałego oraz złożyły stosowny wniosek powinny być traktowane równo. Nie znajduje żadnych podstaw teza by różnicować tę grupę oczekujących pomocy w zależności od tego czy uzyskały one ostateczną decyzję o przyznaniu zasiłku stałego przed 1 maja 2004 r., czy też nie. W szczególności niedopuszczalne jest by przyznanie świadczenia uzależnione było od sprawności działania właściwych organów władzy publicznej. Równość wobec prawa, a inaczej formułując ową zasadę jako prawo do równego traktowania przez władze publiczne i zakaz dyskryminacji w życiu politycznym, społecznym, gospodarczym jest podstawową zasadą nie tylko polskiego porządku prawnego ale także filarem systemu prawnego większości demokratycznych społeczeństw. Odstępstw od tej reguły nie mogą usprawiedliwiać żadne przepisy i w zasadzie żadne przyczyny. Wyrażona art. 2 i 32 Konstytucji RP zasada ma swój odpowiednik w podstawowych kanonach Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności sporządzona w Rzymie 4 listopada 1950 r. (Dz.U. z 10.07.1993 nr 61 poz. 284) oraz Międzynarodowym Pakcie Praw Obywatelskich i Politycznych otwartym do podpisu w Nowym Jorku dnia 19 grudnia 1966 r. (Dz.U. z 29.12.1977 r. nr 38 poz. 167) – art. 14 obu tych reatyfikowanych przez Polskę umów. Jakkolwiek zaskarżoną decyzję podjęto przed orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego, to w istocie niekonstytucyjność przepisu na podstawie, którego organy administracji publicznej umorzyły postępowanie istniała od początku wejścia w życie art. 150 ups (tak samo wyrok SN 08.12.2004 r. sygn. akt I CK 303/04). W każdym bądź razie żaden Sąd nie ma obowiązku stosowania w swoim rozstrzygnięciu przepisu, który został skutecznie wyeliminowany z obrotu prawnego z powodu jego oczywistej niezgodności z konstytucyjnym porządkiem prawnym ( por. wyrok NSA z 23.02.2006 r. II OSK 1403/05). W szczególności zaś w ocenie tego składu Sądu brak jest podstaw do pozostawienia w obrocie prawnym decyzji administracyjnej w spierającej się w swoich podstawach na regulacjach niezgodnych nie tylko z podstawami polskiego ale i także europejskiego porządku prawnego. W tym stanie rzeczy z mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm.) należało orzec jak w sentencji. /-/E.Kręcichwost-Durchowska /-/P.Miładowski /-/E.Makosz-Frymus KP